Davlat bojxona xizmati organlari faoliyatini takomillashtirish va bojxona maʼmurchiligida zamonaviy yondashuvlarni joriy etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida (PF-174-son)

27.08.2026

OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI PREZIDENTINING

FARMONI

Davlat bojxona xizmati organlarini zamonaviy axborot texnologiyalarini keng joriy etish orqali “Intellektual bojxona”ga transformatsiya qilish, bojxona sohasini ochiqlik, shaffoflik hamda ishonchlilik tamoyillari asosida korrupsiyadan xoli tizimga aylantirish maqsadida qaror qilaman:

I. Maqsadlar

1. Quyidagilar ushbu Farmonni qabul qilishdan koʻzlangan asosiy maqsadlar etib belgilansin:

(a) tadbirkorlik faoliyatini qoʻllab-quvvatlash borasida bojxona tartibotlarini soddalashtirish va byurokratik toʻsiqlarni bartaraf etish;

(b) 2030-yilga qadar:

(i) raqamli texnologiyalarni rivojlantirish orqali inson omilisiz bojxona rasmiylashtiruvi koʻlamini 60 foizga yetkazish;

(ii) bojxona tushumlarining yalpi ichki mahsulotdagi ulushini 4,4 foizga yetkazish;

(iii) bojxona rasmiylashtiruvi vaqtini ikki barobarga qisqartirish;

(v) bojxona xizmatlari sifatini yaxshilash va tashqi iqtisodiy faoliyat ishtirokchilarining bojxona organlariga boʻlgan ishonchini mustahkamlash.

II. “Yangi Oʻzbekiston bojxonasi — 2030” strategiyasi

2. 2026 — 2030-yillarga moʻljallangan “Yangi Oʻzbekiston bojxonasi — 2030” strategiyasi (keyingi oʻrinlarda — Strategiya) 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin hamda quyidagilar Strategiyaning ustuvor yoʻnalishlari etib belgilansin:

(a) bojxona jarayonlarida tadbirkorlik subyektlariga va jismoniy shaxslarga qulay shart-sharoitlar yaratish;

(b) bojxona organlari infratuzilmasini yaxshilash va sunʼiy intellekt texnologiyalarini keng joriy etish orqali raqamlashtirish darajasini yuqori bosqichga olib chiqish;

(v) bojxona maʼmurchiligini yanada takomillashtirish;

(g) bojxona organlarida kadrlar bilan ishlash hamda komplayens tizimini rivojlantirish;

(d) xalqaro hamkorlik aloqalarini rivojlantirish.

III. Bojxona jarayonlarida tadbirkorlik subyektlariga qulay shart-sharoitlar yaratish

3. Belgilansinki:

(a) 2026-yil 1-sentabrdan boshlab quyidagi talablar bekor qilinadi:

(i) tashqi savdo shartnomasini tuzmasdan invoys asosida importni amalga oshirishda xorijiy hamkorga oldindan toʻlov oʻtkazish cheklovi;

(ii) tashqi savdo shartnomasini tuzmasdan invoys asosida eksportni amalga oshirishda oldindan 50 foiz tushumni taʼminlash;

(iii) tovarlar eksportini milliy valyutada amalga oshirishda oldindan toʻlovni taʼminlash yoki toʻlovning kafolatli shakllarini (akkreditiv, bank kafolati, sugʻurta polisi) taqdim etish;

(iv) oziq-ovqat mahsulotlarini sinovdan oʻtkazish uchun mahsulot namunasi yetarli boʻlmaganda, sanitariya-epidemiologik xulosani rasmiylashtirish. Bunda vakolatli organ tomonidan mahsulotlar miqdori sinov uchun yetarli emasligi toʻgʻrisida xat taqdim etiladi;

(v) bojxona rasmiylashtiruvi jarayonida biologik aktiv va yangi kimyoviy moddalar, oziq-ovqat qoʻshimchalari, polimer, parfyumeriya-kosmetika mahsulotlarini olib kirish uchun ruxsatnoma, shuningdek, dori vositalari hamda tibbiy jihozlar davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi guvohnomani taqdim etish.

Bunda ruxsatnoma va guvohnoma mavjudligi majburiy muvofiqlikni baholash hamda sanitariya-epidemiologik xulosani rasmiylashtirish vaqtida nazorat qilinadi;

(b) 2026-yil 1-oktabrdan boshlab:

(i) soliq organlarida xavf darajasi past hamda qoʻshilgan qiymat soligʻi guvohnomasi faol boʻlgan tashqi iqtisodiy faoliyat ishtirokchilariga tovarlarni import qilishda toʻlanadigan qoʻshilgan qiymat soligʻi summalarini oʻzaro hisobga olish imkoniyati yaratiladi;

(ii) tovarlar eksportida nazorat jarayonlarining raqamlashtirilishi va takomillashtirilishi hisobiga bojxona rasmiylashtiruvi, fitosanitariya sertifikati va fumigatsiya hamda tovarning kelib chiqish sertifikati uchun yigʻim va toʻlovlar miqdori 30 foizga kamaytiriladi;

(v) 2027-yil 1-yanvardan boshlab tovarlarning bojxona qiymatini nazorat qilish tartibini soddalashtirishga qaratilgan quyidagi choralar koʻriladi:

(i) xavf darajasi past tashqi iqtisodiy faoliyat ishtirokchilari tomonidan olib kirilayotgan tovarlarning bojxona qiymatini tovarlar erkin muomalaga chiqarilgandan keyin nazorat qilish;

(ii) bojxona qiymatini nazorat qilish maqsadida tovarlar uchun qatʼiy bojxona qiymatini belgilashni taqiqlash;

(iii) bojxona qiymati boʻyicha dastlabki qaror qabul qilish amaliyotini joriy etish;

(iv) tovarlarning bojxona qiymatini nazorat qilishda rasmiy diller va distribyutorlarning narx maʼlumotlaridan foydalanish amaliyotini yoʻlga qoʻyish;

(g) 2027-yil 1-iyundan boshlab jismoniy shaxslar tomonidan notijorat maqsadlarda olib oʻtiladigan tovarlar boʻyicha yagona bojxona toʻlovi miqdori toʻlanishi lozim boʻlgan bojxona yigʻimlari miqdoridan kam boʻlgan taqdirda, ushbu yigʻimlar undirilmaydi;

(d) 2028-yil 1-yanvarga qadar tadbirkorlarga bojxona organlari tomonidan koʻrsatiladigan barcha xizmatlar va toʻlovlarni bir joydan amalga oshirish imkoniyatiga ega boʻlgan mobil ilova joriy etiladi.

4. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq 2027-yil 1-iyundan boshlab:

(a) bojxona nazorati jarayonida tovarning kelib chiqish sertifikati va taqdim etilgan hujjatlar oʻrtasida tovarning xususiyatiga taʼsir etmaydigan kichik tafovutlar aniqlanganda, ushbu tafovutlar sertifikatni rad etishga asos boʻlmaydi;

(b) eksport qilishda ekologik sertifikat eksport qiluvchining ixtiyoriy murojaatiga asosan rasmiylashtiriladi;

(v) ortiqcha toʻlangan yoki undirilgan bojxona toʻlovlarini qaytarish toʻgʻrisidagi arizani taqdim etish, koʻrib chiqish va javob yoʻllash jarayonlari markazlashgan holda elektron tarzda amalga oshiriladi;

(g) bojxona yuk deklaratsiyasini toʻgʻridan-toʻgʻri qayta rasmiylashtirish orqali:

(i) reeksport qilishda qonunchilikda belgilangan talablar bajarilgan hamda tovarlar boʻyicha chegara bojxona postida bojxona nazorati yakunlangan taqdirda, ilgari toʻlangan bojxona boji va soliqlar qaytariladi;

(ii) tovarlar bojxona toʻlovlari toʻlanishini nazarda tutuvchi bojxona rejimiga qabul qilingan sanadan boshlab bir yil ichida lozim darajada rasmiylashtirilgan kelib chiqish mamlakati toʻgʻrisidagi sertifikat taqdim etilgan taqdirda, eng koʻp qulaylik berish rejimi yoki erkin savdo rejimi tiklanadi;

