Qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisida (O‘RQ-163-son)

22.07.2008

Hujjat yangi tahrirda qabul qilingan

Amaldagi tahrirga oʻtish

Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni

Qonunchilik palatasi tomonidan 2008-yil 13-fevralda qabul qilingan Senat tomonidan 2008-yil 27-iyunda maʼqullangan

1-bob. Umumiy qoidalar

1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi va qoʻllanish sohasi

Ushbu Qonunning maqsadi qimmatli qogʻozlar bozori sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

Ushbu Qonun quyidagi qimmatli qogʻozlarga nisbatan amal qiladi: aksiyalar, obligatsiyalar, gʻazna majburiyatlari, depozit sertifikatlari, qimmatli qogʻozlar hosilalari va veksellar.

2-modda. Qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari

Qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari ushbu Qonun va boshqa qonun hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

3-modda. Asosiy tushunchalar

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

aksiya — oʻz egasining aksiyadorlik jamiyati foydasining bir qismini dividendlar tarzida olishga, aksiyadorlik jamiyatini boshqarishda ishtirok etishga va u tugatilganidan keyin qoladigan mol-mulkning bir qismiga boʻlgan huquqini tasdiqlovchi, amal qilish muddati belgilanmagan egasining nomi yozilgan emissiyaviy qimmatli qogʻoz;

axborotni oshkor qilish — qimmatli qogʻozlar bozorida manfaatdor shaxslarning axborotni olish maqsadidan qatʼi nazar, axborotdan uning topilishi va olinishini kafolatlaydigan shakllarda foydalanishini taʼminlash;

veksel — veksel beruvchining yoki vekselda koʻrsatilgan boshqa toʻlovchining vekselda nazarda tutilgan muddat kelganda veksel egasiga muayyan summani toʻlashga doir shartsiz majburiyatini tasdiqlovchi noemissiyaviy qimmatli qogʻoz;

davlat qimmatli qogʻozlari — Oʻzbekiston Respublikasining gʻazna majburiyatlari va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi vakolat bergan organ tomonidan chiqarilgan obligatsiyalar, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining obligatsiyalari;

depo hisobvaragʻi — deponentning qimmatli qogʻozlarini saqlash va qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarni hisobga olish uchun moʻljallangan depozitariyning hisobga olish registrlaridagi yozuvlar yigʻindisi;

depo hisobvaragʻidan koʻchirma — deponentning qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarini tasdiqlaydigan, depozitariy tomonidan beriladigan hujjat;

depozitar operatsiyalar — hisobga olish registrlarida depozitariylar tomonidan depozitar operatsiyalar standartlariga muvofiq bajariladigan operatsiyalar;

depozit sertifikati — bankka qoʻyilgan omonat summasini va omonatchining (sertifikat saqlovchining) omonat summasini hamda sertifikatda shartlashilgan foizlarni sertifikatni bergan bankdan yoki shu bankning istalgan filialidan belgilangan muddat tugaganidan keyin olish huquqini tasdiqlovchi noemissiyaviy qimmatli qogʻoz;

depozitariyning hisobga olish registrlari — depozitariyda qimmatli qogʻozlarni saqlash va qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarni hisobga olish boʻyicha depozitar operatsiyalar standartlari bilan belgilangan yozuvlar tizimi;

deponent — depozitariyda depo hisobvaragʻiga ega boʻlgan shaxs;

investitsiya aktivlari — qimmatli qogʻozlar, pul mablagʻlari va qonun hujjatlariga muvofiq investitsiya aktivlari deb eʼtirof etiladigan boshqa mol-mulk;

investor — qimmatli qogʻozlarni oʻz nomidan va oʻz hisobidan oluvchi yuridik yoki jismoniy shaxs;

korporativ obligatsiyalar — aksiyadorlik jamiyatlari va oʻzining tashkiliy-huquqiy shaklidan qatʼi nazar tijorat banklari tomonidan chiqariladigan obligatsiyalar;

noemissiyaviy qimmatli qogʻozlar — ushbu Qonunga muvofiq emissiyaviy qimmatli qogʻozlar tushunchasiga oid boʻlmagan qimmatli qogʻozlar;

obligatsiya — obligatsiyani saqlovchining obligatsiyaning nominal qiymatini yoki boshqa mulkiy ekvivalentini obligatsiyani chiqargan shaxsdan obligatsiyada nazarda tutilgan muddatda olishga, obligatsiyaning nominal qiymatidan qayd etilgan foizni olishga boʻlgan huquqini yoxud boshqa mulkiy huquqlarini tasdiqlovchi emissiyaviy qimmatli qogʻoz;

fond birjasi — ochiq va oshkora birja savdolarini oldindan belgilangan vaqtda va belgilangan joyda oʻrnatilgan qoidalar asosida tashkil etish hamda oʻtkazish orqali faqat qimmatli qogʻozlar savdosi uchun sharoitlar yaratuvchi yuridik shaxs;

egasining nomi yozilgan qimmatli qogʻozlar — mulkiy huquqlarning realizatsiya qilinishi oʻz egasining roʻyxatdan oʻtkazilishini talab etadigan qimmatli qogʻozlar;

emissiyaviy qimmatli qogʻozlar — bitta chiqarilishi doirasida bir xil belgilar va rekvizitlarga ega boʻlgan, mazkur chiqarilish uchun yagona shartlar asosida joylashtiriladigan hamda muomalada boʻladigan qimmatli qogʻozlar;

Emissiyaviy qimmatli qogʻozlar chiqarilishlarining yagona davlat reyestri — roʻyxatdan oʻtkazilgan emissiyaviy qimmatli qogʻozlar chiqarilishlarining roʻyxati;

emitent — emissiyaviy qimmatli qogʻozlar chiqaruvchi va ular yuzasidan qimmatli qogʻozlarning egalari oldida majburiyatlari boʻlgan yuridik shaxs;

emitentning opsioni — emitentning muayyan miqdordagi qimmatli qogʻozlarini opsionda koʻrsatilgan muddatda qatʼiy belgilangan narxda sotib olish huquqini tasdiqlovchi emissiyaviy qimmatli qogʻoz;

Oʻzbekiston Respublikasining gʻazna majburiyatlari — emissiyaviy qimmatli qogʻozlar egalari Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjetiga pul mablagʻlari kiritganliklarini tasdiqlovchi va bu qimmatli qogʻozlarga egalik qilishning butun muddati mobaynida qatʼiy belgilangan daromad olish huquqini beruvchi emissiyaviy qimmatli qogʻozlar;

qimmatli qogʻozlar — hujjatlar boʻlib, ular bu hujjatlarni chiqargan yuridik shaxs bilan ularning egasi oʻrtasidagi mulkiy huquqlarni yoki qarz munosabatlarini tasdiqlaydi, dividendlar yoki foizlar tarzida daromad toʻlashni hamda ushbu hujjatlardan kelib chiqadigan huquqlarni boshqa shaxslarga oʻtkazish imkoniyatini nazarda tutadi. Qimmatli qogʻozlarning qiymati Oʻzbekiston Respublikasi milliy valyutasida ifodalanadi;

qimmatli qogʻozlar bozori — yuridik va jismoniy shaxslarning qimmatli qogʻozlarni chiqarish, joylashtirish va ularning muomalasi bilan bogʻliq munosabatlari tizimi;

qimmatli qogʻozlar bozori ishtirokchilari — qimmatli qogʻozlar emitentlari,qimmatli qogʻozlarning egalari, investorlar, qimmatli qogʻozlar bozorining professional ishtirokchilari, shuningdek qonun hujjatlarida belgilangan tartibda birjalar;

qimmatli qogʻozlar bozorining professional ishtirokchisi — qimmatli qogʻozlar bozorida professional faoliyatni amalga oshiruvchi yuridik shaxs;

qimmatli qogʻozlar bozori professional ishtirokchisining mijozi (mijoz) — deponent yoki qimmatli qogʻozlar bozori professional ishtirokchisining xizmatlaridan foydalanuvchi boshqa shaxs;

qimmatli qogʻozlar bozorida professional faoliyat — qimmatli qogʻozlarni chiqarish, joylashtirish va ularning muomalasi bilan bogʻliq xizmatlar koʻrsatish boʻyicha litsenziyalanadigan faoliyat turi;

qimmatli qogʻozlarga doir bitimlar — qimmatli qogʻozlar oldi-sotdisi, ularni hadya qilish, meros qilib olish, ularni ustav fondiga kiritish va qimmatli qogʻozlarning egasi almashuviga olib keladigan boshqa aktlar, shuningdek qimmatli qogʻozlar garovi;

qimmatli qogʻozlarga doir fyuchers — oʻzida nazarda tutilgan muddatda muayyan miqdordagi qimmatli qogʻozlarni qatʼiy belgilangan narxda sotib olish yoki sotish majburiyatini tasdiqlovchi emissiyaviy qimmatli qogʻoz;

qimmatli qogʻozlarni joylashtirish — qimmatli qogʻozlarni ularning dastlabki egalariga berish;

Qimmatli qogʻozlar markaziy depozitariysi — depozitariylarda depo hisobvaraqlari boʻyicha emissiyaviy qimmatli qogʻozlarni saqlash, bunday qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarni hisobga olish va emissiyaviy qimmatli qogʻozlar harakati yagona tizimini taʼminlovchi davlat depozitariysi;

qimmatli qogʻozlarning muomalasi — qimmatli qogʻozlarni sotib olish va sotish, shuningdek qonun hujjatlarida nazarda tutilgan, qimmatli qogʻozlarning egasi almashuviga olib keladigan boshqa harakatlar;

qimmatli qogʻozlarni nominal saqlovchi — qimmatli qogʻozlar egalarining reyestrida roʻyxatdan oʻtkazilgan, qimmatli qogʻozlarning egasi boʻlmagan holda boshqa shaxsning (qimmatli qogʻozlar egasining yoki u vakil qilgan shaxsning) topshirigʻiga binoan qimmatli qogʻozlarni saqlash, hisobga olish va ularga boʻlgan huquqlarni tasdiqlashni amalga oshiruvchi depozitariy;

qimmatli qogʻozlarni chiqarish — yuridik shaxsning fuqarolik huquqlarining obyekti sifatida qimmatli qogʻozlar paydo boʻlishiga qaratilgan harakatlari;

qimmatli qogʻozlar egasi — qimmatli qogʻozlar oʻziga mulk huquqi yoki boshqa ashyoviy huquq asosida tegishli boʻlgan yuridik yoki jismoniy shaxs;

qimmatli qogʻozlar egalari reyestri — roʻyxatdan oʻtkazilgan qimmatli qogʻozlar egalarining belgilangan sanadagi holatga koʻra shakllantirilgan, ularga qarashli egasining nomi yozilgan qimmatli qogʻozlarning nomi, miqdori, nominal qiymati va toifasi, shuningdek reyestrda roʻyxatdan oʻtkazilgan shaxslarga axborotni yuborish imkoniyatini beradigan maʼlumotlar koʻrsatilgan roʻyxati;

qimmatli qogʻozlar emissiyasi — emissiyaviy qimmatli qogʻozlarni chiqarish va joylashtirish;

qimmatli qogʻozlar emissiya risolasi — emitent va u chiqaradigan qimmatli qogʻozlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni, shuningdek investorning qimmatli qogʻozlar olish toʻgʻrisidagi qaroriga taʼsir koʻrsatishi mumkin boʻlgan boshqa axborotni aks ettiruvchi hujjat;

qimmatli qogʻozlarning hosilalari — oʻz egalarining boshqa qimmatli qogʻozlarga nisbatan huquqlarini yoki majburiyatlarini tasdiqlovchi va yuridik shaxslar tomonidan emitentning opsionlari, qimmatli qogʻozlarga doir fyucherslar va boshqa moliyaviy vositalar tarzida chiqariladigan qimmatli qogʻozlar.

2-bob. Qimmatli qogʻozlarni chiqarish

4-modda. Qimmatli qogʻozlarning chiqarilish shakli

Qimmatli qogʻozlar chiqarilish shakliga koʻra blankalar tarzida hujjatli va depozitariyning hisobga olish registrlaridagi yozuvlar tarzida hujjatsiz boʻlishi mumkin.

Qimmatli qogʻozlarning chiqarilish shakli qonun hujjatlariga muvofiq qimmatli qogʻozlar chiqarish toʻgʻrisidagi qarorda belgilanadi.

Aksiyalar hujjatsiz shaklda chiqariladi.

