Oʻzbekiston Respublikasi aholisining yoshiga, jinsiga va kasbiy faoliyati guruhlari uchun sogʻlom ovqatlanishni taʼminlashga qaratilgan oʻrtacha kunlik ratsional ovqatlanish normativlari (0007-20-son)
17.12.2020
Oʻzbekiston Respublikasi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi xizmatining
qarori
[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2020-yil 24-dekabrda hisobga olindi, hisob raqami 4-son]
1. Ushbu sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari kuchga kirishi bilan “Oʻzbekiston Respublikasi aholisining yoshiga, jinsiga va kasbiy faoliyati guruhlari uchun sogʻlom ovqatlanishni taʼminlashga qaratilgan oʻrtacha kunlik ratsional ovqatlanish normativlari” (0105-01-son SanQvaM) oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin.
2. Mazkur sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari soʻnggi yillarda olingan aholining ovqatlanishi sohasidagi ilmiy-tadqiqot ishlari natijalari va nutritsiologiya fanining yutuqlarini inobatga olib tuzilgan.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Xotin-qizlarning mehnat huquqlari kafolatlarini yanada kuchaytirish va tadbirkorlik faoliyatini qoʻllab-quvvatlashga oid chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi 2019-yil 7-martdagi PQ-4235-son qarorida xotin-qizlarning mehnat huquqlarini himoya qilish kafolatlarini kuchaytirish, ularning tadbirkorlik tashabbuslarini yanada qoʻllab-quvvatlash, mehnat faoliyatini ragʻbatlantirish hamda ayollar mehnatini muayyan soha yoki kasblarda qoʻllash boʻyicha taqiqlar bekor qilinganligini inobatga olingan holda barcha kasb-hunar guruhlarida ayollar va erkaklar normativlari keltirilgan.
Ayollarda asosiy modda almashinuvi erkaklarga nisbatan pastligi va jismoniy faollik oʻlchamlari kamroq boʻlganligi sababli, bir xil kasb sohasida erkaklar va ayollar uchun ovqatlanish normativlari farq qiladi.
3. Taklif qilinayotgan ratsional ovqatlanish normativlari inson mehnatining ogʻirligi va kasb guruhlari asosida, mamlakatimizning iqlimi va ovqatlanishdagi milliy xususiyatlarini inobatga olgan holda, quvvatga va asosiy oziq-ovqat moddalariga boʻlgan fiziologik extiyojini qondirishga qaratilgan quyidagi guruhlarga boʻlinadi:
1-guruh — asosan aqliy mehnat bilan shugʻullanuvchi shaxslar, yengil jismoniy faollik, talabalar, ijtimoiy fanlarga oid mutaxassisliklar, EHM operatorlari, oʻqituvchilar, dispetcherlar, pult boshqaruvchilar, hisobchilar, kotib(a)lar JFK (jismoniy faollik koeffitsiyenti) — 1,4). Bir kecha-kunduzlik quvvat sarfi 1800 — 2450 kkal;
2-guruh — yengil mehnat bilan shugʻullanuvchilar — transport haydovchilari, konveyer ishchilari, tikuvchilar, savdo xodimlari, radioelektron sanoati ishchilari, agronomlar, hamshiralar, kichik tibbiy xodimlar, aloqalar sohasida xizmat koʻrsatuvchilar, JFK — 1,6: bir kecha-kunduzlik quvvat sarfi 2100 — 2800 kkal;
3-guruh — oʻrta ogʻirliklardagi mehnat, chilangarlar, sozlovchilar, stanok ishchilari, burgʻulovchilar, ekskavator haydovchilari, traktorchilar, kombaynchilar, avtobus haydovchilari, jarrohlar, tekstil kombinati ishchilari, etikdoʻzlar, temir yoʻlchilar, metallurgiya kombinati ishchilari, kimyo sanoati ishchilari, umumiy ovqatlanish muassasalari ofitsiantlari, oshpaz va ishchilari JFK — 1,9. Bir kecha-kunduzlik quvvat sarfi 2500 — 3300 kkal;
4-guruh — ogʻir jismoniy mehnat bilan shugʻullanuvchi ishchilar, qurilish ishchilari, burgʻulash yordamchilari, kon qazuvchi ishchilar, paxtakorlar (yigʻim terimdan tashqari), qishloq xoʻjaligi mexanizatorlari, doyalar, koʻchiruvchilar, sabzavotchilar, duradgorlar, metallurglar, quyish ishchilari JFK — 2,2. Bir kecha-kunduzlik quvvat sarfi 2850 — 3850 kkal;
5-guruh — oʻta ogʻir jismoniy mehnat, juda yuqori jismoniy faollik bilan ishlovchilar JFK — 2,4 — ogʻir mehnat bilan shugʻullanuvchi qishloq xoʻjaligi ishchilari, yigʻim-terimga jalb qilingan paxtakorlar, kesuvchilar, beton ishchilar, ekskavatorda ishlovchilar, mexanizatsiyalashmagan mehnat yuklagichlari, konchilar. Bir kecha-kunduzlik quvvat sarfi 3750 — 4200 kkal.
