# Zararli va noqulay mehnat sharoitlarida ishlovchilar uchun davolash-profilaktik ovqatlanishni qoʻllash koʻrsatmalari va berish tartibi (0184-05-son)

- URL: https://neolex.uz/uz/laws/law-8584260
- lex.uz dagi asl nusxa: https://lex.uz/docs/8554052
- Sana: 18.02.2005
- Amalda
- Language: uz

> Matn manbasi: O'zbekiston Respublikasi qonunchilik ma'lumotlari milliy bazasi (lex.uz). Qonunchilik ma'lumotlari milliy bazasidan (lex.uz) hujjatning rasmiy matni, so'zma-so'z, avtomatik yangilanadi. Yuridik kuchga lex.uz dagi nashr ega: sud, shartnoma va rasmiy javoblar uchun u yerdagi amaldagi tahrirni tekshiring.

---

Oʻzbekiston standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlashtirish “Oʻzstandart” agentligining meʼyorlari

[Koʻchirma]

Oʻzbekiston Respublikasining “Davlat sanitariya nazorati toʻgʻrisida” gi Qonunidan

2-modda. “Aholining sanitariya-epidemiologik osoyishtaligini taʼminlashning asosiy tamoyillari”

Aholining sanitariya-epidemiologik osoyishtaligini taʼminlashning asosiy tamoyillari quyidagilardan iborat:

atrof-muhitni sogʻlomlashtirish, ovqatlanish, mehnat, turmush, dam olish, tarbiya va taʼlim sharoitlarini yaxshilashga qaratilgan qonunchilik, sanitariya-epidemiyaga qarshi va tashkiliy chora-tadbirlar majmuini amalga oshirish orqali insonning sogʻligʻini saqlash va mustahkamlash huquqlarining kafolati.

3-modda. “Sanitariya meʼyorlari, qoidalari va gigiyena normativlari”

Sanitariya meʼyorlari, qoidalari va gigiyena normativlari ilmiy-tadqiqot va boshqa muassasalar tomonidan ishlab chiqiladi, Oʻzbekiston Respublikasi Bosh davlat sanitariya vrachi tomonidan tasdiqlanadi hamda tasdiqlangandan soʻng uch oy ichida eʼlon qilinishi shart.

7-modda. Davlat organlari, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, birlashmalar va ayrim shaxslarning aholining sanitariya-epidemiologik osoyishtaligini taʼminlash boʻyicha majburiyatlari

Davlat organlari, mulkchilik shaklidan qatʼi nazar korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, birlashmalar va ayrim shaxslar:

belgilangan tartibda tasdiqlangan sanitariya meʼyorlari, qoidalari va gigiyena normativlariga rioya etishlari shart.

Oʻzbekiston Respublikasining mehnatni muhofaza qilish boʻyicha qonunlari va meʼyoriy hujjatlaridan koʻchirma

11-modda. Mehnatni muhofaza qilishni moliyalashtirish. Har bir korxona mehnatni muhofaza qilish uchun jamoa shartnomasida belgilangan miqdorda zarur mablagʻlarni ajratadi.

13-modda. Korxonalarda sogʻlom va xavfsiz mehnat sharoitlarini taʼminlash. Zararli va xavfli mehnat sharoitlariga ega ishlab chiqarishlarda, shuningdek alohida harorat sharoitlarida yoki ifloslanishlar bilan bogʻliq ishlarda band boʻlgan xodimlarga davlat boshqaruvi organlari tomonidan belgilangan meʼyorlar asosida bepul davolash-profilaktika ovqati beriladi.

217-modda. Xodimlarni sut, davolash-profilaktika ovqati, gazlangan tuzli suv va shaxsiy himoya vositalari bilan taʼminlash.

Noqulay mehnat sharoitlarida ishlaydigan xodimlar belgilangan meʼyorlar boʻyicha quyidagilar bilan bepul taʼminlanadilar:

Davolash-profilaktika ovqati;

Bunday ishlar roʻyxati, ularni berish meʼyorlari, taʼminlash tartibi va shartlari jamoa kelishuvlari va jamoa shartnomalari orqali belgilanadi. Agar bunday hujjatlar tuzilmagan boʻlsa, ish beruvchi tomonidan xodimlarning vakillik organi bilan kelishilgan holda belgilanadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1999-yil 5-fevraldagi 54-sonli “Mahsulot (ish, xizmat)larni ishlab chiqarish va sotish xarajatlari tarkibi hamda moliyaviy natijalarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisida”gi qarori, 1.5-boʻlim, 1.5.1.9-band: “Ishlab chiqarish xususiyatiga ega boshqa xarajatlar”

Bepul maxsus davolash-profilaktika ovqatlanishiga ajratiladigan xarajatlar korxonaning “Ishlab chiqarish xarajatlari” moddasi boʻyicha mahsulot tannarxiga kiritiladi, xodim oladigan DPO qiymati esa daromad hisoblanmaydi va “Mehnatni muhofaza qilish toʻgʻrisida”gi Qonunning 11-moddasiga muvofiq soliqqa tortilmaydi.

Atamalar va taʼriflar

davolash-profilaktika ovqatlanishi — inson aʼzolari va tizimlarini zararli hamda noqulay mehnat omillari taʼsiridan himoya qilishga qaratilgan maxsus ovqatlanish.

davolash-profilaktika yoʻnalishidagi mahsulotlar — ishlab chiqarish va atrof-muhitning salbiy taʼsirini alimentar yoʻl bilan oldini olish maqsadida inson tomonidan isteʼmol qilinadigan, himoyalovchi, protektorlik va boshqa oʻziga xos xususiyatlarga ega boʻlgan tabiiy yoki qayta ishlangan oziq-ovqat mahsulotlari;

biologik faol qoʻshimchalar (BFQ) — ovqat bilan birga isteʼmol qilish yoki oziq-ovqat mahsulotlari tarkibiga kiritish uchun moʻljallangan tabiiy (tabiiyga oʻxshash) biologik faol moddalar;

BFQlar oziq-ovqat va biologik faol moddalarning qoʻshimcha manbai sifatida qoʻllaniladi. Ular turli funksional holatlarda uglevod, yogʻ, oqsil, vitamin va boshqa moddalar almashinuvini optimallashtirish, inson organizmi aʼzolari va tizimlarining funksional holatini normallashtirish va/yoki yaxshilash uchun ishlatiladi. Shuningdek, ular turli funksional holatlarda umumiy mustahkamlovchi, yumshoq siydik haydovchi, tetiklashtiruvchi, tinchlantiruvchi va boshqa taʼsir koʻrsatadigan mahsulotlarni oʻz ichiga oladi. BFQlar kasalliklar xavfini kamaytirish, oshqozon-ichak trakti mikroflorasini normallashtirish va enterosorbentlar sifatida ham qoʻllaniladi.

oziq-ovqat (mahsulotlar)ning biologik qiymati — oziq-ovqat (mahsulotlar)ning tirik organizmga biologik taʼsir koʻrsatadigan va organizmning biologik faol moddalarga boʻlgan ehtiyojini qondiradigan xususiyatlari majmuidir;

oziq-ovqat (mahsulotlar)ning ozuqaviy qiymati — oziq-ovqat (mahsulotlar)ning insonning zarur moddalar va energiyaga boʻlgan fiziologik ehtiyojlarini qondiradigan xususiyatlari yigʻindisidir;

davolash-profilaktika ovqatlanish ratsionlari — davolash-profilaktika ovqatlanishi uchun qoʻllanishi koʻzda tutilgan mahsulotlar va taomlar roʻyxatidir;

1. Ushbu sanitariya qoidalari “Zararli va noqulay mehnat sharoitlarida ishlovchilarga davolash-profilaktika ovqatlanishini qoʻllash koʻrsatmalari va berish tartibi” Oʻzbekiston Respublikasining quyidagi qonunlariga muvofiq ishlab chiqilgan: Oʻzbekiston Respublikasining 1992-yil 3-iyuldagi “Davlat sanitariya nazorati toʻgʻrisida”gi qonuni (1995-yil 6-may va 1999-yil 15-apreldagi oʻzgartirish va qoʻshimchalar bilan) //Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi. -1992. — №9. — 355-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi. -1995. — №6. — 118-modda; -1999. -№5. -124-modda), “Mehnatni muhofaza qilish toʻgʻrisida”gi Qonunning 11-moddasi, 13-moddasi, Oʻzbekiston Respublikasi Mehnat kodeksining 217-moddasi; 1996-yil 29-avgustdagi “Fuqarolar sogʻligʻini saqlash toʻgʻrisida”gi Qonun (1999-yil 15-apreldagi oʻzgartirish va qoʻshimchalar bilan) //Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi. -1996. — №19. — 128-modda; -1999. — №5.- 124-modda) va Vazirlar Mahkamasining 1999-yil 5-fevraldagi 54-son qarori.