Obligatsiyalar yuridik va (yoki) jismoniy shaxslar uchun chiqariladi.

5-modda. Emissiyaviy qimmatli qogʻozlarni chiqarish toʻgʻrisidagi qaror

Emissiyaviy qimmatli qogʻozlarni chiqarish toʻgʻrisidagi qarorda quyidagilar koʻrsatilishi kerak:

emitentning toʻliq nomi, joylashgan yeri (pochta manzili);

emissiyaviy qimmatli qogʻozlarni chiqarish toʻgʻrisidagi qaror tasdiqlangan sana;

emissiyaviy qimmatli qogʻozlarni chiqarish toʻgʻrisidagi qarorni tasdiqlagan emitent boshqaruv organining nomi;

emissiyaviy qimmatli qogʻozlarning nomi va ularning chiqarilish shakli;

emissiyaviy qimmatli qogʻozlar egasining huquqlari;

emissiyaviy qimmatli qogʻozlarni joylashtirish shartlari;

chiqarilishdagi emissiyaviy qimmatli qogʻozlarning soni;

ilgari joylashtirilgan emissiyaviy qimmatli qogʻozlarning soni;

emissiyaviy qimmatli qogʻozlarning nominal qiymati.

Emissiyaviy qimmatli qogʻozlarni chiqarish toʻgʻrisidagi qarorda qonun hujjatlariga muvofiq boshqa qoidalar ham koʻrsatilishi mumkin.

Emissiyaviy qimmatli qogʻozlarni chiqarish toʻgʻrisidagi qaror qonun hujjatlariga va emitentning ustaviga muvofiq emitent boshqaruv organi tomonidan tasdiqlanadi.

Emitentning majburiyatlari bajarilishini garov, bank kafolati yoki qonunda nazarda tutilgan boshqa usullar bilan qoʻshimcha taʼminlanadigan obligatsiyalarni chiqarish toʻgʻrisidagi qarorda qoʻshimcha taʼminot bergan shaxs toʻgʻrisidagi va taʼminot shartlari haqidagi maʼlumotlar ham koʻrsatilishi kerak. Bu holda obligatsiyalarni chiqarish toʻgʻrisidagi qaror qoʻshimcha taʼminot bergan shaxs tomonidan ham imzolanishi kerak.

Davlat tashkiloti aksiyadorlik jamiyati etib oʻzgartirilayotganda Oʻzbekiston Respublikasining Xususiylashtirish, monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi tomonidan tasdiqlangan aksiyalarning emissiya risolasi aksiyalarni chiqarish toʻgʻrisidagi qarordir.

Emissiyaviy qimmatli qogʻozlarning chiqarilishi davlat roʻyxatidan oʻtkazilganidan keyin emissiyaviy qimmatli qogʻozlarni chiqarish toʻgʻrisidagi qarorning bir nusxasi qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organida qoladi, bir nusxasi emitentga beriladi va bir nusxasi emissiyaviy qimmatli qogʻozlar chiqarilishini tasdiqlovchi hujjatlar ilova qilingan holda Qimmatli qogʻozlar markaziy depozitariysiga topshiriladi.

Roʻyxatdan oʻtkazilgan emissiyaviy qimmatli qogʻozlar chiqarish toʻgʻrisidagi qarorga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek mazkur qarorni oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

6-modda. Emissiyaviy qimmatli qogʻozlarning chiqarilishini davlat roʻyxatidan oʻtkazish

Emissiyaviy qimmatli qogʻozlarning chiqarilishini davlat roʻyxatidan oʻtkazish qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi tomonidan emitentning arizasi asosida amalga oshiriladi. Emitentning arizasiga quyidagilar ilova qilinadi:

emissiyaviy qimmatli qogʻozlarni chiqarish toʻgʻrisidagi qaror;

qimmatli qogʻozlar emissiya risolasi;

blanka namunasi (hujjatli shakldagi emissiyaviy qimmatli qogʻozlar chiqarilgan taqdirda);

roʻyxati qonun hujjatlarida belgilanadigan boshqa hujjatlar.

Qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi emissiyaviy qimmatli qogʻozlarning chiqarilishini roʻyxatdan oʻtkazish uchun taqdim etilgan hujjatlar olingan sanadan eʼtiboran oʻttiz kun ichida davlat roʻyxatidan oʻtkazishi yoki emissiyaviy qimmatli qogʻozlarning chiqarilishini davlat roʻyxatidan oʻtkazishni rad etish toʻgʻrisida asoslantirilgan qaror qabul qilishi shart.

Emissiyaviy qimmatli qogʻozlarning chiqarilishi davlat roʻyxatidan oʻtkazilayotganida emissiyaviy qimmatli qogʻozlarni chiqarish toʻgʻrisidagi qarorning har bir nusxasida emissiyaviy qimmatli qogʻozlarning chiqarilishi davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligi toʻgʻrisida belgi qoʻyiladi va emissiyaviy qimmatli qogʻozlarning chiqarilishiga berilgan roʻyxatdan oʻtkazilganlik raqami koʻrsatiladi.

Emissiyaviy qimmatli qogʻozlar chiqarilishini davlat roʻyxatidan oʻtkazish uchun taqdim etiladigan hujjatlarning toʻgʻriligi uchun javobgarlik emitent zimmasida boʻladi.

7-modda. Emissiyaviy qimmatli qogʻozlarning chiqarilishini davlat roʻyxatidan oʻtkazishni rad etish

Emissiyaviy qimmatli qogʻozlarning chiqarilishini davlat roʻyxatidan oʻtkazishni rad etish uchun quyidagilar asos boʻladi:

emissiyaviy qimmatli qogʻozlarning chiqarilishini davlat roʻyxatidan oʻtkazish uchun taqdim etilgan hujjatlarning hamda ulardagi maʼlumotlarning qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablariga nomuvofiqligi;

emissiyaviy qimmatli qogʻozlarni chiqarish toʻgʻrisida qaror qabul qilish tartibiga emitent tomonidan rioya etilmaganligi;

qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarida nazarda tutilgan yigʻimlarning toʻlanmaganligi;

emissiyaviy qimmatli qogʻozlar chiqarishni amalga oshirayotgan yuridik shaxsda ularni chiqarish huquqining yoʻqligi.

Emissiyaviy qimmatli qogʻozlar chiqarilishini davlat roʻyxatidan oʻtkazishni rad etish toʻgʻrisidagi qaror ustidan sudga shikoyat qilinishi mumkin.

8-modda.Emissiyaviy qimmatli qogʻozlarning chiqarilishini davlat roʻyxatidan oʻtkazganlik uchun yigʻim

Emissiyaviy qimmatli qogʻozlarning chiqarilishini davlat roʻyxatidan oʻtkazishda emitent mazkur chiqarilishdagi emissiyaviy qimmatli qogʻozlar nominal qiymatining 0,01 foizi miqdorida respublika budjetiga yigʻim toʻlaydi.

Ilgari roʻyxatdan oʻtkazilgan chiqarilishdagi emissiyaviy qimmatli qogʻozlarning nominal qiymati oshirilgan taqdirda, emitent mazkur chiqarilishdagi emissiyaviy qimmatli qogʻozlar nominal qiymati oshgan summasining 0,01 foizi miqdorida respublika budjetiga yigʻim toʻlaydi.

Emissiyaviy qimmatli qogʻozlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazganlik uchun yigʻim quyidagi hollarda olinmaydi:

aksiyalar Oʻzbekiston Respublikasining Xususiylashtirish, monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi tomonidan tasdiqlangan emissiya risolasi asosida chiqarilgan taqdirda;

ilgari roʻyxatdan oʻtkazilgan emissiyaviy qimmatli qogʻozlar chiqarilishiga oʻzgartishlar kiritilgan taqdirda;

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlarida nazarda tutilgan hollarda.

9-modda. Emissiyaviy qimmatli qogʻozlar chiqarilishlarining yagona davlat reyestri

Emissiyaviy qimmatli qogʻozlar chiqarilishlarining yagona davlat reyestrida qimmatli qogʻozlarning nomi, soni va emitenti toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, shuningdek qonun hujjatlariga muvofiq boshqa axborot boʻlishi lozim.

Emissiyaviy qimmatli qogʻozlar chiqarilishlarining yagona davlat reyestrini yuritish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

10-modda. Emissiyaviy qimmatli qogʻozlar chiqarilishini toʻxtatib turish, emissiyaviy qimmatli qogʻozlar chiqarilishini amalga oshmagan yoki haqiqiy emas deb topish

Emissiyaviy qimmatli qogʻozlarning chiqarilishi:

emissiya jarayonida qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablari emitent tomonidan buzilganligi aniqlanganda, shuningdek emissiyaviy qimmatli qogʻozlar chiqarilishi haqida eʼlon qilingan axborotda notoʻgʻri maʼlumotlar aniqlangan taqdirda ular bartaraf etilguniga qadar toʻxtatib turiladi;

ularning chiqarilishini toʻxtatib turishga olib kelgan qoidabuzarliklar emitent tomonidan bartaraf etilmagan, shuningdek chiqarish toʻgʻrisidagi qarorda belgilangan muddatda mazkur chiqarilishdagi qimmatli qogʻozlarning 60 foizdan kam qismi joylashtirilgan taqdirda amalga oshmagan deb topiladi, mazkur chiqarilishdagi qimmatli qogʻozlarning kamida 30 foizi qimmatli qogʻozlarning birja bozorida va uyushgan birjadan tashqari bozorida joylashtirilgan hollar bundan mustasno;

sudning tegishli qarori mavjud boʻlgan taqdirda haqiqiy emas deb topiladi.

Emissiyaviy qimmatli qogʻozlarning chiqarilishi amalga oshmagan yoki haqiqiy emas deb topilgan taqdirda, mazkur chiqarilishning barcha qimmatli qogʻozlari muomaladan olinishi lozim, amalga oshmagan yoki haqiqiy emas deb topilgan emissiyaviy qimmatli qogʻozlarning chiqarilishini joylashtirishdan emitent olgan mablagʻlar esa qonun hujjatlarida belgilangan tartibda egalariga qaytarilishi kerak.

Emissiyaviy qimmatli qogʻozlarning chiqarilishini amalga oshmagan yoki haqiqiy emas deb topish va mablagʻlarni egalariga qaytarish bilan bogʻliq chiqimlarning oʻrni emitent hisobidan qoplanadi.

11-modda. Davlat qimmatli qogʻozlarini chiqarish

Davlat qimmatli qogʻozlarini chiqarish emissiya risolasisiz va davlat qimmatli qogʻozlarining chiqarilishi davlat roʻyxatidan oʻtkazilmagan holda qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Davlat qimmatli qogʻozlari qisqa muddatli (bir yilgacha muddatga), oʻrtacha muddatli (bir yildan besh yilgacha muddatga) va uzoq muddatli (besh yil va undan ortiq muddatga) etib chiqarilishi mumkin.

12-modda. Depozit sertifikatlarini veksellarni chiqarish

Depozit sertifikatlarini chiqarish qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi bilan kelishilgan holda Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Veksellarni chiqarish qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi bilan kelishilgan holda Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

3-bob. Qimmatli qogʻozlarni joylashtirish va ularning muomalasi

13-modda. Qimmatli qogʻozlarni joylashtirish va ularning muomalasi shartlari

Qimmatli qogʻozlarni Oʻzbekiston Respublikasi hududida joylashtirish va ularning muomalasiga, agar qonunda boshqacha tartib belgilanmagan boʻlsa, ular davlat roʻyxatidan oʻtkazilganidan keyingina yoʻl qoʻyiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

Oʻzbekiston Respublikasining norezidentlari tomonidan chiqarilgan qimmatli qogʻozlarni Oʻzbekiston Respublikasi hududida;

Oʻzbekiston Respublikasining rezidentlari tomonidan chiqarilgan qimmatli qogʻozlarning Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tashqarida muomalaga kiritish kvotalari va tartibini belgilaydi.

14-modda. Qimmatli qogʻozlarni joylashtirish

Emitentlar qimmatli qogʻozlarni mustaqil ravishda, shuningdek banklar va investitsiya vositachilari orqali joylashtirish huquqiga ega.

Qimmatli qogʻozlarni joylashtirish quyidagi turlarda amalga oshirilishi mumkin:

qimmatli qogʻozlarni xususiy yoʻsinda joylashtirish (oldindan maʼlum boʻlgan, soni cheklangan investorlar orasida yopiq obuna qilish, ommaviy eʼlon bermagan va reklama kampaniyasi oʻtkazmagan holda);

qimmatli qogʻozlarni ommaviy joylashtirish (soni cheklanmagan investorlar orasida reklamadan foydalangan holda ochiq obuna qilish).