(d) tovarlar erkin muomalaga chiqarilganidan keyingi bojxona nazoratida kelib chiqish mamlakati toʻgʻrisidagi sertifikat lozim darajada rasmiylashtirilmaganligi aniqlanganda, bojxona rasmiylashtiruvi amalga oshirilgan sanadan boshlab uch yil davomida toʻgʻri sertifikat taqdim etilganda tarif preferensiyalarini tiklash huquqi beriladi (bundan xalqaro normalarda nazarda tutilgan hollar mustasno);

(j) tranzit deklaratsiyalarini transport vositalari chegara bojxona postiga yetib kelishidan oldin taqdim etish tartibi joriy etiladi;

(z) dastlabki bojxona yuk deklaratsiyasini taqdim etishning quyidagilarni oʻz ichiga olgan yangi soddalashtirilgan amaliyoti joriy etiladi:

(i) dastlabki bojxona yuk deklaratsiyasi vakolatli idoralar tomonidan tovarlarga sertifikat va ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatlarni olish uchun ariza sifatida qabul qilinadi;

(ii) vakolatli idoralar tomonidan dastlabki bojxona yuk deklaratsiyasi asosida xavf darajasi past boʻlgan tovarlarga sertifikat va ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatlar oldindan beriladi;

(iii) yakuniy deklaratsiyada vakolatli idoralar tomonidan berilgan sertifikat va ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatlarni aks ettirish amaliyoti bekor qilinadi;

(iv) dastlabki bojxona yuk deklaratsiyasi asosida olib kirishga ruxsat berilgan tovarlar chegara bojxona postiga yetib kelganda, ularning xavf darajasi asosida tezlashtirilgan tartibda chiqariladi;

Mazkur kichik bandda belgilangan talablarni qoʻllash tartibi va uning bosqichlari Bojxona qoʻmitasi tomonidan belgilanadi;

(i) eksport operatsiyalari boʻyicha muddati oʻtgan debitor qarzdorlik uchun moliyaviy jarimalar vakolatli iqtisodiy operatorlarga nisbatan qoʻllanmaydi.

IV. Bojxona maʼmurchiligini yanada takomillashtirish

5. Bojxona qoʻmitasi 2028-yil 1-yanvardan boshlab bojxona organlari axborot tizimlari orqali tovarlar erkin muomalaga chiqarilgandan keyin aniqlangan tafovutlar boʻyicha tadbirkorni avtomatik ravishda xabardor etish va ularni oʻz ixtiyori bilan bartaraf etishga qaratilgan tekshiruvdan oldingi “AI-tahlil” shaklini joriy etsin.

6. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq:

(a) 2027-yil 1-yanvardan boshlab:

(i) bojxona hududida qayta ishlash muddati oʻtgan tovarlar 30 kun ichida olib chiqilmagan yoxud boshqa bojxona rejimlariga joylashtirish bilan tugallanmagan hollarda ularni qayta ishlash muddatining oxirgi kunidan keyingi kunda erkin muomalaga chiqarish (import) bojxona rejimiga rasmiylashtirilganda, toʻlanishi lozim boʻlgan bojxona toʻlovlari summasi soʻzsiz tartibda undirib olinadi;

(ii) tovarlar bojxona hududida qayta ishlash bojxona rejimida amalda qayta ishlanmagan yoki faqat sodda operatsiyalar (qadoqlash, oʻrash, saralash, tozalash va boshqa tovarlarga moslashtirish) bajarilgan holda erkin muomalaga chiqarish (import) bojxona rejimiga rasmiylashtirilganda, bojxona hududida qayta ishlash bojxona rejimida boʻlgan har bir kalendar kun uchun qayta hisob-kitob qilingan bojxona toʻlovlari summasidan Markaziy bankning asosiy stavkasi miqdorida foizlar undiriladi;

(b) 2027-yil 1-apreldan boshlab import bilan shugʻullanuvchi subyektlarga nisbatan sayyor shakldagi soliq va bojxona tekshiruvlarini birgalikda oʻtkazish amaliyoti joriy etiladi.

7. Belgilansinki, inson omilisiz rasmiylashtiruv koʻlamini oshirish maqsadida xavf darajasi past boʻlgan tadbirkorlar uchun “Post Clearance” shartlariga rioya etgan holda 2027-yil 1-yanvardan boshlab quyidagilar joriy etiladi:

(a) Jahon bojxona tashkilotining Xavflarni boshqarish tavsiyalari asosida quyidagi shartlar bir vaqtda bajarilganda bojxona yuk deklaratsiyasi avtomatik tarzda rasmiylashtiriladi:

(i) tovarlar bir shartnoma doirasida bir necha bor olib kelinganda;

(ii) Xavflarni boshqarish axborot tizimi tomonidan aniqlangan qoʻshimcha bojxona toʻlovlari miqdori BHMning 10 baravarigacha boʻlganda;

(iii) bojxona organlarining shaxsiy gʻazna hisobvaraqlarida toʻlanishi lozim boʻlgan bojxona toʻlovlari uchun yetarli mablagʻ mavjud boʻlganda;

(iv) deklarant aniqlangan qoʻshimcha bojxona toʻlovi tizim tomonidan avtomatik undirib olinishiga rozilik bildirganda;

(b) axborot almashinuvi yoʻlga qoʻyilgan erkin savdo zonasi yoki erkin savdo rejimi toʻgʻrisidagi bitim ishtirokchisi boʻlgan davlatlarda ishlab chiqarilgan hamda olib kirilgan tovarlar yuzasidan taqdim etilgan maʼlumotlar oʻrtasida tafovut aniqlanmagan va bojxona yuk deklaratsiyasida eksportyor davlatning bojxona deklaratsiyasi rekvizitlari qayd etilganda, mazkur tovarlar avtomatik tarzda bojxona rasmiylashtiruvidan oʻtkaziladi;

(v) deklarant bojxona yuk deklaratsiyasini avtomatik rasmiylashtirishga rozilik berganda, mazkur bojxona yuk deklaratsiyasi bojxona xodimi aralashuvisiz rasmiylashtirilishi mumkin. Bunda deklarant tomonidan bojxona toʻlovlarini toʻlash boʻyicha bosh taʼminotni taqdim etish majburiy hisoblanadi.

V. Bojxona toʻlovlari va imtiyozlarini tartibga solish

8. 2027-yil 1-yanvardan boshlab yagona bojxona toʻlovi stavkasi tovarning bojxona qiymatidan 20 foiz, lekin har bir kilogrammi uchun 2 AQSH dollaridan kam boʻlmagan miqdorda belgilansin.

9. Iqtisodiyot va moliya vazirligi Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi hamda Bojxona qoʻmitasi bilan birgalikda 2027-yil 1-yanvardan boshlab quyidagilarni joriy etish boʻyicha qonun loyihasini uch oy muddatda Vazirlar Mahkamasiga kiritsin:

(a) amalda bojxona bojidan ozod etish va nol stavkani qoʻllash boʻyicha taqdim etilgan imtiyozlarni ularning amal qilish muddati tugaguniga qadar saqlab qolish;

(b) bojxona boji boʻyicha muddatsiz berilgan imtiyozlarning amal qilish muddatini 2029-yil 1-yanvar etib belgilash.

Bunda Jahon savdo tashkiloti bilan ishlash boʻyicha idoralararo komissiyaning tashqi savdodagi tarif choralarini Jahon savdo tashkiloti talablari asosida vaqtincha tartibga solish boʻyicha qarorlar qabul qilish vakolatlari 2028-yil 1-yanvarga qadar saqlab qolinadi.

VI. Bojxona organlari infratuzilmasini yaxshilash va sunʼiy intellekt texnologiyalarini keng joriy etish orqali raqamlashtirish darajasini yuqori bosqichga olib chiqish

10. Bojxona qoʻmitasining axborot-kommunikatsiya texnologiyalari va kiberxavfsizlikni taʼminlash boshqarmasi negizida bojxona organlarining umumiy cheklangan shtatlar soni va mehnatga haq toʻlash fondi doirasida alohida yuridik shaxs maqomiga ega boʻlgan Raqamli texnologiyalar markazini (keyingi oʻrinlarda — Markaz) tashkil etish toʻgʻrisidagi taklifiga rozilik berilsin.

Bunda bojxona organlari faoliyatida raqamli texnologiyalar va sunʼiy intellektni keng joriy etish, kiberxavfsizlikni taʼminlash, axborot tizimlarini ishlab chiqish hamda texnik qoʻllab-quvvatlash, vazirlik, idoralar va xorijiy davlatlar bojxona xizmatlari bilan oʻzaro integratsiyalashgan axborot almashinuvini tashkil etish sohasida yagona siyosatni amalga oshirish Markazning asosiy vazifalari etib belgilansin.

