Oʻsimliklar karantini toʻgʻrisida (113-I-son)

31.08.1995

Hujjat yangi tahrirda qabul qilingan

Amaldagi tahrirga oʻtish

Oʻzbekiston Respublikasining qonuni

1-modda. Oʻsimliklar karantinining asosiy vazifalari

Oʻsimliklar karantinining asosiy vazifalari oʻsimliklarning tashqi va ichki karantini boʻyicha davlat tadbirlari tizimini amalga oshirishdan iborat boʻlib, bu tadbirlar quyidagilarga qaratiladi:

respublika hududini chet mamlakatlardan kirib kelib, xalq xoʻjaligiga katta iqtisodiy zarar yetkazishi mumkin boʻlgan karantindagi va boshqa xavfli zararkunandalardan, oʻsimlik kasalliklari va begona oʻtlardan muhofaza etish;

karantindagi va boshqa xavfli zararkunandalarni, oʻsimlik kasalliklari va begona oʻtlarni vaqtida aniqlash, ularning yoyilishiga yoʻl qoʻymaslik va ularni yoʻq qilish, shuningdek respublikaning bu zararkunandalar, kasallik va begona oʻtlardan holi mintaqalariga ular kirib borishining oldini olish;

qishloq xoʻjalik mahsulotlari va boshqa oʻsimlik mahsulotlarini yetishtirish, tayyorlash, tashish, saqlash, qayta ishlash, realizatsiya qilish va ulardan foydalanishda oʻsimliklar karantiniga oid qoidalar va tadbirlarga rioya etilishi hamda ularning amalga oshirilishi ustidan davlat nazoratini olib borish.

2-modda. Karantin tadbirlari

Karantin tadbirlari quyidagilarga taalluqlidir:

qishloq xoʻjalik ekinlari, dorivor, oʻrmon hamda manzarali ekinlarning urugʻlari va koʻchatlariga, oʻsimliklar hamda ularning qismlari (qalamchasi, piyozi, tugunagi, mevasi va boshqalar)ga, shuningdek zararkunandalarni, oʻsimlik kasalliklari va begona oʻtlarni olib oʻtishi mumkin boʻlgan boshqa har qanday oʻsimlik mahsulotlariga;

tirik zamburugʻlar, bakteriyalar, viruslar, nematodlar, kanalar va hasharotlarga;

oʻsimlik kasalliklarini qoʻzgʻatuvchi hasharotlar kolleksiyalari va bu hasharotlar keltiradigan zararlarning namunalari, shuningdek gerbariylar va urugʻlar kolleksiyalariga;

karantin ostida deb eʼlon qilingan chet mamlakatlardan va respublika hududidan kelayotgan, zararkunandalarni, oʻsimlik kasalliklari va begona oʻtlarni olib oʻtishi mumkin boʻlgan qishloq xoʻjalik mashinalari va yerni ishlash qurollari, idishlarning barcha turi, ayrim sanoat mollari, oʻrov-qoplov vositalari hamda oʻsimlikdan tayyorlangan mahsulotlar, yaxlit toshlar, tuproq namunalari, transport vositalariga;

oʻsimlik mahsulotlarini tayyorlaydigan, gʻamlaydigan, qayta ishlaydigan va realizatsiya qiladigan korxonalar hamda tashkilotlarning hududlari va binolari, qishloq va oʻrmon xoʻjaligi yerlari, tomorqa, yakka tartibdagi yer uchastkalari hamda dala hovlilar, jamoa bogʻlari va polizlari, qishloq xoʻjalik maqsadlarida foydalanilmaydigan yerlarga (yoʻllar, elektr oʻtkazgichlar atrofidagi muhofaza joylariga).

3-modda. Oʻsimliklar karantini toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari

Oʻsimliklar karantini toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari ushbu Qonundan hamda boshqa normativ hujjatlardan iborat.

Qoraqalpogʻiston Respublikasida oʻsimliklar karantini Qoraqalpogʻiston Respublikasining qonun hujjatlari bilan ham tartibga solinadi.