Ushbu moddaning ikkinchi qismida sanab oʻtilgan hollarning har biri uchun qimmatli qogʻozlar chiqarilishining eng kam yoki eng koʻp hajmi qonun hujjatlarida belgilanadi.

Aksiyalarning ochiq obunasi qimmatli qogʻozlarning faqat birja bozorida va uyushgan birjadan tashqari bozoridagina oʻtkaziladi.

Banklar va investitsiya vositachilari emissiyaviy qimmatli qogʻozlar chiqarilishining joylashtirilmagan qismini sotib olish majburiyatini olmagan holda emissiyaviy qimmatli qogʻozlarni emitent nomidan sotish toʻgʻrisida emitentlar bilan shartnomalar tuzishi mumkin.

Joylashtirilayotgan qimmatli qogʻozlarning soni emissiyaviy qimmatli qogʻozlarni chiqarish toʻgʻrisidagi qarorda koʻrsatilgan qimmatli qogʻozlar sonidan ortiq boʻlmasligi kerak.

Emitent emissiyaviy qimmatli qogʻozlarning haqiqatda joylashtirilgan sonini ularning chiqarilishi yakunlari toʻgʻrisidagi yozma bildirishnomada koʻrsatadi. Emissiyaviy qimmatli qogʻozlarni chiqarilishi yakunlari toʻgʻrisidagi bildirishnomani taqdim etish tartibi qonun hujjatlarida belgilanadi.

Emitent chiqarilayotgan emissiyaviy qimmatli qogʻozlarni joylashtirishni emissiyaviy qimmatli qogʻozlarning chiqarilishi davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan eʼtiboran bir yil ichida tugallashi shart.

Emissiyaviy qimmatli qogʻozlarni ommaviy joylashtirish emissiyaviy qimmatli qogʻozlarning chiqarilishi davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi xabar eʼlon qilinganidan keyin kamida ikki hafta oʻtgach, amalga oshiriladi.

Emissiyaviy qimmatli qogʻozlar chiqaruvchi emitent, shuningdek u bilan shartnomaga koʻra emissiyaviy qimmatli qogʻozlarni joylashtirishni amalga oshiruvchi banklar va investitsiya vositachilari mazkur qimmatli qogʻozlar olinguniga qadar investorga qimmatli qogʻozlar emissiya risolasi va emissiyaviy qimmatli qogʻozlarni joylashtirish shartlari bilan tanishib chiqish imkoniyatini taʼminlashi shart.

15-modda. Qimmatli qogʻozlarning muomalasi

Qimmatli qogʻozlar muomalasi qimmatli qogʻozlar bozorida yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan bitimlar tuzish orqali amalga oshiriladi.

Qimmatli qogʻozlarning birja bozorida va uyushgan birjadan tashqari bozorida qimmatli qogʻozlarga doir bitimlarni tuzish hamda roʻyxatdan oʻtkazish ularni yozma ravishda (qogʻozda) rasmiylashtirish zaruratisiz, elektron shaklda amalga oshiriladi. Qimmatli qogʻozlarga doir boshqa bitimlar yozma shaklda amalga oshiriladi va qonun hujjatlarida belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtkazilishi kerak.

Tashkil etilgan bozorlarda oldi-sotdi bitimlarini tuzish paytida ular yuzasidan hisob-kitob qilish muddatlari qimmatli qogʻozlar savdosi tashkilotchisining qoidalari bilan, boshqa hollarda esa oldi-sotdi shartnomalari bilan belgilanadi. Belgilangan muddatlar buzilgan taqdirda, bitim haqiqiy emas deb hisoblanadi.

16-modda. Qimmatli qogʻozlar savdosining tashkilotchilari

Qimmatli qogʻozlar savdosining tashkilotchilari quyidagilardir:

fond birjasi, shuningdek qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablariga muvofiq fond boʻlimlarini tashkil etgan boshqa birjalar;

qimmatli qogʻozlarning birjadan tashqari savdosi tashkilotchisi;

qimmatli qogʻozlarning mulkdori yoki qimmatli qogʻozlarga boʻlgan mulkiy huquq egasi.

Ushbu moddaning:

birinchi qismi ikkinchi xatboshisida koʻrsatilgan qimmatli qogʻozlar savdosining tashkilotchilari qimmatli qogʻozlar savdosini tashkil etish qoidalarini belgilaydi;

birinchi qismi uchinchi va toʻrtinchi xatboshilarida koʻrsatilgan qimmatli qogʻozlar savdosining tashkilotchilari savdoni qonun hujjatlarida belgilangan tartibda tashkil etadi.

Fond birjasi, shuningdek qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablariga muvofiq fond boʻlimlarini tashkil etgan boshqa birjalar va qimmatli qogʻozlarning birjadan tashqari savdosi tashkilotchisi faoliyatni tegishli litsenziya asosida amalga oshiradi.

Fond birjasining, shuningdek qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablariga muvofiq fond boʻlimlarini tashkil etgan boshqa birjalarning aʼzolarini qimmatli qogʻozlar savdosida ishtirok etishga qoʻyish ularda investitsiya vositachisi yoki investitsiya aktivlarini ishonchli boshqaruvchi sifatida qimmatli qogʻozlar bozorida professional faoliyatni amalga oshirish uchun litsenziya boʻlgan taqdirdagina amalga oshiriladi.

17-modda. Davlat qimmatli qogʻozlarini joylashtirish va ularning muomalasi

Davlat qimmatli qogʻozlarini joylashtirish va ularning muomalasi qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

18-modda. Depozit sertifikatlarini va veksellarni joylashtirish hamda ularning muomalasi

Depozit sertifikatlarini joylashtirish va ularning muomalasi qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi bilan kelishilgan holda Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Veksellarni joylashtirish va ularning muomalasi qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi bilan kelishilgan holda Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

4-bob. Qimmatli qogʻozlar bozorida professional faoliyat

19-modda. Qimmatli qogʻozlar bozorida professional faoliyatni amalga oshirish

Qimmatli qogʻozlar bozorida professional faoliyat qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi tomonidan beriladigan litsenziya asosida amalga oshiriladi, qonun hujjatlarida belgilangan hollar bundan mustasno.

Qimmatli qogʻozlar bozorida professional faoliyat quyidagilar sifatida amalga oshiriladi:

investitsiya vositachisi (brokeri, dileri);

investitsiya maslahatchisi;

investitsiya fondi;

investitsiya aktivlarini ishonchli boshqaruvchi;

depozitariy;

hisob-kitob — kliring palatasi;

transfer-agent;

qimmatli qogʻozlarning birjadan tashqari savdosi tashkilotchisi.

Litsenziya talabgoriga uning arizasiga binoan qimmatli qogʻozlar bozoridagi professional faoliyatni amalga oshirish uchun yoki mazkur faoliyat turining qismlari uchun litsenziya berilishi mumkin. Qimmatli qogʻozlar bozoridagi professional faoliyatni amalga oshirish uchun litsenziya qimmatli qogʻozlar bozorida professional faoliyatni birga qoʻshib olib borish uchun belgilangan cheklashlar hisobga olingan holda beriladi.

Faqat qimmatli qogʻozlar bozori mutaxassisining malaka guvohnomasi boʻlgan kamida ikki xodimga ega yuridik shaxslar (investitsiya fondi bundan mustasno) qimmatli qogʻozlar bozorining professional ishtirokchilari boʻlishi mumkin. Qimmatli qogʻozlar bozori mutaxassisining malaka guvohnomasi uch yil muddatga beriladi.

Qimmatli qogʻozlar bozorida professional faoliyatni amalga oshiruvchi yuridik shaxslarning tashkil etilishi, faoliyati, qayta tashkil etilishi va tugatilishi tartibi qonun hujjatlarida belgilanadi.

20-modda. Qimmatli qogʻozlar bozorida professional faoliyatni birga qoʻshib olib borishga doir cheklashlar

Investitsiya fondining faoliyati boshqa turdagi faoliyat bilan birga qoʻshib olib borilishi mumkin emas.

Depozitariyning professional faoliyatini birga qoʻshib olib boruvchi transfer-agent investitsiya vositachisining professional faoliyatini amalga oshirishga haqli emas.

Professional faoliyatni birga qoʻshib olib borish va qimmatli qogʻozlar boʻyicha operatsiyalarni oʻtkazishga doir qoʻshimcha cheklovlar qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi tomonidan belgilanadi.

21-modda. Investitsiya vositachisining (brokerining, dilerining) faoliyati

Vositachilik yoki topshiriq shartnomasi yoxud mijozning vositachisi yoki ishonchli vakili sifatida qimmatli qogʻozlarga doir bitimlarni tuzish uchun berilgan ishonchnoma asosida ish olib boruvchi yuridik shaxs brokerdir.

Mijozlarning bitimlar tuzish uchun brokerga berilgan qimmatli qogʻozlari va pul mablagʻlari, shuningdek broker tomonidan shartnomalar asosida mijozlar bilan tuzilgan bitimlar boʻyicha olingan qimmatli qogʻozlar va pul mablagʻlari broker tegishincha Qimmatli qogʻozlar markaziy depozitariysida va bankda ochadigan (ochiladigan) alohida hisobvaraqda (hisobvaraqlarda) turishi kerak.

Broker oʻziga mijozi tomonidan topshirilgan pul mablagʻlaridan, mijozga uning topshiriqlari koʻrsatib oʻtilgan pul mablagʻlari hisobidan bajarilishini yoki ular mijozning talabiga binoan qaytarilishini kafolatlagan holda oʻz manfaatlarini koʻzlab foydalanishga, agar bu mijoz bilan tuzilgan shartnomada nazarda tutilgan boʻlsa, haqlidir.

Brokerga pul mablagʻlaridan oʻz manfaatlarini koʻzlab foydalanish huquqini bergan mijozlarning pul mablagʻlari brokerga bunday huquqni bermagan mijozlarning pul mablagʻlari turgan hisobvaraqdan (hisobvaraqlardan) alohida boʻlgan hisobvaraqda (hisobvaraqlarda) turishi kerak. Broker oʻz pul mablagʻlarini bu hisobvaraqqa (hisobvaraqlarga) oʻtkazishga haqli emas, qonun hujjatlarida belgilangan tartibda pul mablagʻlarini mijozlarga qaytarish va (yoki) mijozlarga qarz berish hollari bundan mustasno.

Broker har bir mijozning pul mablagʻlari hisobini yuritishi, qimmatli qogʻozlarga doir bitimlar va operatsiyalarni faqat mijozning topshirigʻiga binoan va u bilan tuzilgan shartnomaga muvofiq amalga oshirishi, amalga oshirilgan bitimlar va operatsiyalar toʻgʻrisida unga hisobot berib borishi shart.

Qimmatli qogʻozlarni sotib olish va (yoki) sotish narxini oshkora eʼlon qilish orqali ushbu qimmatli qogʻozlarni oʻzi eʼlon qilgan narxlarda sotib olish va (yoki) sotish majburiyati bilan oʻz nomidan hamda oʻz hisobidan qimmatli qogʻozlarga doir oldi-sotdi bitimlari tuzuvchi yuridik shaxs dilerdir. Diler qimmatli qogʻozlar narxidan tashqari ularga doir oldi-sotdi shartnomasining boshqa muhim shartlarini: sotib olinadigan va (yoki) sotiladigan qimmatli qogʻozlarning eng kam va eng koʻp miqdorini, shuningdek eʼlon qilingan narxlarning amalda boʻlish muddatini oshkora eʼlon qilish huquqiga ega. Ushbu eʼlonda qimmatli qogʻozlarga doir oldi-sotdi shartnomasining boshqa muhim shartlari koʻrsatilmagan taqdirda, diler oʻz mijozi taklif qilgan muhim shartlar asosida shartnoma tuzishi shart. Diler qimmatli qogʻozlar oldi-sotdi shartnomasini tuzishdan boʻyin tovlagan taqdirda, unga nisbatan shunday shartnoma tuzishga majbur qilish haqida va (yoki) mijozga yetkazilgan zararlarning oʻrnini qoplash toʻgʻrisida daʼvo qoʻzgʻatilishi mumkin.

Yuridik shaxsni — investitsiya vositachisini tugatish faqat qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi investitsiya vositachisi oʻz mijozlariga tegishli boʻlgan qimmatli qogʻozlarni qaytarganligini yozma ravishda tasdiqlaganidan keyin amalga oshirilishi mumkin.