2. Zararli va noqulay mehnat sharoitlarida ishlovchilar uchun davolash-profilaktika ovqatlanishini qoʻllash va berish tartibiga doir koʻrsatmalar (bundan buyon matnda koʻrsatmalar deb yuritiladi) mehnat sharoitlarini tekshirish va baholash natijalariga muvofiq zararli va noqulay ishlab chiqarish omillariga ega boʻlgan korxonalar tomonidan bajarilishi majburiy boʻlgan talablarni belgilaydi.

3. Koʻrsatmalar fuqarolarni zararli va noqulay ishlab chiqarish omillari bilan bogʻliq ishlarga jalb etish (yollash) faoliyatini amalga oshiruvchi yuridik shaxslar, shuningdek davlat sanitariya-epidemiologiya nazoratini olib boruvchi tashkilot va muassasalar uchun bajarilishi majburiy hisoblanadi.

4. Bepul davolash-profilaktika ovqatini olish huquqini beradigan ishlab chiqarishlar, kasblar va lavozimlar roʻyxati jamoa kelishuvi, jamoa shartnomasi bilan belgilanadi yoki ish beruvchi tomonidan xodimlarning vakillik organi bilan kelishgan holda aniqlanadi (OʻzR MK 217-moddasi).

5. Davolash-profilaktika ovqatlanishini tayinlash uchun mehnat sharoitlarini baholash va ish oʻrinlarini attestatsiyadan oʻtkazish asos boʻladi.

## 2-bob. Umumiy qoidalar

6. Davolash-profilaktik ovqatlanish (DPO) zararli va noqulay mehnat sharoitlarida ishlovchi shaxslarning organizmiga taʼsirini bartaraf etish va ularning sogʻligʻini mustahkamlashga qaratilgan chora-tadbirlar majmuasidagi samarali sogʻlomlashtiruvchi omillar qatoriga kiradi.

7. DPOning asosini organizmda ksenobiotiklar (begona birikmalar) metabolizmini va aʼzolar hamda tizimlarga himoya taʼsirini koʻrsatadigan oziq-ovqat tarkibiy qismlarining rolini hisobga olgan holda tuzilgan ratsional ovqatlanish tashkil etadi. Bu ishchi va xizmatchilarning umumiy va kasbiy kasallanishini kamaytirishga qaratilgan.

8. DPOning maqsadlari quyidagilardan iborat:

zararli moddalarning organizmga kirishiga yoki noqulay ishlab chiqarish omillarining taʼsiriga toʻsqinlik qiluvchi fiziologik toʻsiqlar funksiyalarini kuchaytirish;

sanoat zaharlarining biotransformatsiyasini oksidlanish, metillanish, dezaminlanish yoʻli bilan tuzatish, organizmda kuchsiz zaharli almashinuv mahsulotlarini hosil qilishga yoʻnaltirilgan yoki bu reaksiyalarni toʻxtatish, agar almashinuv mahsulotlari dastlabkisidan zaharliroq boʻlsa;

zaharlar yoki ularning zararli mahsulotlarini bogʻlash va chiqarish jarayonlarini kuchaytirish;

jigarning zaharlanishga qarshi funksiyasini oshirish;

zararli omillar taʼsiri natijasida yuzaga keladigan oziq-ovqat moddalari tanqisligini bartaraf etish;

organizmning oʻz-oʻzini boshqarish reaksiyalarini, endokrin tizimini, immunitetni va moddalar almashinuvini qoʻllab-quvvatlash.

## 3-bob. Tavsiya etiladigan davolash-profilaktika ovqatlanish ratsionlari

9. Davolash-profilaktika ovqatlanish (DPO) ratsionlari sanoat korxonalari oshxonalarida ishchilarga nonushta (yoki tushlik) berish uchun moʻljallangan (afzali ish boshlanishidan oldin).

10. DPO ratsionlarining menyu-jadvallari sanoat korxonalari oshxonalari tomonidan, tibbiyot xodimlari nazorati ostida, DPO ratsionlari mahsulotlari toʻplamlari asosida va mahsulotlarning oʻzaro almashtirilish jadvallarini hisobga olgan holda tuziladi (1-ilova).

11. Menyu-tarqatmalarni tuzishni osonlashtirish maqsadida DPO ratsionlarining barcha turlari boʻyicha taomlarning taxminiy kartotekalari tuziladi.

12. DPO ratsionlarining energetik qiymati ishchi va xizmatchilarning kunlik energiya sarfining kamida 40 foizini qoplashga moʻljallangan.

13. Korxona tibbiyot xodimlari ishchi va xizmatchilar orasida davolash-profilaktika ovqatlanish tamoyillariga rioya qilish zarurligi toʻgʻrisida tushuntirish ishlarini olib borishlari shart.

14. 1-sonli DPOning oʻrtacha kunlik tavsiya etilgan ratsioni

15. Ratsionning maqsadi — ovqatning radioprotektiv xususiyatlarini taʼminlash, jigardagi yogʻ almashinuvini ragʻbatlantirish va uning antitoksik funksiyasini oshirish. Buning uchun sistin va metioninga boy mahsulotlar (tvorog, pishloq, sutli ichimliklar, jigar, tuxum); pektin saqlovchi mahsulotlar (lavlagi, olma, olxoʻri, oʻrik, sabzi) va xelat hosil qiluvchi (bogʻlovchi va soʻruvchi) taʼsirga ega; kalsiyga boy mahsulotlar (pishloq, tvorog, dukkaklilar) kiritiladi.

16. 1-sonli LPP ratsioni uchun tavsiya etilgan oziq-ovqat toʻplami

T/r Mahsulot nomi Tavsiya etilgan meʼyor, g (brutto) 1. javdar noni 100,0 2. bugʻdoy noni 100,0 3. bugʻdoy uni* 10,0 4. yormalar, makaron mahsulotlari* 25,0 5. dukkaklilar (loviya, mosh, noʻxat, soya va boshqalar) 10,0 6. shakar 17,0 7. goʻsht 130,0 8. baliq* 20,0 9. jigar* 30,0 10. tuxum* 0,5 dona 11. kefir 200,0 12. sut* 70,0 13. tvorog* 40,0 14. smetana (qaymoq)* 10,0 15. pishloq* 10,0 16. hayvon yogʻi 20,0 17. oʻsimlik moyi* 7,0 18. kartoshka* 150,0 19. karam* 150,0 20. sabzavotlar* 90,0 21. yangi mevalar yoki sharbatlar 130,0 22. tuz 5,0 23. choy 0,4 24. tomat pyuresi 5,0

Izoh: *bu yerda va keyingi oʻrinlarda koʻrsatilgan oziq-ovqat toʻplami haftalik oʻrtacha kunlik hisoblanadi.

17. 2-sonli LPPning oʻrtacha kunlik tavsiya etiladigan ratsioni.

18. Ratsionning maqsadi — organizmning himoya xususiyatlarini taʼminlash, kimyoviy birikmalarning metabolik faollashuvining oldini olish, jigarda yogʻ almashinuvini ragʻbatlantirish va uning antitoksik funksiyasini oshirish. Buning uchun lipotrop moddalarga boy mahsulotlar (pishloq, fermentlangan sut mahsulotlari, jigar, tuxum) kiritiladi; shuningdek, sanoat zaharlarining organizmda soʻrilishini kamaytiruvchi mahsulotlar (goʻsht, baliq, sabzavotlar, soya, loviya) qoʻshiladi. Bu mahsulotlar oksidlanish, metillanish va dezaminlanish jarayonlarini taʼminlaydi.

19. 2-sonli DPM ratsioni uchun tavsiya etilgan oziq-ovqat toʻplami.

T/r Mahsulot nomi Tavsiya etilgan meʼyor, g (brutto) 1. bugʻdoy noni 100,0 2. javdar noni 100,0 3. bugʻdoy uni* 15,0 4. makaron mahsulotlari* 40,0 5. yormalar* 40,0 6. dukkaklilar (loviya, soya, mosh, noʻxat va boshqalar)* 15,0 7. shakar 30,0 8. goʻsht (mol, yogʻsiz qoʻy, parranda) 150,0 9. baliq* 20,0 10. jigar* 25,0 11. tuxum* 0,5 dona 12. kefir, sut 200,0 13. pishloq* 25,0 14. hayvon yogʻi 10,0 15. oʻsimlik yogʻi* 12,0 16. kartoshka* 150,0 17. sabzavotlar* 150,0 18. tomat-pyure 2,0 19. tuz 5,0 20. ziravorlar (kerak boʻlganda) 21. choy 0,5 22. yangi mevalar yoki meva sharbatlari 100,0

Izoh: *bu yerda va keyingi oʻrinlarda koʻrsatilgan oziq-ovqat toʻplami haftalik oʻrtacha kunlik hisoblanadi.

