Dafn etish va dafn ishi toʻgʻrisida (O‘RQ-276-son)

27.12.2010

Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni

Qonunchilik palatasi tomonidan 2010-yil 18-noyabrda qabul qilingan Senat tomonidan 2010-yil 3-dekabrda maʼqullangan

1-bob. Umumiy qoidalar

1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi va asosiy vazifalari

Ushbu Qonunning maqsadi dafn etish va dafn ishi sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

Ushbu Qonunning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:

shaxsning oʻlimidan keyin uning jasadiga (saqlanib qolgan tana qismlariga) munosib munosabatda boʻlish toʻgʻrisidagi xohish-irodasini (bundan buyon matnda vafot etgan shaxsning xohish-irodasi deb yuritiladi) inobatga olgan holda vafot etgan shaxsni dafn etish kafolatlarini belgilash;

dafn etish uchun nafaqa berish hamda moddiy va boshqa yordam koʻrsatish kafolatlarini belgilash;

dafn etish joylarini tanlash va saqlashda ekologik normalarning, sanitariya, shaharsozlik normalari va qoidalarining hamda boshqa normalar va qoidalarning bajarilishini taʼminlash;

dafn ishini tashkil etish asoslarini belgilash.

2-modda. Dafn etish va dafn ishi toʻgʻrisidagi qonunchilik

Dafn etish va dafn ishi toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining dafn etish va dafn ishi toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

3-modda. Dafn etish

Dafn etish vafot etgan shaxsning jasadini (saqlanib qolgan tana qismlarini) uning xohish-irodasini inobatga olgan holda sanitariya normalari va qoidalariga hamda boshqa normalar va qoidalarga zid boʻlmagan urf-odatlar va anʼanalarga muvofiq koʻmishga doir marosim harakatidir.

Dafn etish vafot etgan shaxsning jasadini (saqlanib qolgan tana qismlarini) yerga (qabrga yoki sagʻanaga) koʻmish orqali amalga oshiriladi.

Dafn etish qonunchilikka muvofiq boshqa usullar bilan ham amalga oshirilishi mumkin.

4-modda. Dafn etish joylari

Dafn etish joylari qabrlar, sagʻanalar, shuningdek dafn etishni amalga oshirishga moʻljallangan boshqa binolar va inshootlarni barpo etish uchun ekologik normalarga, sanitariya, shaharsozlik normalari va qoidalariga hamda boshqa normalar va qoidalarga muvofiq ajratib berilgan yer uchastkalaridir. Dafn etish joylari moddiy madaniy meros obyektlari jumlasiga kiritilishi mumkin.

Dafn etish joylari tuman, shahar davlat hokimiyati organlarining bevosita tasarrufida boʻladi.

Yangi dafn etish joylarini barpo etish va mavjud boʻlganlarini rekonstruksiya qilish ekologik ekspertizaning xulosasi va sanitariya-gigiyenik xulosa boʻlgan taqdirda fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari hamda diniy tashkilotlarning takliflari inobatga olingan holda qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Dafn etish joylari buzib tashlanishi mumkin emas va doimiy ravishda suv ostida qolish, koʻchkilar hamda boshqa tabiiy ofatlar tahdid etgan taqdirda belgilangan tartibda faqat tuman, shahar davlat hokimiyati organlarining qaroriga binoan koʻchirilishi mumkin.

Ilgari dafn etish joylari joylashgan hududlardan foydalanishga ular koʻchirilgan paytdan eʼtiboran yigirma yil oʻtgach ruxsat beriladi. Bunday holda ushbu hududlardan faqat manzarali dov-daraxt koʻchatlari oʻtqazish uchun foydalanilishi mumkin. Bu hududlarda binolar va inshootlarni qurish taqiqlanadi.

Dafn etish joylarida marosim va ibodat inshootlari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan tartibda barpo etilishi mumkin.

Qabr usti yodgorliklarini oʻrnatish qonunchilikda belgilanadigan tartibda amalga oshirilishi mumkin.