11. Bojxona qoʻmitasining “Bojxona-servis” davlat muassasasi xorijiy investitsiyalarni jalb qilgan holda masʼuliyati cheklangan jamiyat sifatida qayta tashkil etilsin.

Vazirlar Mahkamasi ikki oy muddatda “Bojxona-servis” masʼuliyati cheklangan jamiyati faoliyatini tashkil etish, uning investitsiya va moliyalashtirish mexanizmlarini, vakolatlari hamda xizmat koʻrsatish tartibini belgilash, shuningdek, “Safe Customs” yagona raqamli axborot ekotizimini joriy etish boʻyicha kompleks chora-tadbirlarni nazarda tutuvchi tegishli normativ-huquqiy hujjat loyihasini qabul qilsin.

12. Belgilansinki:

(a) Markaz qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda xorijiy davlatlarning bojxona xizmatlari va tashkilotlariga axborot texnologiyalari sohasida xizmatlar koʻrsatish hamda dasturiy mahsulotlarni eksport qilish huquqiga ega boʻladi;

(b) Markazning axborot texnologiyalari sohasidagi xodimlari mehnatiga haq toʻlash va moddiy ragʻbatlantirish qonunchilik hujjatlariga, shu jumladan, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 19-fevraldagi PF-5349-son Farmoniga muvofiq amalga oshiriladi;

(v) Markazning axborot texnologiyalari sohasidagi yuqori malakali mutaxassislariga qoʻshimcha ustamalar va ragʻbatlantiruvchi toʻlovlar Bojxona qoʻmitasi raisi tomonidan tasdiqlanadigan tartib va mezonlar asosida Markaz boshligʻi tomonidan belgilanadi. Bunda mazkur ustamalar va ragʻbatlantiruvchi toʻlovlar budjetdan tashqari mablagʻlar hisobidan amalga oshiriladi;

(g) Markaz faoliyatini taʼminlash uchun axborot texnologiyalari sohasidagi alohida bilim va koʻnikmalarga ega boʻlgan yuqori malakali mutaxassislar shartnoma asosida jalb etilishi mumkin. Bunda mazkur mutaxassislarni jalb etish tartibi va mezonlari, shuningdek, ularga toʻlanadigan haq miqdori Bojxona qoʻmitasi raisi tomonidan tasdiqlanadi hamda xarajatlar Markazning budjetdan tashqari mablagʻlari hisobidan qoplanadi.

13. Quyidagilar Markaz faoliyatini moliyalashtirish manbalari etib belgilansin:

(a) Oʻzbekiston Respublikasining respublika budjeti mablagʻlari;

(b) Bojxona qoʻmitasining budjetdan tashqari mablagʻlari;

(v) xalqaro moliya institutlari va xorijiy moliya tashkilotlarining grantlari;

(g) chegara bojxona postlarida avtotransport vositalarining vazn va gabarit parametrlarini qayd etuvchi maxsus avtomatlashtirilgan oʻlchash vositalari bilan jihozlangan zamonaviy nazoratni tashkil etishga qaratilgan Oʻzbekiston Respublikasi hududiga chet davlatlar avtotransport vositalarining kirganligi va uning hududi orqali tranzit oʻtishi uchun yigʻim summasining 10 foizi;

(d) bojxona organlari tomonidan transport vositasini bojxona hamrohligida kuzatib borish uchun bojxona yigʻimlarining 100 foizi;

(j) fitosanitariya va veterinariya nazorati obyektlariga koʻrsatilgan xizmatlar uchun undirilgan yigʻimlarning Bojxona qoʻmitasiga oʻtkazilishi belgilangan miqdori;

(z) qonunchilik hujjatlari bilan taqiqlanmagan boshqa manbalar.

14. Bojxona qoʻmitasi uch oy muddatda Markaz faoliyatini tashkil etishni nazarda tutuvchi qaror loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.

15. 2026 — 2028-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat chegarasi orqali oʻtkazish punktlarida va ularga olib boruvchi yoʻllarda transport vositalarining tartibli harakatini tashkil etish, tashuvchilar uchun qulay sharoitlar yaratish hamda chegara postlarining oʻtkazuvchanlik qobiliyatini oshirish maqsadida ushbu oʻtkazish punktlariga yaqin (tutash) hududlarda avtoturargoh va logistika infratuzilmalarini tashkil etish loyihalarini amalga oshirish boʻyicha quyidagi choralar koʻrilsin:

(a) Andijon, Surxondaryo, Toshkent viloyatlari hokimliklari tomonidan uch oy muddatda Bojxona qoʻmitasiga ishlab chiqilgan loyihalar doirasida yer uchastkalari ajratish;

(b) loyihalar uchun tanlangan yer uchastkalari qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarish nobudgarchilik oʻrnini qoplash boʻyicha toʻlovlardan ozod etish;

(v) ajratiladigan yer maydonlarida Bojxona qoʻmitasining muassasasi tomonidan operativ boshqaruv huquqi asosida bojxona terminallari va avtoturargohlarni bosqichma-bosqich tashkil etish.

VII. Farmon ijrosini tashkil etish, taʼminlash va nazorat

16. Bojxona qoʻmitasi bir oy muddatda Strategiyani amalga oshirish boʻyicha Bojxona qoʻmitasi rahbariyati boshchiligida boshqaruv monitoring guruhini tuzsin va monitoring mexanizmini ishlab chiqsin.

17. Bojxona sohasini yanada isloh qilish, ayrim tartib-taomillarni soddalashtirish va jarayonlarni raqamlashtirishning qoʻshimcha chora-tadbirlari boʻyicha “yoʻl xaritasi” 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

18. Quyidagilar:

vazirlik va idoralar rahbarlari — Strategiyada belgilangan tadbirlarni oʻz vaqtida va sifatli bajarish hamda natijasi boʻyicha har oy yakunida Bojxona qoʻmitasiga maʼlumotlarni taqdim etish uchun;

Bojxona qoʻmitasi raisi (A.Yu. Mavlonov) — Strategiyani amalga oshirilishi uchun shaxsan masʼul ekanligi koʻrsatib oʻtilsin.

19. Bojxona qoʻmitasi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda uch oy muddatda qonunchilik hujjatlariga ushbu Farmondan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.

20. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti va Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim hujjatlariga 3-ilovaga muvofiq oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin.

21. Farmon ijrosini muhokama qilib borish, ijro uchun masʼul idoralar faoliyatini muvofiqlashtirish va nazorat qilish Bosh vazir oʻrinbosari J.A. Qoʻchqorov zimmasiga yuklansin.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2026-yil 27-avgust,

PF-174-son

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 27-avgustdagi PF-174-son Farmoniga 1-ILOVA

2026 — 2030-YILLARGA MOʻLJALLANGAN “YANGI OʻZBEKISTON BOJXONASI — 2030” STRATEGIYASI

1-bob. Umumiy qoidalar

2026 — 2030-yillarga moʻljallangan “Yangi Oʻzbekiston bojxonasi — 2030” strategiyasi (keyingi oʻrinlarda — Strategiya) barqaror iqtisodiy oʻsish uchun shart-sharoitlar yaratilishini taʼminlovchi bojxona va tashqi iqtisodiy faoliyat (keyingi oʻrinlarda — TIF) sohasini rivojlantirishning oʻrta va qisqa muddatli maqsadlari, ustuvor yoʻnalishlari, vazifalari hamda samaradorlik koʻrsatkichlarini belgilaydi.

Strategiya Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 30-oktabrdagi PF-201-son Farmoni va 2025-yil 29-dekabrdagi PQ-394-son qarori bilan tasdiqlangan nizom talablariga muvofiq ikkinchi darajali strategik rejalashtirish hujjati sifatida ishlab chiqilgan.

Strategiyaning ustuvor yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:

bojxona jarayonlarida jismoniy va yuridik shaxslarga qulay shart-sharoitlar yaratish;

bojxona sohasiga sunʼiy intellektni keng joriy etish orqali raqamlashtirish darajasini yuqori bosqichga olib chiqish;

bojxona maʼmurchiligini yanada takomillashtirish;

bojxona organlarida kadrlar bilan ishlash hamda komplayens tizimini rivojlantirish;

xalqaro hamkorlik aloqalarini rivojlantirish.

