Axborotlashtirish sohasida normativ-huquqiy bazani takomillashtirish toʻgʻrisida (256-son)

22.11.2005

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining

qarori

Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligi faoliyatini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2004-yil 7-maydagi 215-son qarorini bajarish yuzasidan va “Axborotlashtirish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga oshirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Quyidagilar:

Davlat axborot resurslarini shakllantirish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 1-ilovaga muvofiq;

Davlat organlarining axborot tizimlarini tashkil etish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Aloqa, axborotlashtirish va telekommunikatsiya texnologiyalari davlat qoʻmitasi belgilangan tartibda:

uch oy muddatda bazaviy davlat axborot resurslarini ham oʻz ichiga oladigan davlat axborot resurslarining roʻyxatini hamda davlat axborot resurslarini shakllantirish, ulardan foydalanish va ularni qoʻllab-quvvatlash uchun masʼul boʻlgan davlat organlari roʻyxatini tasdiqlash uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritsin;

bir oy muddatda axborotni hujjatlashtirish, davlat axborot resurslarini hisobga olish va roʻyxatdan oʻtkazish tartibini tasdiqlasin.

3. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari A.N. Aripov zimmasiga yuklansin.

Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2005-yil 22-noyabr,

256-son

Vazirlar Mahkamasining 2005-yil 22-noyabrdagi 256-son qaroriga 1-ILOVA

Davlat axborot resurslarini shakllantirish tartibi toʻgʻrisidagi

NIZOM

Mazkur Nizom davlat organlarida axborotni hujjatlashtirishga, davlat axborot resurslarini shakllantirish va ulardan foydalanishga qoʻyiladigan asosiy talablarni belgilaydi.

I. Davlat axborot resurslariga kiritiladigan axborotni hujjatlashtirishga qoʻyiladigan asosiy talablar

1. Hujjatlashtirilgan axborot mulk huquqi obyekti hisoblanadi va tegishli rekvizitlar bilan birgalikda axborot manbaida qayd etilgan alohida hujjat yoki jami hujjatlar shaklida, shu jumladan elektron hujjat shaklida boʻladi.

2. Axborotni hujjatlashtirish axborotni davlat axborot resurslariga kiritishning majburiy sharti hisoblanadi.

Davlat axborot resurslarida hujjatlashtirilgan axborot tizimlashtirilishi, tasniflanishi va tegishli rekvizitlar bilan taʼminlanishi kerak.

3. Davlat axborot resurslari tarkibiga kiritish uchun axborotni hujjatlashtirish tartibi aloqa va axborotlashtirish sohasidagi maxsus vakolatli organ — Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi tomonidan belgilanadi.

4. Quyidagilar hujjatlashtirilgan axborotning asosiy rekvizitlari hisoblanadi:

hujjatning nomi;

axborotning nomi yoki egasi;

axborot manbai;

paydo boʻlishi va hujjatlashtirish sanasi va vaqti;

foydalanish tartibi;

tizimlashtirish va tasniflash uchun zarur boʻlgan boshqa rekvizitlar.

5. Hujjatlashtirilgan axborot muhofaza qilinishini taʼminlash chora-tadbirlari hujjatlashtirilgan axborotning mulkdori yoki egasi tomonidan, axborot resursiga kiritilgan hujjatlashtirilgan axborot muhofaza qilinishini taʼminlash chora-tadbirlari esa — axborot resursining mulkdori yoki egasi tomonidan belgilanadi.

6. Axborotni davlat axborot resurslari tarkibiga kiritishda tasniflash hisobga olingan holda va belgilangan rekvizitlar boʻyicha izlash imkoniyati taʼminlanishi zarur.

7. Davlat axborot resurslaridagi axborot matnli, grafikli, ovozli, video va multimediy (matnli, grafikli, ovozli va videoformatlar kombinatsiyasi) shakllarda taqdim etilishi mumkin.

II. Davlat axborot resurslarini shakllantirish tartibi

8. Davlat axborot resurslari foydalanishiga qarab:

bazaviy davlat axborot resurslariga;

maxsus davlat axborot resurslariga boʻlinadi.

9. Barcha davlat organlari, yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan ularga berilgan vakolatlar doirasida umumiy foydalanish uchun moʻljallangan axborot resurslari bazaviy davlat axborot resurslari hisoblanadi.

10. Bazaviy davlat axborot resurslari tarkibiga Oʻzbekiston Respublikasi davlat axborot resurslari boʻyicha, Oʻzbekiston Respublikasi jismoniy va yuridik shaxslari boʻyicha, Oʻzbekiston Respublikasi normativ-huquqiy hujjatlari boʻyicha, Oʻzbekistonning tabiiy resurslari boʻyicha, davlat organlarining veb-saytlari boʻyicha va umumiy foydalaniladigan boshqa axborot resurslari boʻyicha maʼlumotlar bazasi kiradi.