5-modda. Vafot etgan shaxsning xohish-irodasi

Vafot etgan shaxsning xohish-irodasi ogʻzaki (guvohlar hozirligida) yoki yozma shaklda ifodalangan, patologik-anatomik yorib koʻrishga roziligi yoki rozi emasligi haqidagi, u yoxud bu joyga, u yoki bu urf-odatlar va anʼanalar boʻyicha, ilgari vafot etgan u yoki bu shaxslarning yoniga dafn etilishiga roziligi yoxud rozi emasligi toʻgʻrisidagi, oʻz xohish-irodasini bajarishni u yoxud bu shaxsga ishonib topshirish haqidagi istagidir.

Vafot etgan shaxsning jasadiga (saqlanib qolgan tana qismlariga) munosib munosabatda boʻlishga doir harakatlar, agar xohish-irodani bajarish mumkin boʻlmaydigan holatlar yuzaga kelmagan boʻlsa yoki qonunchilikda boshqacha qoida belgilanmagan boʻlsa, uning xohish-irodasiga toʻla muvofiq ravishda amalga oshirilishi lozim.

Vafot etgan shaxsning xohish-irodasi mavjud boʻlmagan taqdirda vafot etgan shaxsning eri (xotini), ota-onasi, farzandlari va boshqa qarindoshlari yoki qonuniy vakili, ular boʻlmaganda esa dafn etishni amalga oshirish majburiyatini oʻz zimmasiga olgan boshqa shaxs ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan harakatlarga ijozat berish huquqiga ega.

6-modda. Vafot etgan shaxsning xohish-irodasini bajaruvchilar

Vafot etgan shaxsning xohish-irodasida koʻrsatilgan shaxslar uning xohish-irodasini bajaruvchilardir.

Vafot etgan shaxsning xohish-irodasida bajaruvchilar koʻrsatilmagan yoki ular vafot etgan shaxsning xohish-irodasini bajarishni rad etgan taqdirda, mazkur xohish-iroda uning eri (xotini), ota-onasi, farzandlari va boshqa qarindoshlari yoxud qonuniy vakili tomonidan amalga oshiriladi, shuningdek dafn etishni amalga oshirish majburiyatini oʻz zimmasiga olgan boshqa shaxs tomonidan bajarilishi mumkin.

2-bob. Dafn etishni amalga oshirish kafolatlari

7-modda. Vafot etgan shaxsning xohish-irodasini bajarish

Oʻzbekiston Respublikasi hududida har bir insonga uning oʻlimidan keyin jasadini (saqlanib qolgan tana qismlarini) vafot etgan shaxsning xohish-irodasini inobatga olgan holda ushbu Qonunga muvofiq dafn etish va dafn etish uchun joyni tekin berish kafolatlanadi.

Vafot etgan shaxsning uning jasadini (saqlanib qolgan tana qismlarini) ilgari vafot etgan shaxslar yoniga dafn etish toʻgʻrisidagi xohish-irodasini bajarish dafn etish uchun boʻsh joy yoki ilgari vafot etgan yaqin qarindoshining qabri mavjud boʻlgan taqdirda taʼminlanadi.

Shaxs boshqa aholi punktida yoki xorijiy davlat hududida vafot etgan taqdirda vafot etgan shaxsning uning jasadini (saqlanib qolgan tana qismlarini) dafn etish toʻgʻrisidagi xohish-irodasini bajarish dafn etishni amalga oshirish va dafn etish bilan bogʻliq xarajatlarni toʻlash majburiyatini oʻz zimmasiga olgan shaxsga qonunchilikda belgilangan tartibda oʻlim haqidagi guvohnomani (maʼlumotnomani), vafot etgan shaxsning jasadini (saqlanib qolgan tana qismlarini) olib ketish uchun ruxsatnomani, yoʻl hujjatlarini, shu jumladan Oʻzbekiston Respublikasining Davlat chegarasini kesib oʻtishga doir hujjatlarni olishga koʻmaklashish qismida kafolatlanadi. Mazkur koʻmakni mahalliy davlat hokimiyati organlari, shuningdek oʻz faoliyati turiga koʻra shunday hollarda zarur xizmatlar koʻrsatuvchi boshqa yuridik shaxslar koʻrsatishi shart.

Mehnat migratsiyasida boʻlgan davrda vafot etgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining jasadlarini olib kelishni tashkil etish bilan bogʻliq xarajatlar qonunchilikda belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Migratsiya agentligining Migratsiya jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.