“Oʻzbekiston — 2030” strategiyasida fiskal barqarorlikni taʼminlash, transport va logistika tizimini rivojlantirish hamda milliy iqtisodiyotning eksport salohiyatini kuchaytirish maqsadlarini izchil amalga oshirish ustuvor vazifa sifatida belgilangan. Jumladan, 46-maqsadda fiskal barqarorlikni taʼminlash va davlat majburiyatlarini samarali boshqarish nazarda tutilgan.

2-bob. Joriy holat tahlili

Soʻnggi yillarda bojxona organlarini isloh etish, samaradorligini oshirish va faoliyatiga ilgʻor hamda zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini tatbiq etish, shuningdek, xalqaro aloqalarni yaxshilash boʻyicha keng qamrovli ishlar amalga oshirildi. Jumladan:

4 ta yirik chegara bojxona postlariga yondosh hududlarda bojxona terminallari barpo etilib, yuk transport vositalari oqimi 2 baravarga ortdi;

chegara bojxona postlari zamonaviy texnika vositalari bilan jihozlanib, rentgen uskunalaridan foydalanish samaradorligi 3 barobarga oshdi;

tadbirkorlar uchun yangi axborot platformalari yaratilib, tranzit, yuk operatsiyalari va eksport jarayonlari soddalashtirildi va deklaratsiyalar hajmi 2,5 baravarga ortdi;

bojxona rasmiylashtiruvi masofaviy tarzga oʻtkazilib, tadbirkorlik subyekti va bojxona xodimi oʻrtasida yuzma-yuz muloqot cheklandi va bojxona rasmiylashtiruvining oʻrtacha vaqti 3 baravarga qisqardi;

sohaga xavflarni boshqarish axborot tizimi joriy etilib, deklaratsiyalarning 79 foizi soddalashtirilgan tartibda (“sariq” va “yashil” yoʻlak) va 10 foizi inson omilisiz avtomatik tarzda, qolgan 11 foizi esa toʻliq nazorat tartibida (“qizil” yoʻlak) rasmiylashtirildi;

2025-yilda Davlat budjetiga bojxona toʻlovlari tushumi 76,2 trillion soʻmga yetkazilib, 2024-yilga nisbatan 21 foizga oshdi;

8 ta davlatning bojxona xizmatlari bilan eksport qilingan tovarlar boʻyicha, 41 ta xalqaro va milliy aviakompaniyalardan uchib keluvchi yoʻlovchilar va ularning bagajlari haqida oldindan axborot almashinuvi yoʻlga qoʻyilishi natijasida maʼlumotlarni qayta ishlash va xavflarni oldindan baholash imkoniyati yaratildi.

Amalga oshirilgan islohotlar natijasida Jahon bankining 2024-yilgi hisobotiga muvofiq Logistika samaradorligi xalqaro indeksining Bojxona samaradorligi subindikatorida mamlakatimiz 140 oʻrindan 74 oʻringa koʻtarildi.

Bundan tashqari, Bojxona qoʻmitasi Birlashgan Millatlar Tashkilotining Taraqqiyot dasturi doirasida “Davlat muassasalari uchun gender tenglik nishoni” dasturida ishtirok etib, kumush medal sohibi boʻldi va “Gender chempioni” deb eʼtirof etildi.

Biroq amalga oshirilgan keng koʻlamli islohotlarga qaramay, global geosiyosiy va iqtisodiy beqarorlik, shu jumladan, xalqaro savdo yoʻlaklaridagi uzilishlar sharoitida bojxona sohasida qator tizimli muammolar va nomutanosibliklar saqlanib qolmoqda. Jumladan:

(a) Birlashgan Millatlar Tashkilotining raqamli va barqaror savdoni yengillashtirish boʻyicha global tadqiqoti tahlili:

Birlashgan Millatlar Tashkilotining 2025-yilgi raqamli va barqaror savdoni yengillashtirish boʻyicha global tadqiqotida mamlakatimizning savdoni yengillashtirish koʻrsatkichi 92,4 foizni tashkil etgan.

Shundan shaffoflik — 100 foiz, rasmiyatchiliklar — 95,8 foiz, institutsional kelishuv va hamkorlik — 66,6 foiz, qogʻozsiz savdo — 96,3 foiz hamda chegaralararo qogʻozsiz savdo 88,8 foizni tashkil etgan.

Mazkur koʻrsatkichlar idoralararo hamkorlikni kuchaytirish zarurati va chegaralararo qogʻozsiz savdoni rivojlantirish imkoniyatlari mavjudligini koʻrsatmoqda;

(b) Xalqaro valyuta jamgʻarmasi tomonidan oʻtkazilgan oʻrganishlarda berilgan tavsiyalar:

2025-yilning aprel oyida Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi soʻroviga asosan, Xalqaro valyuta jamgʻarmasining Bojxona qoʻmitasi faoliyati boʻyicha oʻtkazilgan diagnostik hisobotida bojxona organlari faoliyatini takomillashtirish boʻyicha bir qator tavsiyalar berilgan.

Jumladan, bojxona tizimida korporativ boshqaruv va operatsion jarayonlarni raqamlashtirishni qayta koʻrib chiqish, tashkiliy tuzilma va moliyalashtirish modelini yangilash, xavfni boshqarish, tovarlar chiqarib yuborilgandan keyingi nazorat (audit) va huquqni qoʻllash sohalarida xodimlar salohiyatini oshirish hamda korrupsiyaga qarshi qatʼiy kurashish siyosatini yuritish zarurligi qayd etilgan.

Shuningdek, tadbirkorga bojxona rasmiylashtiruvi joyini tanlash va jismoniy koʻrikda ishtirok etish huquqini taʼminlash, chegarada koʻriklarni cheklash, transchegaraviy elektron savdoda qoʻshilgan qiymat soligʻini undirishning kelgusi modelini muhokama qilish va dastlabki qarorlar funksiyasini markazlashtirish taklif etilgan.

Operatsion va huquqni qoʻllash yoʻnalishida xavfni boshqarishni kengaytirish, uni audit jarayonlariga integratsiya qilish, auditorlar malakasini oshirish, aniq xavflarga asoslangan yillik audit rejalarini ishlab chiqish hamda xususiy sektor bilan hamkorlikda vakolatli iqtisodiy operatorlar dasturida ishtirokni kengaytirish tavsiya etilgan.

Shu bilan birga soliq va bojxona organlari oʻrtasida maʼlumot almashinuvini kuchaytirish, texnik muammolarni hal etish uchun xalqaro maslahatchilarni jalb etish va ikki idora xodimlarini oʻqitish samaradorligini oshirish tavsiya etilgan;

(v) sunʼiy intellektning qoʻllanishi tahlili:

2025-yilning oktabr oyida Jahon bojxona tashkilotining (keyingi oʻrinlarda — JBT) sunʼiy intellekt boʻyicha eksperti tomonidan bojxona organlarida sunʼiy intellektning qoʻllanishi oʻrganildi va bir qator tavsiyalar berildi.

Jumladan, bojxona organlari tomonidan sinov tariqasida qoʻllanayotgan tovarlarning TIF tovarlar nomenklaturasi (keyingi oʻrinlarda — TN) boʻyicha kodlarini aniqlash, rentgen tasvirlarini hamda hujjatlardagi maʼlumotlarni tahlil qilish, ovozli yordamchi xizmatidan foydalanish boʻyicha sunʼiy intellekt loyihalari yuqori texnik imkoniyatga ega boʻlsada, kelgusida alohida loyihalar koʻrinishida emas, butun tizimda muvofiqlashtirilgan holda sunʼiy intellektni qoʻllash lozimligi taʼkidlangan.

Shu bilan birga bojxona organlarida sunʼiy intellektni qoʻllash boʻyicha bir nechta alohida guruhlar bir-biridan mustaqil ravishda ish olib borayotganligi, bu esa samaradorlikni pasaytirib, vazifalarning takrorlanishiga olib kelayotganligi bildirilgan.

Mazkur masalaning yechimi sifatida Bojxona qoʻmitasi tarkibida sunʼiy intellekt laboratoriyasini tashkil etish, uni malakali mutaxassislar va sifatli maʼlumotlar bilan taʼminlash tavsiya etilgan;

(g) Jahon bankining “Business Ready 2025” hisoboti tahlili:

Jahon bankining “Business Ready 2025” hisobotining Xalqaro savdo indikatorida bojxona sohasiga aloqador ayrim koʻrsatkichlar boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi ballarni yoʻqotgan.

