Uran qazib olish boʻyicha konchilik faoliyati uchun radiatsiyani boshqarish rejasiga qoʻyiladigan talablarni tasdiqlash toʻgʻrisida (3962-son)

23.10.2026

Hujjat hali kuchga kirgan emas

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasining

Qarori

[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2026-yil 23-oktabrda roʻyxatdan oʻtkazildi, roʻyxat raqami 3962]

Oʻzbekiston Respublikasining “Yer qaʻri toʻgʻrisida”gi Qonuni hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 24-maydagi PF-79-son “Yer qaʻridan foydalanish, sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi hamda atom energiyasidan foydalanish sohalarida davlat boshqaruvi va nazorati tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoniga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi qaror qiladi:

1. Uran qazib olish boʻyicha konchilik faoliyati uchun radiatsiyani boshqarish rejasiga qoʻyiladigan talablar ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi hamda Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi bilan kelishilgan.

3. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach kuchga kiradi.

Qoʻmitasi raisi A. RAFIQOV

Toshkent sh.,

2026-yil 6 oktabr,

51-son

Kelishildi:

Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi raisi A. ABDUXAKIMOV

2026-yil 23 sentabr

Togʻ-kon sanoati va geologiya vaziri B. ISLAMOV

2026-yil 11 sentabr

Favqulodda vaziyatlar vaziri A. IKRAMOV

2026-yil 4 sentabr

Sogʻliqni saqlash vaziri E. ADILOV

2026-yil 19 avgust

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasining 2026-yil 6-oktabrdagi 51-son qaroriga ILOVA

Uran qazib olish boʻyicha konchilik faoliyati uchun radiatsiyani boshqarish rejasiga qoʻyiladigan

TALABLAR

Mazkur hujjat uran qazib olish boʻyicha konchilik faoliyati uchun radiatsiyani boshqarish rejasini (bundan buyon matnda radiatsiyani boshqarish rejasi deb yuritiladi) ishlab chiqish, tasdiqlash, yuritish va qayta koʻrib chiqish hamda uning mazmuniga qoʻyiladigan talablarni belgilaydi.

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Mazkur hujjatda quyidagi tushunchalar qoʻllaniladi:

yer qaʼridan foydalanuvchi — Oʻzbekiston Respublikasining “Yer qaʼri toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish huquqiga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yuridik yoki jismoniy shaxs;

konchilik faoliyati — konni oʻzlashtirish bilan bogʻliq faoliyat, shu jumladan, qidiruv, geologik jihatdan oʻrganish, konchilik faoliyatining infratuzilma obyektlarini qurish va ularga xizmat koʻrsatish, qazib olish, konsentratsiya, boyitish yoki qayta ishlash, ishlov berish, separatsiya hamda transportda tashish, shuningdek qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganish oʻtkazish, oʻzlashtirish, ishlab chiqarish yoki qayta ishlash maqsadida amalga oshiriladigan boshqa yordamchi faoliyat turlari;

maxsus vakolatli organ — Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi;

radiatsiyani boshqarish — uran qazib olish bilan bogʻliq faoliyatda xodimlar, aholi va atrof-muhitni ionlashtiruvchi nurlanishning zararli taʼsiridan muhofaza qilish hamda radiatsiyaviy xavfsizlikni taʼminlashga qaratilgan tashkiliy, texnik va boshqa chora-tadbirlar tizimi;

radiatsiyani boshqarish rejasi — uran qazib olish bilan bogʻliq konchilik faoliyatida radiatsiyaviy xavflarni aniqlash va baholash, xodimlar, aholi hamda atrof-muhitni ionlashtiruvchi nurlanish taʼsiridan muhofaza qilish, nurlanish dozalarini nazorat qilish va maqbullashtirish, radiatsiyaviy monitoringni tashkil etish boʻyicha chora-tadbirlar, shuningdek ularni amalga oshirish uchun masʼul shaxslar, muddatlar va zarur resurslarni belgilovchi hujjat.

2. Ushbu hujjatning talablari uranni qazib olish boʻyicha faoliyat bilan shugʻullanadigan yer qaʼridan foydalanuvchi (bundan buyon matnda yer qaʼridan foydalanuvchi deb yuritiladi) yuridik yoki jismoniy shaxslarga nisbatan tatbiq etiladi.