4. Ratsional ovqatlanishning asosi boʻlib, kunlik isteʼmol (qabul) qilinadigan oziq-ovqat mahsulotlarini toʻgʻri tashkillashtirish hisoblanadi. Shu sabab, ushbu normativlarni tuzishda:
kasb guruhlari boʻyicha oziq-ovqat mahsulotlarini isteʼmoli toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
oziq-ovqat mahsulotlarining kimyoviy tarkibi, termik ishlov berishda mahsulotlardagi moddalar kamayish darajalari;
aholining oʻrtacha antropometrik koʻrsatkichlari;
ovqatlanishdagi koʻnikmalar;
taklif qilingan meʼyorlarni yetkazib berish imkoniyatlari inobatga olingan.
5. Quyidagilar:
Mehnatga layoqatsiz aholi uchun tavsiya qilingan bir kunlik ratsional ovqatlanish oziq-ovqat meʼyorlari (grammda bir kunda) 1-ilovaga muvofiq;
1 — guruh mehnatga layoqatli aholi uchun tavsiya qilingan bir kunlik ratsional ovqatlanish oziq-ovqat meʼyorlari (grammda bir kunda) 2-ilovaga muvofiq;
2 — guruh mehnatga layoqatli aholi uchun tavsiya qilingan bir kunlik ratsional ovqatlanish oziq-ovqat meʼyorlari (grammda bir kunda) 3-ilovaga muvofiq;
3 — guruh mehnatga layoqatli aholi uchun tavsiya qilingan bir kunlik ratsional ovqatlanish oziq-ovqat meʼyorlari (grammda bir kunda) 4-ilovaga muvofiq;
4 — guruh mehnatga layoqatli aholi uchun tavsiya qilingan bir kunlik ratsional ovqatlanish oziq-ovqat meʼyorlari (grammda bir kunda) 5-ilovaga muvofiq;
5 — guruh mehnatga layoqatli aholi uchun tavsiya qilingan bir kunlik ratsional ovqatlanish oziq-ovqat meʼyorlari (grammda bir kunda) 6-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi. Rais B. YUSUPALIYEV
Toshkent sh.,
2020-yil 17-dekabr,
0007-20-son
1-ILOVA
MEHNATGA LAYOQATSIZ AHOLI UCHUN TAVSIYA QILINGAN BIR KUNLIK RATSIONAL OVQATLANISH OZIQ-OVQAT MEʼYORLARI
(GRAMMDA BIR KUNDA)
MahsulotlarBolalarQizlarOʻgʻillarErkaklarAyollar1 yoshgacha1 — 3 yosh4 — 6 yosh7 — 10 yosh11 — 1 yosh14 — 17 yosh14 — 17 yosh18 — 59 yosh>6018 — 54 yoshHomilador va emizikli>55Dukkaklilar-10,01515,015,015,015,015,015,015,015,015,0Bugʻdoy uni-1010152020202020202020Guruch-1520253040405040455040Yormalar (guruchsiz)101515152020202020203020Bugʻdoy noni-100120130140150200250200200220150Javdar non-60808080808010080100100Makaronlar-1010202030354530302015Kartoshka50100120130150200200200150150200150Karam -5050505050505050505050Bodring -2030404045505040505040Pomidor102030303040505040505040Lavlagi 101025253030303030303530Sabzi153035404545505050506050Piyoz-2020303030304030405040Boshqa sabzavotlar103040505055556050606055Poliz mahsulotlari-3550505050505040505040Qovoq202020303030303030303030Mevalar80200220220250250250250250250250220Quritilgan -1020202020202020202520Uzum-2030303540403030304030Sitrus-1010101015151510151515Mol goʻshti103030404550606050607050Qoʻy goʻshti-2020202030303020203020Quyon goʻshti102020202020252520253020Parranda204040506060607060607060Baliq -1020303030303530353530Baliq mahsulotlari-1015202025253030303030Sut500500500450400400400400400400500400Smetana, qaymoq101515202015151515152015Sariyogʻ51020252525253030303025Tvorog103030404030303030303030Pishloq-2010102020202020202520Tuxum (dona)0,50,51,01,01,0111,01,01,011,0Shakar102020253030303020303020Asal-5551010152020203015Margarin----35555555Oʻsimlik moyi51015202025252525252520Yodlangan tuz123355555555Choy--1122222222Kofe---122222222Bolalar mahsulotlari250-----------Tomat pasta---333333333Ziravor---222222222Kaloriyasi848,71620,62047,92327,92486,522744,32812,43104,42856,42764,732042595Oqsil 33,970,381,292,497,9103,2110,4118106,3108,1123,3102,2Yogʻlar4565,481,796,696,9110,5107,8119,5112,6104,4127,9103,3Uglevod79,5225,5295,6330,56396,3429,6484,4561,2516,7444,1640,5440
2-ILOVA
1-GURUH MEHNATGA LAYOQATLI AHOLI UCHUN TAVSIYA QILINGAN BIR KUNLIK RATSIONAL OVQATLANISH OZIQ-OVQAT MEʼYORLARI
(GRAMMDA BIR KUNDA)
MahsulotlarErkaklarAyollar18 — 59>6018 — 54Homilador va emizikli>55Dukkaklilar20,015,020,020,015,0Bugʻdoy uni2020202020Guruch5040455040Yormalar (guruchsiz)2020203020Bugʻdoy non250220200220150Javdar non8010080100100Makaronlar5030402015Kartoshka220200200220150Karam 5050505050Bodring 5040505040Pomidor5040505040Lavlagi 3030303530Sabzi5050506050Piyoz4030405040Boshqa sabzavotlar6060606055Poliz mahsulotlari5040505040Qovoq3030303030Mevalar250250250250220Quritilgan 2020202520Uzum3030304030Sitrus1510151515Mol goʻshti6050607050Qoʻy goʻshti3020203020Quyon goʻshti2520253020Parranda7060607060Baliq 3530353530Baliq mahsulotlari3030303030Sut400400400500400Smetana, qaymoq1515152015Sariyogʻ3030253025Tvorog3030303030Pishloq2020202520Tuxum (dona)1,01,01,011,0Shakar3020203020Asal2020203015Margarin55555Oʻsimlik moyi3030252520Yodlangan tuz55555Choy33222Kofe33222Tomat pasta33333Ziravor22222Mahsulotlar kaloriyasi3158,52905,52764,732042595Oqsil 120112,2108,1123,3102,2Yogʻlar120,5109,8109,3127,9103,3Uglevod606516,7533,7640,5440
3-ILOVA
2-GURUH MEHNATGA LAYOQATLI AHOLI UCHUN TAVSIYA QILINGAN BIR KUNLIK RATSIONAL OVQATLANISH OZIQ-OVQAT MEʼYORLARI
(GRAMMDA BIR KUNDA)
MahsulotlarErkaklarAyollar18 — 59>6018 — 54Homilador va emizikli>55Dukkaklilar2020202015Bugʻdoy uni2520202020Guruch5550505040Yormalar (guruchsiz)3020303520Bugʻdoy non250200200220200Javdar non80100100100100Makaronlar5530503020Kartoshka250200200200150Karam 5540505050Bodring 5040405040Pomidor6050556550Lavlagi 4030404530Sabzi5040456040Piyoz4030406030Boshqa sabzavotlar7060607055Poliz mahsulotlari6060606060Qovoq4030404030Mevalar250250250300250Quritilgan2530203025Uzum4030406030Sitrus1010101510Mol goʻshti6050507050Qoʻy goʻshti3030303020Quyon goʻshti2525253025Parranda7065657060Baliq 3535304030Baliq mahsulotlari3025304030Sut400400400550400Smetana, qaymoq2018202015Sariyogʻ3025303525Tvorog4030304530Pishloq2020203020Tuxum (dona)1,01.01,01,01.0Shakar3020203020Asal2520203020Margarin53533Oʻsimlik moyi3530253525Yodlangan tuz55555Choy22222Kofe22222Tomat pasta44444Ziravorlar22222Mahsulotlar kaloriyasi3296,92988,53096,632882713Oqsil 124114,2116,6126,4106,7Yogʻlar120,1114,5104,4134,5103,7Uglevod574,4526444,1642,8468,4
4-ILOVA
3-GURUH MEHNATGA LAYOQATLI AHOLI UCHUN TAVSIYA QILINGAN BIR KUNLIK RATSIONAL OVQATLANISH OZIQ-OVQAT MEʼYORLARI
(GRAMMDA BIR KUNDA)