Jumladan, raqamli valyutalarda hisob-kitob qilish imkoniyatining mavjud emasligi, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat chegarasi orqali oʻtkazish punktlarida (keyingi oʻrinlarda — chegara punktlari) mavjud infratuzilma va xizmatlar, ularning texnik jihozlanganligi, axborot tizimlarining boshqa idoralarning axborot tizimlari bilan integratsiyalashganligi, muvofiqlashtirilgan nazoratning amalga oshirilishi kabi koʻrsatkichlar boʻyicha ball yoʻqotilgan.

Bundan tashqari, qoʻshni mamlakatlarning davlat idoralari bilan hamkorlikda nazorat amalga oshirilmasligi va ishonchli tadbirkorlik subyektlari — vakolatli iqtisodiy operatorlarni davlatning boshqa idoralari tan olmasligi mamlakatimizning reyting koʻrsatkichlariga salbiy taʼsir koʻrsatgan;

(d) Jahon bankining “Connecting to Compete 2025” hisoboti tahlili:

Jahon bankining “Connecting to Compete 2025” hisobotida Oʻzbekiston va unga oʻxshash dengizga chiqish imkoniyati cheklangan davlatlar uchun bir nechta muhim muammoli nuqtalar koʻrsatib oʻtilgan.

Xususan, hisobotdagi yangi LPI 2.0 metodologiyaga binoan (katta hajmdagi maʼlumotlarga asoslangan) quyidagi tizimli muammolar koʻrsatib oʻtilgan.

Hisobotdagi eng asosiy xulosalardan biri shuki, dengizga chiqish imkoniyati cheklangan davlatlar uchun asosiy muammo yuk mashinalari yoki poyezdlarning yoʻldagi tezligi emas, balki ularning toʻxtab turishidir.

Hujjatlarni rasmiylashtirishdagi sustkashlik, bojxona nazoratining murakkabligi va infratuzilmaning oʻtkazuvchanlik qobiliyati pastligi sababli yuk tashish umumiy vaqtining katta qismi portlarda, terminallarda va chegara maskanlarida “statik” holatda oʻtadi.

Shu bilan birga LPI 2.0 indikatorlari chegara punktlaridagi samaradorlik pastligini alohida koʻrsatadi. Jumladan, chegara punktidagi idoralararo muvofiqlashtirishning sustligi va jismoniy tekshiruvlarning haddan tashqari koʻpligi bunga asosiy sabab etib koʻrsatilgan.

Hisobotda xavfni boshqarish tizimlarini takomillashtirish va chegara nazoratini toʻliq raqamlashtirish zarurligi keltirilgan.

Bundan tashqari, raqamli koʻrinuvchanlikning (Digital Visibility) yoʻqligi, taʼminot zanjirining barcha ishtirokchilari (tashuvchi, bojxona, ombor, mijoz) uchun yukning qayerdaligi va holati haqida real vaqt rejimida maʼlumot olish imkoniyati cheklanganligi, maʼlumot almashinuvidagi uzilishlar jarayonlarni muvofiqlashtirishga imkon bermasligi hamda qoʻshimcha xarajatlar talab etilishi koʻrsatib oʻtilgan;

(j) SWOT tahlil natijalari:

Axborot tizimlarining koʻpligi va oʻzaro integratsiya darajasining pastligi foydalanuvchilarga ortiqcha maʼmuriy yuklama yuzaga keltirib, vaqt va resurs sarfiga sabab boʻlmoqda.

Ayrim bojxona postlarining infratuzilmasi zamonaviy talablarga toʻliq javob bermasligi, ularning oʻtkazish qobiliyati va xizmat koʻrsatish tezligiga salbiy taʼsir koʻrsatmoqda.

Tarif siyosatining uzoq muddatli va barqaror huquqiy asoslarda shakllantirilmaganligi, shu jumladan, tarif eskalatsiyasi prinsiplarining tizimli ravishda hisobga olinmaganligi tadbirkorlik subyektlari uchun prognozlilik darajasini pasaytiradi.

Vakolatli idoralar tomonidan notarif tartibga solish choralarini qoʻllashda zamonaviy yondashuvlarning yetarli darajada tatbiq etilmaganligi bojxona rasmiylashtiruvi muddatlarining uzayishiga sabab boʻlmoqda.

Import tovarlari boʻyicha oldindan taqdim etiladigan maʼlumotlarning sifat darajasi pastligi xavfni boshqarish tizimidan samarali foydalanish imkoniyatini cheklamoqda.

Maʼlumotlarni boshqarish (data governance) va tahliliy vositalardan foydalanish tizimli yoʻlga qoʻyilmagan.

3-bob. Strategiyaning maqsad va yoʻnalishlari

Strategiyaning asosiy maqsadi 2030-yilga qadar bojxona organlari faoliyatini rivojlantirish va tashqi savdo jarayonlarini yengillashtirish orqali bojxona organlarini sunʼiy intellekt texnologiyalaridan samarali foydalanadigan, faoliyati raqamlashtirilgan va shaffof yoʻlga qoʻyilgan mintaqadagi yetakchi tashkilotga aylantirish.

Taʼsir koʻrsatkichlari (Impact):

bojxona tushumlarining yalpi ichki mahsulotdagi ulushi 4,4 foizdan kam boʻlmasligini taʼminlash;

inson omilisiz bojxona rasmiylashtiruvi koʻlamini 60 foizga yetkazish;

bojxona rasmiylashtiruvi vaqtini oʻrtacha importda 2 soat, eksportda 30 daqiqaga qisqartirish.

1-yoʻnalish (a). Bojxona jarayonlarida jismoniy va yuridik shaxslarga qulay shart-sharoitlar yaratish.

1.1-vazifa: TIF bilan bogʻliq tartib-taomillarni soddalashtirish.

Natija koʻrsatkichlari:

bojxona qiymatini hisoblashda asosiy usulni qoʻllash ulushini 89 foizga yetkazish;

bojxona hududida qayta ishlash operatsiyalari ulushini 3 mlrd AQSH dollariga yetkazish;

vakolatli iqtisodiy operatorlar reyestriga kiritilgan TIF ishtirokchilari sonini 500 taga yetkazish.

2-yoʻnalish (b). Bojxona sohasiga sunʼiy intellektni keng joriy etish orqali raqamlashtirish darajasini yuqori bosqichga olib chiqish.

2.1-vazifa: zamonaviy axborot tizimlari, shu jumladan, sunʼiy intellektni keng joriy etish.

Natija koʻrsatkichlari:

“Yagona darcha” bojxona axborot tizimida koʻrsatiladigan elektron xizmatlar sonini 49 taga yetkazish.

3-yoʻnalish (v). Bojxona maʼmurchiligini yanada takomillashtirish.

3.1-vazifa: fiskal vazifalarni samarali amalga oshirish va bojxona tartibotlarini takomillashtirish.

Natija koʻrsatkichlari:

deklaratsiyani taqdim etish jarayonida xavflarni boshqarish axborot tizimi yordamida tahrirlash orqali qoʻshimcha hisoblangan bojxona toʻlovlari miqdorini 2 trln soʻmga yetkazish;

bojxona toʻlovlarini boʻlib-boʻlib yoki kechiktirib toʻlash imkoniyati taqdim etilgan tashkilotlar sonini 800 taga yetkazish;

bojxona organlari tomonidan qabul qilinadigan dastlabki qarorlar sonini 100 taga yetkazish.

3.2-vazifa: bojxona organlarida ularning infratuzilmasini rivojlantirish va zamonaviy texnika vositalari bilan taʼminlash orqali qonunchilik buzilishining oldini olish.

Natija koʻrsatkichlari:

bojxona organlarini zamonaviy nazorat texnika vositalari bilan taʼminlash orqali tovarlarni noqonuniy olib kirish holatlarini aniqlash va qonunbuzilishi holatida aniqlangan tovarlar qiymatini 450 mlrd soʻmga yetkazish;

transport vositalarini bojxona hamrohligida kuzatuvni amalga oshirishda elektron plombalarni qoʻllash ulushini 30 foizga yetkazish;

Oʻzbekiston Respublikasining avtomobil Davlat chegara oʻtkazish punktlarida tovarlarni olib oʻtish hajmini 30,6 mln tonnaga yetkazish;

4-yoʻnalish (g). Bojxona organlarida kadrlar bilan ishlash hamda komplayens tizimini rivojlantirish.

