Qonunchilik palatasi tomonidan 2009-yil 24-iyunda qabul qilingan Senat tomonidan 2009-yil 28-avgustda maʼqullangan
1-bob. Umumiy qoidalar
1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi
Ushbu Qonunning maqsadi elektr energetikasi sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.
2-modda. Elektr energetikasi toʻgʻrisidagi qonunchilik
Elektr energetikasi toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.
Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining elektr energetikasi toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.
3-modda. Asosiy tushunchalar
Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:
elektr energetikasi — elektr energiyasini hosil qilish, uzatish, taqsimlash, sotish va isteʼmol qilish sohasi;
yagona elektr energetikasi tizimi — elektr energiyasini hosil qiluvchi korxonalar, magistral elektr tarmoqlari, hududiy elektr tarmoqlari majmui va ularning tezkor-dispetcherlik boshqaruvi;
elektr energetikasi obyektlari — elektr energiyasini hosil qiluvchi korxonalar, shuningdek elektr tarmogʻi xoʻjaligi obyektlari;
elektr energiyasini hosil qiluvchi korxonalar — yagona elektr energetikasi tizimiga ulangan statsionar elektr stansiyalari (issiqlik elektr stansiyalari, issiqlik elektr markazlari, gidroelektrostansiyalar, shuningdek qayta tiklanadigan energiya manbalaridan foydalanadigan boshqa elektr stansiyalari);
elektr tarmogʻi xoʻjaligi obyektlari — elektr energiyasini uzatishni amalga oshirish uchun moʻljallangan elektr uzatish liniyalari, transformator podstansiyalari, taqsimlash punktlari;
magistral elektr tarmoqlari — elektr energiyasining mintaqalararo va (yoki) davlatlararo uzatilishini taʼminlash uchun foydalaniladigan elektr tarmogʻi xoʻjaligi obyektlari majmui;
hududiy elektr tarmogʻi — tegishincha Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar hududi doirasidagi elektr tarmogʻi xoʻjaligi obyektlari majmui;
tezkor-dispetcherlik boshqaruvi — elektr energetikasi obyektlarining texnologik jihatdan oʻzaro uygʻun ishlashini va yagona elektr energetikasi tizimi ishlab turishining texnologik rejimini markazlashtirilgan tarzda uzluksiz boshqarish jarayoni;
elektr energiyasi — bir vaqtning oʻzida hosil qilinishi va isteʼmol qilinishi bilan tavsiflanadigan alohida turdagi tovar;
elektr energiyasi isteʼmolchisi (isteʼmolchi) — elektr taʼminoti shartnomasiga muvofiq elektr energiyasidan ishlab chiqarish va (yoki) maishiy ehtiyojlar uchun foydalanuvchi yuridik yoki jismoniy shaxs;
avariya rejimi — elektr energetikasi obyektlari ishlashi texnologik parametrlarining yagona elektr energetikasi tizimining ishonchli ishlab turishi buzilishiga va isteʼmolchilarga elektr energiyasi yetkazib berilishi cheklanishiga olib kelishi mumkin boʻlgan, yoʻl qoʻyib boʻlmaydigan tarzda buzilishi.
2-bob. Elektr energetikasi sohasida davlat tomonidan tartibga solish
4-modda. Elektr energetikasi sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari
Elektr energetikasi sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:
Oʻzbekiston Respublikasining elektr energetika xavfsizligini taʼminlash;
yagona elektr energetikasi tizimining xavfsiz va ishonchli ishlab turishini taʼminlash, isteʼmolchilarning elektr energiyasiga boʻlgan ehtiyojlarini qanoatlantirish;
isteʼmolchilarning hududiy elektr tarmoqlaridan teng foydalanishini taʼminlash;
energiya hosil qiluvchi quvvatlarni va elektr tarmoqlarini rekonstruksiya qilish, modernizatsiyalash, rivojlantirish jarayonlariga investitsiyalar jalb qilish;
elektr energiyasini hosil qilish, uzatish va sotish boʻyicha boshqaruv hamda xoʻjalik aloqalari tizimiga bozor prinsiplari va mexanizmlarini joriy etish;
elektr energetikasining mutanosib rivojlanishini taʼminlash;
elektr energiyasidan va yoqilgʻi-energetika resurslaridan oqilona foydalanish.
