# Qishloq hammomlarining qurilishi, jihozlanishi va sanitariya tartibiga oid sanitariya qoidalari va normalari (0316-14-son)

- URL: https://neolex.uz/uz/laws/law-8583565
- lex.uz dagi asl nusxa: https://lex.uz/docs/8501328
- Sana: 29.09.2014
- Amalda
- Language: uz

> Matn manbasi: O'zbekiston Respublikasi qonunchilik ma'lumotlari milliy bazasi (lex.uz). Qonunchilik ma'lumotlari milliy bazasidan (lex.uz) hujjatning rasmiy matni, so'zma-so'z, avtomatik yangilanadi. Yuridik kuchga lex.uz dagi nashr ega: sud, shartnoma va rasmiy javoblar uchun u yerdagi amaldagi tahrirni tekshiring.

---

Oʻzbekiston Respublikasining Sanitariya qoidalari va meʼyorlari, gigiyena normativlari

## 1. UMUMIY QOIDALAR

1.1. Ushbu qoidalar hammomning qurilishi, jihozlanishi, sanitariya rejimi va hammom xodimlarining shaxsiy Gigiyenasiga qoʻyiladigan asosiy talablarni oʻz ichiga oladi. Ushbu SanQvaMda keltirilgan Gigiyenik va sanitariya talablarini bajarish hammomlarda tegishli sanitariya rejimini saqlash imkonini beradi. Yangi qurilgan hammom binolari, shuningdek, taʼmirlash yoki qayta qurish ishlari oʻtkazilgandan soʻng hammomlar faqat amaldagi meʼyoriy hujjatlarga muvofiq boʻlgan taqdirdagina foydalanishga ruxsat etiladi. SanQvaMning amal qilishi mulkchilik shaklidan qatʼi nazar, Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi barcha hammomlarga tatbiq etiladi.

1.2. Ushbu SanQvaM talablarining bajarilishi uchun javobgarlik hammom rahbarlariga yuklanadi.

## 2. HAJMIY-REJALASHTIRISH VA KONSTRUKTIV ECHIMLAR

2.1. Hammomlarni shaharlar va boshqa aholi punktlari qurilishini rejalashtirish tizimiga muvofiq aholiga kompleks xizmat koʻrsatish doirasida koʻzda tutish lozim. Hammomlar alohida binolarda yoki maishiy xizmat koʻrsatish obyektlari bilan bir binoda joylashtirilishi kerak.

2.2. Hammomlarning sigʻimi aholi soniga qarab belgilanadi. Aholisi 3000 dan 4000 kishigacha boʻlgan aholi punktlarida bir smenada 15 — 20 kishiga moʻljallangan, aholisi 4001 — 5000 kishi boʻlganda esa bir smenada 50 kishiga moʻljallangan hammomlar koʻzda tutiladi.

2.3. 20 va undan ortiq oʻrinli hammomlar erkaklar va ayollar boʻlimlariga ega boʻlishi shart. Vestibyul va garderoblar erkaklar va ayollar boʻlimlari uchun umumiy boʻlishi mumkin.

2.4. 20 va undan kam oʻrinli hammomlarni erkaklar va ayollarga navbatma-navbat xizmat koʻrsatish uchun bitta boʻlim bilan loyihalashga ruxsat beriladi.

2.5. Ayollar va erkaklar boʻlimlaridagi oʻrinlar soni 50 tadan ortiq boʻlgan hammomlarda bolali tashrif buyuruvchilar uchun joylar koʻzda tutilishi shart.

2.6. 100 oʻringacha boʻlgan hammom binolari qavatlarining balandligi kamida 3,3 metr boʻlishi lozim.

2.7. Binolarning yongʻinbardoshlik darajasi III darajadan past boʻlmasligi kerak. 20 oʻrinli va undan kam oʻrinli hammom binolarini IV — V darajali yongʻinbardoshlik bilan loyihalashga ruxsat etiladi.

2.8. Hammom binolari qurilish qizil chizigʻidan kamida 10 metr masofada joylashtirilishi lozim.

2.9. Hammom xonalarining tarkibi hammomlarning sigʻimi, shaharsozlik va mahalliy sharoitlarga qarab belgilanishi kerak. Hammom xonalarining oʻrinlar soni va maydonini 1-jadvalga muvofiq qabul qilish zarur.