4.1-vazifa: xodimlar bilan ishlash, kasbiy mahoratini oshirish va komplayens mexanizmlarini takomillashtirish hamda ragʻbatlantirish tizimini yaxshilash.

Natija koʻrsatkichlari:

xorijiy mutaxassislar ishtirokida 25 ta oʻquv kurslarini tashkil etish;

Milliy kinologiya markazi tomonidan bojxona va boshqa huquqni muhofaza qilish organlari uchun 210 nafar kinologlarni tayyorlash va ularning malakasini oshirish;

JBT va boshqa xalqaro tashkilotlar tomonidan akkreditatsiyadan oʻtkazilgan hamda malaka toifasiga (master trener) ega boʻlgan bojxona xodimlari sonini 7 nafarga yetkazish;

5-yoʻnalish (d). Xalqaro hamkorlik aloqalarini rivojlantirish.

5.1-vazifa: xalqaro hamkorlikni rivojlantirish.

Natija koʻrsatkichlari:

tovarlar va transport vositalari boʻyicha onlayn axborot almashish tizimi yoʻlga qoʻyilgan xorijiy davlatlar sonini 18 taga yetkazish;

vakolatli iqtisodiy operatorlarni oʻzaro tan olish amaliyoti yoʻlga qoʻyilgan xorijiy davlatlar sonini 7 taga yetkazish;

jalb etilgan xalqaro grant mablagʻlari miqdorini 800 ming AQSH dollariga yetkazish.

4-bob. Strategiyaning maqsadlariga erishish boʻyicha amalga oshiriladigan chora-tadbirlar

Bojxona jarayonlarida jismoniy va yuridik shaxslarga qulay shart-sharoitlar yaratish yoʻnalishida quyidagi chora-tadbirlar amalga oshiriladi:

tashqi savdo shartnomasini tuzmasdan invoys asosida eksport va import operatsiyalarini amalga oshirishda qulayliklar yaratish;

“20 ming tadbirkor — 500 ming malakali mutaxassis” dasturiga kiritilgan tadbirkorlik subyektlariga bojxona toʻlovlarini 120 kungacha muddatga taʼminot asosida boʻlib-boʻlib toʻlash huquqini berish;

tovarlar bojxona hududiga yetib kelingunga qadar dastlabki bojxona yuk deklaratsiyasini taqdim etishning yangi soddalashtirilgan amaliyotini joriy etish;

chegara punktlari orqali tovarlarni erkin muomalaga chiqarish hajmini bosqichma-bosqich oshirish choralarini koʻrish;

tadbirkorlarga tovarlar chiqarib yuborilganidan keyingi bojxona nazoratida kelib chiqish toʻgʻrisidagi sertifikat lozim darajada rasmiylashtirilmaganligi aniqlanganda, bojxona rasmiylashtiruvi amalga oshirilgan sanadan boshlab uch yil davomida toʻgʻri sertifikat taqdim etilganda tarif preferensiyalarini tiklash huquqini berish;

tovarlarni bojxona hamrohligida kuzatib borishda bojxona toʻlovlari toʻlanishini taʼminlashning eng yuqori miqdorini oshirish;

vakolatli iqtisodiy operatorlar uchun qoʻshimcha yengilliklar yaratish;

TIF ishtirokchilarining oʻz faoliyati ochiqligini taʼminlashga qaratilgan maʼlumotlar asosida ularning xavf darajasini belgilash amaliyotini yoʻlga qoʻyish;

bojxona yuk deklaratsiyasini toʻldirish tartibini soddalashtirish;

vaqtincha olib kirish va olib chiqish tartibotlarini xalqaro konvensiyalar talabi asosida qayta koʻrib chiqish;

xorijiy valyutani respublikadan olib chiqish tartibini soddalashtirish;

bojxona yuk deklaratsiyalarini rasmiylashtirish vaqtini qisqartirishga xizmat qiluvchi navbat modulini yaratish;

barcha notarif choralarning reyestrini ishlab chiqish va raqamlashtirish;

TIF ishtirokchilari uchun bojxona toʻlovlari toʻlanishini taʼminlashning kafolat turini soddalashtirish;

xalqaro tashuvlarni amalga oshirishda tovar-transport yukxatlarini toʻldirish tartibini aniq belgilash;

bojxona nazorati zonasi rejimini buzish va bojxona organiga hisobotlarni taqdim etmaslik kabi bojxonaga oid maʼmuriy huquqbuzarlik holatlarini birinchi marotaba sodir etgan TIF ishtirokchilariga nisbatan maʼmuriy ogohlantirishni qoʻllash amaliyotini joriy etish.

Bojxona sohasiga sunʼiy intellektni keng joriy etish orqali raqamlashtirish darajasini yuqori bosqichga olib chiqish yoʻnalishida quyidagi chora-tadbirlar amalga oshiriladi:

Bojxona qoʻmitasi tarkibida bojxona organlari faoliyatida raqamli texnologiyalar va sunʼiy intellektni keng joriy etishga ixtisoslashtirilgan Raqamli texnologiyalar markazini tashkil etish;

temir yoʻl transportida konteyner tashuvlarini amalga oshirishda temir yoʻl yuk xatini elektron rasmiylashtirish tartibini yoʻlga qoʻyish;

havo transportida tashiladigan tashqi savdo yuklarini rasmiylashtirish jarayonlarini raqamlashtirish;

yuridik shaxslarga vakolatli iqtisodiy operator maqomini berish hamda ularning faoliyatini tartibga solish jarayonlarini raqamlashtirish;

jismoniy shaxslarga bojxona organlari tomonidan qoʻllangan jarima solish haqidagi qarorlar bilan tanishish, jarimani imtiyozli toʻlash muddatlaridan xabardor boʻlish, ular yuzasidan toʻlovlarni amalga oshirish imkonini beruvchi “Customs fine” mobil ilovasini yaratish;

sunʼiy intellekt yordamida tovarning bojxona qiymatini nazorat qilish modelini joriy etish;

“Yagona darcha” bojxona axborot tizimi orqali koʻrsatiladigan xizmatlar turini kengaytirish orqali uning yangi talqinini ishlab chiqish;

ortiqcha toʻlangan yoki undirilgan bojxona toʻlovlarini qaytarish jarayonlarini raqamlashtirish boʻyicha “Bojxona toʻlovlarini qaytarish” interaktiv xizmatini joriy etish;

maʼlumotlar almashinuvi yoʻlga qoʻyilgan xorijiy davlatlardan Oʻzbekistonga eksport qilingan tovarlar haqidagi maʼlumotlarni avtomatik tahlil qilish imkoniyatini yaratish;

TIF ishtirokchilari oʻrtasidagi oʻzaro munosabatlarni raqamlashtirishga qaratilgan “TIF ishtirokchilari roʻyxati” axborot tizimini ishlab chiqish va amaliyotga joriy etish;

bojxona organlari tomonidan koʻrsatiladigan barcha xizmatlarni bir joydan, shu jumladan, Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali amalga oshirish imkoniyatiga ega boʻlgan mobil ilovani joriy etish;

bojxona yuk deklaratsiyasiga ilova qilingan invoys va boshqa hujjatlarni “OCR” texnologiyalari yordamida oʻqish amaliyotini bosqichma-bosqich joriy etish, shuningdek, ulardagi maʼlumotlarni raqamlashtirish hamda avtomatik solishtirish imkoniyatini yaratish;

sunʼiy intellekt texnologiyalarini qoʻllagan holda transport vositasining oʻlchamlari (gabaritlari) asosida uning turini avtomatik aniqlash modelini yaratish;

sunʼiy intellekt funksiyalariga ega videokuzatuv tizimi — yuzni tanish, davlat raqam belgilarini avtomatik oʻqish (ANPR), transport oqimini tahlil qilish va shubhali harakatlarni avtomatik aniqlash imkoniyatiga ega “Smart CCTV” tizimlarini bosqichma-bosqich joriy etish.