5-modda. Elektr energetikasi sohasida davlat tomonidan tartibga solishni amalga oshiruvchi organlar
Elektr energetikasi sohasida davlat tomonidan tartibga solishni quyidagilar oʻz vakolatlari doirasida amalga oshiradi:
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi;
qonunchilikda belgilanadigan elektr energetikasi sohasidagi maxsus vakolatli organ;
qonunchilikda belgilanadigan elektr energetikasi sohasidagi davlat nazorati organi;
mahalliy davlat hokimiyati organlari.
6-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining elektr energetikasi sohasidagi vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
elektr energetikasini rivojlantirish dasturlari ishlab chiqilishini tashkil etadi va ularni belgilangan tartibda tasdiqlaydi;
elektr energetikasi sohasida iqtisodiy islohotlarni chuqurlashtirishning asosiy prinsiplari va ustuvor yoʻnalishlari roʻyobga chiqarilishini amalga oshiradi;
elektr energiyasini hosil qilish va uning isteʼmoli balansini shakllantiradi;
elektr energetikasi obyektlarini moliyalashtirish, qurish, ishga tushirish va foydalanishdan chiqarish tartibini belgilaydi;
qayta tiklanadigan energiya manbalaridan foydalangan holda elektr energiyasini hosil qilishga doir loyihalarning roʻyobga chiqarilishiga koʻmaklashadi;
Elektr energiyasidan foydalanish qoidalarini tasdiqlaydi.
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
7-modda. Elektr energetikasi sohasidagi maxsus vakolatli organ
Elektr energetikasi sohasidagi maxsus vakolatli organ:
yagona elektr energetikasi tizimining xavfsiz va ishonchli ishlab turishini hamda isteʼmolchilarning elektr energiyasiga boʻlgan ehtiyojlari qanoatlantirilishini taʼminlaydi;
elektr energetikasini rivojlantirish dasturlarini ishlab chiqadi;
elektr energiyasini hosil qilish va uning isteʼmoli balansini shakllantirishda ishtirok etadi hamda elektr energiyasi tariflari yuzasidan takliflar kiritadi;
yagona elektr energetikasi tizimining ishlab turishi rejimini belgilaydi;
magistral elektr tarmoqlarini boshqaradi;
energiya hosil qiluvchi quvvatlarni va elektr tarmoqlarini rekonstruksiya qilish, modernizatsiyalash, rivojlantirish tadbirlarini amalga oshiradi;
yagona elektr energetikasi tizimining tizim operatori (bundan buyon matnda tizim operatori deb yuritiladi), elektr energiyasining yagona xarid qiluvchisi, magistral elektr tarmoqlari korxonasi faoliyati ustidan nazoratni amalga oshiradi;
elektr energetikasi sohasidagi normativ hujjatlarni ishlab chiqadi va tasdiqlaydi;
yuridik shaxslarning elektr energetikasi obyektlaridan foydalanishni tashkil etishi ustidan texnik va texnologik nazoratni amalga oshiradi;
elektr energetikasi sohasida texnik jihatdan tartibga solish, standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlashtirish ishlarini muvofiqlashtiradi;
elektr energetikasi sohasidagi sinov laboratoriyalarining ishlarini tashkil etadi;
elektr energetikasi obyektlaridagi ilmiy-tadqiqot, sozlash, taʼmirlash va muhandislik-loyiha ishlarini muvofiqlashtiradi;
elektr energiyasi va yoqilgʻi-energetika resurslaridan oqilona foydalanish, shuningdek qayta tiklanadigan energiya manbalaridan foydalanish chora-tadbirlarining ishlab chiqilishi va amalga oshirilishini tashkil etadi;
elektr energetikasi sohasida mehnatni muhofaza qilish va xavfsizlik texnikasiga doir ishlar muvofiqlashtirilishini amalga oshiradi.