20. 2A-sonli DPMning oʻrtacha kunlik tavsiya etiladigan ratsioni

21. Ratsionning maqsadi — organizmning giposensibilizatsiyasini taʼminlash boʻlib, bu yuqori sensibilizatsiyalovchi xususiyatlarga ega mahsulotlarni (miya, buyrak, oʻpka, pomidor, tuzlangan va achitilgan mahsulotlar) istisno qilish; shovul kislotasi miqdori yuqori boʻlgan mahsulotlarni (shovul, ismaloq, rovoch va boshqalar) cheklash; shakar, osh tuzi miqdorini kamaytirish, giposensibilizatsiyaga va autoregulyator reaksiyani normallashtirishga yordam beradigan, immunitet tizimini qoʻllab-quvvatlaydigan, magniy, kalsiy va oltingugurtli aminokislotalarga boy mahsulotlarni (sut va sut mahsulotlari, jigar, yurak, qaymoq, tvorog) kiritish; sezilarli darajada ishqoriy yoʻnalishga ega boʻlgan va pektin manbai hisoblangan mahsulotlarni (sensibilizatsiyalovchilardan tashqari sabzavotlar, mevalar, rezavorlar) qoʻshish orqali amalga oshiriladi.

22. 2A-sonli DPM ratsioni uchun tavsiya etilgan oziq-ovqat toʻplami

T/r Mahsulot nomi Tavsiya etilgan meʼyor, g (brutto) 1. bugʻdoy noni 100,0 2. javdar noni 100,0 3. 2-navli bugʻdoy uni* 10,0 4. makaron mahsulotlari* 15,0 5. yormalar* 15,0 6. shakar* 5,0 7. yogʻsiz goʻsht (mol, qoʻy, parranda) 100,0 8. jigar, yurak* 40,0 9. kefir, sut, qatiq 200,0 10. hayvon yogʻi* 10,0 11. oʻsimlik yogʻi* 20,0 12. kartoshka* 120,0 13. sabzavotlar 250,0 14. yangi mevalar va sharbatlar 70,0 15. quritilgan mevalar (mayiz, oʻrik qoqi, quritilgan olma)* 5,0 16. tuz 4,0 17. choy 0,5

Izoh: *bu yerda va keyingi oʻrinlarda koʻrsatilgan oziq-ovqat toʻplami haftalik oʻrtacha kunlik miqdor sifatida berilgan.

23. 3-sonli DPMning oʻrtacha kunlik tavsiya etiladigan ratsioni

24. Ratsionning maqsadi — yuqori qiymatli oqsillarga (goʻsht, baliq, jigar, tvorog, sut mahsulotlari, tuxum), ishqoriy elementlar va vitaminlarga (kartoshka, sabzavot va mevalar) boy mahsulotlarni ratsionga kiritish orqali noorganik va organik qoʻrgʻoshin birikmalarining organizmga kirishiga toʻsqinlik qiluvchi fiziologik toʻsiqlar funksiyalarini oshirish hamda organlar va tizimlarga zararli taʼsirni kamaytirish; pektin saqlovchi mahsulotlar (lavlagi, olma, olxoʻri, oʻrik, sabzi) hisobiga ovqatning xelat hosil qiluvchi (bogʻlovchi va soʻruvchi) taʼsirini taʼminlashdir.

25. 3-sonli DPM ratsioni uchun tavsiya etilgan oziq-ovqat toʻplami

T/r Mahsulot nomi Tavsiya etilgan meʼyor, g (brutto) 1. bugʻdoy noni 100,0 2. javdar noni 100,0 3. bugʻdoy uni* 10,0 4. makaron* 20,0 5. yormalar* 20,0 6. shakar 30,0 7. goʻsht (mol, qoʻy, parranda) 150,0 8. baliq* 25,0 9. jigar* 30,0 10. tuxum* 0,5 dona 11. kefir 200,0 12. tvorog* 100,0 13. hayvon yogʻi* 15,0 14. oʻsimlik moyi* 5,0 15. kartoshka* 100,0 16. sabzavotlar* 150,0 17. tomat-pyure 5,0 18. yangi mevalar yoki sharbatlar 100,0 19. qaymoq, smetana* 5,0 20. tuz 5,0 21. choy 0,5

Eslatma: *bu yerda va keyingi oʻrinlarda koʻrsatilgan oziq-ovqat toʻplami haftalik oʻrtacha kunlik hisoblanadi.

26. LPPning oʻrtacha kunlik tavsiya etiladigan 4-son ratsioni

27. Ratsionning maqsadi — ratsionga lipotrop moddalarga boy mahsulotlarni (goʻsht, baliq, jigar, tvorog, sut mahsulotlari, tuxum) kiritish orqali qon yaratish tizimini himoya qilish va jigarning funksional imkoniyatlarini oshirish; jigar funksiyasini ogʻirlashtiruvchi taomlarni (qovurilgan goʻsht, baliq shoʻrvalari, qaylalar) cheklash; fosfor bilan ishlashda yogʻlarni cheklashdir.

28. 4-sonli davolash-profilaktika ovqatlanishi (DPO) ratsioni uchun tavsiya etilgan oziq-ovqat toʻplami

T/r Mahsulot nomi Tavsiya etilgan meʼyor, g (brutto) 1. bugʻdoy noni 100,0 2. javdar noni 100,0 3. bugʻdoy uni* 15,0 4. makaron mahsulotlari* 15,0 5. yormalar* 15,0 6. shakar 45,0 7. goʻsht (mol, qoʻy, parranda) 120,0 8. baliq* 50,0 9. tuxum* 1 dona 10. kefir, sut 200,0 11. tvorog* 100,0 12. hayvon yogʻi* 15,0 13. oʻsimlik yogʻi* 12,0 14. kartoshka* 150,0 15. sabzavotlar* 135,0 16. tomat-pyure* 3,0 17. smetana, qaymoq* 20,0 18. tuz 5,0 19. yangi mevalar yoki sharbatlar 100,0 20. choy 0,5

Izoh: *bu yerda va keyingi oʻrinlarda koʻrsatilgan mahsulotlar toʻplami haftalik oʻrtacha kunlik miqdor sifatida keltirilgan.

29. 5-sonli DPOning oʻrtacha kunlik tavsiya etiladigan ratsioni

30. Ratsionning maqsadi letsitinga boy (tuxum, smetana, qaymoq, tvorog), toʻyinmagan yogʻ kislotalariga boy (oʻsimlik yogʻi), yuqori qiymatli oqsillarga (goʻsht, baliq, jigar, sariyogʻ, tvorog, sut mahsulotlari, tuxum) va vitaminlarga (karam, sabzi, lavlagi, piyoz) boy mahsulotlar hisobiga asab tizimini himoya qilishni taʼminlashdan iborat.

31. 5-sonli DPO ratsioni uchun tavsiya etilgan oziq-ovqat toʻplami

T/r Mahsulot nomi Tavsiya etilgan meʼyor, g (brutto) 1. bugʻdoy noni 100,0 2. javdar noni 100,0 3. bugʻdoy uni* 3,0 4. makaron mahsulotlari* 20,0 5. yormalar* 20,0 6. shakar 35,0 7. goʻsht (mol, qoʻy, parranda) 100,0 8. baliq* 35,0 9. jigar* 20,0 10. tuxum* 1,0 dona 11. kefir, sut 200,0 12. tvorog* 35,0 13. hayvon yogʻi* 15,0 14. oʻsimlik yogʻi* 15,0 15. kartoshka* 120,0 16. sabzavotlar* 100,0 17. tomat-pyure 3,0 18. smetana, qaymoq* 30,0 19. tuz 5,0 20. choy 0,5

Izoh: *bu yerda va keyingi oʻrinlarda koʻrsatilgan mahsulotlar toʻplami haftalik oʻrtacha kunlik miqdor sifatida keltirilgan.

32. Oʻzbekiston Respublikasi aholisining ovqatlanish odatlarini hisobga olgan holda, davolash-profilaktika ovqatini tayyorlovchi korxona tomonidan milliy taomlarni eʼtiborga olib, 1, 2, 2a, 3, 4, 5-ratsionlar boʻyicha mahsulotlar toʻplamidan taomlar tayyorlash tavsiya etiladi.