11. Boshqa axborot resurslarini bazaviy davlat axborot resurslari tarkibiga kiritish, shuningdek ularni shakllantirish, ulardan foydalanish va ularni qoʻllab-quvvatlash uchun masʼullarni belgilash 2013-2020-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Milliy axborot-kommunikatsiya tizimini rivojlantirish kompleks dasturi amalga oshirilishini muvofiqlashtirish Respublika komissiyasining takliflari asosida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qaroriga koʻra amalga oshiriladi.

12. Davlat organlari, yuridik va jismoniy shaxslarning tor kasbiy, oʻziga xos vazifalarini hal etishga moʻljallangan, foydalanilishi cheklab qoʻyilgan axborot resurslari maxsus davlat axborot resurslari hisoblanadi.

13. Maxsus davlat axborot resurslari tarkibiga:

idoralar, hududiy boshqaruv va hokimiyat organlarining;

davlat budjet mablagʻlari hisobiga tashkil etilgan yuridik va jismoniy shaxslarning;

yuridik va jismoniy shaxslarning davlat sirlari va maxfiy axborotga ega boʻlgan ixtisoslashtirilgan axborot resurslari kiradi.

14. Maxsus davlat axborot resurslarini shakllantirish va ulardan foydalanishni taʼminlash ular tashkil etilishi uchun masʼullar tomonidan amalga oshiriladi hamda vazirliklar, idoralar, yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan qoʻllab-quvvatlanadi.

15. Davlat axborot resurslari oʻzaro axborot-texnologik moslikni taʼminlashi va idoralararo elektron hamkorlikni taʼminlash maqsadida elektron hukumatning markaziy maʼlumotlar bazasi bilan integratsiyalash imkoniga ega boʻlishi zarur.

16. Davlat axborot resurslarini shakllantirish ishlarini tashkil etish va muvofiqlashtirish Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi tomonidan amalga oshiriladi.

17. Davlat axborot resurslarini shakllantirish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi bilan kelishuv boʻyicha ularni shakllantirish, ulardan foydalanish va ularni qoʻllab-quvvatlash uchun masʼul boʻlgan tegishli davlat organlari tomonidan belgilanadi.

18. Davlat axborot resurslarini shakllantirishda tomonlarning kelishuvi asosida yoki qonunchilikda belgilangan tartibda yuridik va jismoniy shaxslarning axborot resurslaridan foydalanilishi mumkin.

Yaratiladigan davlat axborot resurslari davlat organlarining boshqa davlat axborot resurslari va axborot tizimlaridan axborot olishni nazarda tutmasligi kerak, agar ushbu axborot “Elektron hukumat” tizimi jismoniy va yuridik shaxslarining markaziy maʼlumotlar bazalarida mavjud boʻlsa.

“Elektron hukumat” tizimi jismoniy va yuridik shaxslarining markaziy maʼlumotlar bazalarida mavjud boʻlmagan jismoniy va yuridik shaxslar toʻgʻrisidagi axborot saqlanishini taʼminlaydigan davlat axborot resurslari tegishli ravishda jismoniy va yuridik shaxslarning yagona identifikatorlaridan foydalanishlari kerak.

Hujjatlashtirilgan axborotni davlat organlariga majburiy tartibda taqdim etadigan shaxslar unga va undan foydalanishga boʻlgan oʻz huquqlarini yoʻqotmaydilar.

19. Elektron davlat xizmatlari koʻrsatishga jalb etilgan davlat axborot resurslari hisobga olinishi va roʻyxatdan oʻtkazilishi shart.

Davlat axborot resurslarini hisobga olish va roʻyxatdan oʻtkazish belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi tomonidan amalga oshiriladi.

20. Davlat axborot resurslaridan foydalanish tartibi unda joylashtiriladigan axborotning xususiyatiga va uning vazifasiga (hamma erkin foydalanishi mumkin boʻlgan va erkin foydalanilishi cheklab qoʻyilgan) qarab belgilanadi.

Bunda foydalanuvchini autentifikatsiya qilmasdan va hisobga olmasdan hamma foydalanishi mumkin boʻlgan davlat axborot resurslaridan erkin foydalanish imkoni beriladi, hamma foydalanadigan axborot resurslarida mavjud boʻlgan hamda foydalanuvchining oʻzining shaxsiy maʼlumotlari boʻlmagan jismoniy shaxslar toʻgʻrisida maʼlumotlar olishi va ulardan foydalanishi bundan mustasno.

Erkin foydalanishi cheklab qoʻyilgan davlat axborot resurslaridan foydalanishda foydalanuvchining harakatlarini hisobga olish, identifikatsiyalash va autentifikatsiya qilish majburiy hisoblanadi.