Elektr energetikasi sohasidagi maxsus vakolatli organ qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
8-modda. Elektr energetikasi sohasidagi davlat nazorati organining vakolatlari
Elektr energetikasi sohasidagi davlat nazorati organi:
elektr energetikasi sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqadi va tasdiqlaydi;
elektr energiyasini hosil qilish, uzatish va isteʼmol qilishda xavfsizlikni taʼminlash chora-tadbirlarining roʻyobga chiqarilishi, shuningdek undan oqilona foydalanilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi;
Elektr energetikasi sohasidagi davlat nazorati organi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
9-modda. Mahalliy davlat hokimiyati organlarining elektr energetikasi sohasidagi vakolatlari
Mahalliy davlat hokimiyati organlari:
elektr energetikasini rivojlantirish dasturlarini ishlab chiqishda ishtirok etadi;
elektr energetikasi obyektlarini joylashtirish toʻgʻrisida qonunchilikda belgilangan tartibda qarorlar qabul qiladi;
kelgusi yil uchun hududiy elektr tarmoqlari korxonasi tomonidan taqdim etilgan elektr energiyasi isteʼmoli hajmlarini kelishib oladi.
Mahalliy davlat hokimiyati organlari tezkor-dispetcherlik boshqaruviga, shuningdek elektr energiyasini hosil qilish, uzatish va taqsimlashga aralashishga haqli emas.
3-bob. Elektr energiyasini hosil qilish
10-modda. Elektr energiyasini hosil qiluvchi korxonalar
Elektr energiyasini hosil qiluvchi korxonalar elektr energiyasini ishlab chiqarishda xavfsizlikni taʼminlashi va magistral elektr tarmoqlariga sifat koʻrsatkichlari milliy standartlarga mos boʻlgan elektr energiyasini yetkazib berishi shart.
Yagona elektr energetikasi tizimiga ulangan issiqlik elektr stansiyalari, issiqlik elektr markazlari, shuningdek qayta tiklanadigan energiya manbalaridan foydalanadigan elektr stansiyalari davlat mulki yoki xususiy mulk boʻlishi mumkin. Yagona elektr energetikasi tizimiga ulangan gidroelektrostansiyalar davlat mulkidir.
11-modda. Elektr energiyasini hosil qiluvchi korxonalarning yagona elektr energetikasi tizimiga ulanishi
Elektr energiyasini hosil qiluvchi korxonalarning yagona elektr energetikasi tizimiga ulanishi belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
12-modda. Oʻzi foydalanishi uchun elektr energiyasini hosil qilish
Yuridik va jismoniy shaxslar oʻzi foydalanishi uchun elektr energiyasini hosil qilishi mumkin.
Oʻzi foydalanishi uchun elektr energiyasini hosil qilish faoliyati litsenziyalanmaydi.
Oʻzi foydalanishi uchun elektr energiyasini hosil qiluvchi yuridik va jismoniy shaxslarga elektr energiyasini hosil qiluvchi elektr qurilmalarini hududiy elektr tarmogʻiga ulash taqiqlanadi.
Yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan oʻzi foydalanishi uchun hosil qilingan elektr energiyasini boshqa yuridik va jismoniy shaxslarga sotish qonunchilikda belgilanadigan tartibda oʻz elektr tarmoqlari orqali amalga oshirilishi mumkin.
13-modda. Elektr energiyasining yagona xarid qiluvchisi
Elektr energiyasining yagona xarid qiluvchisi elektr energetikasi sohasidagi maxsus vakolatli organning boʻlinmasidir.
Elektr energiyasining yagona xarid qiluvchisi:
elektr energiyasini hosil qiluvchi korxonalar bilan elektr energiyasini xarid qilish boʻyicha shartnomalar tuzadi;
elektr energiyasini hududiy elektr tarmoqlari korxonalariga sotish boʻyicha shartnomalar tuzadi;
magistral elektr tarmoqlari korxonasi bilan elektr energiyasi hosil qiluvchi korxonalardan hududiy elektr tarmoqlari korxonalariga elektr energiyasini uzatish boʻyicha shartnoma tuzadi;
yagona elektr energetikasi tizimida elektr energiyasini hosil qilish va uzatish samaradorligi monitoringini amalga oshiradi;
elektr energiyasini hosil qilish va uning isteʼmoli balansini shakllantirishda belgilangan tartibda ishtirok etadi.