## 4-bob. Davolash-profilaktika ovqatini berish tartibi va shartlari

33. Davolash-profilaktika ovqati quyidagi hollarda beriladi:

ushbu koʻrsatmalar hamda korxona maʼmuriyati va kasaba uyushmasi qoʻmitasining qoʻshma qarori bilan tasdiqlangan “Zararli va noqulay mehnat sharoitlari tufayli davolash-profilaktika ovqatini bepul olish huquqini beradigan kasblar va lavozimlar roʻyxati”da belgilangan zararli va noqulay mehnat sharoitlaridagi ishlab chiqarishlarda ishchilar, muhandis-texnik xodimlar va xizmatchilar amalda ish bajargan kunlarda;

vaqtincha mehnat qobiliyatini yoʻqotgan ishchilar, muhandis-texnik xodimlar va xizmatchilarga, agar kasallik oʻz xususiyatiga koʻra kasb kasalligi boʻlsa va bemor kasalxonaga yotqizilmagan boʻlsa;

boshqa ishlab chiqarishlar, sexlar, korxonalarning ishchilari, muhandis-texnik xodimlari va xizmatchilariga hamda qurilish, qurilish-montaj, taʼmirlash-qurilish va ishga tushirish-sozlash ishlarida band boʻlgan, zararli mehnat sharoitlari mavjud boʻlgan ishlab turgan ishlab chiqarishlarda, sexlarda va uchastkalarda toʻliq ish kuni davomida ishlarni bajarayotgan xodimlarga, agar bu ovqatlanish ham asosiy xodimlar, ham taʼmirlash xodimlari uchun belgilangan boʻlsa;

sexda yoki uchastkada jihozlarni tozalash va taʼmirlashga yoki konservatsiyalashga tayyorlashni amalga oshiruvchi ishchilarga, agar shu sex yoki uchastka ishchilari uchun davolash-profilaktika ovqati berilishi nazarda tutilgan boʻlsa;

kasb kasalligi oqibatida nogiron boʻlgan shaxslarga, agar ular nogironlik yuz berishidan bevosita oldin ish xususiyatiga koʻra davolash-profilaktika ovqatidan foydalangan boʻlsalar — nogironlik holati toʻxtatilgunga qadar, biroq nogironlik belgilangan kundan boshlab 6 oydan ortiq boʻlmagan muddatga;

davolash-profilaktika ovqatini bepul olish huquqiga ega boʻlgan va ish xususiyati tufayli yuzaga kelgan kasb kasalligining dastlabki belgilari sababli vaqtincha boshqa ishga oʻtkazilgan ishchilar, muhandis-texnik xodimlar va xizmatchilarga tibbiy xulosaga koʻra 6 oydan ortiq boʻlmagan muddatga;

homiladorlik va tugʻish taʼtili boshlangunga qadar davolash-profilaktika ovqatini bepul olish huquqini beruvchi kasblar va lavozimlarda band boʻlgan ayollarga — homiladorlik va tugʻish taʼtilining butun davriga; sogʻliq uchun zararli mahsulotlar bilan aloqani bartaraf etish maqsadida shifokor xulosasiga koʻra boshqa ishga oʻtkazilgan homilador ayollarga — koʻrsatilgan taʼtil boshlangunga qadar; davolash-profilaktika ovqati homiladorlik va tugʻish taʼtilidan oldin va taʼtil davrida beriladi.

34. DPO quyidagi hollarda berilmaydi: dam olish kunlarida, taʼtil kunlarida, xizmat safarlarida, ishlab chiqarishdan ajralgan holda oʻqish paytida, noqulay omillar bilan bogʻliq boʻlmagan boshqa uchastkalarda ishlarni bajarishda, davlat va jamoat vazifalarini bajarishda, umumiy kasalliklar tufayli vaqtincha mehnatga layoqatsizlik davrida, kasalxona yoki sanatoriyda davolanishda boʻlganda, shuningdek profilaktoriyda boʻlgan vaqtda.

35. DPOni pul yoki boshqa qimmatbaho narsalar bilan qoplashga, oʻtgan davr uchun DPO berishga ruxsat etilmaydi;

36. 4.1.5-band va 4.1.7-bandda koʻrsatilgan holatlardan tashqari, DPO tayyor taomlarini uyga berishga ruxsat berilmaydi.

37. Issiq nonushta yoki tushlik taomlarini tayyorlash va tarqatish uchun korxona maʼmuriyati tegishli shartnomalar tuzadigan umumiy ovqatlanish korxonalaridan (mulkchilik shaklidan qatʼi nazar) foydalaniladi.

38. Korxonalarning iqtisodiy imkoniyatlariga koʻra, turli funksional holatlarda uglevod, yogʻ, oqsil, vitamin va boshqa moddalar almashinuvini optimallashtirish uchun oziq-ovqat va biologik faol moddalarning qoʻshimcha manbai sifatida DPOga BAQlar (biologik faol qoʻshimchalar) qoʻshishga ruxsat beriladi,

Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan tavsiya etilgan organlar va organizm tizimlarining funksional holatini normallashtirish va/yoki yaxshilash uchun.

39. Bepul davolash-profilaktika ovqatlanishi bilan taʼminlanadigan ishchilar, muhandis-texnik xodimlar va xizmatchilarga qoʻshimcha ravishda sut berilmaydi.

40. Xodimlarga bepul LPP berish tartibi mehnatni muhofaza qilish boʻyicha yoʻriqnomalar oʻtkazish dasturlariga kiritiladi.

41. Zarurat tugʻilganda, Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi Davlat sanitariya-epidemiologiya nazorati departamenti tuman (shahar) davlat sanitariya-epidemiologiya nazorati markazlarining xulosasiga asoslanib, tegishli ishlab chiqarishlar, sexlar va uchastkalardan noqulay ishlab chiqarish omillari bartaraf etilganligi sababli LPP berishni toʻxtatish haqidagi korxonalar maʼmuriyatining takliflarini koʻrib chiqishi mumkin.

42. LPP qoʻllanilishini nazorat qilish boʻyicha davlat sanitariya nazoratini amalga oshirishda DSENM ovqatlanish gigiyenasi boʻyicha shifokorlari tavsiya etilgan ratsionlarning qoʻllanilishini hamda ularning ozuqaviy va energetik qiymatini tekshirishlari mumkin.

43. LPP xodimlarga tasdiqlangan namunadagi maxsus talonlar asosida berilishi lozim.

## 5-bob. Mehnat sharoiti zararli va noqulay boʻlgan korxonalarda lpp ratsionlarini qoʻllash koʻrsatmalari

44. 1-raqamli LPP ratsionini olish huquqini beradigan ishlab chiqarishlar roʻyxati

uran va toriyning radioaktiv tuzlarini ishlab chiqarish (uran nitrat, sirka, sulfat kislotalari, xlorid va karbonat, uranilammoniy nitrat, uran oksidi. Toriy nitrat, sirka kislotasi, xlorid, karbonat, oksalat, sulfat va boshqalar);

kon-boyitish kombinatlarida loparit konsentratini ishlab chiqarish;

loparit konsentratini qayta ishlash;

radioaktiv moddalar, ionlashtiruvchi nurlanish manbalari va elektromagnit nurlanishlar bilan ishlash;

uran va toriy rudalarini qazib olish, qayta ishlash, yuklash va saqlashda bevosita band boʻlgan xodimlar; korxonalar va tajriba qurilmalarida uran, toriy, radiy-228, aktiniy-28, poloniy, transuran elementlari, uran va toriy parchalanish mahsulotlarini olish hamda qayta ishlash

45. 2-sonli davolash-profilaktika ovqatlanish ratsionini bepul olish huquqini beradigan ishlab chiqarishlar roʻyxati

toʻgʻridan-toʻgʻri sintez va konsentrlash usullari bilan kuchli nitrat kislota ishlab chiqarish;

sulfat kislota ishlab chiqarish;

mis konsentratlarini eritish va mis rudalarini qayta ishlash;

denitrat kislotadan nitrat kislota konsentratsiyasini olish;

sulfuril xlorid va tionil xlorid ishlab chiqarish;

xlor ishlab chiqarish (diafragma usuli bilan elektroliz boʻlimi);

polietilen ishlab chiqarish;

suyuq xlor va xlorli ohak ishlab chiqarish;

fosgen ishlab chiqarish;

alyuminiy xlorid ishlab chiqarish;

temir xlorid ishlab chiqarish;

bertole tuzi ishlab chiqarish;

superfosfat, ftorsizlantirilgan fosfatlar, murakkab aralashmali va murakkab oʻgʻitlar ishlab chiqarish;

ammofos, kremniy ftorli tuzlar va ammoniy ftorid-biftorid ishlab chiqarish;

natriy ftorid va vodorod ftorid ishlab chiqarish;

kaliy tetraftorborat, kriolit va alyuminiy ftorid ishlab chiqarish;

sianplav, sianurxlorid, ftoruglerod va elegaz ishlab chiqarish;

kalsiy siamid ishlab chiqarish;

karbitol va uning tuzlarini ishlab chiqarish;

sinnatriy va sinkaliy ishlab chiqarish;

kaliy va natriy metallarini ishlab chiqarish;

talliy qoʻllab monokristallar ishlab chiqarish;

metionin ishlab chiqarish;

mixler ketoni va alizarin kislotasi ishlab chiqarish (fosgenlanish va qayta tiklanish bosqichida);

xlorpikrin ishlab chiqarish;

parafeniluretilansulfoxlorid ishlab chiqarish;

fosgen va keton orqali sirka angidridini ishlab chiqarish;

geterogen usulda triatsetat sellyuloza ishlab chiqarish;

etilensiangidrid ishlab chiqarish;

atsetonsiangidrid ishlab chiqarish;

metakril kislotasi efirlarini (shu jumladan chiqindilarni qayta ishlash), organik shisha va akril kislotasi nitrilini ishlab chiqarish;

metakril va butilakril kislotalarini ishlab chiqarish;