8-modda. Dafn etishni amalga oshirishdagi kafolatlar

Vafot etgan shaxsning eri (xotini), ota-onasi, farzandlari va boshqa qarindoshlariga yoki qonuniy vakiliga, ular boʻlmaganda esa dafn etishni amalga oshirish majburiyatini oʻz zimmasiga olgan boshqa shaxsga quyidagilar kafolatlanadi:

vafot etgan shaxsni dafn etish uchun zarur boʻlgan hujjatlarni oʻlim sababi aniqlangan paytdan eʼtiboran darhol berish. Vafot etgan shaxsning jasadini (saqlanib qolgan tana qismlarini) oʻlim sababini aniqlash uchun oʻlikxonaga joylashtirish asoslari vujudga kelgan hollarda, uning jasadini (saqlanib qolgan tana qismlarini) eri (xotini), ota-onasi, farzandlari va boshqa qarindoshlari yoki qonuniy vakilining, ular boʻlmaganda esa dafn etishni amalga oshirish majburiyatini oʻz zimmasiga olgan boshqa shaxsning talabiga koʻra berish bir sutkadan ortiq muddatga kechiktirilishi mumkin emas;

agar vafot etgan shaxsning eri (xotini), ota-onasi, farzandlari va boshqa qarindoshlari yoki qonuniy vakili, ular boʻlmaganda esa dafn etishni amalga oshirish majburiyatini oʻz zimmasiga olgan boshqa shaxs oʻlim haqida xabardor qilingan, ammo dafn etishni ular tomonidan amalga oshirishni qiyinlashtiruvchi obyektiv holatlar mavjud boʻlsa, vafot etgan shaxsning jasadi (saqlanib qolgan tana qismlari) oʻlim sababi aniqlangan paytdan eʼtiboran ikki sutkagacha oʻlikxonada turishiga imkoniyat berish. Vafot etgan shaxsning eri (xotini), ota-onasi, farzandlari va boshqa qarindoshlari yoki qonuniy vakili, ular boʻlmaganda esa dafn etishni amalga oshirish majburiyatini oʻz zimmasiga olgan boshqa shaxs qidirilgan taqdirda bu muddat uch sutkagacha uzaytirilishi mumkin.

9-modda. Dafn etish uchun nafaqa hamda moddiy va boshqa yordam koʻrsatish

Vafot etgan shaxsning eri (xotini), ota-onasi, farzandlari va boshqa qarindoshlariga yoki qonuniy vakiliga, ular boʻlmaganda esa dafn etishni amalga oshirish majburiyatini oʻz zimmasiga olgan boshqa shaxsga dafn etish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan nafaqa berish kafolatlanadi.

Oʻlik bola tugʻilgan yoki bola hayotining birinchi haftasi ichida vafot etgan (perinatal oʻlim) taqdirda, dafn etish uchun nafaqani toʻlash qonunchilikda belgilangan tartibda beriladigan perinatal oʻlim toʻgʻrisidagi maʼlumotnomaga asosan, qolgan barcha hollarda esa shaxsning oʻlimi haqidagi guvohnomaga asosan, murojaat etilgan kunda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi tomonidan amalga oshiriladi.

Korxona, muassasa, tashkilotning xodimi yoki xodimning qaramogʻida boʻlgan oila aʼzosi vafot etgan taqdirda dafn etish uchun nafaqani toʻlash mazkur xarajatlarning oʻrni keyinchalik Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan qoplangan holda korxona, muassasa yoki tashkilot tomonidan amalga oshiriladi.

Vafot etgan xodimning oila aʼzolariga yoki oila aʼzosi vafot etganligi munosabati bilan xodimga korxona, muassasa va tashkilot tomonidan qonunchilikka muvofiq moddiy va boshqa yordam koʻrsatilishi mumkin.

10-modda. Vafot etgan shaxsni uning eri (xotini), ota-onasi, farzandlari va boshqa qarindoshlari yoki qonuniy vakili yoxud dafn etishni amalga oshirish majburiyatini oʻz zimmasiga olgan boshqa shaxs boʻlmaganda dafn etish

Vafot etgan shaxsning eri (xotini), ota-onasi, farzandlari va boshqa qarindoshlari yoki qonuniy vakili yoxud dafn etishni amalga oshirish majburiyatini oʻz zimmasiga olgan boshqa shaxs boʻlmaganda yoki ularning dafn etishni amalga oshirish imkoniyati boʻlmaganda, vafot etganning shaxsini ichki ishlar organlari aniqlaganidan keyin uni dafn etishni, shuningdek qonun hujjatlarida belgilangan muddatlarda ichki ishlar organlari tomonidan shaxsi aniqlanmagan vafot etganni dafn etishni mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan tashkil etiladigan maxsus xizmat qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiradi.