Elektr energiyasining yagona xarid qiluvchisi qonunchilikka muvofiq boshqa faoliyatni ham amalga oshirishi mumkin.
4-bob. Elektr energiyasini uzatish
14-modda. Magistral elektr tarmoqlari
Elektr energiyasini hosil qiluvchi korxonalardan hududiy elektr tarmoqlari korxonalariga elektr energiyasini uzatish, shuningdek boshqa davlatlarning elektr energetikasi tizimlari bilan hamkorlik magistral elektr tarmoqlari orqali amalga oshiriladi.
Magistral elektr tarmoqlari magistral elektr tarmoqlari korxonasining elektr tarmogʻi xoʻjaligi obyektlaridan hamda yuridik shaxslarning magistral elektr tarmoqlari sifatida foydalaniladigan elektr tarmogʻi xoʻjaligi obyektlaridan iboratdir.
15-modda. Magistral elektr tarmoqlari korxonasi
Magistral elektr tarmoqlari korxonasi:
elektr energiyasini hosil qiluvchi korxonalardan hududiy elektr tarmoqlari korxonalariga elektr energiyasini uzatishni, shuningdek boshqa davlatlarning elektr energetikasi tizimlari bilan hamkorlikni amalga oshiradi;
elektr energiyasini magistral elektr tarmoqlari orqali uzatishda xavfsizlikni taʼminlaydi;
oʻz elektr tarmogʻi xoʻjaligi obyektlarida elektr energiyasining milliy standartlarda belgilangan sifat koʻrsatkichlarini saqlab turadi;
Elektr stansiyalari va tarmoqlaridan texnik jihatdan foydalanish qoidalariga (bundan buyon matnda Texnik jihatdan foydalanish qoidalari deb yuritiladi) muvofiq oʻz elektr tarmogʻi xoʻjaligi obyektlaridan foydalanilishini va ularning taʼmirlanishini tashkil etadi;
oʻz elektr tarmogʻi xoʻjaligi obyektlarida elektr energiyasining texnologik nobudgarchiligini kamaytirish boʻyicha tashkiliy-texnik tadbirlarni ishlab chiqadi va amalga oshiradi.
Magistral elektr tarmoqlari korxonasi qonunchilikka muvofiq boshqa faoliyatni ham amalga oshirishi mumkin.
Magistral elektr tarmoqlari korxonasining elektr tarmogʻi xoʻjaligi obyektlari davlat mulkidir va ular xususiylashtirilmaydi.
16-modda. Yuridik shaxslarning magistral elektr tarmoqlari sifatida foydalaniladigan elektr tarmogʻi xoʻjaligi obyektlari
Yuridik shaxslarning elektr tarmogʻi xoʻjaligi obyektlaridan elektr energetikasi sohasidagi maxsus vakolatli organning qaroriga koʻra magistral elektr tarmoqlari sifatida foydalanilishi mumkin.
Qaysi yuridik shaxslarning elektr tarmogʻi xoʻjaligi obyektlaridan magistral elektr tarmoqlari sifatida foydalanilsa, oʻsha yuridik shaxslar:
elektr energiyasining milliy standartlarda belgilangan sifat koʻrsatkichlarini saqlab turishi;
Texnik jihatdan foydalanish qoidalariga muvofiq elektr tarmogʻi xoʻjaligi obyektlaridan foydalanishni va ularni taʼmirlashni amalga oshirishi;
elektr energiyasining texnologik nobudgarchiligini kamaytirish boʻyicha tashkiliy-texnik tadbirlarni ishlab chiqishi va amalga oshirishi shart.