Harakatlarni hisobga olish, identifikatsiyalash va autentifikatsiya qilish usullari normativ hujjatlarga muvofiq tegishli davlat axborot resurslarini shakllantirish uchun masʼul boʻlgan davlat organlari tomonidan belgilanadi.

211. Elektron davlat xizmatlari koʻrsatishga jalb etilgan davlat axborot resurslari hamda elektron hukumatning markaziy maʼlumotlar bazalari bilan oʻzaro hamkorligi “Elektron hukumat” tizimining idoralararo integratsiya platformasi orqali amalga oshiriladi.

21. Davlat axborot resurslarini shakllantirishda:

taqdim etiladigan axborotning ishonchliligi va toʻliqligi;

jismoniy va yuridik shaxslarning axborotdan foydalanish erkinligiga boʻlgan huquqlarini amalga oshirish;

axborot xavfsizligi;

axborotning davlat organlari tomonidan foydalanishi uchun shart-sharoitlar;

davlat axborot resurslarining axborot-texnologik mosligi;

davlat axborot resurslarini arxivlashtirish tizimi taʼminlanishi kerak.

Davlat axborot resurslari mazkur Nizom va boshqa normativ hujjatlar talablariga muvofiq shakllantirilishi kerak.

III. Davlat axborot resurslarining axborot xavfsizligini taʼminlash

22. Davlat axborot resurslari mazkur Nizom va boshqa normativ hujjatlar talablariga muvofiq muhofaza qilinishi kerak.

23. Davlat axborot resurslari axborot xavfsizligi axborotni muhofaza qilishning kompleks tashkiliy-texnik chora-tadbirlari va dasturiy-apparat vositalarini oʻz ichiga oluvchi tizim bilan taʼminlanishi kerak.

Davlat axborot resurslarining axborot xavfsizligini taʼminlash tizimi davlat organining oʻz axborot resurslarini muhofaza qilishga yondashuvini aks etiruvchi xavfsizlik siyosatiga muvofiq amalga oshirilishi kerak.

24. Tashkiliy chora-tadbirlar yuridik va jismoniy shaxslarni davlat axborot resurslarini tashkil etish, shakllantirish, ulardan foydalanish va ularni qoʻllab-quvvatlashga jalb etish tartibini boshqaradigan xatti-harakatlar va talablar roʻyxatini oʻz ichiga olishi kerak.

25. Davlat sirlari hamda maxfiy axborotga tegishli deb hisoblangan davlat axborot resurslarini shakllantirish va ularga xizmat koʻrsatish ishlari ularni shakllantirish, ulardan foydalanilishi va ularning qoʻllab-quvvatlanishi uchun masʼul boʻlgan davlat organlari tomonidan bajarilishi kerak.

Zaruriyat boʻlganda, maxfiy axborotga ega boʻlgan davlat axborot resurslarini tashkil etish va qoʻllab-quvvatlash uchun belgilangan tartibda yuridik shaxslarni jalb etishga yoʻl qoʻyiladi.

26. Davlat axborot resurslarini muhofaza qilishning dasturiy-apparat vositalari:

axborot xavfsizligiga tahdidni aniqlash va uning oldini olishni;

shakllantirish, foydalanish, ishlash, berish va saqlashda maʼlumotlarning yaxlitligini;

ruxsat berilmagan erkin foydalanishdan muhofaza qilishni, axborot resurslariga qoʻshimcha va oʻzgartirishlar kiritishni;

maʼlumotlarni zaxiralashtirish va tiklash tizimini;

axborot xavfsizligini taʼminlash tizimining yaxlitligi va ish qobiliyati nazorat qilinishini taʼminlashi kerak.

27. Davlat axborot resurslarining axborot xavfsizligini taʼminlash tizimida foydalaniladigan axborotni muhofaza qilishning dasturiy-texnik vositalari litsenziyali va sertifikatlashtirilgan boʻlishi kerak.

IV. Davlat axborot resurslarini shakllantirish va ulardan foydalanish uchun masʼul boʻlgan davlat organlarining huquqlari, majburiyatlari va javobgarligi

28. Davlat axborot resurslarini shakllantirish va ulardan foydalanish uchun masʼul boʻlgan davlat organlari:

davlat axborot resurslaridan erkin foydalanish va foydalanish tartibini belgilash;

davlat axborot resurslarini shakllantirish uchun hujjatlashtirilgan axborotni taqdim etishni oʻz vakolatlari doirasida yuridik va jismoniy shaxslardan talab qilish;

davlat axborot resurslarini shakllantirishda yuridik va jismoniy shaxslarning axborot resurslaridan qonunda belgilangan tartibda foydalanish;

davlat axborot resurslaridan foydalanilganligi uchun toʻlov miqdorini aniqlash va belgilash huquqiga egadir.