4-modda. Oʻsimliklar karantini boʻyicha davlat xizmati organlari

Oʻzbekiston Respublikasining oʻsimliklar karantini boʻyicha davlat xizmatini Oʻzbekiston Respublikasi Oʻsimliklar karantini bosh davlat inspeksiyasi, viloyatlar va Toshkent shahar oʻsimliklar karantini davlat inspeksiyalari, tumanlar, shaharlar oʻsimliklar karantini davlat inspeksiyalari, temir yoʻl stansiyalaridagi, aeroportlardagi, daryo portlaridagi, pochtamtlardagi va shosselardagi oʻsimliklar karantini boʻyicha chegara punktlari, oʻsimliklar karantini boʻyicha ilmiy markaz, markaziy va viloyat karantin laboratoriyalari hamda karantin ostidagi oʻta xavfli zararli obyektlarga qarshi kurashuvchi ixtisoslashgan fumigatsiya otryadlari amalga oshiradi.

5-modda. Oʻsimliklar karantini boʻyicha davlat xizmatiga rahbarlik qilish

Oʻzbekiston Respublikasining oʻsimliklar karantini boʻyicha davlat xizmatiga rahbarlikni Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Oʻzbekiston Respublikasi Oʻsimliklar karantini bosh davlat inspeksiyasi amalga oshiradi. Oʻzbekiston Respublikasi Oʻsimliklar karantini bosh davlat inspeksiyasi boshligʻini Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi Vazirlar Mahkamasi bilan kelishgan holda tayinlaydi.

Viloyatlar va Toshkent shahrida oʻsimliklar karantini boʻyicha davlat xizmatiga viloyatlar va Toshkent shahar oʻsimliklar karantini davlat inspeksiyalari rahbarlik qiladilar. Viloyatlar va Toshkent shahar oʻsimliklar karantini davlat inspeksiyalari boshliqlarini Oʻzbekiston Respublikasi Oʻsimliklar karantini bosh davlat inspeksiyasi tegishli viloyat va Toshkent shahar hokimlari bilan kelishib turib tayinlaydi.

Tuman va shaharlarda oʻsimliklar karantini boʻyicha davlat xizmatiga rahbarlikni tuman, shahar oʻsimliklar karantini davlat inspeksiyalari amalga oshiradilar. Tuman va shahar oʻsimliklar karantini davlat inspeksiyalari boshliqlarini viloyat oʻsimliklar karantini davlat inspeksiyalari tegishli tuman va shahar hokimlari bilan kelishib turib tayinlaydi.

Temir yoʻl stansiyalaridagi, aeroportlardagi, daryo portlaridagi, pochtamtlardagi va shosselardagi oʻsimliklar karantini boʻyicha davlat xizmatini Oʻzbekiston Respublikasi Oʻsimliklar karantini bosh davlat inspeksiyasi tayinlaydigan mudirlar boshqaradilar.

Viloyatlar, shahar va tumanlardagi oʻsimliklar karantini davlat inspeksiyalari oʻz vakolatlari doirasiga kiruvchi masalalar boʻyicha tegishli hokimlar va yuqori turuvchi organlarga boʻysunadilar.

Oʻzbekiston Respublikasi Oʻsimliklar karantini bosh davlat inspeksiyasi toʻgʻrisidagi Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.

6-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Oʻsimliklar karantini bosh davlat inspeksiyasining vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Oʻsimliklar karantini bosh davlat inspeksiyasi:

oʻsimliklar karantini boʻyicha belgilangan tadbirlar bajarilishi ustidan davlat nazoratini amalga oshiradi, bu tadbirlar respublika hududida oʻz vaqtida oʻtkazilishiga javob beradi;

oʻz vakolatlari doirasida barcha vazirliklar, idoralar, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, shuningdek fuqarolar bajarishi majburiy boʻlgan buyruqlar, yoʻriqnomalar chiqaradi, nizom va qoidalar qabul qiladi va ularni belgilangan tartibda ijrochilar eʼtiboriga yetkazadi;

respublikada karantindagi zararkunandalar, oʻsimlik kasalliklari va begona oʻtlarning Roʻyxatini, shuningdek manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan kelishib turib — respublikadan olib chiqib ketilishi mumkin boʻlmagan biologik obyektlar Roʻyxatini besh yilda bir marta qayta koʻrib chiqadi va tasdiqlaydi;