Qaysi yuridik shaxslarning elektr tarmogʻi xoʻjaligi obyektlaridan magistral elektr tarmoqlari sifatida foydalanilsa, oʻsha yuridik shaxslar:
hududiy elektr tarmoqlari korxonalari bilan elektr energiyasini uzatish boʻyicha xizmatlar koʻrsatish yuzasidan shartnomalar tuzishga;
elektr energetikasi sohasidagi maxsus vakolatli organning ruxsatisiz elektr tarmogʻi xoʻjaligi obyektlaridan foydalanishga yoki ularni foydalanishdan chiqarishga haqli emas.
5-bob. Elektr energiyasini taqsimlash va sotish
17-modda. Hududiy elektr tarmoqlari
Hududiy elektr tarmoqlari orqali elektr energiyasini tegishincha Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar hududi doirasida magistral elektr tarmoqlaridan isteʼmolchilarga uzatish amalga oshiriladi.
Hududiy elektr tarmoqlarining elektr tarmogʻi xoʻjaligi obyektlarini boshqarishni tegishli hududiy elektr tarmoqlari korxonalarining tezkor-dispetcherlik xizmatlari amalga oshiradi.
18-modda. Hududiy elektr tarmoqlari korxonalari
Hududiy elektr tarmoqlari korxonalari elektr energiyasini isteʼmolchilarga taqsimlash va sotishni amalga oshiradi.
Hududiy elektr tarmoqlari korxonalari:
elektr energiyasining yagona xarid qiluvchisidan shartnoma asosida elektr energiyasini oladi;
elektr taʼminoti korxonalariga isteʼmolchilar bilan elektr taʼminoti shartnomalari tuzish huquqini amalga oshirish uchun belgilangan tartibda bosh ishonchnoma beradi;
isteʼmolchilarga elektr taʼminoti shartnomasi asosida elektr energiyasini sotishni amalga oshiradi;
isteʼmolchilarga elektr energiyasini yetkazib berishda xavfsizlikni taʼminlaydi;
oʻz elektr tarmogʻi xoʻjaligi obyektlarida elektr energiyasining milliy standartlarda belgilangan sifat koʻrsatkichlarini saqlab turadi;
Texnik jihatdan foydalanish qoidalariga muvofiq oʻz elektr tarmogʻi xoʻjaligi obyektlaridan foydalanilishini va ularning taʼmirlanishini tashkil etadi;
oʻz elektr tarmogʻi xoʻjaligi obyektlarida elektr energiyasining texnologik nobudgarchiligini kamaytirish boʻyicha tashkiliy-texnik tadbirlarni ishlab chiqadi va amalga oshiradi;
elektr energiyasini isteʼmol qiluvchi elektr qurilmalarini belgilangan tartibda hududiy elektr tarmoqlariga ulash uchun isteʼmolchilarga texnik shartlarni beradi.
Hududiy elektr tarmoqlari korxonalari qonunchilikka muvofiq boshqa faoliyatni ham amalga oshirishi mumkin.
Hududiy elektr tarmoqlari korxonalari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda xususiy operatorga tuman, shahar doirasida elektr energiyasini sotishning ayrim masalalarini topshirishi mumkin.
19-modda. Elektr taʼminoti korxonalari
Elektr taʼminoti korxonalari hududiy elektr tarmoqlari korxonalarining elektr energiyasini tuman, shahar, ishlab chiqarish zonasi doirasida isteʼmolchilarga taqsimlash va sotishni amalga oshiruvchi boʻlinmalaridir.
Elektr taʼminoti korxonalari:
isteʼmolchining belgilangan tartibda kiritgan takliflariga muvofiq elektr energiyasining oylik shartnomaviy isteʼmoli hajmlarini shakllantiradi;
Texnik jihatdan foydalanish qoidalariga muvofiq oʻz elektr tarmogʻi xoʻjaligi obyektlaridan foydalanilishini va ularning taʼmirlanishini tashkil etadi;
oʻz elektr tarmogʻi xoʻjaligi obyektlarida elektr energiyasining texnologik nobudgarchiligini kamaytirish boʻyicha tashkiliy-texnik tadbirlarni ishlab chiqadi va amalga oshiradi.