Izohlar:

1. Gigiyenik xonalarda yechinish xonasi, yuvingich xonasi (yoki dushxona) va bugʻxona oʻrinlarining nisbati 50 oʻrinli va undan kam hammomlarda 100:85:20 boʻlishi kerak.

2. Xonalar guruhlari tarkibi qisqartirilganda, Gigiyenik xonalar guruhidagi oʻrinlar soni tegishli ravishda koʻpaytirilishi lozim.

3. 50 va undan kam oʻrinli hammomlarda yechinish va kutish xonalarini birlashtirish mumkin.

4. Bir bugʻxonaning sigʻimi 10 kishidan oshmasligi kerak.

5. 50 va undan ortiq oʻrinli hammomlarda tezkor kir yuvish xonalarini loyihalashga ruxsat etiladi. Bir smenada bir oʻringa 1 — 1,5 kg quruq kiyim hisobidan. Bunday holda, hammomning yechinish xonasidan kir yuvish xonasiga kiyimlarni bevosita uzatish imkoniyati koʻzda tutilishi lozim.

2.10. Hammom xonalaridagi oʻtish yoʻllarining kengligini 2-jadvalga muvofiq belgilash kerak.

2.11. 20 va undan ortiq oʻrinli hammomlarni sanitariya oʻtkazgichlari sifatida foydalanish imkoniyatini hisobga olgan holda loyihalashtirish lozim. Buning uchun quyidagilar koʻzda tutilishi kerak:

ayollar va erkaklar boʻlimlari orasida yuvunish va dush xonalarida zaxira eshiklar;

yuvunish xonalarida, oʻrindiqlar orasidagi yoʻlaklarda maxsus yuvinish dushlari;

yuvunish va dush xonalaridan chiqishda, sanpropusknikning toza qismidagi yechinish xonasiga qoʻshimcha yuvinish uchun dush qurilmalari;

xonalar va uskunalarni davriy dezinfeksiya qilish uchun moslamalar;

yer uchastkasida — 50 va undan kam oʻrinli hammomlar uchun 0,06 gektar, 50 oʻrindan ortiq hammomlar uchun esa 0,1 gektar maxsus maydonchalar ajratiladi.

Dezinfeksiya kameralari xonalarining tarkibi va jihozlari maxsus topshiriq asosida belgilanadi. Ishlov berilmagan kiyimlarni qabul qilish va ishlov berilgan kiyimlarni berish xonalari tegishli yechinish xonalariga tutashgan boʻlishi lozim.

2.12. Yechinish xonalari har bir tashrif buyuruvchi uchun 0,9x0,5 m oʻlchamli, bolalar bilan kelgan tashrif buyuruvchilar uchun esa 1,2x0,5 m oʻlchamli alohida oʻrindiqlar bilan jihozlanishi kerak. Qatorda oʻrindiqlar soni oltitadan oshmasligi lozim. Yechinish xonasida bitta yuvinish krani va 0,85 x 1 m oʻlchamli bitta oyoq dushi oʻrnatilishi kerak. Har bir yechinish xonasida koʻzgu va har 25 oʻringa bitta soch quritgich boʻlishi shart.

2.13. Yechinish xonalari yonida xizmat koʻrsatuvchi xodimlar xonalari, kiyim-kechak, yuvish anjomlari va tozalash jihozlari uchun omborxonalar joylashtirilishi lozim.

2.14. Sovunxonalar 0,5x1 m oʻlchamli skameykalar bilan jihozlanishi kerak (bir qatorda 6 tadan ortiq boʻlmagan skameykalar); qatordagi skameykalar orasidagi va skameyka bilan devor orasidagi masofa 2-jadvalga muvofiq boʻlishi lozim. Nogironlar uchun skameykalar sovunxonadagi umumiy oʻrinlar sonidan kelib chiqqan holda 0,5x1,8 m oʻlchamda koʻzda tutilishi kerak.