22-modda. Investitsiya maslahatchisining faoliyati

Qimmatli qogʻozlarni chiqarish, joylashtirish, ularning muomalasi masalalari, qimmatli qogʻozlar bozori va uning ishtirokchilari holatini tahlil etish hamda istiqbolini belgilash boʻyicha maslahat xizmatlari koʻrsatuvchi, shuningdek qimmatli qogʻozlar bozori mutaxassislarini qayta tayyorlashni amalga oshiruvchi yuridik shaxs investitsiya maslahatchisidir.

23-modda. Investitsiya fondining faoliyati

Investorlarning pul mablagʻlarini jalb qilish va ularni qonun hujjatlariga muvofiq qimmatli qogʻozlarga, boshqa investitsiya aktivlariga, shuningdek banklardagi hisobvaraqlarga va omonatlarga qoʻyish maqsadida aksiyalar chiqaradigan yuridik shaxs — aksiyadorlik jamiyati investitsiya fondidir.

Investitsiya fondi yuridik shaxsning boshqa tashkiliy-huquqiy shakllariga oʻzgartirilishga haqli emas. Investitsiya fondini qoʻshib yuborish, qoʻshib olish, boʻlish, ajratib chiqarish qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Qimmatli qogʻozlar bozoridagi professional faoliyatni amalga oshirish uchun investitsiya fondiga berilgan litsenziyaning amal qilishini tugatish yoki uni bekor qilish investitsiya fondining belgilangan tartibda tugatilishiga olib keladi.

24-modda. Investitsiya aktivlarini ishonchli boshqaruvchining faoliyati

Yuridik shaxsning — ishonchli boshqaruvchining unga egalik qilish uchun topshirilgan va boshqa shaxsga tegishli boʻlgan:

qimmatli qogʻozlarni, shu jumladan investitsiya aktivlarini boshqarish jarayonida olinadigan qimmatli qogʻozlarni;

qimmatli qogʻozlarga investitsiya qilish uchun moʻljallangan va investitsiya aktivlarini boshqarish jarayonida olinadigan pul mablagʻlarini shu shaxsning yoki u koʻrsatgan shaxsning manfaatlarini koʻzlab, oʻz nomidan ishonchli boshqaruvni belgilangan muddat mobaynida amalga oshirishi investitsiya aktivlarini boshqarish boʻyicha faoliyatdir.

25-modda. Depozitariy faoliyati

Qimmatli qogʻozlarni saqlash, ularga boʻlgan huquqlarni hisobga olish va tasdiqlash boʻyicha xizmatlar koʻrsatuvchi yuridik shaxs depozitariydir.

Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi depozitariylar tizimi Qimmatli qogʻozlar markaziy depozitariysini va Qimmatli qogʻozlar markaziy depozitariysida vakillik hisobvaraqlarini ochgan depozitariylarni oʻz ichiga oladi.

Depozitariylar tizimida qimmatli qogʻozlar harakati qonun hujjatlarida belgilangan tartibda tasdiqlanadigan depozitar operatsiyalar standartlariga muvofiq amalga oshiriladi.

Depozitariylar:

manfaatdor shaxslarning qimmatli qogʻozlarni depozitariyda saqlash va hisobga olish qoidalari bilan tanishib chiqishlari imkoniyatini taʼminlashi;

saqlash uchun qabul qilib olingan qimmatli qogʻozlarning but saqlanishini taʼminlashi;

har bir deponentga tegishli qimmatli qogʻozlarning soni va nominal qiymatini hisobga olib borishi;

qimmatli qogʻozlarga majburiyatlar yuklatilganligi, shuningdek ularning tugatilganligi faktlari hisobini yuritishi;

depo hisobvaraqlari holatiga oʻzgartishlar kiritishga asos boʻluvchi birlamchi hujjatlarni va depozitar operatsiyalar boʻyicha hujjatlarni oʻz arxivida saqlashi;

depo hisobvaraqlari boʻyicha operatsiyalarni deponentlarning yoki ular vakolat bergan shaxslarning yozma topshiriqlari asosida amalga oshirishi, qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno;

deponentning qimmatli qogʻozlarga boʻlgan mulk huquqi va boshqa ashyoviy huquqlarini depo hisobvaragʻidan tegishli koʻchirma berish orqali tasdiqlashi;

depo hisobvaraqlari boʻyicha emissiyaviy qimmatli qogʻozlarning mavjudligi va harakati, ularning holati toʻgʻrisidagi axborotning maxfiyligini taʼminlashi, qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno;

qonun hujjatlarida belgilangan tartibda depo hisobvaragʻi boʻyicha operatsiyalarni qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi, monopoliyaga qarshi davlat organi, shuningdek sudning, surishtiruv va tergov organlarining qarorlari asosida tugatishi;

oʻz faoliyatiga taalluqli maʼlumotlarni qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organining, davlat soliq xizmati organining, monopoliyaga qarshi davlat organining, shuningdek sudning, surishtiruv va tergov organlarining talablariga binoan qonun hujjatlarida belgilangan doirada va tartibda taqdim etishi;

oʻzi yetkazgan zararlarning oʻrnini sugʻurta qilish, maxsus fondlar tashkil etish orqali yoki qonun hujjatlariga muvofiq boshqa usul bilan qoplash imkoniyatini nazarda tutishi shart.

Qimmatli qogʻozlarni nominal saqlovchi vazifasini bajarayotganda depozitariy ushbu moddaning toʻrtinchi qismida nazarda tutilgan majburiyatlar bilan bir qatorda:

Qimmatli qogʻozlar markaziy depozitariysining talabiga binoan qimmatli qogʻozlar egalarining reyestrini shakllantirish uchun qimmatli qogʻozlarning egalari toʻgʻrisidagi zarur maʼlumotlarni taqdim etishi;

oʻzida hisobga olib boriladigan qimmatli qogʻozlar va ular emitentlarining rekvizitlariga Qimmatli qogʻozlar markaziy depozitariysidan olingan maʼlumotlar asosida oʻzgartishlar kiritishi shart.

Qonun hujjatlariga muvofiq depozitariylarning zimmasida boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

Depozitariylar quyidagilarga haqli emas:

oʻziga saqlash uchun topshirilgan qimmatli qogʻozlardan foydalanishga;

oʻzi emissiya qilgan qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlar hisobini yuritishga;

oʻz nomidan va oʻz hisobidan qimmatli qogʻozlarga doir bitimlar tuzishga, bundan oʻzi emissiya qilgan qimmatli qogʻozlarga doir bitimlar mustasno.

Agar qonun hujjatlarida boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, Qimmatli qogʻozlar markaziy depozitariysi, ushbu moddaning yettinchi qismida koʻrsatilgan hollardan tashqari, shuningdek quyidagilarga haqli emas:

boshqa yuridik va jismoniy shaxslarga moliyaviy yordam koʻrsatish;

boshqa yuridik shaxslarning ustav fondida ishtirok etish.

Depozitariy sifatida faoliyatni tugatish yoki depozitariyni tugatish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan taqdirda, ommaviy axborot vositalarida oʻn kunlik muddat ichida tegishli axborot eʼlon qilinadi. Oʻz faoliyatini tugatayotgan yoki tugatilayotgan depozitariyda saqlanayotgan qimmatli qogʻozlar va hisobga olish registrlari deponentning qaroriga binoan bir haftalik muddat ichida boshqa depozitariyga oʻtkaziladi, bunday qaror mavjud boʻlmagan taqdirda esa deponentlar tanlagan depozitariylarga qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi tomonidan belgilangan muddatlarda keyinchalik oʻtkazish uchun Qimmatli qogʻozlar markaziy depozitariysiga oʻtkaziladi.

Depozitariyni tugatish Qimmatli qogʻozlar markaziy depozitariysining ushbu moddaning toʻqqizinchi qismida koʻrsatilgan tartib-taomil yakunlanganligi haqidagi yozma tasdigʻidan keyin amalga oshiriladi.

26-modda. Hisob-kitob-kliring palatasining faoliyati

Oʻzaro majburiyatlarni (qimmatli qogʻozlarga doir bitimlar boʻyicha axborotni toʻplash, solishtirish, tuzatish va ularga doir buxgalteriya hujjatlarini tayyorlash) aniqlash hamda qimmatli qogʻozlarni yetkazib berish va ular yuzasidan hisob-kitoblar boʻyicha oʻzaro majburiyatlarni hisobga olish boʻyicha faoliyatni amalga oshiruvchi yuridik shaxs hisob-kitob-kliring palatasidir.

Hisob-kitob-kliring palatalari oʻzaro majburiyatlarni aniqlash chogʻida tayyorlangan qimmatli qogʻozlar, pul mablagʻlari va buxgalteriya hujjatlarini qimmatli qogʻozlar bozorining qaysi ishtirokchilari uchun hisob-kitoblar amalga oshirilayotgan boʻlsa, shu ishtirokchilar bilan tuzilgan shartnomalar asosida ijro etish uchun qabul qiladi.

27-modda. Transfer-agent faoliyati

Qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarni hisobga olish tizimiga taalluqli hujjatlarni qabul qilish, ularga ishlov berish va ularni topshirish boʻyicha xizmatlar koʻrsatuvchi yuridik shaxs transfer-agentdir.

Emitent, shuningdek qimmatli qogʻozlarga doir bitimlar tuzuvchi shaxslar transfer-agentning mijozlaridir.

Transfer-agent emitentga aksiyadorlarning umumiy yigʻilishini tashkil etish va oʻtkazish yuzasidan xizmatlar koʻrsatishga haqlidir.

28-modda. Qimmatli qogʻozlarning birjadan tashqari savdosi tashkilotchisi faoliyati

Investorlarga vositachilarni jalb etmay turib savdoda ishtirok etish imkoniyatini beruvchi, qimmatli qogʻozlar savdosini tashkil etish boʻyicha faoliyatni buyurtmalar qabul qilish punktlaridan, maxsus kompyuter savdo tizimlaridan foydalangan holda amalga oshiruvchi yuridik shaxs (oʻz qimmatli qogʻozlarini birjadan tashqari savdoni tashkil etish orqali mustaqil ravishda realizatsiya qiluvchi qimmatli qogʻozlar mulkdori yoki qimmatli qogʻozlarga boʻlgan mulk huquqi egasi bundan mustasno) qimmatli qogʻozlarning birjadan tashqari savdosi tashkilotchisidir.

Qimmatli qogʻozlarning birjadan tashqari savdosi tashkilotchisi faoliyatini amalga oshirish tartibi qonun hujjatlarida belgilanadi.

29-modda. Qimmatli qogʻozlar bozoridagi operatsiyalarni va bitimlarni hisobga olish

Qimmatli qogʻozlar bozorining professional ishtirokchisi qimmatli qogʻozlar bozorida oʻzi amalga oshirayotgan barcha operatsiyalar va bitimlar hisobini yuritadi, ularni hisobga olishga doir hujjatlarning qonun hujjatlarida belgilangan tartibda saqlanishini taʼminlaydi.

30-modda. Qimmatli qogʻozlar bozori professional ishtirokchisi va uning mijozi munosabatlari

Qimmatli qogʻozlar bozori professional ishtirokchisi va uning mijozi munosabatlari qonun hujjatlari hamda shartnoma bilan tartibga solinadi.

Mijozlar hisobidan bitimlar tuzish mijozlar bilan tuzilgan shartnomalar asosida faqat brokyerlar va investitsiya aktivlarini ishonchli boshqaruvchilar tomonidan amalga oshirilishi mumkin.

5-bob. Qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarni hisobga olish

31-modda. Qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarni hisobga olishni tashkil etish

Qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarni hisobga olishni depozitariylar amalga oshiradi, qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno.

Depozitariylar oʻz deponentlarining hisobvaraqlarida ularning Qimmatli qogʻozlar markaziy depozitariysidagi vakillik hisobvaraqlarida jamlab hisobga olib boriladigan hujjatsiz qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlari hisobini yuritadi, shuningdek hujjatli qimmatli qogʻozlarni saqlaydi va ularga boʻlgan huquqlarni hisobga oladi.

32-modda. Qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarning oluvchiga oʻtishi

Hujjatsiz qimmatli qogʻozga boʻlgan huquqlar oluvchiga uning depo hisobvaragʻiga tegishli kirim yozuvi belgilangan tartibda kiritilgan paytdan eʼtiboran oʻtadi va qonun hujjatlarida belgilangan tartibda depozitariy tomonidan beriladigan depo hisobvaragʻidan koʻchirma bilan tasdiqlanadi.