AG-tuzini ishlab chiqarish;

porfir ishlab chiqarish;

generator gazini ishlab chiqarish;

metan va etilenning ftor hosilalarini ishlab chiqarish;

formalin va uning polimerlanish mahsulotlarini ishlab chiqarish;

defoliant ishlab chiqarish;

portlovchi moddalar tarkibiy qismlarini ishlab chiqarish va ular bilan ishlash;

ohak ishlab chiqarish va uni qayta ishlash;

sianli birikmalar asosida olinadigan reaktivlar ishlab chiqarish (benzoinoksim-alfa — kupron, benzil, rubeanvodrod kislotasi, fenilsirka kislotasi, benzoin, natriy nitroprussid, atsetonitril, geteroauksin, 2-furilaldegid, 2-furildioksin, furil, furoin, bodom kislotasi, kaliy nitroprussid);

reaktiv sinkaliy va sinnatriy ishlab chiqarish;

texnik va reaktiv qizil qon tuzini ishlab chiqarish;

ftor tarkibli tuz-reaktivlarni ishlab chiqarish (alyuminiy kremniy-ftorli-vodorodli, suvsiz alyuminiy ftorli, kaliy kremniy-ftorli-vodorodli, titan-ammoniy ftorli, kaliy titanoftorli-vodorodli, magniy ftorli, natriy kremniy-ftorli-vodorodli, kremniy-ftorli-vodorod kislotasi, litiy ftorli, natriy ftorli, kaliy ftorli);

kremniy tarkibli chang va kimyoviy reagentlarning birgalikdagi taʼsiri aniqlangan ishlab chiqarishlar, shu jumladan rudani qazib olish va tashish.

rux ishlab chiqarish;

teobromin ishlab chiqarish;

fenilatsetamid ishlab chiqarish;

sianli benzil ishlab chiqarish;

berilliy ishlab chiqarish;

mis kuporosi ishlab chiqarish;

temir-nikel va kadmiy-nikel (ishqorli)

akkumulyatorlar ishlab chiqarish;

litiy, rubidiy va boshqa ishqoriy-yer elementlari hamda ularning birikmalarini ishlab chiqarish.

molibden ishlab chiqarish;

ferroqotishmalar ishlab chiqarish;

46. 2A raqamli davolash-profilaktika ovqatlanish ratsionini bepul olish huquqini beradigan ishlab chiqarishlar roʻyxati

xrom angidrid, kaliy va natriy xrompik, xromli reaktivlar, xrom oksidi, xromli oshlovchi, alyumoxromfosfatli bogʻlovchi, xromnikelli fosfatlar, xrom tarkibli kronlar va pigmentlar, xromlash, passivlash tarkiblari, xrom tarkibli sayqallash pastalari ishlab chiqarish;

xrom tarkibli xomashyodan natriy sulfid ishlab chiqarish;

xrom tuzlari-reaktivlarni ishlab chiqarish (xrom nitrat, gidrat oksidi, sulfat, xlorid, atsetat);

metall xrom va xrom tarkibli qotishmalar ishlab chiqarish;

47. 3-sonli davolash-profilaktika ovqatlanish ratsionini bepul olish huquqini beradigan ishlab chiqarishlar roʻyxati

qoʻrgʻoshin nitratini ishlab chiqarish;

temirli-sinil qoʻrgʻoshinni ishlab chiqarish;

qoʻrgʻoshin peroksidini ishlab chiqarish;

keramik boʻyoqlarni ishlab chiqarish;

qoʻrgʻoshin glet, stearat va silikat, qoʻrgʻoshin nitrat hamda qoʻrgʻoshin oq boʻyogʻi bilan polivinilxloriddan mahsulotlar ishlab chiqarish;

qoʻrgʻoshin silikat, qoʻrgʻoshin nitrat va qoʻrgʻoshin oq boʻyogʻi bilan ishlash;

qoʻrgʻoshin glet va surikni ishlab chiqarish;

qoʻrgʻoshin xromatlarini ishlab chiqarish;

qoʻrgʻoshin oq boʻyogʻini ishlab chiqarish;

veterinariya uchun rux oq boʻyogʻini ishlab chiqarish;

qoʻrgʻoshin tuzlari-reaktivlarini ishlab chiqarish (xrom kislotali qoʻrgʻoshin, xlorli qoʻrgʻoshin, qoʻrgʻoshin dioksidi, tayoqcha shaklidagi metall qoʻrgʻoshin, yodli qoʻrgʻoshin, oksalat kislotali qoʻrgʻoshin, granulalangan qoʻrgʻoshin, qoʻrgʻoshin peroksidi, azot kislotali qoʻrgʻoshin, qoʻrgʻoshin oksidi, rodan kislotali qoʻrgʻoshin, sulfat kislotali qoʻrgʻoshin, sirka kislotali qoʻrgʻoshin, tiosulfat kislotali qoʻrgʻoshin, qoʻrgʻoshin ftalati, karbonat kislotali qoʻrgʻoshin);

qoʻrgʻoshin silikati va qoʻrgʻoshin stearatini ishlab chiqarish;

qoʻrgʻoshin, rux ishlab chiqarish va qalay asosidagi qotishmalar bilan ishlash;

qoʻrgʻoshinli (kislotali) akkumulyatorlarni ishlab chiqarish;

difenilguanidinni ishlab chiqarish;

elektr koʻmir mahsulotlarini ishlab chiqarish.

simob, qoʻrgʻoshin va ularning birikmalari bilan ishlash;

48. 4-sonli davolash-profilaktika ovqatlanish ratsionini bepul olish huquqini beradigan ishlab chiqarishlar roʻyxati ishlatilgan kislotani denitratsiya va depikratsiya qilish;

monoxlorsirka kislotasini ishlab chiqarish;

fosfor kislotasini ishlab chiqarish;

kalsiy fosfidini ishlab chiqarish;

fosfor angidridini ishlab chiqarish;

xlor ishlab chiqarish (simob usuli bilan elektroliz boʻlimi);

xlor dioksidini ishlab chiqarish;

sariq va qizil fosforni ishlab chiqarish;

besh oltingugurtli fosforni ishlab chiqarish;

uch xlorli fosfor va fosfor xloroksidini ishlab chiqarish;

kalsiy karbidini ishlab chiqarish;

margimushli tuzlarni ishlab chiqarish (Parij yashili, natriy arsenat, protars, kalsiy arsenit va arsenat);

uch xlorli margimushni ishlab chiqarish;

tellurni ishlab chiqarish;

rux fosfidlarini ishlab chiqarish;

kremniy tetraxloridini ishlab chiqarish;

xinon, elektroliz va izopropil usullari bilan pergidrol ishlab chiqarish;

selenni ishlab chiqarish — selen tarkibli shlamlarni kuydirish va hoʻl usulda boyitish;

vanadiy pentaoksidi asosidagi katalizatorni ishlab chiqarish;

nefelin koagulyanti va nefelin antipirenini ishlab chiqarish;

regenerativ moddalarni ishlab chiqarish;

aerosilni ishlab chiqarish (aerosil olish, maydalash, elash, aerosilni qadoqlash);

oq qurum ishlab chiqarish (maydalash, elash va qadoqlash jarayonlarida);

asbest texnik buyumlarini ishlab chiqarish (toʻqimachilik sexlari);

xlorbenzol, dixlorbenzol, trixlorbenzol, tetraxlorbenzol, geksaxlorbenzolni ishlab chiqarish;

epixlorgidrinni ishlab chiqarish;

benzil xloridni ishlab chiqarish;

benzaldegidni ishlab chiqarish;

indoferol va indoltoluidinni ishlab chiqarish;

benzantron, brombenzantron, dibenzantronni ishlab chiqarish;

atsetouksus kislotasi arillidlarini (anilid va xloranilid) ishlab chiqarish;

anilin, ksilidinlar, anilin va toluidin tuzlarini ishlab chiqarish;

anilinni kontakt usuli bilan ishlab chiqarish;

orto- va paratoluidinlar, 2,6-dixlorparanitroanilin, 2-xlor-4-nitroanilin, 4-xlor-2-nitroanilin (qizil 2s azomin), xloranilin, paraxloranilin, metaxloranilin, 2,5-dixloranilin, ortoxloranilin ishlab chiqarish;

paranitroanilin, metanitroanilin, ortonitroanilin, dinitroanilin, metanitroparatoluidin, paranitroortotoluidin, paranitrodietilanilin ishlab chiqarish;

benzidin, dianizidin, tolidin, dixlorbenzidin, benzidindisulfokislota ishlab chiqarish;

alfanaftilamin ishlab chiqarish;

anizidinlar (ortoanizidin, paraanizidin, parafenetol, ortofenetol, 4-nitro-2-amino-anizol-azoamin qizil k) ishlab chiqarish;