2.15. Har 6 ta sovunxona oʻrni uchun balandligi 1,5 m boʻlgan toʻsiq bilan oʻralgan suv olish kolonkalari oʻrnatilishi kerak, toʻsiqning pastki qismi poldan 0,2 m balandlikda boʻlishi lozim. Har 12 oʻringa ochiq kabinada yuvinish uchun bitta dush koʻzda tutilishi kerak.

2.16. Oʻlchamlari 0,9x0,9 m boʻlgan sovun va dush xonalaridagi ochiq dush kabinalari 2 m balandlikdagi toʻsiqlar bilan ajratilishi lozim, poldan toʻsiqning pastki qismigacha boʻlgan masofa 0,2 m boʻlishi kerak. Dush kabinalari tutqichlar, devorga oʻrnatilgan sovundonlar va liflar uchun ilgaklar bilan jihozlanishi shart.

2.17. Sovun yoki dush xonalariga kirish tamburlar orqali amalga oshirilishi koʻzda tutilishi kerak.

2.18. Rus tipidagi bugʻxonalar koʻzda tutilishi lozim. Bugʻxona tokchalarida oʻlchamlari 1,2 x 0,5 m boʻlgan alohida oʻrindiqlar, shuningdek, oʻlchamlari 1,8 x 0,5 m boʻlgan bitta yotish oʻrindigʻi boʻlishi kerak. Suv olish joʻmraklarini tokchalarga oʻrnatish taqiqlanadi.

2.19. Bugʻxona tokchasidan shiftning chiqib turgan qismigacha boʻlgan balandlik kamida 1,8 m boʻlishi lozim.

2.20. 50 oʻrinli hammomlarda mavjud meʼyoriy hujjatlarga muvofiq quruq havoli bugʻxonalar yoki fin tipidagi bugʻxonalar qurishga ruxsat etiladi.

2.21. Bugʻxonalardagi tosh-pechlarni bugʻning chiqish yoʻnalishini hisobga olgan holda joylashtirish lozim. Chiqarilayotgan bugʻ tashqi devorga yoʻnaltirilganda, pech bilan tashqi devor oʻrtasida himoya devorini koʻzda tutish zarur. Bugʻni eshik va deraza oʻrinlariga chiqarishga yoʻl qoʻyilmaydi. Tosh-pechning oʻchogʻi bugʻxona bilan yondosh maxsus xonaga chiqishi kerak.

## 3. HOʻL VA NAM REJIMLI XONALARNING KONSTRUKSIYALARI VA PARDOZI

3.1. Hoʻl rejimli (bugʻxona, sovunxona, dushxona va vannaxona) va nam rejimli (yechinish xonalari, basseyn xonalari, hojatxonalar) binolar va xonalarning toʻsiq konstruksiyalari suvga chidamli, nam shimmaydigan va biologik chidamli materiallardan, boʻshliqlar va yopiq havo qatlamlari yoki kanallarsiz boʻlishi lozim. Hisob-kitobga muvofiq shamollatiladigan havo qatlamlari va kanallarni oʻrnatishga ruxsat etiladi.

3.2. Silikat, gʻovak gʻisht, yengil va gʻovaksimon betonlar hamda boshqa nam shimuvchi materiallarni qoʻllash taqiqlanadi.

3.3. Nam va hoʻl rejimli xonalarning tashqi devorlari uchun qoʻllaniladigan materiallarning sovuqqa chidamlilik darajasini tosh va armaturali tosh konstruksiyalarni loyihalash boʻyicha QMQ va beton hamda temir-beton konstruksiyalarni loyihalash boʻyicha QMQ ga muvofiq, bugʻ yoki gidroizolyatsiya mavjud boʻlganda bir pogʻona pasaytirmasdan belgilash lozim.

3.4. Temir-beton va poʻlat konstruksiyalarni loyihalashda ularni korroziyadan himoya qilishni koʻzda tutish zarur; yogʻoch konstruksiyalarni loyihalashda esa QMQ 2.04.02-9 ga muvofiq ularning uzoq muddat xizmat qilishini taʼminlovchi choralarni nazarda tutish kerak.

3.5. Toʻsiq konstruksiyalarning ichki yuzalarida namlik va chang toʻplanishi mumkin boʻlgan boʻrtiqlar va joylar boʻlmasligi lozim. Hoʻl va nam rejimli xonalarda devor va ustunlarning pol bilan tutashgan joylari yumaloqlangan boʻlishi kerak.