Davlat axborot resurslarini shakllantirish va ulardan foydalanish uchun masʼul boʻlgan davlat organlari qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

29. Davlat axborot resurslarini shakllantirish va ulardan foydalanish uchun masʼul boʻlgan davlat organlari oʻz vakolatlari doirasida:

davlat axborot resurslarini shakllantirish va ulardan foydalanish, shu jumladan majburiy taqdim etiladigan axborot taqdim etilishi, toʻplanishi va ishlov berilishi tashkil etilishi boʻyicha faoliyatni tashkil etishga;

davlat axborot resurslari muhofaza qilinishini, ularning holati, saqlanishi va ulardan foydalanish nazorat qilinishini tashkil etishga;

mazkur Nizomga va amaldagi qonunchilikka muvofiq davlat axborot resurslarini shakllantirish, ulardan foydalanish va erkin foydalanishni tashkil etishga qoʻyiladigan talablarga rioya qilishga;

intellektual mulk muhofaza qilinishini taʼminlashga;

barchaning erkin foydalanishi mumkin boʻlgan davlat axborot resurslarini shakllantirish va ulardan, shu jumladan Internet tarmogʻi orqali erkin foydalanish imkoniyatini berish boʻyicha tartibni jismoniy va yuridik shaxslar eʼtiboriga yetkazishga majburdir.

Davlat axborot resurslarini shakllantirish va ulardan foydalanish uchun masʼul boʻlgan davlat organlari qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlarga ham ega boʻlishi mumkin.

30. Davlat axborot resurslarini shakllantirish va ulardan foydalanish uchun masʼul boʻlgan davlat organlari:

davlat axborot resurslariga taqdim etilgan axborotning ishonchliligi va toʻliqligi;

axborot bilan ishlash, davlat axborot resurslarini shakllantirish va ulardan foydalanish qoidalari buzilganligi, axborot ayirboshlashda huquqqa zid xatti-harakatlar sodir etilganligi;

axborot olish huquqiga ega boʻlmagan shaxslarga axborot olish imkoni berilishi, shuningdek jismoniy shaxslarning shaxsiy maʼlumotlari mavjud boʻlgan axborotlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning tegishli jismoniy shaxslarning ruxsatisiz tarqatilishi;

davlat axborot resurslari muhofaza qilinishi taʼminlanishi uchun qonunchilikda belgilangan tartibda javobgar boʻladilar.

Davlat axborot resurslarini shakllantirish va ulardan foydalanish uchun masʼul boʻlgan davlat organlari qonunchilikka muvofiq boshqacha tarzda ham javobgar boʻlishlari mumkin.

V. Davlat axborot resurslarini shakllantirish va ulardan foydalanishda yuridik va jismoniy shaxslarning huquqlari, majburiyatlari va javobgarligi

31. Davlat axborot resurslarini shakllantirish va ulardan foydalanishda yuridik va jismoniy shaxslar:

qonunchilikda belgilangan tartibda davlat axborot resurslarini tashkil etish, shakllantirish, qoʻllab-quvvatlash va saqlash;

barchaning erkin foydalanishi mumkin boʻlgan davlat axborot resurslarini shakllantirishda oʻz axborot resurslaridan, shuningdek yuridik va jismoniy shaxslarning axborot resurslaridan qonunda belgilangan tartibda foydalanish;

barchaning erkin foydalanishi mumkin boʻlgan davlat axborot resurslarini shakllantirish uchun foydalaniladigan axborot tizimining texnik vositalarini ishlatish huquqiga egadir.

Yuridik va jismoniy shaxslar davlat axborot resurslarini shakllantirish va ulardan foydalanishda qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishlari mumkin.

32. Yuridik va jismoniy shaxslar davlat axborot resurslarini shakllantirishda va ulardan foydalanishda:

axborotni hujjatlashtirish, davlat axborot resurslarini shakllantirish, ulardan foydalanish va erkin foydalanishni tashkil etish tartibiga va ular boʻyicha talablarga rioya qilishga;

davlat axborot resurslarining axborot xavfsizligini taʼminlashga;

davlat axborot resurslarini shakllantirish va ularning mavjud boʻlishini taʼminlashda litsenziyali dasturlardan va sertifikatlashtirilgan texnik vositalardan foydalanishga majburdir.

Yuridik va jismoniy shaxslar davlat axborot resurslarini shakllantirish va ulardan foydalanishda qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlarga ham ega boʻlishlari mumkin.