Bojxona maʼmurchiligini yanada takomillashtirish yoʻnalishida quyidagi chora-tadbirlar amalga oshiriladi:

TIF TN kodlarini manipulyatsiya qilish xavfi mavjud boʻlgan tovarlar roʻyxatini shakllantirish va bojxona boji stavkalarini qayta koʻrib chiqish;

tashqi savdo operatsiyalari monitoringi jarayonlarini takomillashtirish;

dastlabki qarorlarni qabul qilish jarayonlarini takomillashtirish;

tovarlarni davlat foydasiga voz kechish bojxona rejimiga joylashtirish jarayonlarini soddalashtirish;

bojxona yuk deklaratsiyasini bojxona organiga malaka sertifikati asosida taqdim etish amaliyotini joriy etish;

Oʻzbekiston Respublikasining bojxona hududiga import qilinadigan aksiz toʻlanadigan tovarlarning TIF TN kodlarini belgilash;

tovarlarning TIF TN boʻyicha kodlarini kichik subpozitsiyalar darajasida detallashtirish jarayonlari yuzasidan aniq mezonlarni belgilash;

tovarlarni tashish xarajatlarini sunʼiy intellekt asosida avtomatik hisoblash modulini takomillashtirish va barcha yetkazib berish shartlariga (jumladan, S va D guruhlariga) tatbiq etish hamda yoʻnalish, masofa, transport va tovar turi, ogʻirligi, hajmi kabi mezonlar asosida aniq hisob-kitob qilishni yoʻlga qoʻyish;

xalqaro kuryerlik joʻnatmalari tezkor va sifatli yetkazilishini taʼminlash maqsadida sohaga “Ekspress tashuvchi” institutini joriy etish;

elektron tijoratni rivojlantirish va ushbu yoʻnalishdagi tartibotlarni yanada soddalashtirishga qaratilgan joʻnatmalar deklaratsiyasini joriy etish;

tovarlarni qayta ishlashga ruxsat etish va boshqa sohalarda xavfni boshqarish tizimini qoʻllash amaliyotini joriy etish;

bojxona toʻlovlarini kechiktirib yoki boʻlib-boʻlib toʻlash imkoniyatini taqdim etish tartibini Soliq kodeksi talablariga muvofiqlashtirish;

Oʻzbekiston Respublikasining JSTga aʼzo boʻlgandan soʻng yagona hujjat tamoyili ostida tovarlarning TIF TN boʻyicha kodlari, ular yuzasidan JST doirasida kelishilgan maksimal miqdorlar (bound rate) hamda amaliyotda qoʻllanayotgan import bojxona boji stavkalarini qonun bilan belgilash;

sunʼiy intellekt texnologiyalarini qoʻllagan holda tovarlarni bojxona kuzatuvi ostida tashish jarayonlarida “GPS” elektron plombalaridan foydalanish amaliyotini joriy etish;

bojxona chegarasi orqali harakatlanayotgan xorijiy transport vositalaridan Oʻzbekiston Respublikasi hududiga kirgan va uning hududi orqali tranziti uchun yigʻimlarning toʻgʻri undirilishini bojxona organlarining axborot tizimlari orqali monitoring qilish;

vakolatli iqtisodiy operatorlar tomonidan huquqbuzarlik sodir etilishi yoxud talablarga rioya etilmasligining oldini olishga qaratilgan choralarni belgilash;

Bojxona kodeksida belgilangan tovarlar chiqarib yuborilgandan keyingi nazorat tartiblarini soddalashtirish va imtiyozlarni qoʻllash shaffofligini taʼminlash;

bojxona chegarasi orqali harakatlanayotgan fuqarolarga nisbatan xavflarni barvaqt aniqlash, oldini olish va samarali boshqarish boʻyicha sunʼiy intellekt elementlariga asoslangan raqamli xavf-profil modelini yaratish;

Bojxona qoʻmitasining hududiy boshqarmalarini bosqichma-bosqich birlashtirish orqali hududlararo bojxona boshqarmalarini tashkil etish, xususan, “Yagona TIF” tamoyili asosida sinov tariqasida Toshkent shahri hududidagi TIF bojxona postlarini birlashtirish;

chegara bojxona postlarida uch va toʻrt smenali xizmatni tashkil etish orqali samarali bojxona nazoratini tashkil etish;

Xalqaro valyuta jamgʻarmasi koʻmagida Bojxona qoʻmitasi raisiga bojxona islohotlari samaradorligini oshirish boʻyicha doimiy maslahatchi — ekspertni jalb etish;

respublikada boʻlish muddati oʻtgan transport vositalarini aniqlash maqsadida Ichki ishlar vazirligi bilan hamkorlikni yoʻlga qoʻyish;

jinoyatlarni erta aniqlash va oldini olish maqsadida Bojxona qoʻmitasining targetlash va xavflarni monitoring qilish boshqarmasiga Ichki ishlar vazirligining “Xavfsiz shahar” tizimlarini rivojlantirish markazi dasturiy taʼminotining barcha elementlaridan foydalanish imkoniyatini yaratish;

fitosanitariya, veterinariya, ekologiya, sanitariya va texnik jihatdan tartibga solish sohalarida xavflarni boshqarish tizimini joriy etish hamda takomillashtirish yoʻnalishida hamkorlikni yoʻlga qoʻyish;

yagona tranzit siyosatini amalga oshirish va davlat nazorati organlari oʻrtasidagi oʻzaro hamkorlikni muvofiqlashtirish boʻyicha institutsional mexanizmlarni takomillashtirish;

karantin nazorati ostidagi tovarlarni respublika hududidan tranzit olib oʻtish tartibini takomillashtirish;

ishonchli tadbirkorlik subyektlari — vakolatli iqtisodiy operatorlarning boshqa vazirlik va idoralar tomonidan tan olinishi va ular tomonidan qoʻshimcha yengillik va imtiyozlar berilishini joriy etish;

Markaziy bojxona laboratoriyasi tarkibida tovarlarni respublika boʻyicha joyiga chiqqan holda ekspress tahlil qilish uchun mobil sayyor (avtomobilga oʻrnatilgan) laboratoriya xizmati faoliyatini yoʻlga qoʻyish;

Markaziy bojxona laboratoriyasida noaniq kimyoviy moddalar, yangi psixoaktiv moddalar (NPS), sintetik narkotiklar va fentanil analoglarini tezkor aniqlashga qaratilgan yuqori aniqlikdagi mass-spektrometriya texnologiyalarini joriy etish;

tergovga qadar tekshiruv va surishtiruv jarayonlarini raqamlashtirish;

chegara bojxona postlarini inspeksion koʻrik majmualari, elektron tarozilar, “Body scanner”, rentgen qurilmalar, “GPS” plombalar, dronlar, bodi-kameralar, intellektual kuzatuv kameralari va boshqa turdagi zarur nazorat-texnik vositalar bilan taʼminlash;

Markaziy bojxona laboratoriyasining ekspertizaga oid hujjatlarini raqamlashtirish, ular asosida elektron etalon maʼlumotlar bazasini (Digital Reference Library) bosqichma-bosqich shakllantirish hamda undan tovarlarning TIF TN boʻyicha tasniflanishini oʻrganishda xavfni boshqarish tizimida qoʻllanadigan sunʼiy intellekt maʼlumotlar bazasini takomillashtirish;

Raqamli hukumat maʼlumotlar markazi bazasida Bojxona qoʻmitasining zaxira (rezerv) maʼlumotlar markazini tashkil etish uchun zarur server uskunalari, apparat va dasturiy taʼminot vositalari bilan taʼminlash;

axborot xavfsizligini taʼminlashni yanada kuchaytirish boʻyicha SOC (Security Operations Center) monitoring tizimini joriy etish;

chegara punktlariga tutash hududlarda transport vositalari uchun avtoturargohlar va bojxona terminallarini tashkil etish;

chegara bojxona postlarida sunʼiy intellekt asosida ishlovchi interaktiv robotlardan foydalanish orqali yangi raqamli yechimlar asosida yoʻlovchilarga bojxona qoidalari, deklaratsiya toʻldirish tartibi va nazorat jarayonlari boʻyicha tezkor maʼlumot berishni yoʻlga qoʻyish.