aminofenollar (paraaminofenol, ortoaminofenol, paraxlorortoaminofenol va paranitroortoaminofenol) ishlab chiqarish;

naftionat va sulfanilat ishlab chiqarish;

aminoazobenzol va aminoazotoluol ishlab chiqarish;

diazodimetilanilin, diazodinitrobenzol, diazoaminobenzol ishlab chiqarish;

metatoluilendiamin, parafenilendiamin ishlab chiqarish;

nitrofenilendiamin, paraaminodimetilanilin, 2,4-diaminoanizol, xlorfenilendiamin, metafenilendiamin ishlab chiqarish;

dinitrobenzol, nitrobenzol va nitroksilol ishlab chiqarish;

paranitroxlorbenzol, ortonitroxlorbenzol ishlab chiqarish;

dinitroxlorbenzol, 3,4-dixlornitrobenzol ishlab chiqarish;

paranitrotoluol va ortonitrotoluol ishlab chiqarish;

paranitrobenzoilxlorid ishlab chiqarish;

dinitroortokrezol (dinok) ishlab chiqarish;

monoetilanilin, monometilanilin, dietilanilin, etilortotoluidin, etilbenzilanilin, metilbenzilanilin, paranormal butilanilin ishlab chiqarish;

monometilamin, etilamin, dimetilamin ishlab chiqarish;

ekstralin ishlab chiqarish (asosiy ishlab chiqarish);

fenillangan va toluidlangan mahsulotlar ishlab chiqarish (fenil-perikislota, tolil-peri-kislota, difenilepsilon kislota, fenil-"I"-kislota, fenil-gamma-kislota);

anilin va fenilgidrazin qoʻllanilgan bosqichlarda fenil-metil-pirazolon ishlab chiqarish;

kaptaks, altaks, tiuram ishlab chiqarish;

sulfenamid BT ishlab chiqarish;

difenilamin, “A” va “D” neozonlari hamda alnaft ishlab chiqarish;

merkaptobenzotiazolning dimetilamin tuzi va tetrametildiaminodifenilmetan ishlab chiqarish;

metionin ishlab chiqarish;

paraoksidifenilamin ishlab chiqarish;

paraaminodifenilamin ishlab chiqarish;

metanil kislotasi ishlab chiqarish;

2,4-dixlorfenoksiuksus kislotasi, uning tuzlari va efirlarini ishlab chiqarish;

nerol kislotasi ishlab chiqarish;

paranitroxlorbenzolortosulfokislota ishlab chiqarish;

aminofenilparaminokislota ishlab chiqarish;

alfa-naftol ishlab chiqarish;

gidroxinon, pirokatexin ishlab chiqarish;

atsetondan fenol ishlab chiqarish;

benzol, xlorbenzol va boshqa benzol hosilalaridan fenol ishlab chiqarish;

difenilolpropan ishlab chiqarish;

sentralit, “Leykonat” yelimi ishlab chiqarish;

“O” leykotropi ishlab chiqarish;

toza vanadiy besh oksidi asosida ftal angidridini ishlab chiqarish (konsentrlangan katalizatorda);

antraxinon, etilantraxinon, xlorantraxinon ishlab chiqarish;

atsenaftenxinon ishlab chiqarish;

benzidin, dianizidin, alfa-naftilamin va sianurxlorid asosidagi azo boʻyoqlar ishlab chiqarish;

dinitroxlorbenzol va dinitrotoluolga bogʻliq boʻyoqlar ishlab chiqarish;

quyidagi boʻyoqlarni ishlab chiqarish: asosiy binafsha rang “K”, asosiy yorqin yashil, kislotali yorqin koʻk “3”;

fuksin va pararozanilin ishlab chiqarish;

metilen koʻki boʻyogʻini ishlab chiqarish;

nigrozin va indulin ishlab chiqarish;

yashil ftalotsianin pigmentini ishlab chiqarish;

kislotali yashil va koʻk-qora antraxinon boʻyoqlarini ishlab chiqarish;

azotollar (A, OA, PA, OT, ANF, MNA, XA va boshqalar) ishlab chiqarish;

tioindigoid boʻyoqlar ishlab chiqarish;

organik erituvchilar va alyuminiy xlorid muhitida yuqori haroratda olib boriladigan bosqichlarda, shuningdek brombenzantron, xlor, tionilxlorid, gidrazin va sulfurilxlorid qoʻllaniladigan bosqichlarda kub boʻyoqlar ishlab chiqarish;

kubozol va indigozollar ishlab chiqarish;

rangli kino va fotoplyonkalar uchun komponentlar ishlab chiqarish:

521-komponent (sariq)ni quyidagi bosqichlarda olish: parametoksibenzoy kislotasi, parametoksibenzoilxlorid, parametoksibenzoilsirka efiri, paraxlortoluol, paraxlorbenzoy kislotasi, xlornitrobenzoy kislotasi, metilstearitamin, 650-oraliq mahsulotlarni olish va komponentning oʻzini ishlab chiqarish;

535-komponent (sariq 2)ni quyidagi bosqichlarda olish: nitroizoftal kislota, aminoizoftal kislota, paranitrobenzoy kislotaning dimetil efiri, paranitrobenzoilxlorid, paranitrobenzoilsirka efiri, 1-535 va P-535 oraliq mahsulotlarni olish hamda komponentning oʻzini ishlab chiqarish;

oktodetsil yantar angidridini, paranitro benzoilsianuksus efirini, paraaminobenzoilsiano-atsetouksus efirini, paraaminomega-sianatsetofenoln va 302-komponentning (toʻq qizil 2) oʻzini olish bosqichlarida;

oktodetsil xloridni, metilstearilaminni, 1-654 oraliq mahsulotni, P-654 ni va 654-komponentning (moviy 2) oʻzini olish bosqichlarida;

546-komponentni trifenil fosfatni, naftosalolni, stearonitrilni, oktodetsil aminni, 1-546 oraliq mahsulotni, P-546 ni va komponentning oʻzini olish bosqichlarida;

1-rangli ochiltirgichni (TASS);

imino-(4-fenoksi-3-sulfofenil)-gidrazinkinon kislotasining etil efirini, aminoprozolon, toʻq qizil 1 gidrazin, iminmalon kislotasining etil efiri uchun xlorgidrat va toʻq qizil 6-komponentning oʻzini olish bosqichlarida;

oraliq mahsulotlarni (1-G-6 dan 8-G-6 gacha), oksinaft kislotasi xlorangidridini, stearoil xloridni olish bosqichlarida moviy 6-komponentni;

2-rangli ochiltirgichni (4-aminooksietiletilanilsulfat)

toʻrt xlorli uglerod ishlab chiqarishni;

dixloretan, trixloretan va geksaxloretan ishlab chiqarishni;

metil xlorid va metilen xlorid ishlab chiqarishni;

sovol, rematol, xlornaftalin ishlab chiqarishni;

xlor kerosin ishlab chiqarishni;

fenilmetiluretan ishlab chiqarishni;

etil xlorid, trixloretilen va izopropil spirti ishlab chiqarishni;

diizosianatlar ishlab chiqarishni;

feniletil spirti ishlab chiqarishni;

gerbitsidlar ishlab chiqarishni;

dietanolanilin ishlab chiqarishni;

aminoenant kislotasi ishlab chiqarishni;

etilbenzol ishlab chiqarishni (faqat ishlab chiqarish yopiq binoda joylashtirilgan holda);

kaprolaktam va geksaxloran ishlab chiqarish;

oktametil ishlab chiqarish;

mis 2,4,5-trixlorfenolyat, natriy 2,4,5-trixlorfenosirka kislotasi (TU preparati) ishlab chiqarish;

dixloralmochevina va natriy trixloratsetat ishlab chiqarish;

efirsulfonat ishlab chiqarish;

kombinatsiyalangan dorilovchi moddalar ishlab chiqarish;

granozan va merkuran ishlab chiqarish;