3.6 Hoʻl va nam rejimli xonalarning toʻsiq konstruksiyalari, hisob-kitoblarga muvofiq, ichki tomondan bugʻ yoki gidroizolyatsiyaga ega boʻlishi lozim.

Tashqi devorlarning bugʻ izolyatsiyasi yoki gidroizolyatsiyasi tashqi toʻsiqlarning butun yuzasi boʻylab uzluksiz boʻlishi va tutashish joylarida devor qalinligidan kam boʻlmagan masofada qoʻshni konstruksiyalarga, shuningdek deraza oʻrinlarining qiyaliklariga tashqi romning tashqi yuzasigacha yetib borishi kerak.

3.7. Tashqi devorlarning qoplamalar, chordoq orayopmalari bilan tutashgan joylarida va tashqi devorlarning burchaklarida toʻsiqning ikki barobar qalinligiga teng boʻlgan kenglikdagi qismlarda bugʻ izolyatsiyasining bugʻ oʻtkazishga hisobiy qarshiligini 50% ga oshirish lozim.

3.8. Hoʻl rejimli xonalar ustida hisob-kitobga koʻra tabiiy shamollatiladigan chordoq tomlarini koʻzda tutish kerak. Nam rejimli xonalar ustida shamollatiladigan chordoqsiz yopmalarga ruxsat etiladi. Shamollatish teshiklarining kesimlari hisob-kitob asosida belgilanishi kerak, bunda havo qatlamlari yoki kanallarning eng kichik oʻlchami 50 mm boʻlishi lozim.

3.9. Qavatlararo va chordoqli orayopmalarni, shuningdek chordoqsiz yopmalarni kesimi boʻyicha yaxlit temirbetondan loyihalash va choklarni sement qorishmasi bilan puxta berkitishni koʻzda tutish zarur.

Chordoq qoplamalari uchun ignabargli yogʻochlardan yuk koʻtaruvchi konstruksiyalarni loyihalashga ruxsat etiladi, bunda ularni antiseptik moddalar va antipiren bilan ishlov berishni koʻzda tutish lozim.

3.10. Qoplamalar va chordoq orayopmalarini issiqlik izolyatsiyalash uchun biologik chidamli va namga chidamli materiallarni qoʻllash kerak. Ushbu konstruksiyalarning bugʻ izolyatsiyasini hisob-kitob asosida koʻzda tutish lozim.

3.11. Qavatlararo orayopmalarda va birinchi qavat pollarida, nam va hoʻl rejimli xonalarda gidroizolyatsiya nazarda tutilishi lozim. Gidroizolyatsiya toʻsiq va ustun devoriga, pol yuzasidan yuqoriroqqa va eshik oʻrnidan tashqariga 300 mm masofaga oʻtkazilishi kerak.

3.12. Orayopmalarning yigʻma elementlari orasidagi choklar har tomonga 100 mm qoʻshimcha gidroizolyatsiya qatlamiga ega boʻlishi shart.

Birinchi qavatning orayopmalari va pollari orqali oʻtadigan traplar va quvurlar bilan gidroizolyatsiyaning tutashgan joylari qoʻshimcha ravishda mastikali ikki qavat shisha mato bilan kuchaytirilishi lozim.

3.13. Nam va hoʻl rejimli xonalarning pollari namlik va dezinfeksiyalovchi ishqoriy eritmalar taʼsiriga chidamli, shuningdek ifloslanishdan oson tozalanadigan boʻlishi kerak.

Sovunxonalar, dushxonalar va bugʻxonalarning pollari novlar va traplar tomonga 0,01 — 0,015% qiyalikda boʻlishi lozim. Hoʻl rejimli xonalarda pol yuzasi gʻadir-budir boʻlishi kerak. Hoʻl rejimli xonalarda toza pol sathi boshqa qoʻshni xonalar poli sathidan 30 mm past boʻlishi shart.

3.14. Nam va hoʻl rejimli xonalarda deraza va eshik oʻrinlarini toʻldirish suvga chidamli va biochidamli materiallardan bajarilishi kerak. Antiseptik ishlov berilgan ignabargli daraxt yogʻochidan tayyorlangan, namlanishdan lok-boʻyoq yoki boshqa qoplamalar bilan himoyalangan deraza romlarini nazarda tutishga ruxsat etiladi.