urugʻlarni, oʻsimliklarni, oʻsimlik xomashyosini va boshqa mahsulotlarini hamda xalq isteʼmoli tovarlarini respublikaga olib kirish, mamlakat ichkarisida tashish, eksportga olib chiqishning karantin qoidalarini hamda ana shu urugʻ, oʻsimlik va boshqalardan foydalanish shartlarini belgilaydi;

xalqaro tashkilotlar doirasida oʻsimliklar karantini boʻyicha respublika manfaatlarini ifodalaydi;

karantindagi zararkunandalarga, oʻsimlik kasalliklari va begona oʻtlarga qarshi kurash olib borishda fermer va dehqon xoʻjaliklariga, boshqa korxonalar hamda tashkilotlarga yordam koʻrsatish uchun zaruratga qarab ixtisoslashgan fumigatsiya otryadlari va xizmatlari tuzadi;

eksportga joʻnatilayotgan hamda respublikaga keltirilayotgan, karantindagi zararkunandalarni, oʻsimlik kasalliklari va begona oʻtlarni olib oʻtishi mumkin boʻlgan urugʻlarni, oʻsimliklarni, oʻsimlik mahsulotlari va boshqa materiallarni karantin tekshiruvidan va laboratoriya ekspertizasidan oʻtkazadi;

respublika hududini karantindagi rayonlar va mikrorayonlarga boʻlib chiqadi;

karantindagi zararkunandalarga, oʻsimlik kasalliklari va begona oʻtlarga qarshi kurash bobida ilm-fan yutuqlari va ilgʻor tajribani, yangi uslublar, vositalar va usullarni targʻib qilish hamda ularni ishlab chiqarishga keng joriy etishni, karantin obyektlari toʻgʻrisidagi bilimlarni aholi orasida keng yoyishni yoʻlga qoʻyadi;

tegishli hududda karantin oʻrnatish (uni bekor qilish) toʻgʻrisida mahalliy hokimiyat organlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga tavsiyanomalar yoʻllaydi;

qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa vakolatlarni ham amalga oshiradi.

7-modda. Viloyatlar, Toshkent shahri, tuman va shahar oʻsimliklar karantini davlat inspeksiyalarining vakolatlari

Viloyatlar, Toshkent shahri, tumanlar va shaharlarning oʻsimliklar karantini davlat inspeksiyalari:

karantindagi zararkunandalarni, oʻsimlik kasalliklari va begona oʻtlarni oʻz vaqtida aniqlash maqsadida qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi yerlarini, oʻsimlik mahsulotlari saqlanadigan va qayta ishlanadigan, karantindagi mahsulotlar kelib tushadigan joylarni va ularga tutash hududni muntazam ravishda nazorat tekshiruvidan oʻtkazib turishni tashkil etadi.

aniqlangan zararlanish oʻchoqlarining kengayishiga yoʻl qoʻymaslik hamda ularni bartaraf etish uchun, shuningdek karantindagi obyektlarni olib kirish yoʻllarini topib, ularni yopib tashlash uchun shoshilinch choralar koʻradi;

urugʻlarga, oʻsimliklarga va oʻsimlik mahsulotlariga fitosanitariya va boshqa karantin sertifikatlarini beradi;

respublikaga chet mamlakatlardan kelayotgan mahsulotlarni, shuningdek transport vositalarini sogʻlomlashtirish va zararsizlantirishni tashkil etadi;

tegishli hududda karantin oʻrnatish (uni bekor qilish) toʻgʻrisida mahalliy hokimiyat organlariga tavsiyanomalar yoʻllaydi;

qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa vakolatlarni ham amalga oshiradi.

8-modda. Oʻsimliklar karantini davlat inspektorlari

Oʻzbekiston Respublikasi Oʻsimliklar karantini bosh davlat inspeksiyasining boshligʻi — Oʻzbekiston Respublikasi Oʻsimliklar karantini bosh davlat inspektori, uning oʻrinbosarlari esa Oʻzbekiston Respublikasi Oʻsimliklar karantini bosh davlat inspektorining oʻrinbosarlari hisoblanadilar.