Egasining nomi yozilgan hujjatli qimmatli qogʻozga boʻlgan mulk huquqi oluvchiga qimmatli qogʻoz blankasiga belgilangan tartibda tegishli yozuv kiritilgan paytdan eʼtiboran oʻtadi.

Qimmatli qogʻoz bilan tasdiqlanadigan huquqlar ushbu qimmatli qogʻozga boʻlgan huquqlar oʻtgan paytdan eʼtiboran oluvchiga oʻtadi.

33-modda. Qimmatli qogʻozlar markaziy depozitariysi

Qimmatli qogʻozlar markaziy depozitariysi davlat unitar korxonasi shaklida tashkil etiladi hamda faoliyatini xizmatlar koʻrsatishdan olingan daromadlar va boshqa tushumlar hisobidan amalga oshiradi.

Qimmatli qogʻozlar markaziy depozitariysi xizmatlari uchun tariflarning miqdorlari Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi bilan kelishilgan holda qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi tomonidan tasdiqlanadi.

34-modda. Qimmatli qogʻozlar markaziy depozitariysining mutlaq vazifalari

Qimmatli qogʻozlar markaziy depozitariysining mutlaq vazifalari quyidagilardan iborat:

emissiyaviy qimmatli qogʻozlarni hisobga qoʻyish, davlat emissiyaviy qimmatli qogʻozlari bundan mustasno;

emissiyaviy hujjatsiz qimmatli qogʻozlarni saqlash, davlat emissiyaviy hujjatsiz qimmatli qogʻozlari bundan mustasno;

markaziy roʻyxatdan oʻtkazuvchi sifatida aksiyalar egalarining reyestrlarini va korporativ obligatsiyalar egalarining reyestrlarini yuritish;

davlatning unga saqlash uchun topshirilgan qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarini, shuningdek qimmatli qogʻozlarni boshqarish boʻyicha davlat vakolat bergan shaxslarning qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarini hisobga olish;

depozitariylarning vakillik hisobvaraqlarini yuritish;

oʻzida saqlanayotgan birja savdosi va birjadan tashqari savdo ishtirokchilarining qimmatli qogʻozlari savdoga qoʻyilishidan oldin ularning mavjudligi hamda haqiqiyligini tasdiqlash;

oʻzida saqlanayotgan qimmatli qogʻozlar savdoda tuzilgan bitimlar boʻyicha birja savdosi va birjadan tashqari savdo ishtirokchilariga yetkazib berilishini taʼminlash;

emissiyaviy qimmatli qogʻozlar chiqarilganligini tasdiqlovchi hujjatlarni saqlash, davlat emissiyaviy qimmatli qogʻozlari bundan mustasno;

Oʻzbekiston Respublikasining norezidentlari tomonidan chiqarilgan, Oʻzbekiston Respublikasi hududida muomalaga kiritilgan qimmatli qogʻozlarni hisobga olish;

Oʻzbekiston Respublikasining rezidentlari tomonidan chiqarilgan, Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tashqarida muomalaga kiritilgan qimmatli qogʻozlarni hisobga olish;

investitsiya fondlari tomonidan chiqarilgan va ularga tegishli qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarni hisobga olish;

Depozitariylar deponentlarining yagona bazasini yuritish;

depozitariylarda depo hisobvaraqlari boʻyicha emissiyaviy qimmatli qogʻozlar (davlat emissiyaviy qimmatli qogʻozlari bundan mustasno) harakati toʻgʻrisidagi axborotni toʻplash va tizimlashtirish.

35-modda. Qimmatli qogʻozlar markaziy depozitariysining markaziy roʻyxatdan oʻtkazuvchi vazifasini bajarishdagi huquq va majburiyatlari

Qimmatli qogʻozlar markaziy depozitariysi markaziy roʻyxatdan oʻtkazuvchi vazifasini bajarayotganda qimmatli qogʻozlarning nominal saqlovchilaridan aksiyalar egalari reyestrlarini va korporativ obligatsiyalar egalari reyestrlarini shakllantirish uchun zarur maʼlumotlarni soʻrash va olish huquqiga ega.

Qimmatli qogʻozlar markaziy depozitariysi markaziy roʻyxatdan oʻtkazuvchi vazifasini bajarayotganda qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Qimmatli qogʻozlar markaziy depozitariysi markaziy roʻyxatdan oʻtkazuvchi vazifasini bajarayotganda:

aksiyalar egalarining va korporativ obligatsiyalar egalarining belgilangan sanadagi holatga koʻra shakllantirilgan reyestrlarini saqlashi;

aksiyalar egalarining va korporativ obligatsiyalar egalarining reyestrlaridagi mavjud axborotni ushbu Qonunga muvofiq taqdim etishi;

aksiyalar egalarining va korporativ obligatsiyalar egalarining reyestrlaridagi mavjud axborotning maxfiyligini taʼminlashi shart.

Qimmatli qogʻozlar markaziy depozitariysi markaziy roʻyxatdan oʻtkazuvchi vazifasini bajarayotganda qonun hujjatlariga muvofiq uning zimmasida boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

36-modda. Deponentning huquq va majburiyatlari

Deponent quyidagi huquqlarga ega:

depozitariyda oʻz depo hisobvaragʻidagi qimmatli qogʻozlarni qonun hujjatlarida belgilangan doirada va tartibda tasarruf etish;

depozitariyga oʻz depo hisobvaragʻi boʻyicha operatsiyalarni amalga oshirish yuzasidan topshiriqlar berish (uchinchi shaxslar oldida majburiyatlar yuklatilgan qimmatli qogʻozlarni qimmatli qogʻozlarga majburiyatlar yuklatish tugaganligini tasdiqlovchi hujjatlarni taqdim etmasdan oʻtkazishga doir farmoyish bundan mustasno), soʻrov kiritish, topshiriqlar bajarilganligi toʻgʻrisida hisobot talab qilish;

oʻziga tegishli hujjatli qimmatli qogʻozlarni saqlash hamda hujjatli va hujjatsiz qimmatli qogʻozlarga boʻlgan mulk huquqini va boshqa ashyoviy huquqlarni hisobga olishni depozitariyga topshirish;

shartnoma shartlariga muvofiq oʻz depo hisobvaragʻining holati haqida koʻchirma olish va oʻz depo hisobvaragʻi boʻyicha depozitariy tomonidan oʻtkazilgan operatsiyalar toʻgʻrisida hisobot olish.

Deponent qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Deponent:

oʻz vakolatli shaxsining vakolatlari tugatilganligi yoki oʻzgartirilganligi toʻgʻrisida depozitariyga xabar qilishi;

oʻz rekvizitlaridagi barcha oʻzgarishlar haqida depozitariyga bildirishi;

depozitariyning yozma xabarlari toʻgʻriligini va toʻliqligini tekshirishi hamda aniqlangan noaniqliklar haqida depozitariyga oʻz vaqtida bildirishi shart.

Qonun hujjatlariga muvofiq deponentning zimmasida boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

37-modda. Depozitariylarda qimmatli qogʻozlarning but saqlanishi kafolatlari

Depozitariylarda qimmatli qogʻozlarning but saqlanishi qimmatli qogʻozlarni saqlashga doir talablarga javob beradigan saqlash joylarida hamda hisobga olish registrlarini depozitar operatsiyalar standartlariga muvofiq yuritish orqali taʼminlanadi. Qimmatli qogʻozlar markaziy depozitariysida saqlanayotgan va hisobga olinayotgan qimmatli qogʻozlarning but saqlanishi Qimmatli qogʻozlar markaziy depozitariysining maʼlumotlar axborot bankida takroriy saqlab turish tizimi orqali, texnik tizimda uzilishlar yuz berganda va kutilmagan vaziyatlar yuzaga kelgan taqdirda, Qimmatli qogʻozlar markaziy depozitariysi maʼlumotlar bankini tezkor tiklash orqali ham taʼminlanadi.

Qimmatli qogʻozlarning depozitariylarda but saqlanishi kafolatlarini taʼminlash qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi tomonidan belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

6-bob. Qimmatli qogʻozlar bozorida axborotni oshkor qilish

38-modda. Qimmatli qogʻozlar bozorida axborotni oshkor qilish toʻgʻrisidagi umumiy qoidalar

Qimmatli qogʻozlar bozorida axborot ochiq va oshkoradir, qonunda belgilangan hollarda oshkor qilinadigan maxfiy axborot bundan mustasno.

Qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollarda, qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi, qimmatli qogʻozlar bozori ishtirokchilari, shu jumladan mikrofirmalar va kichik korxonalar axborotni:

ommaviy axborot vositalarida eʼlon qilish;

hisobotlar, maʼlumotlar va boshqa axborot taqdim etish orqali oshkor qiladi.

Qimmatli qogʻozlar bozorining professional ishtirokchisi, emitent, fond birjasi ushbu Qonunda nazarda tutilgan axborotni investorlarga va qimmatli qogʻozlarning egalariga qogʻozda taqdim etganlik uchun undan nusxa koʻchirishga sarflanadigan xarajatlardan oshmaydigan miqdorda haq olishi mumkin.

39-modda. Emitentning axborotni oshkor qilishi

Emitent, davlat qimmatli qogʻozlari emitenti bundan mustasno, axborotni:

qimmatli qogʻozlar emissiya risolasida;

emitentning yilning har choragidagi va yillik hisobotida;

emitentning faoliyatidagi muhim faktlar toʻgʻrisidagi xabarlarda oshkor qiladi.

Qimmatli qogʻozlar emissiya risolasida quyidagilar koʻrsatilishi kerak:

emitentning toʻliq va qisqartirilgan nomi, uning joylashgan yeri (pochta manzili), bank rekvizitlari, yuridik shaxslarni davlat roʻyxatidan oʻtkazuvchi organlar (bundan buyon matnda roʻyxatdan oʻtkazuvchi organ deb yuritiladi), davlat statistikasi va soliq xizmati organlari tomonidan berilgan roʻyxatdan oʻtkazish va identifikatsiya raqamlari;

oxirgi uch yildagi yoki, agar emitent faoliyatni uch yildan kamroq muddat mobaynida amalga oshirayotgan boʻlsa, har bir tugallangan yil uchun buxgalteriya balanslari va moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobotlar;

faoliyatning asosiy yoʻnalishlari va ishlab chiqarilayotgan mahsulot (xizmat) turlari;

mustaqil reyting bahosi, agar uning shunday bahosi boʻlsa, tegishli izohlari bilan;

emitentning kuzatuv kengashi va ijroiya organi tarkibiga kiruvchi shaxslar roʻyxati, emitent aksiyalarining ularga tegishli miqdori (ustav fondidagi ulushlari miqdori);

emitent filiallari va vakolatxonalarining, shoʻba va tobe jamiyatlarining joylashgan yeri (pochta manzili) koʻrsatilgan holdagi roʻyxati;

emitent affillangan shaxslarining ularga tegishli aksiyalar miqdori va tiplari koʻrsatilgan roʻyxati;

xodimlarning oxirgi uch yildagi oʻrtacha yillik soni;

oxirgi uch yilda muomalaga chiqarilgan qimmatli qogʻozlar, ularning chiqarilish hajmi va maqsadi, ular boʻyicha hisoblangan va emitent tomonidan toʻlangan dividendlar (foizlar) toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

oxirgi uch yilda emitentga nisbatan qoʻllanilgan sanksiyalar va emitent sudda javobgar yoki daʼvogar sifatida ishtirok etayotgan ishlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

qimmatli qogʻozlarni chiqarish toʻgʻrisidagi qarorga muvofiq qimmatli qogʻozlarni chiqarish va joylashtirish shartlari.

Emitentning har choraklik hisobotida quyidagilar koʻrsatilishi kerak:

emitentning toʻliq va qisqartirilgan nomi, uning joylashgan yeri (pochta manzili), bank rekvizitlari, roʻyxatdan oʻtkazuvchi organ, davlat statistikasi va soliq xizmati organlari tomonidan berilgan roʻyxatdan oʻtkazish va identifikatsiya raqamlari;

tegishli chorak yuzasidan buxgalteriya balansi va moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobot.