BF mahsulotini ishlab chiqarish;

benzoil xlorid va benzoil peroksid ishlab chiqarish;

koʻpik-gʻovakplastlar ishlab chiqarish;

xlorparafin ishlab chiqarish;

gidrazin gidrat va gidrazin sulfat ishlab chiqarish;

stirol, alfametilstirol, divinilstirol kauchuklar va latekslar, divinilmetilstirol kauchuk, atsetilen (tabiiy gazdan) ishlab chiqarish;

xlorpropen kauchuk (sevanit va nairit) ishlab chiqarish;

butilkauchuk (metil xlorid muhitida) ishlab chiqarish;

xlorvinil, uning asosidagi sopolimerlar, polixlorvinil smolalar ishlab chiqarish;

perxlorvinil smolasi ishlab chiqarish;

fenolformaldegid va anilinformaldegid qatronlari ishlab chiqarish;

trikrezilfosfat va trifenilfosfat ishlab chiqarish;

fenolformaldegid va anilinformaldegid qatronlari asosida presslash kukunlari va plastmassalar ishlab chiqarish;

tolali va asbestli press-materiallar ishlab chiqarish;

ion almashinuvchi smolalar ishlab chiqarish;

qatlamli plastmassalar va oʻrash mahsulotlari ishlab chiqarish;

blokli, emulsion va suspenzion polistirol ishlab chiqarish;

polietilenpoliaminlar ishlab chiqarish;

stirolning akril kislotasi nitrili bilan sopolimerini ishlab chiqarish (sopolimerlash, filtrlash, quritish, sopolimer olish va komponentlarni aralashtirish boʻlimlari);

polikarbonat ishlab chiqarish;

vanilin ishlab chiqarish: nitrozodimetilanilin olish hamda benzol va dixloretan bilan ekstraksiyalash bosqichlari;

makrotsiklik laktonlar — eksalaktonlar ishlab chiqarish;

penopoliuretan ishlab chiqarish;

monoxloramin, xloranil va xlorsulfon kislotasi ishlab chiqarish;

penoplast ishlab chiqarish;

kontaktli qoliplash usuli va mexaniklashtirilgan usulda shisha plastiklar ishlab chiqarish;

keltan (xloretanol) ishlab chiqarish;

natriy pentaxlorfenolyat ishlab chiqarish;

metilsellyuloza va metiloksipropilsellyuloza ishlab chiqarish;

epoksid smolalar ishlab chiqarish;

dodetsilmerkaptanlar ishlab chiqarish;

NIVK oʻsmaydigan tarkiblar toksinlarini ishlab chiqarish;

ultramarin ishlab chiqarish;

apatit-nefelin rudalarini qazib olish;

apatit-nefelin rudalarini qayta ishlash (konsentrat olish);

margimush rudalarini qazib olish;

margimush rudalarini qayta ishlash (oq va metall margimush olish);

margimush birikmalari asosida olinadigan reaktivlar ishlab chiqarish (arsanil kislotasi, antraxas, benzol-2-arson kislotasi, 1-azo-2-oksinaftalin-3,6-disulfokislota, metilen bromid, metilen yodid, fenilarson kislotasi, paradimetilaminoazofenilarson kislotasi, ortonitrofenilarson kislotasi, paranitrofenilarson kislotasi, fenantrolin ortosalitsil kislotasi, fenantrolin ortosulfat kislotasi, ferroin, toron, uranon);

fosforli tuzlar — reaktivlar ishlab chiqarish (ammoniy fosfit kislotasi, ikki almashingan bariy fosfat, besh xlorli fosfor);

tarkibida margimush va selen boʻlgan lyuminoforlar ishlab chiqarish;

natriy gipofosfitva kaliy gipofosfitishlab chiqarish;

selenit kislotasi ishlab chiqarish;

aeroflotlar (ksilen, krezol, kaliy-butil) ishlab chiqarish;

aminomahsulotlar — reaktivlar ishlab chiqarish (p-aminoatsetofenon, para-aminoazobenzol, amidol, para-aminofenol asosi, meta va orto-aminofenol, para-anizidin, xlorid kislotali anilin, antrazo, tioglikol kislotasi anilidi, atsetildifenilamin, benzilamin, butilamin, para-diazoaminobenzol, ortodianizidin, para-dimetilaminoazobenzol, para-dimetilaminobenzaldegid, xlorid kislotali dimetilparafenilendiamin, xlorid kislotali dimetilanilin, dipikrilamin, dietilanilin, 2,6-dixlorfenolindofenol, dietilamin va uning tuzlari, nitrofenilamin, propilamin, sulfanol kislotasi, stilbazo, toluidin, tionalid, triptofan, fenilgidrazin asosi, xlorid kislotali fenilgidrazin, para-fenilendiamin va uning tuzlari, xlorid kislotali etilamin, ditioanilin, azobenzol, anilin, sulfat kislotali anilin, sirka kislotali anilin, sulfat kislotali para-aminofenol, dimetilanilin, difenilmochevina, xlorid kislotali dimetilamin, xlorid kislotali metilamin, alfa-naftilamin, beta-naftoxinon, alfa-naftoxinon, orto-, meta-, para-toluidin, meta-toluilendiamid, sulfat kislotali fenilgidrazin, toluidin xlorid, stilben, alfa-atsenaftadid, atsetofenon, benzoxlor-2, 4-dixloranilid, dimetilparafenilendiamin sulfat, bariy va natriy dimetilaminosulfonat, difenilkarbazid, dietilparafenilendiamin sulfat, 2,6-dibromfenolindofenol, dibromfenilgidrazin, dibutilamin, dimetilglioksim, fenilgidroksamin, kupferon)

nitro mahsulotlar — reaktivlar ishlab chiqarish (2,4-dinitrofenilgidrazin, dinitrobenzol-meta, dinitrofenol-beta va -gamma, paranitrobenzolazoalfanaftol (magnezon II), nitrobenzoilxlorid-para, nitrofenol-meta, -para va -orto, nitrotoluol-meta, -para va -orto, nitroanilin-orto, -meta va -para, nitrobenzolparaazorezortsin (magnezon I), ningidrin, nitron, nitrobenzol, nitrobenzaldegid-para, -meta va -orto, nitrozoalfanaftol-beta, nitrozobetanaftol-alfa);

xinolin, ortooksixinolin, fenantrolin-orto, naftoxinolin-beta reaktivlarini ishlab chiqarish;

uglevodorodlarning galogenli hosilalari — reaktivlar (benzalxlorid, benztrixlorid, dixlorbenzol-meta, bromtoluol-para, metil yodid, bromid, metilen xlorid, tetrametilammoniy xlorid, bromid, yodid, bromorganik birikmalar) ishlab chiqarish;

simob preparatlarini ishlab chiqarish: amidoxlorli, sirka kislotali, ikki xlorli, yodli, bir xlorli, oksitsianli, salitsil kislotali, sianli va bromli simob;

gistidin va simob malhami ishlab chiqarish;

merkuzal kislotasini ishlab chiqarish;

promeran ishlab chiqarish;

promedol ishlab chiqarish;

nitroksifenilarson kislotasini ishlab chiqarish;

osarsol, novarsenol, miarsenol ishlab chiqarish;

sulfodiamin ishlab chiqarish;

fenatsetin ishlab chiqarish;

aminazin, propazin ishlab chiqarish;

nitroxlorakridin ishlab chiqarish;

aminoxinol, trixomonatsid, azidin, dimekolin, fepranon ishlab chiqarish;

fosfokol, armin va miotik vositalar eritmalarini ishlab chiqarish;

oksimetil birikmasi ishlab chiqarish;

oksiparanitrostirol ishlab chiqarish;

duotal va ditrazinfosfat ishlab chiqarish;

naganin, karboxolin va prozerin ishlab chiqarish;

tibbiy xloretilni ampulalarda ishlab chiqarish;

kutizon ishlab chiqarish;

simob ishlab chiqarish;

tarkibida 10% va undan ortiq erkin kremniy dioksidi boʻlgan mis, oltin tarkibli rudalar yoki jinslarni qazib olish boʻyicha konlar va shaxtalarida yer osti kon qazish, tayyorlash va tozalash ishlari;

yengil jihozli gʻavvoslardan tashqari, bosim ostida, kessonlarda suv osti ishlari;

barokameralarda ishlash;

simob bilan toʻldiriladigan gaz razryadli asboblar va simobli toʻgʻrilagichlar ishlab chiqarish;

simob oksidli elementlar ishlab chiqarish (simob, qoʻrgʻoshin va ularning birikmalarini qoʻllash bilan bogʻliq ishlarda);

maxsus kimyoviy tok manbalarini ishlab chiqarish (simob, qoʻrgʻoshin va ularning birikmalarini qoʻllash bilan bogʻliq ishlarda);

asfalt-pek massasidan akkumulyator baklarini ishlab chiqarish;

fenolformaldegid, anilinformaldegid, poliefir-epoksid, poliefirimid-epoksid loklar, qatronlar va kompaundlar ishlab chiqarish;

qatlamli plastmassalar, oʻrash mahsulotlari va profilli shisha plastiklar ishlab chiqarish;

kremniy-organik, poliefir-epoksid va poliefirimid-epoksid bogʻlovchilar asosida mikanitlar, slyudoplastlar, slyudonitlar, plyonkali shisha matolar ishlab chiqarish;

elektr koʻmir mahsulotlari ishlab chiqarish (bir qator kasblar);

simobli termometrlar ishlab chiqarish;

apatitni yuklash va tushirish ishlari;

yuqori atmosfera bosimi sharoitida ishlash;

tarkibida simob boʻlgan kremlar ishlab chiqarish: bahorgi, metamorfoza, chistotel va boshqalar;

gvayakol va vanilin ishlab chiqarish (nitrozodimetilanilin, diazoniy sulfat, ortoanizidin olish, dixloretan va benzol bilan parchalash hamda ekstraksiyalash bosqichlarida);

mushk ishlab chiqarish (qizdirish bosqichlarida);

sintetik sitral ishlab chiqarish (gidroxloridlar, metigeptenon olish va izopren hosilalarini sovunlash bosqichlarida);

siklomenaldegid va triizopropil spirti ishlab chiqarish (xloridlar olish bosqichida);