MahsulotlarErkaklarAyollar18 — 59>6018 — 54Homilador va emizikli>55Dukkaklilar2020202015Bugʻdoy uni3025253020Guruch5550505040Yormalar (guruchsiz)2520253520Bugʻdoy non25020022020220Javdar non100100100100100Makaronlar5530503025Kartoshka280250250250200Karam 5540505050Bodring 5040405040Pomidor6050556550Lavlagi 4030404530Sabzi5040456040Piyoz4030406030Boshqa sabzavotlar7060607055Poliz mahsulotlari6060606060Qovoq4030404030Mevalar250250250300250Quritilgan2530203025Uzum4030406030Sitrus1010101510Mol goʻshti6550607050Qoʻy goʻshti3020303020Quyon goʻshti3025253525Parranda7065657060Baliq 4035354535Baliq mahsulotlari3025304030Sut400400400550400Smetana, qaymoq2018202015Sariyogʻ3025304025Tvorog4040405035Pishloq2020203020Tuxum (dona)1,01.01,01,01.0Shakar3520203020Asal2520203020Margarin53533Oʻsimlik moyi3530253525Yodlangan tuz55555Choy22222Kofe22222Tomat pasta55555Ziravorlar22222Mahsulotlar kaloriyasi3414,829893172,234932822,3Oqsil 129,7114,4120,8134,8111,8Yogʻlar123,2117,4115,2141,5108,4Uglevod624,2537,7555,8670485,8
5-ILOVA
4-GURUH MEHNATGA LAYOQATLI AHOLI UCHUN TAVSIYA QILINGAN BIR KUNLIK RATSIONAL OVQATLANISH OZIQ-OVQAT MEʼYORLARI
(GRAMMDA BIR KUNDA)
MahsulotlarErkaklarAyollar18 — 59>6018 — 54Homilador va emizikli>55Dukkaklilar3025253020Bugʻdoy uni3025253020Guruch6055556050Yormalar (guruchsiz)2520254020Bugʻdoy non250220220220220Javdar non100100100100100Makaronlar6030553525Kartoshka280250250280250Karam 5540505050Bodring 5040405040Pomidor7060607055Lavlagi 4030405030Sabzi5040456040Piyoz5040456040Boshqa sabzavotlar7060607055Poliz mahsulotlari6060606060Qovoq4030404030Mevalar250250250300250Quritilgan2530203025Uzum4030406030Sitrus1010101510Mol goʻshti7050657050Qoʻy goʻshti3025303520Quyon goʻshti4030304025Parranda7065657060Baliq 4540405035Baliq mahsulotlari3025304030Sut400400400550400Smetana, qaymoq2520253020Sariyogʻ3530304030Tvorog5050456040Pishloq3025254020Tuxum (dona)1,01.01,01,01.0Shakar3525305025Asal3025253025Margarin53533Oʻsimlik moyi3530253525Yodlangan tuz55555Choy22222Kofe22222Tomat pasta55555Ziravorlar22222Mahsulotlar kaloriyasi3414,831643172,235482991,9Oqsil 129,7121120,8137,7116,5Yogʻlar123,2120,1115,2141,8114,5Uglevod624,2576,6555,8681,2515,6
6-ILOVA
5-GURUH MEHNATGA LAYOQATLI AHOLI UCHUN TAVSIYA QILINGAN BIR KUNLIK RATSIONAL OVQATLANISH OZIQ-OVQAT MEʼYORLARI
(GRAMMDA BIR KUNDA)
MahsulotlarErkaklarAyollar18 — 59>6018 — 54>55Dukkaklilar40303530Bugʻdoy uni35353030Guruch60605555Yormalar (guruchsiz)30253020Bugʻdoy non250220220220Javdar non100100100100Makaronlar65606050Kartoshka400350350300Karam 70506055Bodring 50404040Pomidor80707060Lavlagi 50404540Sabzi50404540Piyoz50404540Boshqa sabzavotlar70606055Poliz mahsulotlari60606060Qovoq40304030Mevalar250250250250Quritilgan25302025Uzum50404540Sitrus10101010Mol goʻshti70606060Qoʻy goʻshti30253020Quyon goʻshti45404035Parranda75707065Baliq 45404035Baliq mahsulotlari40353535Sut400400400400Smetana, qaymoq30202520Sariyogʻ45354035Tvorog60555045Pishloq40404030Tuxum (dona)1,01.01,01.0Shakar40253025Asal40303530Margarin5353Oʻsimlik moyi40353535Tuz yodlangan5555Choy2222Kofe2222Tomat pasta5555Ziravorlar2222Mahsulotlar kaloriyasi4149378036983544Oqsil 147129130,2122,5Yogʻlar167,7127146,4121Uglevod823,5768745,4660