Emitentning yillik hisobotida quyidagilar koʻrsatilishi kerak:

emitentning toʻliq va qisqartirilgan nomi, uning joylashgan yeri (pochta manzili), bank rekvizitlari, roʻyxatdan oʻtkazuvchi organ, davlat statistikasi va soliq xizmati organlari tomonidan berilgan roʻyxatdan oʻtkazish va identifikatsiya raqamlari;

oʻtgan yildagi xoʻjalik faoliyati natijalari haqidagi axborot;

mansabdor shaxslarning shaxsiy tarkibidagi oʻzgarishlarning asoslari;

tegishli yil yuzasidan buxgalteriya balansi va moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobot;

auditorlik tashkiloti xulosasining nusxasi;

qoʻshimcha chiqarilgan qimmatli qogʻozlar haqidagi asosiy maʼlumotlar;

hisobot yilida emitentning faoliyatidagi muhim faktlar.

Emitentning faoliyatidagi muhim faktlar quyidagilardir:

emitentning nomi yoki joylashgan yeri (pochta manzili) oʻzgarganligi;

emitent faoliyatining qayta tashkil etilganligi, toʻxtatib turilganligi yoki tugatilganligi;

emitentning oliy boshqaruv organi tomonidan qabul qilingan qarorlar;

qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarning oʻzgarganligi;

mansabdor shaxslar shaxsiy tarkibidagi oʻzgarishlar;

emitentning filiallari va vakolatxonalari, shoʻba va tobe jamiyatlari roʻyxatidagi oʻzgarishlar;

emitentning mol-mulki, bank hisobvaraqlari xatlanganligi, emitentga nisbatan uning aktivlari qiymatining 10 foizidan ortiq miqdorda daʼvo qoʻzgʻatilganligi;

emitent ustav fondining yoki asosiy va aylanma mablagʻlari summasining 50 foizidan ortiq miqdorda kredit olinganligi;

aktivlarning qiymati bir marta 10 foizdan ortiqroq miqdorda koʻpayganligi yoki kamayganligi;

miqdori yoki mol-mulkining qiymati bitim tuzilgan sanadagi holatga koʻra emitent aktivlarining 10 foizidan ortigʻini tashkil etadigan emitentning bir martalik bitimlari;

emitent tomonidan yirik bitimlar va manfaatdor shaxslar bilan bitimlar tuzilganligi;

emitent faoliyatning ayrim turlarini amalga oshirish uchun litsenziya olganligi yoki litsenziya bekor qilinganligi, litsenziyaning amal qilishi toʻxtatib turilganligi yoki tugatilganligi;

qimmatli qogʻozlar chiqarilganligi, ularning chiqarilishi toʻxtatib turilganligi va chiqarilishi qayta tiklanganligi, qimmatli qogʻozlarning chiqarilishi amalga oshmagan yoki haqiqiy emas deb topilganligi;

emitent qaysi yuridik shaxslar aksiyalarining (ulushlarining, paylarining) 10 va undan ortiq foiziga egalik qilayotgan boʻlsa, oʻsha yuridik shaxslarning roʻyxatidagi oʻzgarishlar;

emitent oʻzining qimmatli qogʻozlari egalari oldidagi majburiyatlarini bajarish muddatlari kelganligi;

qimmatli qogʻozlar boʻyicha daromadlarni hisoblash, emitentning qimmatli qogʻozlari boʻyicha daromadlarni toʻlashning boshlanganligi va tugallanganligi;

emitentga nisbatan bankrotlik taomili joriy etilganligi;

hisobot yilida kuzatuv kengashi va ijroiya organi aʼzolarining emitent aksiyalariga (ulushlariga, paylariga) egalik qilishidagi oʻzgarishlar;

jamiyat affillangan shaxslarining roʻyxatidagi ularga tegishli qimmatli qogʻozlarning miqdori va nomi koʻrsatilgan holdagi oʻzgarishlar.

Emitent:

a) qimmatli qogʻozlar emissiya risolasini va emitentning yillik hisobotini barcha manfaatdor shaxslar tanishib chiqishi uchun taqdim etishi;

b) qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organining rasmiy veb-saytiga:

qimmatli qogʻozlar emissiya risolasining matni bilan tanishib chiqish joyi va tartibi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni, shuningdek ushbu modda ikkinchi qismining ikkinchi, toʻrtinchi, beshinchi va oʻn ikkinchi xatboshilarida koʻrsatilgan axborotni qimmatli qogʻozlarni joylashtirish boshlanishiga kamida ikki hafta qolganida, bundan qimmatli qogʻozlarni xususiy joylashtirish mustasno;

emitentning yillik hisobotini aksiyadorlarning yoki emitentning boshqa oliy boshqaruv organining yillik umumiy yigʻilishi oʻtkazilganidan keyin ikki hafta ichida;

emitentning birinchi chorak, birinchi yarim yil va toʻqqiz oy yakunlariga doir hisobotini hisobot oyidan keyingi bir oy ichida;

emitentning faoliyatidagi muhim fakt haqidagi xabarni u yuz bergan sanadan eʼtiboran ikki ish kuni ichida joylashtirish yoʻli bilan oshkor qilishi shart.

Emitent qonun hujjatlariga muvofiq investorlarga boshqa axborotni ham taqdim etishi mumkin.

Agar emitentning qimmatli qogʻozlari fond birjasining listingiga kiritilgan boʻlsa, ushbu moddada nazarda tutilgan axborotni majburiy ravishda oshkor qilish faqat fond birjasining rasmiy veb-saytida amalga oshiriladi.

Fond birjasi ushbu moddada nazarda tutilgan axborot emitent tomonidan oʻz rasmiy veb-saytida eʼlon qilinganligi uchun haq undirishga haqli emas.

40-modda. Qimmatli qogʻozlar bozori professional ishtirokchisining axborotni oshkor qilishi

Qimmatli qogʻozlar bozorining professional ishtirokchisi investorning talabiga binoan:

davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi hujjatning koʻchirma nusxasini;

qimmatli qogʻozlar bozorida professional faoliyatni amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyaning koʻchirma nusxasini;

qimmatli qogʻozlar bozori professional ishtirokchisining ustav fondi, oʻz mablagʻlarining miqdori va zaxira fondi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni;

investor oladigan qimmatli qogʻozlar chiqarilishining davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni;

investor oladigan qimmatli qogʻozlarning emissiya risolasidagi maʼlumotlarni, shuningdek ushbu qimmatli qogʻozlarning investor tomonidan axborot taqdim etish haqida talab qoʻyilgan sanadan oldingi olti hafta davomidagi narxlari haqidagi maʼlumotlarni;

qimmatli qogʻozlarga doir bitimlarning natijalari boʻyicha hisobotni shartnomada kelishilgan muddatlarda taqdim etadi.

Qimmatli qogʻozlar bozorining professional ishtirokchisi investorlarni ushbu moddada nazarda tutilgan axborotni olish huquqlari haqida xabardor qilishi shart.

Qimmatli qogʻozlar bozorining professional ishtirokchisi:

yilning bir choragi davomida faqat bir emitentning qimmatli qogʻozlari bilan operatsiyalar;

bir emitentning qimmatli qogʻozlari bilan bir martalik operatsiya, agar bu operatsiya boʻyicha qimmatli qogʻozlarning soni mazkur qimmatli qogʻozlar umumiy sonining kamida 15 foizini tashkil etgan boʻlsa, ularni amalga oshirilganligi haqida qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organiga ikki ish kuni ichida yozma shaklda axborot beradi.

41-modda. Qimmatli qogʻozlar savdosi tashkilotchisining axborotni oshkor qilishi

Qimmatli qogʻozlar savdosi tashkilotchisi, qimmatli qogʻozlar mulkdori yoki qimmatli qogʻozlarga boʻlgan mulkiy huquq egasi bundan mustasno:

savdoda bitimlar tuzish qoidalarini;

savdoga qoʻyishga ruxsat berilgan qimmatli qogʻozlar roʻyxatini;

qonun hujjatlariga muvofiq boshqa axborotni oshkor qiladi.

Savdo tashkilotchisi qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organining talabiga binoan investorlarning arizalarini, takliflarini va shikoyatlarini koʻrib chiqish yakunlari haqida axborot taqdim etadi.

42-modda. Qimmatli qogʻozlar egasining axborotni oshkor qilishi

Qimmatli qogʻozlar egasi bitim tuzish natijasida emitent qimmatli qogʻozlari har qanday turining 35 yoki undan ortiq foiziga egalik qila boshlasa, ushbu axborotni qonun hujjatlarida belgilangan tartibda mazkur bitim tuzilgan sanadan eʼtiboran besh kun ichida oshkor etishi shart.

43-modda. Investorning axborotni oshkor qilishi

Investor mustaqil ravishda va (yoki) affillangan shaxslar bilan birgalikda bir yoki bir nechta bitim tuzish natijasida aksiyadorlik jamiyati aksiyalarining mazkur aksiyadorlik jamiyati ustav fondining jami yigirma foizini va undan ortiq foizini tashkil etuvchi aksiyalar paketini olganligi haqidagi axborotni qonun hujjatlarida belgilangan tartibda oshkor qilishi shart.

44-modda. Qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organining axborotni oshkor qilishi

Qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi investorlarni ommaviy axborot vositalari va (yoki) oʻzi tashkil qilgan elektron axborot-maʼlumot tizimlari orqali quyidagilar haqida xabardor qilishi shart:

qimmatli qogʻozlarning roʻyxatdan oʻtkazilgan chiqarilishlari haqida hamda chiqarilishi, joylashtirilishi va muomalasi toʻxtatib qoʻyilgan hamda tiklangan, amalga oshmagan yoki haqiqiy emas deb topilgan qimmatli qogʻozlarning chiqarilishlari toʻgʻrisida;

qimmatli qogʻozlar bozorida professional faoliyatni amalga oshirish uchun litsenziya berish, uning amal qilishini toʻxtatib turish yoki tugatish, litsenziyani bekor qilish toʻgʻrisida;

qimmatli qogʻozlar bozorida huquqbuzarliklarga yoʻl qoʻyganligi uchun mazkur organ tomonidan javobgarlik choralari qoʻllanilgan emitentlar, qimmatli qogʻozlar bozorining professional ishtirokchilari, mansabdor shaxslar hamda ularga nisbatan qoʻllanilgan javobgarlik choralarining turlari toʻgʻrisida;

oʻz daʼvolari boʻyicha chiqarilgan sud qarorlari toʻgʻrisida.

Qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi investorlarga va qimmatli qogʻozlar egalariga ushbu Qonunga muvofiq axborot taqdim etganlik uchun undan nusxa koʻchirishga sarflanadigan xarajatlar doirasida haq olishi mumkin.

45-modda. Qimmatli qogʻozlar bozorida axborotning maxfiyligi

Qimmatli qogʻozlar bozori professional ishtirokchilarining mijozlari, ular hisobvaraqlarining holati va oʻtkazilgan operatsiyalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, shuningdek qimmatli qogʻozlarga doir bitimlarning mazmuni (qimmatli qogʻozlarning nomi, soni, bahosi, bitim tuzilgan sana, vaqt, birja savdosi oʻtkazilgan hollarda esa savdoda ishtirok etgan shaxslar ham bundan mustasno) maxfiy axborot boʻladi.

Maxfiy axborotga ega shaxslar bu axborotdan bitimlar tuzish uchun foydalanish, shuningdek uni bitimlar tuzish uchun boshqa shaxslarga berishga haqli emas.

Maxfiy axborotdan foydalanish imkoniyatiga ega boʻlgan shaxslar bunday axborotni oshkor etganlik uchun belgilangan tartibda javobgar boʻladilar.

46-modda. Qimmatli qogʻozlar bozorida maxfiy axborotni oshkor qilish

Maxfiy axborotni oshkor qilish qonunda nazarda tutilgan hollarda va tartibda amalga oshiriladi.

Mijozlarning hisobvaraqlari boʻyicha maʼlumotnomalar ularning oʻzlariga yoki vakillariga, vakolatlariga taalluqli masalalar yuzasidan monopoliyaga qarshi davlat organiga, davlat soliq xizmati organlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi Sud qarorlarini ijro etish, sudlar faoliyatini moddiy-texnika jihatidan va moliyaviy taʼminlash departamentiga, sudlarga, qoʻzgʻatilgan jinoyat ishi boʻlgan taqdirda esa tergov va surishtiruv organlariga beriladi.

Mijozlarning — jismoniy shaxslarning hisobvaraqlari boʻyicha maʼlumotnomalar ularning egalari vafot etgan taqdirda, merosxoʻrlarga yoki hisobvaraqning egasi koʻrsatgan shaxslarga, oʻz ish yurituvidagi meros ishlari yuzasidan notarial idoralarga beriladi, chet el fuqarolariga nisbatan esa chet davlatning konsullik muassasalariga beriladi.