3. Uran qazib olish boʻyicha konni oʻzlashtirish loyihasining tarkibiga radiatsiyani boshqarish rejasi kiritiladi.

2-bob. Radiatsiyani boshqarish rejasini ishlab chiqish, taqdim etish, koʻrib chiqish va qayta koʻrib chiqishga qoʻyiladigan talablar

4. Radiatsiyani boshqarishning dastlabki rejasi yer qaʼridan foydalanuvchining radiatsiyaviy xavfsizlik uchun masʼul shaxsi tomonidan ushbu hujjat ilovasida belgilangan shaklga muvofiq ishlab chiqiladi va rasmiylashtiriladi.

5. Toʻldirilgan radiatsiyani boshqarishning dastlabki rejasi yer qaʼridan foydalanuvchi rahbari tomonidan kelishiladi hamda tasdiqlash uchun maxsus vakolatli organga yozma yoki elektron shaklda taqdim etiladi.

6. Maxsus vakolatli organ radiatsiyani boshqarishning dastlabki rejasini kelib tushgan kundan eʼtiboran besh ish kuni ichida koʻrib chiqadi.

Radiatsiyani boshqarishning dastlabki rejasini koʻrib chiqish uchun belgilangan muddat davomida taklif va eʼtirozlar mavjud boʻlmagan taqdirda, maxsus vakolatli organ mazkur muddat tugagan kundan boshlab bir ish kuni ichida uni tasdiqlaydi va tasdiqlangan rejani yer qaʼridan foydalanuvchiga yozma yoki elektron shaklda yuboradi.

Radiatsiyani boshqarish rejasi yuzasidan asoslantirilgan taklif va eʼtirozlar mavjud boʻlganda, maxsus vakolatli organ ular haqida u kelib tushgan kundan eʼtiboran besh ish kuni ichida yer qaʼridan foydalanuvchiga yozma yoki elektron shaklda xabar beradi.

7. Yer qaʼridan foydalanuvchi taklif va eʼtirozlarni inobatga olgan holda, ular toʻgʻrisidagi xabarni olgan kundan eʼtiboran oʻn ish kuni ichida radiatsiyani boshqarish rejasining qayta ishlangan tahririni maxsus vakolatli organga taqdim etadi.

Qayta ishlangan radiatsiyani boshqarish rejasini koʻrib chiqish va tasdiqlash mazkur hujjatning 6-bandida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

8. Tasdiqlangan radiatsiyani boshqarish rejasi har besh yilda bir marta, shuningdek radiatsiyaviy xavfsizlikka taʼsir koʻrsatuvchi texnologik oʻzgartirishlar kiritilgan taqdirda, qayta koʻrib chiqiladi.

9. Maxsus vakolatli organ radiatsiyani boshqarish rejasini koʻrib chiqish natijasida unga oʻzgartirishlar kiritish zarurligi toʻgʻrisida taklif va eʼtirozlar bildirgan taqdirda, yer qaʼridan foydalanuvchi mazkur taklif va eʼtirozlarni olgan kundan keyingi ish kunidan eʼtiboran oʻn ish kuni ichida rejaning qayta ishlangan tahririni tayyorlaydi hamda tasdiqlash uchun maxsus vakolatli organga yozma yoki elektron shaklda taqdim etadi.

10. Mazkur hujjatning 9-bandiga muvofiq taqdim etilgan radiatsiyani boshqarish rejasining qayta ishlangan tahririni koʻrib chiqish ushbu hujjatning 6-bandida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

3-bob. Radiatsiyani boshqarish rejasining mazmuniga qoʻyiladigan talablar

11. Radiatsiyani boshqarish rejasi quyidagi boʻlimlarni oʻz ichiga oladi:

a) umumiy maʼlumotlar:

yer qaʼridan foydalanuvchining toʻliq nomi, tashkiliy-huquqiy shakli va aloqa manzili hamda rekvizitlari;

uran qazib olish obyektining nomi va joylashgan manzili;

radiatsiyaviy xavfsizlikni taʼminlash uchun masʼul boʻlgan shaxslarning familiyasi, ismi, otasining ismi, lavozimi va aloqa maʼlumotlari;

uran qazib olish usuli (ochiq usul, shaxta usuli, yer ostida eritib qazib olish va boshqalar);

b) radiatsiyaviy xavflar va ularning manbalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar:

uran konining tavsifi va radiatsiyaviy xavfsizlikka taʼsir koʻrsatuvchi asosiy xususiyatlar;

aniqlangan yoki yuzaga kelishi mumkin boʻlgan radiatsiyaviy xavf omillari (uran, toriy, radiy, radon, radioaktiv chang va boshqalar);

ionlashtiruvchi nurlanish manbalari, ular bilan bogʻliq texnologik jarayonlar va manbalarning joylashuvi;

radiatsiyaviy xavflarni aniqlash va baholash natijalari;

d) xodimlarni radiatsiyadan himoya qilish boʻyicha maʼlumotlar:

Xodimlarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizom (roʻyxat raqami 2387, 2012-yil 29-avgust) talablariga muvofiq majburiy tibbiy koʻrikdan oʻtishi lozim boʻlgan xodimlar toifalari hamda ularning dastlabki va davriy tibbiy koʻrikdan oʻtkazilishini taʼminlash choralari;

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 29-sentabrdagi 613-son qarori bilan tasdiqlangan Nurlanish olishning individual dozalarini nazorat qilish va hisobga olish yagona davlat tizimi toʻgʻrisidagi nizom talablariga muvofiq xodimlarning individual nurlanish dozalarini nazorat qilish va hisobga olish tartibi;

xodimlarni shaxsiy himoya vositalari bilan taʼminlash, ulardan foydalanish, ularni saqlash va almashtirish tartibi;

SanQvaM 0193-06 “Radiatsiya xavfsizligi normalari (RXN-2006)” va “Radiatsiya xavfsizligini taʼminlashning asosiy sanitariya qoidalari (RXTASQ-2006)” talablariga muvofiq radiatsiyaviy xavflarni baholash hamda xodimlarning nurlanish dozalarini nazorat qilish choralari;

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 10-yanvardagi 13-son qarori bilan tasdiqlangan Atom energiyasidan foydalanish sohasida faoliyat olib boradigan ekspluatatsiya qiluvchi tashkilotlar va boshqa yuridik shaxslar xodimlarini tayyorlash, qayta tayyorlash, ularning malakasini oshirish hamda ularni attestatsiyadan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizom talablariga muvofiq xodimlarni tayyorlash, qayta tayyorlash, malakasini oshirish va attestatsiyadan oʻtkazish tartibi;

e) radiatsiyaviy vaziyat monitoringi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar:

ish joylarida gamma nurlanish dozasi quvvati, radon konsentratsiyasi va havodagi radioaktiv aerozollar monitoringini tashkil etish tartibi;

radiatsiyaviy parametrlarni oʻlchash dasturi;

radiatsiyaviy parametrlarni oʻlchash usullari va davriyligi;

monitoring natijalarini qayd etish, saqlash va tahlil qilish tartibi;

nazorat darajalari oshirilgan hollarda amalga oshiriladigan chora-tadbirlar;

f) radioaktiv moddalar, radioaktiv chiqindilar va radioaktiv ifloslanishni nazorat qilish toʻgʻrisidagi maʼlumotlar:

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2009-yil 13-avgustdagi 231-son qarori bilan tasdiqlangan Radioaktiv moddalar va radioaktiv chiqindilar aylanishini davlat tomonidan hisobga olish va nazorat qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizom talablariga muvofiq radioaktiv moddalar va radioaktiv chiqindilarni hisobga olish, yigʻish, saqlash va nazorat qilish tartibi;

radioaktiv chiqindilarni saqlash inshootlari hamda oqova suvlarni tozalash tizimlarining tavsifi;

radioaktiv moddalar chiqarilishi va radioaktiv tashlanmalar ustidan nazoratni tashkil etish tartibi;

atrof-muhitga radiatsiyaviy taʼsirni baholash tartibi.