3.15. Shisha bloklar orasidagi choklar, shuningdek shisha-temirbeton elementlarning devor bilan tutashgan joylari ichki va tashqi tomondan germetiklovchi mastikalar yoki qorishmalar bilan toʻldirilishi lozim. Shisha-temirbeton elementlar va devor orasida harorat taʼsirida yuzaga keladigan deformatsiyalarni yoʻqotish uchun elastik, biologik chidamli materiallar bilan toʻldirilgan tirqishlar koʻzda tutilishi kerak.

3.16. Xonalarni shamollatish uchun deraza romlarining yuqori qismida ochiladigan framugalar yoki fortochkalar boʻlishi zarur. Framugalar va fortochkalar deraza romlari orasidagi boʻshliqdan alohida ajratilgan boʻlishi kerak.

3.17. Xona tomonidagi deraza tavaqalarining tirgaklari elastik, suvga chidamli qistirmalar (poliuretan, gʻovak rezina va boshqalar) bilan zichlanishi lozim. Deraza romlaridagi oynalar xona tomonidan suvga chidamli zamazka yoki elastik suvga chidamli qistirmalarga oʻrnatilishi kerak.

3.18. Nam va hoʻl rejimli xonalarning deraza oʻrinlarida deraza osti taxtalari oʻrniga qiyalikli, sirlangan yoki boshqa suvga chidamli plitkalar bilan qoplangan yonbagʻirlar boʻlishi kerak.

3.19. Nam va hoʻl rejimli xonalarda devorlar va toʻsiqlar maʼlum balandlikkacha keramik, polimer yoki shisha plitkalar bilan qoplanishi lozim. Devorlarni pol sathidan 1,8 m balandlikkacha qoplash, undan yuqorisini esa suvga chidamli boʻyoqlar bilan boʻyashga ruxsat etiladi. Xonalarni pardozlash uchun och rangli materiallar tanlanishi kerak. Bugʻxona xonalarining devorlari yogʻoch (qayin, joʻka, terak yoki tilogʻoch) bilan pardozlanadi.

Bugʻxona xonasida qayin, joʻka yoki togʻterakdan yasalgan yogʻoch oʻrindiqlar boʻlishi kerak.

3.20. Xonalarni pardozlash uchun gigiyenik talablarga mos keladigan polimer materiallardan foydalanishga ruxsat beriladi.

## 4. SUV TAʼMINOTI VA OQAVA SUV TIZIMI

4.1. Hammom binolari suv taʼminoti, oqava suv tizimi, isitish, shamollatish va issiq suv bilan taʼminlangan boʻlishi shart. Suvning sifati ichimlik suvining davlat standarti (OʻzDSt 950:2000) talablariga javob berishi lozim.

4.2. Hammomlarda ikkita suv taʼminoti tizimini koʻzda tutish zarur: xoʻjalik-ichimlik suv taʼminoti — tashqi tarmoqlardan va ishlab chiqarish suv taʼminoti — zaxira tenglashtiruvchi idishlardan.

Ishlab chiqarish suv taʼminoti tizimiga sovunxonalarga oʻrnatiladigan sanitariya jihozlari, shuningdek ichki va tashqi sugʻorish joʻmraklari ulanishi lozim.

Xoʻjalik-ichimlik suv taʼminoti tizimiga yechinish xonalari, hojatxonalar, bufetlar va sartaroshxonalarga oʻrnatiladigan sanitariya jihozlari ulanishi kerak.

4.3. Suv isteʼmoli meʼyorlari, hisobiy suv sarfi, jihozlardagi hisobiy bosimlar QMQ 2.04.01-98ga muvofiq koʻzda tutilishi lozim.

“Binolarning ichki suv taʼminoti va oqava suv tizimi” hamda issiq suv taʼminoti. Bunda hisobiy suv sarfini QMQ 2.04.02-97 ga muvofiq loyihada qabul qilingan xizmat koʻrsatish turlari uchun suv sarfining yigʻindisi sifatida aniqlash zarur.