Viloyatlar va Toshkent shahar oʻsimliklar karantini davlat inspeksiyalarining boshliqlari viloyatlar va Toshkent shahar oʻsimliklar karantini bosh davlat inspektorlari, ularning oʻrinbosarlari esa — tegishincha viloyat va Toshkent shahar oʻsimliklar karantini bosh davlat inspektorlarining oʻrinbosarlari hisoblanadilar.

Tumanlar va shaharlar oʻsimliklar karantini davlat inspeksiyalarining boshliqlari tuman va shahar oʻsimliklar karantini davlat inspektorlari hisoblanadilar.

Temir yoʻl stansiyalaridagi, aeroportlardagi, daryo portlaridagi, pochtamtlardagi, shosselardagi oʻsimliklar karantini chegara punktlarining mudirlari ham oʻsimliklar karantini davlat inspektorlari hisoblanadilar.

Oʻsimliklar karantini davlat inspektori quyidagi huquqlarga ega:

temir yoʻl stansiyalari va avtovokzallar (avtostansiyalar), aeroportlar, daryo portlari (pristanlari), pochtamtlar, omborlar, tegirmonlar hududiga, passajir va yuk vagonlariga, samolyotlarga, daryo floti kemalariga, koʻrgazmalar, botanika bogʻlari, ilmiy-tadqiqot institutlari, tajriba stansiyalari, fermer va dehqon xoʻjaliklari, korxonalar, muassasalar va tashkilotlarning hududlariga, fuqarolarning tomorqa uchastkalariga, shuningdek urugʻlar, oʻsimliklar va oʻsimlik mahsulotlarini tayyorlash, qayta ishlash va realizatsiya qilish bilan shugʻullanuvchi korxonalarga moneliksiz kirish;

laboratoriya ekspertizalari oʻtkazish uchun urugʻlardan, oʻsimliklardan va oʻsimlik mahsulotlaridan namunalar olish. Karantindagi va boshqa xavfli zararkunandalar, oʻsimlik kasalliklari va begona oʻtlar aniqlangan taqdirda mahsulotlarni olib chiqib ketib, ulardan foydalanishni cheklash va karantin tadbirlari tizimini bajarish yuzasidan kerakli topshiriqlar berish;

karantin oʻrnatilgan hududlardan karantin sertifikatlarisiz olib chiqilgan urugʻlarni, oʻsimliklarni va oʻsimlik mahsulotlarini ushlash, olib qoʻyish, zarurat boʻlsa, olib kelingan joyiga qaytarib yuborish;

bojxonalar, temir yoʻl stansiyalari, avtovokzallar (avtostansiyalar), aeroportlar, daryo portlari (pristanlari), pochtamtlar va boshqa tashkilotlarning maʼmuriyatidan kelayotgan va joʻnatilayotgan, ushbu Qonunning 2-moddasiga muvofiq karantin tadbirlari qoʻllaniladigan yuklar toʻgʻrisida maʼlumotlar talab qilish, zarur boʻlsa, ular tasarrufidagi hududda urugʻlarni, oʻsimliklarni va oʻsimlik mahsulotlarini koʻzdan kechirish hamda zararsizlantirish uchun transport vositalari, yordamchi ishchilar, xizmat binolari va yordamchi materiallar berishni talab qilish.

9-modda. Oʻsimliklar karantini boʻyicha davlat xizmatini moliyaviy taʼminlash

Oʻsimliklar karantini boʻyicha davlat xizmati, ixtisoslashgan fumigatsiya otryadlarini istisno etganda, respublika budjeti mablagʻlari hisobidan taʼminlanadi. Oʻsimliklar karantini boʻyicha davlat xizmatining respublikaga olib kirilayotgan, respublikadan olib chiqilayotgan va tranzit boʻlib qatnayotgan karantindagi materiallarni tekshirish va koʻzdan kechirish, shuningdek hujjatlar berish bilan bogʻliq xarajatlari yuridik va jismoniy shaxslar hisobidan qoplanadi.

Ixtisoslashgan fumigatsiya otryadlari oʻz xarajatini batamom oʻzi qoplash asosida faoliyat koʻrsatadi va karantindagi materiallarni zararsizlantirish ishlarini bajarganligi uchun kelgan tushumlardan hosil boʻladigan maxsus mablagʻlar hisobidan taʼminlanadi.