4-bob. Yakuniy qoida

12. Mazkur hujjatning buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar boʻladilar.

Uran qazib olish boʻyicha konchilik faoliyati uchun radiatsiyani boshqarish rejasiga qoʻyiladigan talablarga ILOVA

“KELISHILDI” Uran qazib olish faoliyatini amalga oshiruvchi yer qaʼridan foydalanuvchi tashkilot nomi _______________________ (Rahbar F.I.O.) M.Oʻ. (elektron shaklda kelishilganda — elektron raqamli imzo bilan) _______________________ (imzo) “TASDIQLAYMAN” Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi _______________________ (F.I.O.) M.Oʻ. (elektron shaklda kelishilganda — elektron raqamli imzo bilan) _______________________ (imzo)

Uran qazib olish faoliyatini amalga oshiruvchi yer qaʼridan foydalanuvchilar tomonidan radiatsiyani boshqarish REJASI

I. Umumiy maʼlumotlar

1. Yer qaʼridan foydalanuvchining toʻliq nomi, tashkiliy-huquqiy shakli va aloqa manzili hamda rekvizitlari: ________________________________

2. Uran qazib olish obyektining nomi va joylashgan manzili: ___________________________________________________________________

3. Radiatsiyaviy xavfsizlikni taʼminlash uchun masʼul boʻlgan shaxslarning familiyasi, ismi, otasining ismi, lavozimi va aloqa maʼlumotlari: ________________________________

4. Uran qazib olish usuli (ochiq usul, shaxta usuli, yer ostida eritib qazib olish va boshqalar): __________________________________________

II. Radiatsiyaviy xavflar va ularning manbalari

5. Uran konining tavsifi va radiatsiyaviy xavfsizlikka taʼsir koʻrsatuvchi asosiy xususiyatlari:______________________________________

6. Aniqlangan yoki yuzaga kelishi mumkin boʻlgan radiatsiyaviy xavf omillari (uran, toriy, radiy, radon, radioaktiv chang va boshqalar): __________________________________________

7. Ionlashtiruvchi nurlanish manbalari, ular bilan bogʻliq texnologik jarayonlar va manbalarning joylashuvi: ______________________________

8. Radiatsiyaviy xavflarni aniqlash va baholash natijalari: ______________________________

III. Xodimlarni radiatsiyadan himoya qilish

9. Majburiy tibbiy koʻrikdan oʻtishi lozim boʻlgan xodimlar toifalari hamda ularning dastlabki va davriy tibbiy koʻrikdan oʻtkazilishini taʼminlash choralari: _______________

10. Xodimlarning individual nurlanish dozalarini nazorat qilish va hisobga olish tartibi: ______________________________

11. Xodimlarni shaxsiy himoya vositalari bilan taʼminlash, ulardan foydalanish, ularni saqlash va almashtirish tartibi: ___________________________

12. Radiatsiyaviy xavflarni baholash hamda xodimlarning nurlanish dozalarini nazorat qilish choralari: __________________________

13. Xodimlarni tayyorlash, qayta tayyorlash, malakasini oshirish va attestatsiyadan oʻtkazish tartibi: _________

IV. Radiatsiyaviy vaziyat monitoringi

14. Ish joylarida gamma nurlanish dozasi quvvati, radon konsentratsiyasi va havodagi radioaktiv aerozollar monitoringini tashkil etish tartibi:______________________________________________

15. Radiatsiyaviy parametrlarni oʻlchash dasturi:______________________________________________

16. Radiatsiyaviy parametrlarni oʻlchash usullari va davriyligi: ___________________________________

17. Monitoring natijalarini qayd etish, saqlash va tahlil qilish tartibi:______________________________________________

18. Nazorat darajalari oshirilgan hollarda amalga oshiriladigan chora-tadbirlar:____________________________________

V. Radioaktiv moddalar, radioaktiv chiqindilar va ifloslanishni nazorat qilish

19. Radioaktiv moddalar va radioaktiv chiqindilarni hisobga olish, yigʻish, saqlash va nazorat qilish tartibi:_______________________________

20. Radioaktiv chiqindilarni saqlash inshootlari va oqova suvlarni tozalash tizimlarining tavsifi: _______________________________

21. Radioaktiv moddalar chiqarilishi va radioaktiv tashlanmalar ustidan nazoratni tashkil etish tartibi:_______________________________

22. Atrof-muhitga radiatsiyaviy taʼsirni baholash tartibi: _______________________________

VI. Radiatsiyani boshqarish rejasini amalga oshirish chora-tadbirlari

T/r Chora-tadbir yoki Radiatsiyani boshqarish rejasi bandi Masʼul shaxs Bajarish muddati davriyligi Zarur resurslar va bajarilganini tasdiqlovchi hujjat 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Rejani tayyorladi:

Lavozimi ____________________ F.I.O. ____________________ imzo __________ sana __________