4.4. Sovuq va issiq suvning zaxira tenglashtiruvchi baklari shahar yoki qishloq suv taʼminotidan foydalanilganda yarim soatlik suv sarfiga, mahalliy suv manbalaridan foydalanilganda esa bir soatlik suv sarfiga moʻljallangan boʻlishi kerak.

4.5. Zaxira tenglashtiruvchi baklarni oʻrnatish balandligi ishlab chiqarish suv taʼminoti tizimi qurilmalarida talab qilingan bosimni taʼminlashi lozim. Suv taʼminoti yoki yer osti suvlari mavjud boʻlmaganda, zaxira tenglashtiruvchi baklarni jihozlashni QMQ 2.04.01-98 “Binolarning ichki suv taʼminoti va kanalizatsiyasi” hamda issiq suv taʼminoti talablariga muvofiq, ish vaqti davomiyligi va oʻrinlar soniga qarab rejalashtirish zarur.

4.6. Zaxira tenglashtiruvchi baklardan suv olish ustunlariga va dushlarga suv uzatuvchi quvurlarni oʻrnatishni koʻzda tutish lozim. Dushxonalar soni uchtadan ortiq boʻlsa, quvurlarni halqasimon tarzda ulash kerak.

4.7. Aholi punktlarining kanalizatsiyalashtirilmagan hududlarida mahalliy tozalash inshootlari qurilishini rejalashtirish zarur.

4.8. Hammom oqova suvlarini tozalash uchun, agar qishloq yoki shahar kanalizatsiyasi mavjud boʻlsa, maishiy-fekal oqova suvlari bilan birgalikda ishlov berishni koʻzda tutish mumkin. Bunda hammom oqova suvlari miqdorining maishiy-fekal suvlariga nisbati 1:1 dan oshmasligi kerak (hammomlar ishlayotgan vaqtda). Koʻrsatilgan nisbatni qisqa muddatga 1,2:1 gacha oshirishga ruxsat etiladi.

4.9. Pollardan va nam rejimli xonalardan oqova suvlarni chiqarib yuborish uchun diametri 50 va 100 mm boʻlgan traplar koʻzda tutilishi lozim. Traplar quyidagicha joylashtirilishi kerak: diametri 100 mm boʻlgan bitta trap 3-4 ta dush va sovunxona hamda bugʻxonada 10 ta oʻrin uchun. Yechinish xonalari, sovunxonalar yoki dushxonalar orasidagi tamburlarda diametri 50 mm boʻlgan traplar oʻrnatilishi lozim. Sovunxonalardagi oʻtish joylarida trap oʻrnatish taqiqlanadi.

## 5. ISSIQLIK TAʼMINOTI, ISITISH VA VENTILYATSIYA

5.1. Xonalarning issiqlik taʼminoti, isitish va havo ventilyatsiyasi loyihalari issiqlik tarmoqlarini loyihalash boʻyicha QMQ 2.04.05-97 va ushbu meʼyorlarga muvofiq ishlab chiqilishi lozim.

Hammomlarni issiqlik bilan taʼminlash tuman qozonxonasidan, ular mavjud boʻlmaganda esa 2 turdagi yoqilgʻiga moʻljallangan oʻz qozonxonasidan amalga oshirilishi kerak.

5.2. Toʻsuvchi konstruksiyalari tashqi devorlar, qoplamalar yoki chordoq orayopmalari boʻlmagan sovunxona, bugʻxona, vannaxona va dushxonalarni isitishni loyihalashda yilning sovuq davri uchun isitish asboblari sonining yetarliligini tekshirish lozim. Ventilyatsiya va havo bilan isitish tizimlari uchun issiqlik tashuvchi sifatida harorati 95 darajadan oshmagan suv ishlatilishi kerak.

5.4. Markaziy isitish tizimlarining isitish asboblariga issiqlik tashuvchini yetkazib berish quyidagicha koʻzda tutilishi lozim:

a) 50 oʻrindan kam boʻlgan hammomlarda — barcha xonalar uchun bitta quvur orqali;

b) 50 va undan ortiq oʻrinli hammomlarda — ikkita quvur oʻtkazgich bilan: biri — toʻsiq konstruksiyalari tashqi devorlar, tom yopmalari yoki chordoq yopmalari boʻlgan xonalardagi isitish asboblari uchun, ikkinchisi — qolgan xonalar uchun.