Elektr taʼminoti korxonalari qonunchilikka muvofiq boshqa faoliyatni ham amalga oshirishi mumkin.
6-bob. Tezkor-dispetcherlik boshqaruvi
20-modda. Tezkor-dispetcherlik boshqaruvi tizimi
Tezkor-dispetcherlik boshqaruvi tizimiga quyidagilar kiradi:
tizim operatori;
elektr energiyasini hosil qiluvchi korxonalarning tezkor-dispetcherlik xizmatlari;
magistral elektr tarmoqlari korxonasining tezkor-dispetcherlik xizmati;
qaysi yuridik shaxslarning elektr tarmogʻi xoʻjaligi obyektlaridan magistral elektr tarmoqlari sifatida foydalanilsa, oʻsha yuridik shaxslarning tezkor-dispetcherlik xizmatlari;
hududiy elektr tarmoqlari korxonalarining tezkor-dispetcherlik xizmatlari;
energiya koʻp sarflanadigan uskunalardan foydalanadigan yuridik shaxslarning tezkor-dispetcherlik xizmatlari.
Tezkor-dispetcherlik boshqaruvini amalga oshirish tartibi elektr energetikasi sohasidagi maxsus vakolatli organ tomonidan tasdiqlanadi.
21-modda. Tizim operatori
Tizim operatori yagona elektr energetikasi tizimining ishlab turishi texnologik rejimining, magistral elektr tarmoqlarining tezkor-dispetcherlik boshqaruvini amalga oshiradi, shuningdek yagona elektr energetikasi tizimining boshqa davlatlar elektr energetikasi tizimlari bilan hamkorligini taʼminlaydi.
Tizim operatorining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:
yagona elektr energetikasi tizimining ishonchli ishlab turishini taʼminlash;
elektr energiyasini hosil qilish va uning isteʼmoli balansini saqlab turish;
avariya rejimi yuzaga kelishining oldini olish, shuningdek uni bartaraf etish;
avariya rejimi bartaraf etilganidan keyin tizimning ishonchliligini tiklash.
22-modda. Tezkor-dispetcherlik xizmatlari
Tezkor-dispetcherlik xizmatlari tegishli elektr energetikasi obyektlarining tezkor-dispetcherlik boshqaruvini amalga oshiradi.
Tezkor-dispetcherlik xizmatlari tezkor-dispetcherlik boshqaruvini amalga oshirishda tizim operatorining va yuqori turuvchi tezkor-dispetcherlik xizmatlarining koʻrsatmalari hamda farmoyishlariga boʻysunadi.
23-modda. Avariya rejimini bartaraf etish
Avariya rejimini bartaraf etishda tizim operatori yagona elektr energetikasi tizimida mavjud boʻlgan barcha zaxira quvvatlarni jalb etish, shuningdek elektr energiyasi isteʼmoliga cheklovlar joriy etish huquqiga ega.
Elektr energiyasi isteʼmoliga cheklovlar, birinchi navbatda, qaysi isteʼmolchi yuridik shaxslarning uskunalari elektr energetikasi tizimi ishlab turishining ishonchliligiga, elektr energiyasi sifatiga jiddiy taʼsir koʻrsatishi mumkin boʻlsa, oʻsha isteʼmolchi yuridik shaxslarga nisbatan joriy etiladi.
Avariya rejimini bartaraf etishda uzluksiz ishlab chiqarish jarayoniga ega boʻlgan, ushbu ishlab chiqarishning toʻxtatilishi odamlarning hayoti va sogʻligʻiga xavf tugʻilishiga, ijtimoiy, iqtisodiy va ekologik oqibatlarga olib kelishi mumkin boʻlgan isteʼmolchi yuridik shaxslarga nisbatan elektr energiyasi isteʼmolini cheklash faqat alohida hollarda va belgilangan tartibda tizim operatori tomonidan amalga oshiriladi.