Birja bitimining mazmuni haqidagi axborot sudlarga taqdim etiladi, tergov va surishtiruv organlariga esa qoʻzgʻatilgan jinoyat ishi boʻlgan taqdirda taqdim etiladi.

Maxfiy axborot qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organiga u qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari buzilganligi faktlarini koʻrib chiqayotgan hollarda oshkor qilinadi.

Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish bilan bogʻliq maxfiy axborot qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollarda va tartibda maxsus vakolatli davlat organiga taqdim etiladi.

47-modda. Davlat qimmatli qogʻozlari toʻgʻrisidagi axborotni oshkor qilish

Davlat qimmatli qogʻozlari toʻgʻrisidagi axborotni oshkor qilish qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

7-bob. Qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish

48-modda. Qimmatli qogʻozlar bozorini davlat tomonidan tartibga solish asoslari

Qimmatli qogʻozlar bozorini davlat tomonidan tartibga solish:

qimmatli qogʻozlar bozoridagi professional faoliyatni hamda birja faoliyatini litsenziyalash va (yoki) bunday faoliyatga nisbatan majburiy talablar belgilash;

qimmatli qogʻozlar chiqarilishlarini roʻyxatdan oʻtkazish hamda chiqarish toʻgʻrisidagi qarorlarda nazarda tutilgan shartlar va majburiyatlarga emitentlarning rioya etishlari ustidan nazorat qilish;

qimmatli qogʻozlar toʻgʻrisidagi axborot qonun hujjatlariga muvofiq oshkor qilinishini taʼminlash;

qimmatli qogʻozlar bozori professional ishtirokchilarining mutaxassislarini attestatsiyadan oʻtkazish;

qimmatli qogʻozlar bozori ishtirokchilarining faoliyati ustidan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda nazorat qilish orqali amalga oshiriladi.

49-modda. Qimmatli qogʻozlar bozori ishtirokchilarining huquqlarini himoya qilish maqsadida qimmatli qogʻozlar bozoridagi cheklovlar

Qimmatli qogʻozlar bozorida quyidagilar taqiqlanadi:

emitentga yoki qimmatli qogʻozlarga taalluqli axborotni oshkor qilmasdan qimmatli qogʻozlarni emissiya qilish;

chiqarilishi ushbu Qonunda nazarda tutilgan hollarda davlat roʻyxatidan oʻtkazilmagan yoki toʻxtatib qoʻyilgan qimmatli qogʻozlarni joylashtirish, ularning muomalasi, ularni reklama qilish va taklif etish;

qimmatli qogʻozlar egasining oʻz depo hisobvaragʻida boʻlgan qimmatli qogʻozlarning qiymati toʻliq toʻlanguniga qadar ularga doir bitimlar tuzishi;

qimmatli qogʻozlar bozorida hiyla-nayrang ishlatish;

ustav fondi shakllantirilguniga qadar (tijorat banklarining ustav fondini shakllantirish hollari bundan mustasno), shuningdek uni toʻldirish yoki emitentning moliya-xoʻjalik faoliyati bilan bogʻliq zararlarning oʻrnini qoplash uchun korporativ obligatsiyalar chiqarish;

obligatsiyalarning chiqarilishi roʻyxatdan oʻtkazilganidan keyin obligatsiyalar chiqarish toʻgʻrisidagi qarorning shu qaror bilan belgilangan obligatsiyalarga doir huquqlar hajmiga taalluqli qismiga emitent tomonidan oʻzgartishlar kiritish;

qimmatli qogʻozlar bozori professional ishtirokchisining majburiyatlari boʻyicha mijozning qimmatli qogʻozlari va pul mablagʻlarini undirish;

emissiyaviy qimmatli qogʻozlarni ommaviy joylashtirishda va (yoki) ularning muomalasida bir investorga boshqasiga nisbatan afzallik belgilash, quyidagi hollar bundan mustasno:

a) davlat qimmatli qogʻozlarini emissiya qilish;

b) aksiyadorlik jamiyatining aksiyadorlariga oʻzlariga tegishli aksiyalar soniga mutanosib ravishda qimmatli qogʻozlarni olishda belgilangan tartibda imtiyozli huquq berish;

v) Oʻzbekiston Respublikasining norezidentlari tomonidan qimmatli qogʻozlarni olishga qonun hujjatlari bilan cheklovlar joriy etish.

Aksiyadorlik jamiyatlari va oʻzining tashkiliy-huquqiy shaklidan qatʼi nazar tijorat banklari korporativ obligatsiyalarni quyidagi shartlarga rioya etgan holda:

auditorlik tashkilotining xulosasi bilan tasdiqlangan oʻz kapitalining obligatsiyalar chiqarish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan sanadagi miqdori doirasida;

keyingi uch yil mobaynida rentabellik, toʻlovga qobiliyatlilik, moliyaviy barqarorlik va likvidlikning auditorlik tashkiloti xulosalari bilan tasdiqlangan ijobiy koʻrsatkichlariga ega boʻlsa, shuningdek qonun hujjatlarida belgilangan tartibda mustaqil reyting bahosini olgan boʻlsa;

investorlarga tegishli mablagʻlarning emitentlar tomonidan toʻlanishi boʻyicha toʻlov agentlari vazifasini bajaruvchi tijorat banklari ishtirokida chiqarishi mumkin.

Korporativ obligatsiyalar ularning egalariga emitentni boshqarishda ishtirok etish huquqini bermaydi.

Yuridik yoki jismoniy shaxs yoxud oʻzaro kelishuv bilan bogʻlangan yoki bir-birining mol-mulkini nazorat qiluvchi yuridik va jismoniy shaxslar guruhi tomonidan bir yoki bir necha bitim natijasida bank aksiyalarining 5 foizdan ortigʻini olish Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki xabardor qilinishini, 20 foizdan ortigʻini olish esa, oldindan uning roziligini olishni talab qiladi. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining oldindan roziligini olish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Emitent oʻzi chiqargan aksiyalar boʻyicha ularni qayta sotib olish sharti bilan bitimlar tuzishga, shuningdek oʻzi chiqargan aksiyalarni ishonchli boshqaruvga topshirishga haqli emas.

50-modda. Qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi

Qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan belgilanadi.

Qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi:

qimmatli qogʻozlar bozorini shakllantirish, rivojlantirish, nazorat qilish va tartibga solish sohasida davlat siyosatini amalga oshiradi;

qimmatli qogʻozlar bozoridagi professional faoliyatni litsenziyalaydi;

investorlarning hamda qimmatli qogʻozlar egalarining huquqlari va qonuniy manfaatlari himoya qilinishini taʼminlaydi;

qimmatli qogʻozlar bozorini shakllantirish va tartibga solish hamda uning ishtirokchilari faoliyati sohasida normativ-huquqiy hujjatlar ishlab chiqadi;

qimmatli qogʻozlar bozorida professional faoliyatni amalga oshirishga doir talablarni, qimmatli qogʻozlar bozori professional ishtirokchilarining mutaxassislariga qoʻyiladigan malaka talablarini belgilaydi, ularni attestatsiyadan oʻtkazadi va malaka guvohnomalari beradi;

emissiyaviy qimmatli qogʻozlarni (davlat qimmatli qogʻozlari bundan mustasno) muomalaga chiqarish, qimmatli qogʻozlarga doir bitimlarni roʻyxatdan oʻtkazish qoidalarini, qimmatli qogʻozlarga doir operatsiyalarni hisobga olish va hisobot berish standartlarini, qimmatli qogʻozlar egalarining reyestrlarini va qimmatli qogʻozlarga doir bitimlarni hisobga olish registrini yuritish tartibini tasdiqlaydi;

qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarining davlat boshqaruvi organlari, qimmatli qogʻozlar bozorining ishtirokchilari tomonidan bajarilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi hamda qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarining buzilganligi aniqlangan hollarda ular yuzasidan bajarilishi majburiy boʻlgan xulosalar va koʻrsatmalar chiqaradi, qoidabuzarlarga nisbatan qonun hujjatlariga muvofiq sanksiyalarni qoʻllaydi;

oʻz mablagʻlari yetarli darajada boʻlishiga doir majburiy normativlarni va qimmatli qogʻozlarga doir operatsiyalar boʻyicha tavakkalchiliklarni cheklovchi boshqa koʻrsatkichlarni, shuningdek qimmatli qogʻozlarga doir (davlat qimmatli qogʻozlari bundan mustasno) operatsiyalar yuzasidan hujjatlarni saqlash muddatlarini belgilaydi.

51-modda. Qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organining huquqlari

Qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi:

investorlarning, qimmatli qogʻozlar egalarining, davlatning manfaatlarini koʻzlab davlat boji toʻlamasdan sudda daʼvo qoʻzgʻatishga;

qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari buzilganligi aniqlangan taqdirda qimmatli qogʻozlar bozori ishtirokchisining faoliyati toʻxtab qolishiga sabab boʻlmaydigan ayrim operatsiyalarini oʻz vakolatlari doirasida toʻxtatib turishga;

davlat boshqaruvi organlaridan, qimmatli qogʻozlar bozori ishtirokchilaridan axborot va hujjatlarni oʻz vakolatlari doirasida soʻrash hamda olishga;

qimmatli qogʻozlar bozorida professional faoliyatni qoʻshib olib borish tartibini belgilashga haqli.

Qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

52-modda. Qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organining majburiyatlari

Qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi:

qimmatli qogʻozlar bozori ishtirokchilarining murojaatlarini koʻrib chiqishi hamda investorlarning huquqlari buzilganligi faktlari aniqlangan taqdirda tekshiruvlar oʻtkazishi va qonun hujjatlarida nazarda tutilgan chora-tadbirlarni koʻrishi;

davlat boshqaruvi organlaridan hamda qimmatli qogʻozlar bozori ishtirokchilaridan investorlarning huquqlarini himoya qilish masalalari yuzasidan olingan axborotning maxfiyligiga rioya etishi, bundan axborotning uchinchi shaxslarga oshkor etilishi qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollar mustasno;

Emissiyaviy qimmatli qogʻozlar chiqarilishlarining yagona davlat reyestrini va qimmatli qogʻozlar bozori professional ishtirokchilarining reyestrini yuritishi;

oʻz vakolatiga taalluqli masalalar yuzasidan yuridik va jismoniy shaxslarning soʻrovlariga oʻttiz kun ichida asoslantirilgan javob berishi;

qimmatli qogʻozlar bozorining holati va uning ishtirokchilari haqida jamoatchilikni xabardor qilishi shart.

Qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organining zimmasida qonun hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

8-bob. Qimmatli qogʻozlar bozori ishtirokchilarining huquqlari, majburiyatlari va javobgarligi

53-modda. Qimmatli qogʻozlar bozori ishtirokchilarining huquqlari va majburiyatlari

Qimmatli qogʻozlar bozori ishtirokchilari quyidagi huquqlarga ega:

qimmatli qogʻozlar bozoridagi oʻz tavakkalchiliklarini sugʻurta qilish;

qimmatli qogʻozlar bozorining professional ishtirokchilari toʻgʻrisida, qimmatli qogʻozlarning emissiyasini toʻxtatib qoʻyishga, qimmatli qogʻozlar bozoridagi professional faoliyatni amalga oshirishga doir litsenziyalarning amal qilishini toʻxtatib turish, tugatish va ularni bekor qilishga doir barcha hollar haqida, qimmatli qogʻozlar bozorining professional ishtirokchilari va emitentlar tomonidan sodir etilgan huquqbuzarliklar toʻgʻrisida, shuningdek qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organining daʼvo arizalari boʻyicha emitentlarga yoki qimmatli qogʻozlar bozorining professional ishtirokchilariga nisbatan chiqarilgan sud qarorlari haqida qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organidan axborot olish;

davlat organlariga arizalar, takliflar va shikoyatlar bilan murojaat qilish;

qimmatli qogʻozlar bozorida oʻz huquqlari buzilganligi toʻgʻrisidagi va yetkazilgan zararlarning oʻrnini qoplash haqidagi daʼvo arizasi bilan sudga murojaat qilish.