33. Yuridik va jismoniy shaxslar davlat axborot resurslarini shakllantirish va ulardan foydalanishda:

axborot bilan ishlash, davlat axborot resurslarini shakllantirish va ulardan foydalanish qoidalari buzilganligi;

davlat axborot resurslaridagi axborotning oʻgʻirlanishi, yoʻqotilishi, buzib talqin etilishi, toʻsib qoʻyilishi, qalbakilashtirilishi;

mualliflik huquqi va intellektual mulk boʻyicha qonunchilik buzilishi uchun javobgar boʻladilar.

Yuridik va jismoniy shaxslar davlat axborot resurslarini shakllantirish va ulardan foydalanishda qonunchilikka muvofiq boshqacha tarzda ham javobgar boʻlishlari mumkin.

Vazirlar Mahkamasining 2005-yil 22-noyabrdagi 256-son qaroriga 2-ILOVA

Davlat organlarining axborot tizimlarini yaratish tartibi toʻgʻrisida

NIZOM

Ushbu Nizom davlat organlarining axborot tizimlariga umumiy talablarni, ularni yaratish tartibiga talablarni, shuningdek axborot tizimlarini yaratishda davlat organlarining vazifalarini belgilaydi.

I. Umumiy qoidalar

1. Davlat organlarining axborot tizimi axborotlarni toʻplash, saqlash, qidirish, ishlash va ulardan foydalanishga imkon beradigan davlat axborot resurslari, axborot texnologiyalari va aloqa vositalarining tashkiliy jihatdan tartibga solingan yigʻindisi hisoblanadi.

2. Davlat organlarining axborot tizimlari Oʻzbekiston Respublikasi milliy axborot tizimining tarkibiy qismi hisoblanadi.

3. Yagona elektron reyestrlar va maʼlumotlar bazalarini shakllantirish, shuningdek, zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini faol qoʻllash hisobiga ular faoliyati samaradorligi, tezkorligi va ochiqligini oshirish, ular tomonidan koʻrsatiladigan elektron davlat xizmatlari doirasini kengaytirish va sifatini oshirish, davlat boshqa organlari, yuridik va jismoniy shaxslar bilan idoralararo elektron hamkorlikni tashkil qilish Davlat organlarining axborot tizimlarini yaratishning maqsadi hisoblanadi.

4. Davlat xizmatlari koʻrsatishda, davlat organlari boshqa funksiyalarini bajarishda zarur boʻlgan axborotlarni izlash, olish, qayta ishlash, turkumlashtirish va tarqatish jarayonlarini jadallashtirish va yengillashtirish, yangi ehtiyojlarni oʻz vaqtida qondirish hamda paydo boʻlayotgan imkoniyatlarni tezda baholash ishlarini davom ettirish, shuningdek davlat organining barcha tarkibiy boʻlinmalari faoliyati samaradorligini, boshqaruvchanligini oshirish, uni muvofiqlashtirish davlat axborot tizimidan foydalanishning asosiy maqsadi hisoblanadi.

II. Davlat organlarining axborot tizimlariga asosiy talablar

5. Davlat organlarining axborot tizimlari:

umumiy foydalaniladigan davlat axborot resurslaridan kafolatli va xavfsiz foydalana olishni;

davlat axborot resurslarini qidirish, toʻplash, ishlash va saqlash imkoniyatini;

ochiq maʼlumotlar toʻplamlarini generatsiya qilish imkoniyatini;

davlat organlariga mahalliy va global axborot resurslaridan foydalanish imkoniyati berishni;

davlat organlari va boshqa tashkilotlar tomonidan “yagona darcha” tamoyili boʻyicha elektron davlat xizmatlari koʻrsatilishini taʼminlash uchun “Elektron hukumat” tizimi idoralararo integratsion platforma bilan integratsiyalashish imkoniyati, bunda elektron davlat xizmatlarini koʻrsatadigan davlat organi koʻrsatilgan hujjatlar va maʼlumotlarni mustaqil ravishda, ariza beruvchining ishtirokisiz, idoralararo elektron hamkorlik vositasida oladi.

dasturiy-apparatning ishonchli ishlashi va ularning uzilishlarga, shu jumladan foydalanuvchilarning tartibsiz ishlashi hollariga chidamliligini;

foydalanuvchilar oʻrtasida maʼlumotlarni tezkorlik bilan va xavfsiz ayirboshlashni;

apparat va dasturiy vositalarni modernizatsiya qilish, tizimni yangi komponentlar bilan boyitish yoʻli bilan yanada kengaytirish imkoniyatini;

davlat organlari faoliyatining asosiy yoʻnalishlari bilan bogʻliq boshqa funksiyalarni taʼminlashi kerak.