10-modda. Karantin oʻrnatish va uni bekor qilish tartibi

Karantin obyekti aniqlangan hollarda tuman (shahar) oʻsimliklar karantini davlat inspektori tavsiyasiga binoan mahalliy hokimiyat organlarining qarorlari bilan ayrim xoʻjaliklar, fermer va dehqon xoʻjaliklari, korxonalar, temir yoʻl stansiyalari, aeroportlar, daryo portlari, qishloq va shaharchalarning hududi nosogʻlom deb eʼlon qilinib, ularda karantin yoki zarur cheklashlar oʻrnatiladi.

Tumanlar, shaharlar, viloyatlarni oʻsimliklar karantini boʻyicha nosogʻlom deb eʼlon qilish va ularda karantin yoki boshqa cheklashlar oʻrnatish tegishli oʻsimliklar karantini bosh davlat inspektorlari tavsiyanomasiga binoan viloyatlar va Toshkent shahar hokimlarining qarori yoki Oʻzbekiston Respublikasi Oʻsimliklar karantini bosh davlat inspektorining tavsiyanomasiga binoan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan amalga oshiriladi.

Karantin oʻrnatish toʻgʻrisida qaror qabul qilinganidan soʻng karantin eʼlon qilingan xoʻjaliklardan urugʻ va koʻchatlarni karantin sertifikatlarisiz karantindagi zararkunandalardan, oʻsimlik kasalliklaridan va begona oʻtlardan holi boʻlgan boshqa xoʻjaliklarga sepish va ekish maqsadida olib chiqish man etiladi.

Karantin oʻrnatilgan hududlardan karantin sertifikatlarisiz olib chiqib ketilgan urugʻlar, oʻsimliklar va oʻsimlik mahsulotlari olib qoʻyiladi hamda texnikaviy (sanoat yoʻli bilan) qayta ishlash yoki umumiy ovqatlanish korxonalarida foydalanish uchun tayyorlov tashkilotlariga beriladi, zarur hollarda esa zararsizlantiriladi, joʻnatuvchiga qaytarib yuboriladi yoki yoʻq qilib tashlanadi.

Karantin oʻrnatilgan hududdagi (aholi punkti, tuman, viloyat) tomorqa uchastkalaridan qishloq xoʻjalik mahsulotlarini tayyorlov tashkilotlari orqaligina olib chiqib ketishga yoʻl qoʻyiladi, zararlangan mahsulotlar bundan mustasno (ulardan qay tarzda va qanday shartlarda foydalanishni oʻsimliklar karantini davlat inspektori karantin qoidalariga muvofiq belgilaydi).

Xududda oʻrnatilgan karantin yoki cheklash belgilangan karantin tadbirlari oʻtkazib boʻlinganidan hamda karantindagi zararkunandalar, oʻsimlik kasalliklari va begona oʻtlar oʻchoqlari batamom yoʻq qilinganidan keyingina oʻsimliklar karantini boʻyicha tegishli bosh davlat inspektorlarining tavsiyanomasiga binoan karantin yoki cheklashlarni oʻrnatgan tuman, shahar, viloyat va Toshkent shahar hokimlari qarori bilan yoki Oʻzbekiston Respublikasi Oʻsimliklar karantini bosh davlat inspektorining tavsiyanomasiga asosan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan bekor qilinadi.

11-modda. Urugʻlarni, oʻsimliklarni va oʻsimlik mahsulotlarini import qilish

Chet mamlakatlardan respublikaga urugʻlarni, oʻsimliklarni va oʻsimlik mahsulotlarini olib kirishga:

Oʻzbekiston Respublikasi Oʻsimliklar karantini bosh davlat inspeksiyasi beradigan karantin ruxsatnomasi;

eksport qilayotgan mamlakatning oʻsimliklar karantini va muhofazasi boʻyicha davlat organlari beradigan fitosanitariya sertifikati yoki guvohnomasi boʻlgan taqdirdagina yoʻl qoʻyiladi.