11-modda. Vafot etgan harbiy xizmatchilarni, harbiy yigʻinlarga chaqirilgan fuqarolarni, ichki ishlar organlari va Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi xodimlarini dafn etish

Harbiy xizmatni (harbiy yigʻinlarni), ichki ishlar organlaridagi va Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasidagi xizmatni oʻtayotganda vafot etgan yoki tinchlik davrida mayib boʻlish (yaralanish, shikastlanish, kontuziya boʻlish), kasallanish natijasida vafot etgan harbiy xizmatchilarni, harbiy yigʻinlarga chaqirilgan fuqarolarni, ichki ishlar organlari va Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi xodimlarini, shuningdek xizmatda boʻlish yoshining chegarasiga yetganligiga, sogʻligʻining holatiga koʻra yoxud tashkiliy-shtat tadbirlari munosabati bilan harbiy xizmatdan yoki ichki ishlar organlaridagi va Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasidagi xizmatdan boʻshatilgan vafot etgan fuqarolarni dafn etish vafot etgan shaxs harbiy xizmatni (harbiy yigʻinlarni), ichki ishlar organlaridagi va Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasidagi xizmatni oʻtagan vazirliklar va idoralarning mablagʻlari hisobidan, ushbu Qonunga muvofiq amalga oshiriladi. Mazkur shaxslarning dafn etilishini tashkil etish qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Urush davrida xizmatni oʻtash vaqtida va jangovar harakatlar olib borilayotgan davrda vafot etgan harbiy xizmatchilar, ichki ishlar organlari va Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi xodimlarini dafn etish qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.

12-modda. Qamoqda yoki jazoni ijro etish muassasalarida saqlab turilgan vafot etgan shaxslarni dafn etish

Qamoqda yoki jazoni ijro etish muassasalarida saqlab turilgan vafot etgan shaxslarni dafn etish ushbu Qonunga muvofiq amalga oshiriladi. Qamoqda yoki jazoni ijro etish muassasalarida saqlab turilgan vafot etgan shaxslarni ularning eri (xotini), ota-onasi, farzandlari va boshqa qarindoshlari yoki qonuniy vakillari yoxud dafn etishni amalga oshirish majburiyatini oʻz zimmasiga olgan boshqa shaxslar boʻlmaganda yoki dafn etishni ular tomonidan amalga oshirish imkoniyati boʻlmaganda yoxud ular dafn etishni amalga oshirishni rad etganda dafn etish, shuningdek umrbod ozodlikdan mahrum qilish tarzidagi jazoni oʻtagan vafot etgan shaxslarni dafn etish qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

3-bob. Dafn etish joyini tashkil etish

13-modda. Dafn etish joyini tashkil etish uchun yer uchastkasini tanlash va ajratish

Dafn etish joyini tashkil etish uchun yer uchastkasini tanlash joyning gidrogeologik tavsiflari, relyefi xususiyatlari, tuprogʻi tarkibi, atrof tabiiy muhitga tushadigan ekologik yukning yoʻl qoʻyiladigan eng yuqori chegarasi hisobga olingan holda shaharsozlik hujjatlariga, aholi punktlarini va hududlarini barpo etish qoidalariga, shuningdek sanitariya normalari va qoidalariga muvofiq amalga oshiriladi hamda u dafn etish joyining nomuayyan uzoq muddat mavjud boʻlishini taʼminlashi kerak.

Dafn etish joyini tashkil etish uchun yer uchastkasi ajratish mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan yer toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.

Dafn etish joyini tashkil etish uchun yer uchastkasining oʻlchami muayyan aholi punktida yashovchilarning soni hisobga olingan holda belgilanadi.