6. Davlat organlarining axborot tizimlari quyidagilardan iborat boʻladi:

davlat organlari tomonidan oʻzlarining asosiy vazifalari va funksiyalarini bajarishni qoʻllab-quvvatlashni taʼminlaydigan tranzaksion va hisobga olish tizimlari;

davlat organlari axborot tizimlari oʻrtasida idoralararo axborot boʻyicha oʻzaro hamkorlik tizimlari;

davlat organlari faoliyatida amaliy jarayonlar va maʼmuriy reglamentlarning qoʻllab-quvvatlanishini taʼminlaydigan resurslarni boshqarish tizimlari;

davlat organlari tomonidan oʻzlarining asosiy vazifalari va funksiyalarini bajarish natijalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni toʻplash, ishlash, saqlash va tahlil qilishni taʼminlaydigan axborot-tahlil tizimlari;

elektron hujjatlar aylanishi tizimlari;

hujjatlarning elektron arxivlarini boshqarish tizimlari;

foydalanishni boshqarish tizimlari (shu jumladan infratuzilma komponentlarini boshqarish tizimlari);

jismoniy va yuridik shaxslar bilan oʻzaro hamkorlik qilishning Internet yoki boshqa aloqa kanallari orqali, shu jumladan telefon xizmati koʻrsatish portallari va markazlari orqali davlat organlari tomonidan elektron davlat xizmatlari koʻrsatilishini taʼminlaydigan tizimlari;

axborot xavfsizligini taʼminlash tizimlari;

davlat organlari xodimlari tomonidan oʻzlarining kundalik faoliyatida hujjatlarni tayyorlash va axborotlar almashish uchun foydalaniladigan idora tizimlari.

7. Davlat organlarining axborot tizimlari ishonchli va barqaror faoliyat koʻrsatish talablariga javob berishi kerak.

8. Davlat organlarining axborot tizimlari quyidagi prinsiplar asosida yaratilishi kerak:

axborotlarning foydalanishga qulayligi, ishonchliligi, toʻliqligi va ularning oʻz vaqtida berilishi;

maxfiylik — axborotlar tizimi axborot resurslaridan foydalanuvchilarga berilgan vakolatlar doirasida foydalanishning cheklanishini taʼminlash;

oshkoralik — boshqa axborot tizimlari va milliy axborot tizimlari bilan integratsiyalanish imkoniyati;

elektron hukumatning yagona identifikatorlaridan foydalanish — elektron hukumatning qonunchilikda belgilanadigan yagona identifikatorlari asosida elektron davlat xizmatlari koʻrsatuvchi davlat organlarining axborot tizimlarida axborotlar saqlanishini va qayta ishlanishini taʼminlash;

koʻlamlilik — axborotlar tizimlari tarkibiga dasturiy — apparat vositalarini qoʻshish, modernizatsiya qilish va shu kabi yoʻllar bilan axborot tizimlarining funksional imkoniyatlarini yanada kengaytirish imkoniyati;

himoyalanganlik — axborot tizimlari tarkibiga kiruvchi axborot resurslarining saqlanishini va yaxlitligini taʼminlash.

III. Davlat organlarining axborot tizimlarini yaratish

9. Davlat organlarining axborot tizimlari davlat budjeti mablagʻlari, davlat organlarining budjetdan tashqari mablagʻlari, shuningdek qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobiga yaratiladi.

10. Davlat organlarining axborot tizimlarini yaratish jarayonida buyurtmachi, ishlab chiquvchi, yetkazib beruvchi, bosh loyihalovchi tashkilotlar, turli qismlarni loyihalash, montaj qilish, sozlash tashkilotlari va boshqa tashkilotlar qatnashishi mumkin.

11. Davlat organlarining axborot tizimlarini yaratish quyidagi bosqichlardan iborat boʻladi: talablarni shakllantirish, konsepsiyani, texnik topshiriqni, eskiz va texnik loyihalarni ishlab chiqish, ishchi hujjatlarni tuzish, ishga tushirish va kuzatib borish.

12. Har qaysi bosqichdagi ishlarning mazmuni va axborot tizimlarini yaratish qatnashchilarining vazifalarini taqsimlash tegishli standartlar bilan belgilanadi.

13. Davlat organlari axborot tizimlarining texnik hujjatlari 2013 — 2020-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Milliy axborot-kommunikatsiya tizimini rivojlantirish kompleks dasturi amalga oshirilishini muvofiqlashtirish Respublika komissiyasining ishchi organi — Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligiga ekspertizaga taqdim etiladi.

Davlat organlari axborot tizimlarining texnik hujjatlari avtomatlashtirish va elektron shaklga oʻtkazish rejalashtiriladigan, bajariladigan maʼmuriy tartib-taomillar toʻgʻrisidagi axborot, ishlab chiquvchi bilan buyurtmachi tomonidan birgalikda avtomatlashtiriladigan faoliyat sohasining funksional va operatsion jarayonlarini qayta tashkil qilish va maqbullashtirish oʻtkazilganligi yoki oʻtkazish rejalashtirilganligi toʻgʻrisidagi axborot, shuningdek uni oʻtkazish yakunlari boʻyicha samaradorlik koʻrsatkichlarini oʻz ichiga olishi kerak.