Oʻsimliklar karantini va muhofazasi boʻyicha davlat organlari boʻlmagan chet mamlakatdan urugʻlarni, oʻsimliklarni va oʻsimlik mahsulotlarini respublikaga olib kirishga Oʻzbekiston Respublikasi Oʻsimliklar karantini bosh davlat inspeksiyasi tomonidan har bir alohida holda beriladigan karantin ruxsatnomasi boʻlgan taqdirda yoʻl qoʻyiladi.

Vazirliklar, idoralar, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar oʻsimlik mahsulotlarini import qilish vaqtida:

urugʻlarni, oʻsimliklarni va oʻsimlik mahsulotlarini chet mamlakatlardan respublikaga yetkazib berish yoki ularni respublika hududidan olib oʻtish haqida tuziladigan savdo shartnomalariga (bitimlariga) oʻsimliklar karantini boʻyicha davlat xizmatining karantindagi va boshqa xavfli zararkunandalar, oʻsimlik kasalliklari va begona oʻtlar respublika hududiga oʻtib qolmasligini taʼmin etadigan talablarini kiritishlari;

chet mamlakatlardan koʻplab miqdorda urugʻlarni, oʻsimliklarni va oʻsimlik mahsulotlarini sotib olish vaqtida bu mamlakatlarda qishloq xoʻjalik ekinlari va koʻchatlarining fitosanitariya holatini oʻrganish uchun, zarurat boʻlsa, oʻsimliklar karantini va muhofazasi boʻyicha mutaxassislarni yuborishni nazarda tutishlari shart.

Chet mamlakatlardan respublikaga olib kelinayotgan urugʻlar, oʻsimliklar va oʻsimlik mahsulotlari respublika hududiga kelib tushgan joylarda oʻsimliklar karantini boʻyicha davlat xizmati inspektorlari tomonidan majburiy tekshiruvdan oʻtkaziladi.

Urugʻlar, oʻsimliklar va oʻsimlik mahsulotlari olib kiriladigan chegara punktlarini yoki hududlarini Oʻzbekiston Respublikasi Oʻsimliklar karantini bosh davlat inspeksiyasi belgilaydi.

Qoʻshni davlatdan karantindagi, shuningdek boshqa xavfli zararkunandalar, oʻsimlik kasalliklari va begona oʻtlar respublika hududiga oʻtib tarqalishi xavfi paydo boʻlgan taqdirda, vakolatli organlarning qaroriga binoan xavf ostidagi uchastkalarda chegara vaqtincha yopib qoʻyilishi mumkin.

Chet mamlakatlardan respublikaga tarkibida karantindagi va boshqa xavfli zararkunandalar, oʻsimlik kasalliklari va begona oʻtlar borligi aniqlangan urugʻlar, oʻsimliklar va oʻsimlik mahsulotlari, barcha turdagi tirik zamburugʻlar, bakteriyalar, oʻsimlik kasalliklarini qoʻzgʻatuvchi viruslar, shuningdek oʻsimliklarga zarar yetkazuvchi hasharotlar, kanalar va nematodlarni, ilmiy maqsadlarda keltiriladigan namunalardan tashqari, olib kirish man etiladi. Etib kelgan yukda bunday zararkunandalar yoki kasalliklar aniqlangan taqdirda oʻsimliklar karantini davlat inspeksiyasi yuk egasiga undan qay tarzda foydalanish yuzasidan tavsiya beradi, yuk egasi esa bir sutkalik muddat ichida yukni tasarruf etishi shart.

Urugʻ va koʻchatlarni, yangi meva va sabzavotlarni chet mamlakatlardan respublikada yashovchi fuqarolarga pochta joʻnatmalarida yuborish, shuningdek yuk bilan olib oʻtish man etiladi. Karantindagi zararkunandalar va kasalliklardan holi boʻlgan, ulardan zararlanmagan yangi meva va sabzavotlarning ayrim namunalarini passajirlarning qoʻlidagi yuk bilan oʻtkazishni oʻsimliklar karantini davlat inspektori hal qiladi.

Basharti alohida qimmatga ega boʻlgan urugʻlar, oʻsimliklar yoki koʻchatlar ilmiy-tadqiqot muassasalari nomiga yoʻllangan boʻlsa, ular oʻsimliklar karantini davlat inspektorining xulosasiga binoan tekshirish uchun introduksiya-karantin koʻchatxonasiga yuborilmogʻi kerak.