47. 5-sonli davolash-profilaktika ovqatlanish ratsionini bepul olish huquqini beradigan ishlab chiqarishlar roʻyxati

uglerod sulfid ishlab chiqarish;

xrom va marganes asosidagi katalizator ishlab chiqarish;

kaliy permanganat ishlab chiqarish;

bariy nitrat va karbonat, bariy gidroksid va peroksid ishlab chiqarish;

bariy xlorid ishlab chiqarish;

kalsiy karbonatini qazib olish va qayta ishlash boʻyicha kon-ruda ishlari;

sunʼiy marganes dioksidi ishlab chiqarish;

majef ishlab chiqarish;

gopkalit ishlab chiqarish;

ekstralin ishlab chiqarish (marganes tuzlari asosidagi katalizatorni ajratib olish boʻlimi);

bisetilksantogen ishlab chiqarish;

kerosin pirolizi, pirogazni ajratish va tozalash ishlab chiqarishi;

metil bromid va metilen bromid ishlab chiqarish;

etilen bromid ishlab chiqarish;

etilen oksidi va uning hosilalari, etilsellozolv, xloreks, etilenglikol ishlab chiqarish;

atsetaldegid ishlab chiqarish;

xlorofos, tiofos, metafos, merkaptofos, karbofos, ftalofos va trinonil fenil fosfat ishlab chiqarish;

siram va sineb zaharli kimyoviy moddalarini ishlab chiqarish;

etil suyuqligi ishlab chiqarish;

marganes siklopentadiyeniltrikarbonilini ishlab chiqarish;

kobalt karbonillarini qoʻllagan holda biosintez usuli bilan butil spirtlarini ishlab chiqarish;

etil spirtidan SKB sintetik kauchukni ishlab chiqarish;

divinilnitril kauchuklarini (SKN) ishlab chiqarish;

poliizobutilenni ishlab chiqarish;

izoprenni ishlab chiqarish;

poliizopren (SKM-3), polibutadiyen (SKD) kauchuklarini ishlab chiqarish;

bromundekan kislotasini ishlab chiqarish;

kimyoviy tolalarni ishlab chiqarish;

tarkibida berilliy boʻlgan tuzlar — reaktivlarni ishlab chiqarish (azot kislotali berilliy, berilliy oksidi, sulfat kislotali berilliy, karbonat kislotali berilliy, sirka kislotali berilliy, xlorli berilliy);

uglerod sulfid birikmalari asosida olinadigan reaktivlarni ishlab chiqarish (natriy dietilditiokarbamat, ditizon, difenilkarbazon);

Tule, Rorbax, Nessler eritmalarini va ogʻir suyuqliklarni ishlab chiqarish

marganes tuzlari — reaktivlarni ishlab chiqarish (marganes karbonat, marganes peroksid, marganes nitrat, marganes sulfat);

bariyning eriydigan tuzlari — reaktivlarni (nitrat, karbonat, gidroksid) ishlab chiqarish;

tarkibida berilliy va marganes boʻlgan lyuminoforlarni ishlab chiqarish;

GAP (faol pirolyuzit)ni ishlab chiqarish;

rudalarni qazib olishdagi tebranish;

galvanik elementlar va batareyalarni ishlab chiqarish.

48. Ular bilan ishlashda sut berish tavsiya etiladigan zaharli moddalar*

alifatik va alitsiklik uglevodorodlar (toʻyingan va toʻyinmagan);

yogʻ qatori uglevodorodlarining galogenli hosilalari;

aromatik qator uglevodorodlarining galogenli hosilalari;

bir halqali koʻp yadroli uglevodorodlarning xlor hosilalari;

spirtlar;

fenollar;

atsiklik va alifatik qatorga mansub efirlar va ularning galogenli hosilalari;

fenol efirlari;

organik oksidlar va peroksidlar;

tiospirtlar, tiofenollar va tioefirlar;

oʻrinbosar kiritilgan va kiritilmagan aldegidlar va ketonlar;

murakkab efirlar;

yogʻli polimetilen, aromatik qatorlarga mansub nitro va aminobirikmalar hamda ularning hosilalari;

benzoxinonlar, naftaxinonlar, antraxinon, benzatren, parabenzoxinon va dixlornaftaxinon;

organik boʻyoqlar;

alkaloidlar;

borvodorodlar;

selen va uning birikmalari;

sariq (oq) fosfor va uning birikmalari;

surma va uning birikmalari;

sianidlar;

nitrillar;

izotsianatlar;

simob va uning anorganik hamda organik birikmalari;

marganes va uning birikmalari;

elementorganik birikmalar;

margimush va uning birikmalari;

metall karbonillari;

antibiotiklar: biomitsin, tetratsiklin, sintomitsin, levomitsetin;

barcha turdagi qurum ishlab chiqarish.

1-ILOVA

Davolash-profilaktika xususiyatlari, ozuqaviy va energetik qiymati boʻyicha oziq-ovqat mahsulotlarining oʻzaro almashinuvchanligi, DPO ratsionlari uchun

T/r Mahsulot nomi Almashtiriladigan mahsulot miqdori Almashtiruvchi mahsulot miqdori 1. Jaydari undan tayyorlangan javdar yoki bugʻdoy noni: 100 jaydari undan tayyorlangan javdar yoki bugʻdoy quruq non 70 javdar yoki bugʻdoy jaydari uni 65 bugʻdoy jaydari unidan tayyorlangan oddiy galetlar 70 qarsildoq nonlar 70 2-navli undan tayyorlangan bugʻdoy noni 80 makkajoʻxori noni 60 joʻxori noni 55 2. 2-navli undan tayyorlangan bugʻdoy noni: 2-navli bugʻdoy quruq non 65 2-navli bugʻdoy uni 70 2-navli bugʻdoy unidan oddiy galetlar 65 makkajoʻxori noni 60 joʻxori noni 55 3. 1-navli bugʻdoy unidan tayyorlangan non 100 1-navli bugʻdoy suxarilari 65 1-navli bugʻdoy uni 75 1-navli bugʻdoy unidan oddiy galetlar 30 yogʻli yaxshilangan galetlar 25 vaflilar 20 “obi-non” nonlari 60 “patir-non” nonlari 50 4. Kepakli undan tayyorlangan javdar yoki bugʻdoy suxarilari 100 kepakli undan tayyorlangan javdar yoki bugʻdoy noni 143 bugʻdoy kepakli unidan oddiy galetlar yoki qarsildoq nonlar 100 5. Turli yormalar 100 qaynatishni talab qilmaydigan yormalar 100 bir porsiyasida 2% gacha yogʻ boʻlgan yorma, yorma-sabzavot konsentratlari 100 yangi kartoshka va sabzavotlar 500 quritilgan kartoshka, quruq kartoshka pyuresi 100 guruch 100 guruch 100 turli yormalar 100 manna yorması 100 makaron mahsulotlari 100 turli yormalar 100 kartoshka 500 6. 1-toifali mol goʻshti, qoʻy goʻshti 100 suyakli goʻsht bloklari 100 suyaksiz goʻsht bloklari 80 ichak-chavogʻi tozalangan yoki yarim tozalangan parranda goʻshti 120 meʼyorga kiritilgan goʻsht-oʻsimlik konservalari 250 goʻshtli dudlangan mahsulotlar (vetchina, toʻsh goʻshti, ruletlar, qaynatilgan yogʻsiz kolbasa) 60 yangi baliq 120 goʻsht konservalari 75 7. Shakar 100 jem, povidlo 40 8. Sut 100 kefir va qatiq 100 quyultirilgan sut 30 smetana, qaymoq 15 yogʻli tvorog 30 3,2% yogʻli quruq sut eritilgan pishloq 18 9. Yangi sabzavotlar 100 tuzlangan sabzavotlar 100 quritilgan sabzavotlar 20 sabzavot konservalari 50 salatlar 75 qovoq 100 10. Piyoz 100 quritilgan piyoz 10 koʻk piyoz 200 yangi sarimsoq 50 11. Yangi mevalar 100 quritilgan mevalar 20 meva sharbatlari 100 12. Yangi baliq 100 13. 1-nav mol goʻshti, qoʻy goʻshti 82 jigar 65 “jigar pashteti” konservasi 40 14. 30% yogʻli smetana 100 20% yogʻli tvorog 200 15. Jigar 100 1-nav mol goʻshti, qoʻy goʻshti 120 “jigar pashteti” konservasi 45 16. Pishloq 100 17. 30% yogʻli tvorog 220 18. Tovuq tuxumi 100 (2 dona) tuxum kukuni 30 19. Yangi kartoshka 100 quritilgan kartoshka 20