Investorlar va qimmatli qogʻozlar egalari, ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan huquqlardan tashqari:

qimmatli qogʻozlarning chiqarilishi roʻyxatdan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi, emitentning joriy moliyaviy holati va uni rivojlantirish istiqbollari haqidagi axborotni taqdim etishni emitentdan talab qilishga;

pul va boshqa toʻlov vositalari, mol-mulk bilan, shuningdek pul qiymatiga ega boʻlgan huquqlar (shu jumladan, mulkiy huquqlar) asosida qimmatli qogʻozlarga qonun hujjatlarida va emitentning taʼsis hujjatlarida belgilangan tartibda investitsiyalarni amalga oshirishga;

qimmatli qogʻozlar bozorida oʻz xizmatlarini taklif etayotgan qimmatli qogʻozlar bozorining professional ishtirokchilaridan oʻzlari toʻgʻrisidagi axborotni ushbu Qonunga muvofiq talab qilishga ham haqli.

Qimmatli qogʻozlar bozori ishtirokchilari qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablariga va qimmatli qogʻozlar bozorida oʻzlari tuzgan shartnomalar shartlariga rioya etishlari shart.

Qonun hujjatlariga muvofiq qimmatli qogʻozlar bozorining ishtirokchilari boshqa huquqlarga ham ega boʻlishlari va ularning zimmalarida boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

54-modda. Qimmatli qogʻozlar bozori professional ishtirokchilarining va emitentlarning javobgarligi

Qimmatli qogʻozlar bozorining professional ishtirokchilari va emitentlar investor oldida yetkazilgan zararlar doirasida qonun hujjatlariga muvofiq quyidagilar uchun mulkiy javobgar boʻladi:

qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarida nazarda tutilgan axborotni investorning talabiga binoan taqdim etmaganlik yoki notoʻgʻri maʼlumotlar taqdim etganlik uchun;

qimmatli qogʻozlar emissiyasining belgilangan tartibini buzganlik uchun;

qimmatli qogʻozlarning insofsiz reklamasini amalga oshirganlik, qimmatli qogʻozlarning qonun hujjatlarida belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtkazilmagan chiqarilishining reklamasi, shuningdek muomalasi qonun bilan taqiqlangan qimmatli qogʻozlarning reklamasi uchun;

ular tomonidan investorlar bilan qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarida belgilangan huquqlarini hamda emitentlar va qimmatli qogʻozlar bozori professional ishtirokchilarining javobgarligini cheklaydigan shartnomalar tuzilganligi uchun;

narxlar borasida hiyla-nayrang ishlatilganlikning aniqlangan faktlari uchun, shuningdek qimmatli qogʻozlar, qimmatli qogʻozlarning emitentlari, qimmatli qogʻozlarga doir narxlar toʻgʻrisida, qasddan buzib koʻrsatilgan axborot, shu jumladan reklamada shunday axborot taqdim etish orqali investorni qimmatli qogʻozlarni sotib olishga yoki sotishga undaganlik uchun. Qimmatli qogʻozlar bozorida narxlar borasida hiyla-nayrang ishlatganlik alomatlari qonun hujjatlarida belgilanadi. Qimmatli qogʻozlar bozorida narxlar borasida hiyla-nayrang ishlatilganligi fakti sud tartibida eʼtirof etiladi;

investorlar bilan tuzilgan shartnomalar shartlarini bajarmaganlik yoki lozim darajada bajarmaganlik, shuningdek investor bilan tuzilgan shartnomada kelishilganidan farq qiladigan shartlar asosida bitim tuzganlik uchun.

Depozitariy, ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilganlardan tashqari, quyidagi hollarda ham oʻz deponentlari oldida javobgar boʻladi:

hujjatli qimmatli qogʻozlar, qimmatli qogʻozlar egalari va ularga tegishli qimmatli qogʻozlar toʻgʻrisidagi yozuvlar, qimmatli qogʻozlar chiqarilganligini tasdiqlovchi hujjatlar va depozitariyning hisobga olish registrlaridagi yozuvlar yoʻqotilganda yoki yaroqsiz holga kelib qolganda. Depozitariy yoʻqotilgan hujjatli qimmatli qogʻozlarni tayyorlashga ketadigan xarajatlarning oʻrnini qoplaydi yoki ularning yangilarini oʻz hisobidan tayyorlaydi, yoʻqotilgan yozuvlarni, qimmatli qogʻozlar chiqarilganligini tasdiqlovchi hujjatlarni va depozitariyning hisobga olish registrlaridagi yozuvlarni tiklaydi;

uning tomonidan deponent oʻziga tegishli qimmatli qogʻozlar bilan bogʻliq huquqlarini amalga oshira olmasligiga olib kelgan harakat (harakatsizlik) sodir etilganda. Depozitariy deponentga yetkazilgan zararlarning oʻrnini qoplaydi.

Qimmatli qogʻozlar emitentlarining majburiyatlari boʻyicha javobgarlik emitentlarning oʻz zimmasida boʻladi.

57-modda. Davlat organlarining qarorlari, ular mansabdor shaxslarining harakatlari (harakatsizligi) ustidan shikoyat qilish

Davlat organlarining ushbu Qonun bilan tartibga solinadigan qarorlari, ular mansabdor shaxslarining harakatlari (harakatsizligi) ustidan sud tartibida shikoyat qilinishi mumkin.

9-bob. Yakunlovchi qoidalar

58-modda. Investorning tavakkalchiligi

Investitsiyalash obyekti sifatida qimmatli qogʻozlarni tanlash va bu tanlovning tegishli oqibatlari investorning tavakkalchiligidir.

59-modda. Qimmatli qogʻozlar boʻyicha daʼvo muddatlari

Emitent va qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi tomonidan qabul qilingan, emissiyaviy qimmatli qogʻozlarni chiqarish bilan bogʻliq boʻlgan qarorlarni haqiqiy emas deb topish, emissiyaviy qimmatli qogʻozlarning chiqarilishini, emissiyaviy qimmatli qogʻozlarni joylashtirish jarayonida tuzilgan bitimlarni haqiqiy emas deb topish uchun daʼvo muddati emissiyaviy qimmatli qogʻozlarning chiqarilishini joylashtirish muddati tugagan paytdan eʼtiboran bir yilni tashkil etadi.

Veksel saqlovchining indossantlarga qarshi va veksel beruvchiga qarshi talablari boʻyicha daʼvo muddati belgilangan muddatda amalga oshirilgan protest kunidan eʼtiboran yoki chiqimlarsiz oborot toʻgʻrisida shartlashilgan taqdirda, toʻlov muddati kunidan eʼtiboran bir yilni tashkil etadi.

Indossantlarning bir-biriga va veksel beruvchiga talablari boʻyicha daʼvo muddati indossant vekselni toʻlagan kundan eʼtiboran yoki unga nisbatan daʼvo taqdim etilgan kundan eʼtiboran olti oyni tashkil etadi.

Ushbu moddaning birinchi — uchinchi qismlarida nazarda tutilmagan boshqa hollarda, shuningdek boshqa qimmatli qogʻozlar boʻyicha daʼvo muddatlari qonunga muvofiq belgilanadi.

60-modda. Nizolarni hal etish

Qimmatli qogʻozlar bozori sohasidagi nizolar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda hal etiladi.

61-modda. Qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini buzganlik uchun javobgarlik

Qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

62-modda. Ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish

Quyidagilar oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin:

1) Oʻzbekiston Respublikasining 1993-yil 2-sentabrda qabul qilingan “Qimmatli qogʻozlar va fond birjasi toʻgʻrisida”gi 918-XII-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1993-yil, № 9, 325-modda);

2) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining 1993-yil 2-sentabrda qabul qilingan “Qimmatli qogʻozlar va fond birjasi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga kiritish tartibi haqida”gi 919-XII-sonli Qarori (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1993-yil, № 9, 326-modda);

3) Oʻzbekiston Respublikasining 1994-yil 23-sentabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonunlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi 2022-XII-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1994-yil, № 11-12, 285-modda) XXI boʻlimi;

4) Oʻzbekiston Respublikasining 1995-yil 22-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonunlariga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi 179-I-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1995-yil, № 12, 269-modda) I boʻlimi;

5) Oʻzbekiston Respublikasining 1996-yil 25-aprelda qabul qilingan “Qimmatli qogʻozlar bozorining faoliyat koʻrsatish mexanizmi toʻgʻrisida”gi 218-I-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1996-yil, № 5-6, 56-modda);

6) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining 1996-yil 25-aprelda qabul qilingan “Qimmatli qogʻozlar bozorining faoliyat koʻrsatish mexanizmi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga kiritish haqida”gi 219-I-sonli Qarori (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1996-yil, № 5-6, 57-modda);

7) Oʻzbekiston Respublikasining 1996-yil 26-aprelda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonunlariga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi 231-I-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1996-yil, № 5-6, 69-modda) V boʻlimi;

8) Oʻzbekiston Respublikasining 1996-yil 30-avgustda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonunlariga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi 281-I-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1996-yil, № 9, 144-modda) V boʻlimi;

9) Oʻzbekiston Respublikasining 1996-yil 27-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi 357-I-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1997-yil, № 2, 56-modda) VII boʻlimi;

10) Oʻzbekiston Respublikasining 1998-yil 29-avgustda qabul qilingan “Qimmatli qogʻozlar bozorida depozitariylar faoliyati toʻgʻrisida”gi 672-I-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1998-yil, № 9, 172-modda);

11) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining 1998-yil 29-avgustda qabul qilingan “Qimmatli qogʻozlar bozorida depozitariylar faoliyati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga kiritish haqida”gi 673-I-sonli Qarori (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1998-yil, № 9, 173-modda);

12) Oʻzbekiston Respublikasining 1999-yil 20-avgustda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi 832-I-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1999-yil, № 9, 229-modda) IX boʻlimi;

13) Oʻzbekiston Respublikasining 2001-yil 30-avgustda qabul qilingan “Qimmatli qogʻozlar bozorida investorlarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi 262-II-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2001-yil, № 9–10, 173-modda);

14) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining 2001-yil 30-avgustda qabul qilingan “Qimmatli qogʻozlar bozorida investorlarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga kiritish haqida”gi 263-II-sonli Qarori (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2001-yil, № 9-10, 174-modda);

15) Oʻzbekiston Respublikasining 2002-yil 13-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi 447-II-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2003-yil, № 1, 8-modda) IV, X va XX boʻlimlari;

16) Oʻzbekiston Respublikasining 2004-yil 27-avgustda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi 671-II-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2004-yil, № 9, 171-modda) III boʻlimi;

17) Oʻzbekiston Respublikasining 2005-yil 22-sentabrda qabul qilingan “Tadbirkorlik subyektlarining faoliyati tartibga solinishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-7-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2005-yil, № 9, 311-modda) 2-moddasi;

18) Oʻzbekiston Respublikasining 2005-yil 19-dekabrda qabul qilingan “Baʼzi davlat boshqaruv organlarining qayta tashkil etilganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-14-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2005-yil, № 12, 413-modda) 2-moddasi;

19) Oʻzbekiston Respublikasining 2006-yil 10-oktabrda qabul qilingan “Tadbirkorlik subyektlarini huquqiy himoya qilish tizimi takomillashtirilganligi hamda ularning moliyaviy javobgarligi erkinlashtirilganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-59-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2006-yil, № 10, 536-modda) 10 va 30-moddalari;

20) Oʻzbekiston Respublikasining 2007-yil 23-iyulda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining iqtisodiy sohadagi ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-104-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2007-yil, № 7, 325-modda) 1-moddasi.

63-modda. Qonun hujjatlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirish

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

64-modda. Ushbu Qonunni kuchga kiritish tartibi

Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Blankalar va sertifikatlar tarzida chiqarilgan hamda ushbu Qonun kuchga kirgan sanada muomalada boʻlgan aksiyalar va korporativ obligatsiyalar depozitariyga topshirilishi hamda qonun hujjatlarida belgilangan tartibda hujjatsiz shaklga oʻtkazilishi kerak.

Blankalar va sertifikatlar tarzida chiqarilgan hamda ushbu Qonun kuchga kirgan sanada muomalada boʻlgan aksiyalar va korporativ obligatsiyalarga doir bitimlar ular depozitariyga topshirilganidan keyingina amalga oshiriladi.

Blankalar va sertifikatlar tarzida chiqarilgan hamda aksiyalar va korporativ obligatsiyalarning hujjatsiz shaklga oʻtkazilishigacha boʻlgan davrda ularning egalari reyestrlarini shakllantirish qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi belgilaydigan tartibda Qimmatli qogʻozlar markaziy depozitariysi tomonidan amalga oshiriladi.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti I. KARIMOV

Toshkent sh.,

2008-yil 22-iyul,

OʻRQ-163-son