Oʻsimlik mahsulotlarini chet mamlakatlardan Oʻzbekiston Respublikasida akkreditatsiya qilingan diplomatiya, konsullik va savdo vakolatxonalari uchun yuk bilan olib oʻtish va pochta orqali joʻnatish Oʻzbekiston Respublikasi Oʻsimliklar karantini bosh davlat inspeksiyasi tasdiqlagan oʻsimliklar tashqi karantini toʻgʻrisidagi qoidalarga muvofiq amalga oshiriladi.

Chet mamlakatlardan respublikaga olib kirilgan urugʻlar, oʻsimliklar va oʻsimlik mahsulotlari ularda karantindagi va boshqa xavfli zararkunandalar, oʻsimlik kasalliklari va begona oʻtlar aniqlangan taqdirda belgilangan tartibda kimyoviy yoki boshqa usullar bilan zararsizlantirilmogʻi, begona oʻtlardan tozalanmogʻi, yashirin zararlanganlikni aniqlash, mazkur oʻsimlik materialini sogʻlomlashtirish maqsadida introduksiya-karantin koʻchatxonalariga va oranjereyalarga sepilishi yoki ekilishi, texnikaviy yoʻl bilan qayta ishlanishi yoki aniqlangan zararkunandalar, oʻsimlik kasalliklari va begona oʻtlarning tarqalishi xavfi yoʻq joylarda foydalanilishi lozim. Yashirin zararlanganlik esa ayrim hollarda laboratoriya tahlili yoʻli bilan aniqlanishi mumkin.

Urugʻlarning va koʻchatlarning karantin tekshiruvi Oʻzbekiston Respublikasi Oʻsimliklar karantini bosh davlat inspeksiyasi tasdiqlaydigan Respublika hududida import qilinadigan urugʻlar va koʻchatlarning karantin tekshiruvini olib borish tartibi toʻgʻrisidagi Nizom talabiga muvofiq oʻtkaziladi.

Chet mamlakatlardan respublikaga olib kelingan urugʻlarni, oʻsimliklarni va oʻsimlik mahsulotlarini zararsizlantirish bilan bogʻliq barcha xarajatlar, shu jumladan ishchi kuchidan, transport, bino va yordamchi materiallardan foydalanish tegishli yukni oluvchilar hisobidan amalga oshiriladi.

Respublika hududidan olib oʻtilayotgan, ichida urugʻlar, oʻsimliklar va oʻsimlik mahsulotlari boʻlgan tranzit yuklar oʻsimliklar karantini boʻyicha davlat xizmati organlarining majburiy tekshiruvidan oʻtkaziladi. Mazkur yuklarda karantindagi va boshqa xavfli zararkunandalar, oʻsimliklar kasalliklari yoki begona oʻtlar aniqlangan taqdirda bu yuklarni joʻnatish toʻxtatilishi, ular zararsizlantirilishi (joʻnatuvchining roziligi bilan) yoxud eksport qilgan mamlakatga qaytarib yuborilishi shart.

12-modda. Urugʻlarni, oʻsimliklarni va oʻsimlik mahsulotlarini eksport qilish

Respublikadan chet mamlakatlarga olib chiqilayotgan urugʻlar, koʻchatlar, oʻsimliklar, oʻsimlik kasalliklarining shtammlari (turlari), boshqa biologik obyektlar va oʻsimlik mahsulotlari oʻsimliklar karantini va muhofazasi boʻyicha xalqaro bitimlarda, shuningdek savdo shartnomalarida (kontraktlarida) nazarda tutilgan shartlarga javob berishi, Oʻzbekiston Respublikasidan olib chiqilmaydigan biologik obyektlar Roʻyxatiga kirmagan boʻlishi lozim.

Eksport qilinayotgan urugʻlarning, oʻsimliklarning va oʻsimlik mahsulotlarining har bir turkumi belgilangan nusxadagi fitosanitariya sertifikati bilan birga joʻnatilishi kerak.