14. 2013 — 2020-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Milliy axborot-kommunikatsiya tizimini rivojlantirish kompleks dasturi amalga oshirilishini muvofiqlashtirish Respublika komissiyasining ishchi organi ekspertizani bir oy muddatda, zaruriyatga koʻra, manfaatdor vazirliklar va idoralarning mutaxassislarini jalb etgan holda oʻtkazadi.

15. Davlat organlarining axborot tizimlari loyihalari ekspertizasi:

axborot tizimiga qaror bilan tavsiya etilayotgan vazifalarni bajarish imkoniyati;

jarayonlarni elektron shaklga oʻtkazish uchun yoʻnaltirilgan davlat xizmatlarini taqdim etishda funksional va operatsion jarayonlarning qayta tashkil qilinishi va maqbullashtirilishini oʻtkazish zarurati, muddatlar va asoslanmagan xarajatlarni qisqartirish va boshqalar;

loyihaning amaldagi normativ hujjatlarga muvofiqligi;

milliy axborot tizimi bilan oʻzaro hamkorlikning taʼminlanishi;

axborot xavfsizligining taʼminlanishi yuzasidan oʻtkaziladi.

16. Davlat organlarining axborot tizimlarini yaratish va moliyalashtirish faqat ijobiy ekspert xulosasi olingandan keyin amalga oshiriladi.

17. Axborot tizimlarini yaratish ishlari qonunchilikda belgilangan tartibda davlat organlari, yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan bajarilishi mumkin.

Davlat organlarining yaratiladigan axborot tizimlari davlat organlarining boshqa davlat axborot resurslaridan va axborot tizimlaridan axborot olishni nazarda tutmasligi kerak, agar ushbu axborot “Elektron hukumat” tizimi jismoniy va yuridik shaxslarining markaziy maʼlumotlar bazalarida mavjud boʻlsa.

18. Davlat organlarining axborot tizimlarini foydalanishga topshirish qabul qilib olish boʻyicha maxsus komissiya tomonidan amalga oshiriladi, uning tarkibiga 2013 — 2020-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Milliy axborot-kommunikatsiya tizimini rivojlantirish kompleks dasturi amalga oshirilishini muvofiqlashtirish Respublika komissiyasining kamida 3 nafar vakili, ularning kasb boʻyicha tajribasini va axborot texnologiyalari sohasidagi koʻnikmalarini hisobga olgan holda kiritiladi.

19. Elektron davlat xizmatlari koʻrsatishga jalb etilgan Davlat organlarining axborot tizimlari majburiy ravishda hisobga olinadi va roʻyxatdan oʻtkaziladi.

Davlat organlarining axborot tizimlarini hisobga olish va roʻyxatdan oʻtkazish Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi tomonidan amalga oshiriladi.

IV. Davlat organlari axborot tizimlarining axborot xavfsizligini taʼminlash

20. Davlat organlarining axborot tizimlari ushbu Nizom va boshqa normativ hujjatlar talablariga muvofiq himoya qilinadi.

21. Davlat organlarining axborot tizimlarida axborot xavfsizligi axborotlarni himoya qilishning tashkiliy-texnik chora-tadbirlar kompleksini hamda dasturiy-apparat vositalarini oʻz ichiga oladigan tizim bilan taʼminlanishi kerak.

22. Tashkiliy chora-tadbirlar yuridik va jismoniy shaxslarni davlat organlarining axborot tizimlarini loyihalash, yaratish va ulardan foydalanish hamda ularni qoʻllab-quvvatlashga jalb etishni tartibga soluvchi harakatlar va talablar roʻyxatidan iborat boʻladi.

23. Davlat sirlariga yoki maxfiy axborotlarga mansub axborotlarni ishlaydigan axborot tizimlarini yaratish ishlari ularni yaratish va qoʻllab-quvvatlash uchun masʼul boʻlgan davlat organlari tomonidan bajarilishi kerak.

Zarurat boʻlganda, davlat organlarining axborot tizimlarini yaratish va qoʻllab-quvvatlash uchun maxfiy axborotlarni ishlaydigan yuridik shaxslarni belgilangan tartibda jalb etishga yoʻl qoʻyiladi.