Dafn etish uchun beriladigan joyning oʻlchami Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

14-modda. Dafn etish joylarini saqlash va obodonlashtirish

Dafn etish joylarini lozim boʻlgan holatda saqlash va obodonlashtirish majburiyati mahalliy davlat hokimiyati organlari zimmasiga yuklanadi hamda ushbu maqsadlar uchun ajratiladigan alohida xarajatlar moddasi boʻyicha mahalliy budjet mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi. Ushbu maqsadlar uchun yuridik va jismoniy shaxslarning xayr-ehsonlaridan ham foydalanish mumkin boʻlib, ulardan foydalanish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Dafn etish joylarini obodonlashtirish fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari koʻmagida hashar yoʻli bilan ham amalga oshirilishi mumkin.

Dafn etish joylari oʻralgan boʻlishi, qoʻriqlanishi, suv, elektr, zarur binolar va ashyo-anjomlar, shuningdek kirib boriladigan yoʻl bilan taʼminlanishi lozim.

Dafn etish joylarida mol va boshqa uy jonivorlarini boqish, mevali koʻchatlar ekish, qishloq xoʻjaligi ekinlarini oʻstirish taqiqlanadi.

15-modda. Dafn etish joylarining saqlanishi ustidan ekologik nazorat va sanitariya-epidemiologiya nazorati

Dafn etish joylarining saqlanishi ustidan ekologik nazorat va sanitariya-epidemiologiya nazorati qonunchilikda belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan amalga oshiriladi.

Dafn etish joylarida ishlarni bajarish va xizmatlar koʻrsatish ekologik normalarga, sanitariya normalari va qoidalariga, shuningdek dafn etish joylarini saqlashning mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan belgilanadigan qoidalariga muvofiq amalga oshiriladi.

Ekologik normalar, sanitariya normalari va qoidalari, shuningdek dafn etish joylarini saqlash qoidalari buzilgan taqdirda mahalliy davlat hokimiyati organlari dafn etish joyida ishlar bajarilishi va xizmatlar koʻrsatilishini toʻxtatib turishi yoki tugatishi hamda yoʻl qoʻyilgan qoidabuzarliklarni bartaraf etish va dafn etish joyining inson sogʻligʻi hamda atrof tabiiy muhitga nomaqbul taʼsiriga barham berish, zarur hollarda esa yangi dafn etish joyini barpo qilish choralarini koʻrishi shart.

16-modda. Eski va ilgari nomaʼlum boʻlgan qabrlar

Mavjudligi haqida ishonchli maʼlumotlar boʻlmagan qabrlar eski va ilgari nomaʼlum boʻlgan qabrlar deb hisoblanadi.

Qabrlar borligi ehtimoli boʻlgan hududlarda har qanday ishlarni amalga oshirishdan oldin mahalliy davlat hokimiyati organlari bu hududni tekshiruvdan oʻtkazishi shart.

Eski va ilgari nomaʼlum boʻlgan qabrlar aniqlangan taqdirda mahalliy davlat hokimiyati organlari qabrlarni belgilab qoʻyishi va roʻyxatga olishi, zarur hollarda esa dafn etilganlarning saqlanib qolgan tana qismlari qayta koʻmilishini tashkil etishi shart.

Mahalliy davlat hokimiyati organlarining tegishli ruxsatnomasiga ega boʻlmagan yuridik yoki jismoniy shaxslarning eski va ilgari nomaʼlum boʻlgan qabrlarni qidirishi hamda ochishi taqiqlanadi.

Arxeologiya merosi obyektlari boʻlgan eski va ilgari nomaʼlum boʻlgan qabrlarni qidirish hamda ochish arxeologiya merosi obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.

4-bob. Dafn ishi

17-modda. Dafn ishini tashkil etish

Dafn ishini tashkil etish mahalliy davlat hokimiyati organlari zimmasiga yuklanadi.

Dafn etish boʻyicha xizmatlar mahalliy davlat hokimiyati organlari tashkil etadigan maxsus xizmatlar tomonidan koʻrsatilishi mumkin.

Mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan tashkil etiladigan maxsus xizmatlarning faoliyati qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

18-modda. Dafn ishini moliyalashtirish manbalari

Dafn ishini moliyalashtirish manbalari quyidagilardan iborat:

Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti mablagʻlari;

qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar.

5-bob. Yakunlovchi qoidalar

19-modda. Nizolarni hal etish

Dafn etish va dafn ishi sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

20-modda. Dafn etish va dafn ishi toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik

Dafn etish va dafn ishi toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

21-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

22-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi

Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti I. KARIMOV

Toshkent sh.,

2010-yil 27-dekabr,

OʻRQ-276-son