Avariya rejimi vujudga kelganda elektr energiyasi isteʼmolini cheklash tartibi, shuningdek elektr energiyasi isteʼmoliga cheklovlar joriy etilishi mumkin boʻlgan isteʼmolchilar guruhlari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.
7-bob. Elektr energiyasini isteʼmol qilish
24-modda. Elektr taʼminoti shartnomasi
Elektr taʼminoti shartnomasiga binoan hududiy elektr tarmoqlari korxonasi yoki uning elektr taʼminoti korxonasi isteʼmolchiga elektr energiyasini ulangan tarmoq orqali yetkazib berish majburiyatini oladi, isteʼmolchi esa foydalanilgan elektr energiyasi uchun haqni oʻz vaqtida toʻlash, elektr energiyasi isteʼmol qilishning shartnomada nazarda tutilgan rejimiga rioya etish, oʻzi foydalanayotgan elektr tarmoqlarining, elektr energiyasi isteʼmoli bilan bogʻliq asbob va uskunalarning lozim darajadagi texnik holatini hamda xavfsizligini taʼminlash majburiyatini oladi.
Elektr taʼminoti shartnomasining taraflar uchun majburiy boʻlgan shartlari Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksi, ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlariga muvofiq belgilanadi.
Elektr taʼminoti shartnomasi yuridik yoki jismoniy shaxs bilan u hududiy elektr tarmogʻiga ulanish uchun zarur uskunalarga, elektr energiyasini hisobga olish asboblariga ega boʻlgan, shuningdek Elektr energiyasidan foydalanish qoidalari talablarini bajargan taqdirda tuziladi.
25-modda. Elektr taʼminoti korxonalarining majburiyatlari
Elektr taʼminoti korxonalari:
elektr taʼminoti shartnomalariga muvofiq isteʼmolchilarga elektr energiyasi yetkazib berilishini taʼminlashi;
oʻz elektr tarmogʻi xoʻjaligi obyektlarida elektr energiyasining milliy standartlarda belgilangan sifat koʻrsatkichlarini saqlab turishi;
elektr tarmoqlarining lozim darajadagi texnik holati va xavfsizligini taʼminlashi;
isteʼmolchilar tomonidan haqiqatda foydalanilgan elektr energiyasi uchun toʻlovlar hisobini yuritishi;
elektr tarmogʻi xoʻjaligi obyektlaridagi rejali taʼmirlash ishlari va avariya rejimi munosabati bilan elektr energiyasi yetkazib berishning cheklanishi toʻgʻrisida isteʼmolchilarni belgilangan tartibda xabardor qilishi;
isteʼmolchilarning elektr taʼminoti masalalariga doir murojaatlarini koʻrib chiqishi shart.
Elektr taʼminoti korxonalari zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.
26-modda. Elektr energiyasi isteʼmolchilarining huquqlari
Elektr energiyasi isteʼmolchilari quyidagi huquqlarga ega:
oʻz elektr qurilmalarini hududiy elektr tarmoqlariga texnik shartlarga muvofiq ulash;
sifat koʻrsatkichlari milliy standartlarga mos boʻlgan elektr energiyasini olish;
elektr energiyasi yetkazib berishning toʻxtatilishi sabablari toʻgʻrisida belgilangan tartibda axborot olish;
oʻzi isteʼmol qiladigan elektr energiyasi hajmlarini oʻzgartirish toʻgʻrisidagi takliflarini hududiy elektr tarmoqlari korxonasiga belgilangan tartibda kiritish;
hududiy elektr tarmoqlari korxonasi yoki elektr taʼminoti korxonasi tomonidan elektr energiyasi toʻliq yetkazib berilmaganligi yoki sifat koʻrsatkichlari milliy standartlarga mos boʻlmagan elektr energiyasi yetkazib berilganligi sababli yetkazilgan zararning oʻrni belgilangan tartibda qoplanishi;
elektr taʼminoti shartnomasini tuzish va bajarishda yuzaga keladigan nizolarni hal qilish uchun sudga yoki boʻysunuv tartibida yuqori turuvchi organga, mansabdor shaxsga murojaat qilish.
