Oʻsmirlar uchun ogʻirliklarni qoʻlda koʻtarish va koʻchirishda ruxsat etilgan maksimal yuklamalar (0116-01-son)
29.10.2001
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASINING SANITARIYA QOIDALARI VA MEʼYORLARI, GIGIYENA NORMATIVLARI
Ushbu sanitariya meʼyorlari oʻsmirlar tomonidan ogʻir yuklarni qoʻlda koʻtarish va koʻchirish bilan bogʻliq ishlarni bajarishda optimal mehnat sharoitlarini taʼminlash, jismoniy rivojlanish va sogʻliq holatining buzilishini oldini olish maqsadida oʻrnatiladi.
Ushbu sanitariya meʼyorlari va qoidalari mulkchilik shaklidan qatʼi nazar, barcha korxonalar, tashkilotlar va birlashmalar hamda alohida shaxslar tomonidan bajarilishi shart.
1. UMUMIY QOIDALAR
1. Sanitariya meʼyorlari “Oʻzbekiston Respublikasining Davlat sanitariya nazorati toʻgʻrisida”gi qonunini amalda joriy etishga qaratilgan. Sanitariya meʼyorlari Oʻzbekiston Respublikasi hududida oʻsmirlar mehnatidan sanoat va qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishida, qurilishda, maishiy xizmat koʻrsatishni tashkil etishda, savdoda va faoliyatning boshqa turlarida foydalanishda ularning mehnat sharoitlari ustidan sanitariya nazoratini amalga oshiruvchi barcha oʻquv muassasalari, tashkilotlar va xoʻjaliklar (mulkchilik shaklidan qatʼi nazar), idoralar va vazirliklar, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Davlat sanitariya-epidemiologiya nazorati markazlari uchun majburiydir.
2. Ushbu sanitariya meʼyorlari talablarini ishlab chiqarish amaliyotini oʻqitish tizimining uslubiy ishlanmalarida hisobga olish lozim.
2. OʻSMIRLAR UCHUN OGʻIRLIKLARNI KOʻTARISH VA KOʻCHIRISHDA YOʻL QOʻYILADIGAN MAKSIMAL YUKLAMALAR NORMALARI
3. 16 — 18 yoshli oʻgʻil va qiz oʻsmirlar tomonidan quyida koʻrsatilgan meʼyorlar doirasida ogʻir yuklarni tashish yoki koʻchirishga, agar bu ish oʻsmir bajaradigan doimiy vazifa bilan bogʻliq boʻlsa va ish vaqtining uchdan biridan ortiq qismini egallamasa, ruxsat beriladi.
4. 18 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlarni faqat 4,1 kg dan ortiq ogʻir yuk tashishni oʻz ichiga olgan ishlarga jalb etish taqiqlanadi.
5. 16 — 18 yoshli oʻsmirlar uchun koʻtariladigan va tashiladigan yukning ogʻirligi: yigitlar uchun 13 kg dan, qizlar uchun 7 kg dan oshmasligi kerak (1-jadvalga qarang).
6. 16 — 18 yoshli qiz oʻsmirlarning bir gʻildirakli aravachalar va ikki gʻildirakli aravalar yordamida ogʻir yuklarni tashishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
7. 16 — 18 yoshdagi oʻgʻil oʻsmirlar uchun har bir alohida ishchiga ogʻir yuklarni tashishning quyidagi meʼyorlari belgilanadi:
a) bir gʻildirakli aravachada ogʻir yuklar tashilganda, yukning chegaraviy ogʻirligi 39 kg dan oshmasligi kerak. Bunda faqat gʻaltak taxtalar boʻylab harakatlanishga ruxsat etiladi va yukning chegaraviy koʻtarilishi (yaʼni maksimal koʻtarilish balandligining yoʻl uzunligiga nisbati) 0,02 dan oshmasligi lozim.
b) ikki gʻildirakli aravada ogʻir yuklar tashilganda, yukning chegaraviy ogʻirligi tekis polda harakatlanganda va chegaraviy koʻtarilishi 0,02 dan koʻp boʻlmaganda 94 kg dan, notekis yuzada va tosh yoʻlda harakatlanganda hamda chegaraviy koʻtarilishi 0,01 dan koʻp boʻlmaganda esa 47 kg dan oshmasligi kerak.