Bugʻxonalarga bugʻni bevosita qozonxonadan yuborishni rejalashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

5.5. Yechinish, sovunlanish va dush xonalarida havoni resirkulyatsiyasiz, lekin ish vaqtidan tashqari paytlarda havoni qayta aylantirishni hisobga olgan holda, havo bilan isitish tizimini oʻrnatish mumkin.

5.6. Isitish tizimlarini loyihalash uchun havo haroratini, shuningdek yilning sovuq davri uchun shamollatish va hammom xonalarida havo almashinuvi darajasini 3-jadvalga muvofiq qabul qilish kerak.

Bundan tashqari, bir soatda kamida bir marta tabiiy havo almashinuvi taʼminlanishi kerak.

5.7. Isitish asboblari sifatida radiatorlardan foydalanish lozim.

Sovun va dush xonalarida shiftga oʻrnatilgan isitish elementli isitish tizimlarini koʻzda tutish mumkin.

5.8. Nam va hoʻl rejimli xonalarda tashqi devorlarda isitish asboblarini joylashtirish uchun oʻyiqlar koʻzda tutilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

5.9. Isitish va issiqlik taʼminoti quvurlarini ochiq holda yotqizishni koʻzda tutish lozim.

Hoʻl rejimli xonalarda devorlar, toʻsiqlar va orayopmalardan oʻtish joylaridagi quvurlar gidroizolyatsiyali gilzalar bilan oʻralgan boʻlishi kerak.

5.10. Yuvinuvchilar turadigan zonalarda havo harakati tezligini yechinish, sovun, dush xonalarini loyihalashda 0,15 m/s dan oshmaydigan qilib belgilash lozim.

5.11. Hoʻl rejimli xonalarning tashqi devorlari, yopmalari va chordoq orayopmalarining issiqlik-texnik hisoblarida xona ichidagi havoning nisbiy namligini 65% deb qabul qilish kerak.

Nam va hoʻl rejimli xonalarning tashqi va ichki devorlari qalinligida ventilyatsiya kanallarini joylashtirish taqiqlanadi.

5.12. Hoʻl rejimli xonalardan soʻruvchi havo quvurlarini havo harakati yoʻnalishida qiya qilib va kondensat chiqarish moslamalari bilan taʼminlangan holda loyihalash lozim.

5.13. Tosh-oʻchoq turi texnik-iqtisodiy asoslarga muvofiq loyihalash topshirigʻi bilan belgilanadi.

Gaz yoqilgʻisida ishlaydigan toshli pechlardan foydalanilganda, yonish xavfsizligi avtomatik nazorat qurilmalarini oʻrnatishni koʻzda tutish zarur.

## 6. ELEKTR TAʼMINOTI VA ELEKTROTEXNIK QURILMALAR

6.1. Hammomlarning elektrotexnik qurilmalari ShNQ 2.08.02-09 (“Jamoat binolari va inshootlari”) hamda “Elektr qurilmalarini oʻrnatish qoidalari” (EQQ) talablariga muvofiq boʻlishi shart.

6.2. Elektr taʼminoti ishonchliligi jihatidan 50 oʻrinli va 100 oʻringacha boʻlgan hammomlar III toifaga kiradi.

6.3. Sunʼiy yoritish QMQ 2.01.05-98 ga muvofiq loyihalanishi lozim.

## 7. HAMMOMLARNING JIHOZLANISHI VA JIHOZLARIGA QOʻYILADIGAN SANITARIYA TALABLARI

7.1. Hammom xonalarida oʻrnatiladigan mebellar qattiq yoki yarim qattiq, dermatin, kleyonka yoki plastmassa bilan qoplangan, oson yuviladi va dezinfeksiya qilinadi. Hammom xonalarini yumshoq mebellar bilan jihozlash taqiqlanadi.

7.2. Tana va oyoq yuvish uchun moʻljallangan togʻoralar zanglamaydigan metalldan yasalgan boʻlishi kerak. Oyoq yuvish uchun moʻljallangan togʻoralar tana yuvish togʻoralaridan shakli bilan farq qilishi lozim. Koʻrsatilgan maqsadlar uchun yogʻoch chelaklardan foydalanish man etiladi.