24. Davlat organlarining axborot tizimlarida qoʻllanadigan axborotlarni himoya qilishning dasturiy-texnik vositalari litsenziyalangan, sertifikatlangan boʻlishi va quyidagilarni:

himoya qilinadigan axborot resurslarni identifikatsiyalashni;

axborot tizimidan foydalanuvchilarni autentifikatsiya qilishni;

tizimda aylanayotgan axborotlarning maxfiyligini;

maʼlumotlarni asl nusxada ayirboshlashni;

axborotlarni shakllantirish, uzatish, foydalanish, ishlash va saqlashda maʼlumotlarning yaxlitligini;

normal foydalanish sharoitlarida tizimdagi barcha resurslardan ruxsat bilan foydalanishni;

foydalanuvchilarning axborot tizimi resurslaridan foydalanishi chegaralanishini;

boshqaruvni (axborot tizimlari resurslaridan foydalanish huquqlarini belgilash, roʻyxatga olish daftarlaridagi axborotlarni ishlash, himoya tizimini oʻrnatish va olib tashlash);

foydalanuvchilarning kirish va chiqish harakatlarini, shuningdek axborot tizimi resurslaridan foydalanish huquqlari buzilishlarini roʻyxatga olishni;

axborot xavfsizligini taʼminlash tizimining butligi va ish qobiliyatini nazorat qilishni;

favqulodda vaziyatlarda tizimning xavfsiz va uzluksiz ishlashini taʼminlashi kerak.

25. Foydalanuvchilarning axborotlarni himoya qilishning kriptografik vositalaridan, shu jumladan elektron — raqamli imzo vositalaridan foydalangan holda davlat organlarining axborot tizimidagi ishlari qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshirilishi kerak.

26. Davlat sirlariga yoki maxfiy axborotga ega boʻlgan axborotlarni ishlash uchun moʻljallangan axborot tizimlarining texnik vositalari qonunchilikda belgilangan tartibda majburiy sertifikatlanishi kerak.

27. Maxfiy axborotlar mavjud boʻlgan va ular ishlanadigan axborot tizimlarini xalqaro axborot tarmoqlariga, shu jumladan Internet tarmogʻiga kiritish ularni himoya qilish boʻyicha zarur chora-tadbirlar koʻrilgandan keyin amalga oshiriladi.

Maxfiy va mutlaqo maxfiy axborotlarga ega boʻlgan va ularni ishlaydigan axborot tizimlarini xalqaro axborot tarmoqlariga, shu jumladan Internet tarmogʻiga kiritishga yoʻl qoʻyilmaydi.

28. Davlat organlari axborot tizimlarining axborot xavfsizligini taʼminlash tizimi xavfsizlikka tahdidni, shuningdek ularning normal ishlashining buzilishi bilan bogʻliq sabablar va shart-sharoitlarni oʻz vaqtida aniqlashni taʼminlaydigan tegishli xavfsizlik siyosati bilan amalga oshirilishi kerak.

281. Davlat organlarining davlat sirlariga yoki maxfiy axborotlarga mansub axborot bilan ishlash uchun moʻljallangan axborot tizimlari qonunchilikda belgilangan tartibda axborot xavfsizligi talablariga muvofiq majburiy attestatsiyadan oʻtkazilishi kerak.

29. Ishlab chiqish va foydalanishning barcha bosqichlarida axborot tizimlarining axborot xavfsizligini taʼminlash vositalari va usullari axborot tizimining maqsadiga qarab hamda axborot xavfsizligini taʼminlash sohasida amaldagi normativ hujjatlarga muvofiq davlat organlari tomonidan belgilanadi.

V. Davlat organlarining axborot tizimlarini yaratishda davlat organlarining huquqlari, vazifalari va javobgarligi

30. Davlat organlari quyidagi huquqlarga ega:

oʻz axborot tizimlaridan foydalanish tartibini belgilash;

oʻz axborot tizimlarini axborotlar ayirboshlash uchun boshqa axborot tizimlari bilan tarmoqlararo bogʻlashni belgilangan tartibda amalga oshirish.

Davlat organlari qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

31. Davlat organlari quyidagilarga majbur:

oʻz axborot tizimlarini yaratish;

oʻz axborot tizimlarining milliy axborot tizimlariga kiruvchi axborot tizimlari bilan hamda xalqaro axborot tizimlari bilan muvofiqligini taʼminlash;

elektron davlat xizmatlari koʻrsatish uchun zarur axborotlar mavjud boʻlgan axborot tizimlari va axborot resurslarining uzluksiz faoliyatini taʼminlash;

axborot tizimlarining axborot xavfsizligini taʼminlash.

Davlat organlari qonunchilikka muvofiq boshqa vazifalarga ham ega boʻlishi mumkin.

32. Davlat organlari axborot tizimlarini yaratishda:

davlat organlarining axborot tizimlarini yaratish tartibi va talablariga rioya qilinishi;

davlat organlari axborot tizimlarining axborot xavfsizligi taʼminlanishi uchun javob beradilar.

Davlat organlari qonunchilikka muvofiq boshqa javobgarliklarni ham amalga oshiradilar.