8. Uch va toʻrt gʻildirakli aravachalarda ogʻir yuklarni koʻchirishda yukning cheklangan ogʻirligi 16 — 18 yoshli oʻsmirlar uchun oʻgʻil bolalarga 67 kg, qiz bolalarga 52 kg dan oshmasligi kerak. Bunda koʻtarish darajasi 0,02 dan oshmagan holda faqat tekis polda harakatlanishga ruxsat etiladi.
9. Ogʻirliklarni vagonetkalarda tashishda chegaraviy ogʻirlik 16 — 18 yoshli oʻsmirlar uchun oʻgʻil bolalarga 405 kg, qiz bolalarga 224 kg dan oshmasligi kerak. Faqat 0,01 dan ortiq boʻlmagan chegaraviy koʻtarish bilan harakatlanishga ruxsat etiladi.
10. Oʻn besh yoshga toʻlgan shaxslar ota-onasidan birining yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxsning yozma roziligi bilan ishga qabul qilinishi mumkin.
11. Umumtaʼlim maktablari, kasb-hunar kollejlari, oʻrta maxsus oʻquv yurtlari oʻquvchilarini ularning sogʻligʻi va rivojlanishiga ziyon yetkazmaydigan, taʼlim olish jarayoniga xalaqit bermaydigan yengil ishlarni bajarish uchun oʻqishdan boʻsh vaqtida — ular oʻn toʻrt yoshga toʻlganlaridan soʻng ota-onasidan birining yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxsning yozma roziligi bilan ishga qabul qilishga ruxsat beriladi.
12. 14-15 yoshli oʻsmirlar faqat istisno hollardagina ogʻir yuk koʻtarishga qoʻyiladilar. Bunda 5-bandda sanab oʻtilgan barcha ogʻirlik meʼyorlari ular uchun 2 baravar kamaytiriladi.
13. 14-15 yoshli oʻsmirlarga aravachalar, zambilgʻaltaklar va vagonetkalar yordamida ogʻir yuklarni tashishga ruxsat berilmaydi.
1-jadval
16 — 18 YOSHLI OʻSMIRLAR UCHUN OGʻIRLIKLARNI KOʻTARISH VA KOʻCHIRISHNING CHEGARAVIY MEʼYORLARI
Turi koʻchirishChegaraviy yukChegaraviy koʻtarish va koʻchirish shartlarioʻgʻil bolalarqiz bolalarQoʻlda13 gacha7 gachakoʻpi bilan 0,01Bir gʻildirakli zambilgʻaltak39qiz bolalarga ruxsat berilmaydi0,02 dan oshmagan holda harakatlanish faqat katalka taxtalarida ruxsat etiladiIkki gʻildirakli aravacha94qizlarga ruxsat berilmaydi0,02 dan oshmagan holda tekis polda harakatlanishga ruxsat etiladi47qizlarga ruxsat berilmaydi0,01 dan oshmagan holda notekis yer va tosh yoʻlda harakatlanishga ruxsat etiladiUch va toʻrt gʻildirakli aravacha67520,02 dan oshmagan holda faqat tekis polda harakatlanishga ruxsat beriladiVagonetka4052240,01 dan oshmagan holda faqat relslarda harakatlanishga ruxsat etiladi
Izoh:
Barcha ogʻirlik meʼyorlari tashish yoki koʻchirish moslamasi bilan birga yuk ogʻirligini oʻz ichiga oladi
* Chegaraviy koʻtarilish — bu maksimal koʻtarilish balandligining yoʻl uzunligiga nisbati