Urugʻlarni, oʻsimliklarni va oʻsimlik mahsulotlarini eksport qilish bilan shugʻullanuvchi tashkilotlar ana shu mahsulotlarni mamlakatdan tashqariga joʻnatish moʻljallanayotgan sanadan kamida oʻttiz kun oldin tegishli viloyat, tuman oʻsimliklar karantini boʻyicha davlat xizmati organlarini xabardor etishlari, ular bilan birgalikda mahsulotlarni joʻnatish uchun maqbul joyni aniqlashlari, joʻnatishga oʻn besh kun qolganda esa eksport qilinayotgan mahsulotni tekshirib koʻrish uchun taqdim qilishlari shart.

13-modda. Vazirliklar, idoralar, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va fuqarolarning oʻsimliklar karantini sohasidagi huquqlari

Karantindagi mahsulotlarni yetishtirish, tayyorlash, saqlash, tashish, qayta ishlash va realizatsiya qilish bilan shugʻullanuvchi vazirliklar, idoralar, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va fuqarolar quyidagi huquqlarga ega:

zarur hollarda oʻsimliklar karantini boʻyicha davlat xizmati vakillari bilan hamkorlikda amaldagi karantin qoidalarining soʻzsiz bajarilishini taʼminlovchi qoʻshimcha chora-tadbirlarni yoki qoʻshimcha choralar majmuini ishlab chiqish;

oʻsimliklar karantini boʻyicha davlat xizmati organlaridan karantin obyektlarini aniqlash uchun qishloq xoʻjalik yerlarini, hududlarni, omborxona binolarini, oʻsimliklarni va oʻsimlik mahsulotlarini nazorat tekshiruvidan oʻtkazishni talab qilish;

karantin obyektlarining oʻchoqlari toʻliq yoʻq qilib boʻlingandan keyin oʻsimliklar karantini boʻyicha davlat xizmati organlari va mahalliy hokimiyat organlari oldiga karantinni bekor qilish masalasini qoʻyish.

14-modda. Vazirliklar, idoralar, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va fuqarolarning oʻsimliklar karantini sohasidagi vazifalari

Karantindagi mahsulotlarni yetishtirish, tayyorlash, saqlash, tashish, qayta ishlash va realizatsiya qilish bilan shugʻullanuvchi vazirliklar, idoralar, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va fuqarolar:

oʻsimliklar karantini boʻyicha davlat xizmati organlarining nazorati ostida tekshirish oʻtkazishlari va karantindagi zararkunandalarga, oʻsimlik kasalliklari va begona oʻtlarga qarshi kurash hamda ular tarqalib ketishining oldini olish chora-tadbirlarini amalga oshirishlari;

karantin oʻrnatilgan hududlardan urugʻlarni, oʻsimliklarni va oʻsimlik mahsulotlarini tashish uchun karantin sertifikatlarisiz qabul qilmasliklari;

chet mamlakatlardan va karantin ostidagi joylardan urugʻlarni, oʻsimliklarni va oʻsimlik mahsulotlarini olib kelishda amaldagi karantin qoidalariga qatʼiy rioya qilishlari shart.

Qishloq xoʻjalik oʻsimliklari, dorivor oʻsimliklar, daraxt va butalar yetishtirish bilan shugʻullanuvchi fuqarolar karantindagi zararkunandalarni, oʻsimlik kasalliklari va begona oʻtlarni vaqtida aniqlash maqsadida ekinlar va daraxtlarni muntazam ravishda kuzatib borishlari, ular aniqlangan taqdirda bu haqda mahalliy hokimiyat organlariga, oʻsimliklar karantini davlat inspeksiyasiga, qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi organlariga darhol xabar berishlari hamda aniqlangan oʻchoqlarni bartaraf etish choralarini koʻrishlari shart.

15-modda. Oʻsimliklar karantini boʻyicha qonun hujjatlarini buzganlik uchun javobgarlik

Oʻsimliklar karantini boʻyicha qonun hujjatlarini buzishda aybdor boʻlgan shaxslar qonun hujjatlariga muvofiq javobgarlikka tortiladilar.

16-modda. Xalqaro shartnomalar va bitimlar

Basharti Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalarida yoki bitimlarida ushbu Qonundagidan oʻzgacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma yoki bitim qoidalari qoʻllaniladi.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti I. KARIMOV

Toshkent sh.,

1995-yil 31-avgust,

113-I-son