7.3. Shaxsiy foydalanish uchun moʻljallangan choyshablar va sochiqlar tashrif buyuruvchilarga plombalangan qogʻoz paketlarda berilishi shart. Toza kiyimlar ishlatilgan kiyimlardan alohida saqlanishi kerak.

7.4. Sovun, supurgi va boshqa hojatxona buyumlarini sotishga hammomlarning vestibyullarida maxsus tashkil etilgan kioskalarda ruxsat beriladi. Bufetlarda turli hojatxona buyumlarini sotish taqiqlanadi. Tashrif buyuruvchilarga umumiy foydalanish uchun sovun, mochalka, supurgi, bosh taroq va choʻtkalar berish qatʼiyan man etiladi.

7.5. Boʻlimlarning kiyim almashtirish xonalarida ichimlik suvi solingan tegishli idishlar oʻrnatilgan boʻlishi shart.

7.6. “Quruq” rejimli hammom xonalari axlat qutilari va tufdonlar bilan jihozlangan boʻlishi kerak.

7.7. Hammom yetarli miqdorda tozalash anjomlari bilan taʼminlangan boʻlishi lozim, bular maxsus ajratilgan xonalarda yoki javon va qutilarda saqlanishi zarur.

7.8. Hammom xonalarida butun ish kuni davomida amaldagi meʼyorlarga muvofiq harorat saqlanib turilishi kerak. Hammom xonalaridagi havo haroratini nazorat qilish uchun termometrlar osib qoʻyilishi shart.

7.9. Hammomlarning barcha xonalari har kuni ochilishidan oldin, yopilgandan soʻng va tozalash paytida shamollatilishi lozim. Mexanik harakatlantirishli kirituvchi-soʻruvchi shamollatish tizimi bilan jihozlangan hammomlarda shamollatish butun ish vaqti mobaynida amalga oshirilishi kerak.

7.10. Har kuni hammom yopilgandan keyin barcha xonalar, jihozlar va asbob-uskunalar puxtalik bilan tozalanadi.

Hammom xonalarini batafsil tozalash har hafta hammom uchun belgilangan sanitariya kunida oʻtkazilishi lozim.

7.11. Sovun va bugʻ boʻlimlarida quyidagi tozalash ishlari bajarilishi kerak:

metall togʻoralar sovun-kerosin emulsiyasi bilan artiladi (1 litr suvga 20 gramm sovun, 100 gramm kerosin), soʻngra suv bilan chayiladi.

sovunxona va bugʻxonalardagi oʻrindiqlar qattiq choʻtkalar yordamida issiq suv va sovun bilan yuviladi.

sovun, bugʻ, dush xonalaridagi devor panellari, shuningdek, chiqib turgan konstruksiyalar, quvurlar, isitish asboblari, yoritish jihozlari va chiroqlar, deraza oynalari choʻtkalar bilan yuviladi.

xona pollari suv bilan uzluksiz sugʻorilgan holda choʻtkalar yordamida artiladi. Pollarni yuvish tugagach, pollar, devorlar va jihozlar shlang yordamida issiq suv bilan chayiladi.

7.12. Yechinish xonalaridagi mebellar va jihozlar — divanlar, oʻrindiqlar 0,5% li xlorli ohak yoki xloramin eritmasi bilan artiladi. Yechinish xonalarining pollari sovunli va ishqorli eritma qoʻshilgan choʻtkalar bilan artiladi, soʻngra yuviladi.

7.13. Nam kimyoviy dezinfeksiya oyiga bir marta yoki koʻrsatma va kelishuv asosida oʻtkazilishi lozim.

7.14. Vaqti-vaqti bilan xonalar va mebellarni profilaktik dezinfeksiya qilish zarur.

7.15. Har bir hammomda tikilgan va DSENMda roʻyxatdan oʻtkazilgan sanitariya jurnali, ushbu meʼyoriy hujjat va tibbiyot jurnali boʻlishi shart.

7.16. Ushbu sanitariya-gigiena meʼyorlari va qoidalarining bajarilishi uchun hammom mudiri (direktori) javobgar hisoblanadi.