Elektr energiyasi isteʼmolchilari qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.
27-modda. Elektr energiyasi isteʼmolchilarining majburiyatlari
Elektr energiyasi isteʼmolchilari:
elektr taʼminoti shartnomasi shartlarida belgilangan elektr energiyasini isteʼmol qilish rejimiga rioya etishi;
foydalanilgan elektr energiyasi uchun haqni elektr taʼminoti shartnomasida belgilangan muddatlarda oʻz vaqtida toʻlashi;
hududiy elektr tarmoqlari korxonasi vakilining elektr energiyasini hisobga olish asboblarini tekshirishiga yoʻl qoʻyishi;
elektr energiyasidan oqilona foydalanish chora-tadbirlarini amalga oshirishi;
oʻzi foydalanayotgan elektr tarmoqlari, asbob va uskunalarining lozim darajadagi texnik holati hamda xavfsizligini taʼminlashi, ularning nosozliklari toʻgʻrisida hududiy elektr tarmoqlari korxonasiga yoki elektr taʼminoti korxonasiga xabar qilishi shart.
Elektr energiyasi isteʼmolchilari zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.
28-modda. Isteʼmolchilarga elektr energiyasi yetkazib berishni toʻxtatish
Hududiy elektr tarmoqlari korxonasi yoki uning elektr taʼminoti korxonasi quyidagi hollarda:
elektr taʼminoti shartnomasi shartlarida belgilangan elektr energiyasini isteʼmol qilish rejimi buzilganda;
hududiy elektr tarmoqlariga elektr qurilmalari oʻzboshimchalik bilan ulanganda;
elektr energiyasini hisobga olish asboblariga qasddan shikast yetkazilganda yoki hisobga olish asboblarining koʻrsatkichlarini oʻzgartirish maqsadida ularga tashqaridan aralashilganda;
foydalanilgan elektr energiyasi uchun elektr taʼminoti shartnomasida belgilangan muddatlarda haq toʻlanmaganda isteʼmolchiga elektr energiyasi yetkazib berishni belgilangan tartibda toʻxtatishi mumkin.
Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan holatlar bartaraf etilgan taqdirda, hududiy elektr tarmoqlari korxonasi yoki uning elektr taʼminoti korxonasi isteʼmolchiga elektr energiyasi yetkazib berishni qayta tiklaydi.
29-modda. Elektr energiyasini hisobga olish
Elektr energiyasini hisobga olish uni hosil qiluvchi, uzatuvchi, taqsimlovchi va sotuvchi korxonalar, shuningdek isteʼmolchi yuridik shaxslar tomonidan mustaqil ravishda tashkil etiladi. Elektr energiyasini hisobga olish asboblarini oʻrnatish va ulardan foydalanish Elektr energiyasidan foydalanish qoidalariga muvofiq isteʼmolchilar tomonidan amalga oshiriladi.
8-bob. Yakunlovchi qoidalar
30-modda. Elektr energiyasining tariflari
Elektr energiyasini hosil qilish, uzatish, taqsimlash va isteʼmol qilishda uning tariflari belgilangan tartibda tasdiqlanadi.
31-modda. Elektr energetikasi obyektlarini muhofaza qilish
Elektr energiyasini hosil qiluvchi korxonalarni muhofaza qilish qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.
Elektr tarmogʻi xoʻjaligi obyektlarining saqlanishini taʼminlash, ulardan foydalanish uchun zarur sharoitlar yaratish, shuningdek mazkur obyektlar shikastlanishining va aholi oʻrtasida baxtsiz hodisalarning oldini olish maqsadida elektr tarmogʻi xoʻjaligi obyektlariga tutash yerlarda muhofaza zonalari belgilanadi. Elektr tarmogʻi xoʻjaligi obyektlarini muhofaza qilish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.
32-modda. Nizolarni hal etish
Elektr energetikasi sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.
33-modda. Elektr energetikasi toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik
Elektr energetikasi toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.
34-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;
davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.
35-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi
Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