Bojxona organlarida kadrlar bilan ishlash hamda komplayens tizimini rivojlantirish yoʻnalishida quyidagi chora-tadbirlar amalga oshiriladi:

xalqaro tashkilotlar koʻmagida bojxona auditi, xavflarni boshqarish va sunʼiy intellekt boʻyicha oʻquv seminarlari, malaka oshirish kurslarini tashkil etish;

xodimlarni axborot texnologiyalari infratuzilmasining barqarorligi, yuqori darajadagi axborot xavfsizligi hamda raqamli xizmatlarning uzluksizligini taʼminlash boʻyicha “DevOps” va “Pentest” yoʻnalishlarida oʻqitish;

Milliy kinologiya markazi kinologlari va xizmat itlarini tayyorlash, qayta tayyorlash, va bu borada kadrlar salohiyatini yuksaltirish choralarini koʻrish;

oliy taʼlim muassasalari bitiruvchi kurs talabalarining bojxona organlarida amaliyot oʻtash tartibini joriy etish;

“El-yurt umidi” jamgʻarmasi bilan hamkorlikda xorijiy davlatlarning nufuzli universitetlari bitiruvchilari hamda xorijda tahsil olayotgan talabalar bilan doimiy ravishda uchrashuvlar tashkil etish va ularni bojxona organlariga ishga qabul qilish choralarini koʻrish;

bojxona organlari tomonidan tashkil etiladigan innovatsion loyihalar, kitobxonlik, ijodkorlik, sport va maʼnaviy tadbirlar sovrindorlarini moddiy va idoraviy mukofotlar bilan ragʻbatlantirish tizimini joriy etish;

Bojxona qoʻmitasida Korrupsiyaga qarshi boshqaruv tizimlari (ISO 37001:2025) xalqaro standartini bosqichma-bosqich joriy etish;

“Integrity monitoring” tizimi orqali yuqori korrupsion xavfga ega lavozimlarda xizmat olib boruvchi xodimlarning turmush tarzini tahlil qilish amaliyotini joriy etish;

xalqaro tashkilotlar tomonidan ekspert sifatida tan olingan, akkreditatsiyadan oʻtkazilgan bojxona xodimlarini qoʻllab-quvvatlashga qaratilgan ragʻbatlantirish tizimini joriy etish;

bojxona sohasini rivojlantirish boʻyicha alohida tashabbus koʻrsatgan bojxona xodimlarini va boshqa hamkor tashkilotlar xodimlarini ragʻbatlantirish tartibini belgilash;

xodimlar uchun xizmat uylari va ipoteka subsidiyalari ajratilishini kengaytirish;

mahalliy oliy taʼlim muassasalari bilan hamkorlikda bojxona organlarida faoliyat yuritayotgan IT-mutaxassislarining zamonaviy axborot texnologiyalari, kiberxavfsizlik, dasturlash hamda sunʼiy intellekt yoʻnalishlari boʻyicha bilim va koʻnikmalarini yanada oshirish boʻyicha oʻquv kurslarini tashkil etish.

Xalqaro hamkorlik aloqalarini rivojlantirish yoʻnalishida quyidagi chora-tadbirlar amalga oshiriladi:

Armaniston, Tailand va Indoneziya davlatlari bilan bojxona ishlarida oʻzaro hamkorlik toʻgʻrisidagi bitim loyihalarini imzolash choralarini koʻrish;

Birlashgan Arab Amirliklari bilan statistik maʼlumotlar almashish yoʻnalishida hamkorlikni yoʻlga qoʻyish;

qoʻshni davlatlarning nazorat organlari bilan hamkorlikda “Yagona toʻxtash” (one-stop border post) tamoyili asosida faoliyat koʻrsatuvchi chegara bojxona postlari faoliyatini yoʻlga qoʻyish;

Xalqaro temir yoʻllarda yuk tashish qatnovlari toʻgʻrisidagi bitimga aʼzo davlatlar temir yoʻl idoralari bilan temir yoʻl transporti yuk xatini elektron almashish tartibini yoʻlga qoʻyish;

Bojxona qoʻmitasi Markaziy bojxona laboratoriyasini JBTning mintaqaviy laboratoriyasi maqomi hamda imijini mustahkamlash maqsadida “Tovarlarni tasniflashda bojxona laboratoriyalarining oʻrni va uygʻunlashgan tizimni takomillashtirishning dolzarb masalalari” mavzusida mintaqaviy seminar oʻtkazish;

Osiyo taraqqiyot bankining Markaziy Osiyo mintaqaviy iqtisodiy hamkorlik dasturi (CAREC) doirasida Raqamli bojxona va logistika alyansi (CAREC Advanced Transit System — CATS) loyihasida Oʻzbekiston ishtirokini taʼminlash;

JBTning Tovarlarning chiqish vaqti tadqiq qilish uslubiyotidan (WCO Time Release Study — TRS) foydalanish orqali import-eksport jarayonlaridagi muammolarni aniqlash va bartaraf etish;

Bojxona institutini JBTning mintaqaviy oʻquv markaziga aylantirish boʻyicha JBT bilan muzokaralar oʻtkazish;

JBT bilan hamkorlikda Oʻzbekistonda TIF TNning yangi 2027-yilgi talqinini ishlab chiqish;

JBTning “ClikC!” platformasidagi darslarni oʻzbek tiliga tarjima qilish hamda unda bojxona xodimlarining taʼlim olishi va sertifikatlarni qoʻlga kiritishini taʼminlash;

Oʻzbekiston bojxona organlari xodimlarining JBT tomonidan tashkil etiladigan inson kapitalini rivojlantirish boʻyicha dastur va tanlovlarida (WCO Fellowship Programme va WCO-Japan Career Development Programme) ishtirok etishi;

Bojxona qoʻmitasining JBT boshqaruv organlari, qoʻmitalari va ishchi guruhlaridagi ishtirokini kengaytirish;

xalqaro grantlar va texnik koʻmak loyihalaridan samarali foydalanish tizimini takomillashtirish hamda bojxona xodimlarining xorijiy taʼlim muassasalarida malaka oshirishi va stajirovka oʻtashini tashkil etish;

Milliy kinologiya markazining xalqaro nufuzini oshirishga qaratilgan xalqaro koʻrgazma, seminar, musobaqa va forumlarni tashkil etish;

JBT tomonidan tashkil etiladigan texnologik konferensiya va koʻrgazmalarda Bojxona qoʻmitasi xodimlarining ishtirokini taʼminlash;

vakolatli iqtisodiy operatorlarni oʻzaro tan olish boʻyicha bitimlar imzolangan hamkor davlatlar sonini koʻpaytirish.

5-bob. Strategiyani amalga oshirishning asosiy tamoyillari

Strategiyani samarali va tizimli amalga oshirish, davlat va xususiy sektor oʻrtasidagi hamkorlikni yangi bosqichga olib chiqish maqsadida quyidagi tamoyillarga asoslaniladi:

Inson manfaatlarini taʼminlash tamoyili — har bir chora-tadbir tadbirkorlik subyektlari uchun xizmatlarning qulayligi va tezkorligini taʼminlashga qaratiladi.

Muvofiqlik (uygʻunlik) tamoyili — maqsadlar “Oʻzbekiston — 2030” strategiyasi, tarmoq va hududiy dasturlar hamda xalqaro kelishuvlarga mos keladi.

Iqtisodiy samaradorlik tamoyili — investitsiyalar aniq iqtisodiy foyda keltirishi va xarajatlarni qisqartirish orqali oʻzini oqlashi lozim.

Moliyaviy barqarorlik tamoyili — barcha maqsadlar budjetlashtirish jarayoni bilan uygʻun holda yetarli resurslar bilan rejalashtiriladi.

Hisobdorlik tamoyili — har bir vazifa boʻyicha aniq masʼul ijrochi belgilanadi va natijalar muntazam baholab boriladi.

Shaffoflik tamoyili — islohotlar, investitsiya dasturlari va davlat xaridlarida ochiqlik taʼminlanadi.

Uzluksiz rejalashtirish tamoyili — rejalashtirish, monitoring va baholash jarayonlari bir-birini uzviy davom ettiradi.

Imkoniyatlar tengligi tamoyili — barcha hududlar va TIF ishtirokchilari uchun teng shart-sharoitlar yaratiladi.

6-bob. Maqsadli auditoriya va uning segmentlariga yondashuv

Strategiyaning maqsad va vazifalarini amalga oshirishda TIF ishtirokchilarining oʻziga xos ehtiyojlari, iqtisodiy faoliyati, bozordagi roli va funksional vazifalaridan kelib chiqqan holda quyidagi segmentlar bilan manzilli ishlash nazarda tutiladi:

davlat organlari va nazorat idoralari — “Yagona darcha” tamoyili asosida oʻzaro axborot almashinuvini rivojlantirish, muvofiqlashtirilgan chegara boshqaruvini takomillashtirish hamda davlat xizmatlarini integratsiyalash maqsad qilingan;

jismoniy shaxslar (yoʻlovchilar va fuqarolar) — bojxona xizmatlaridan foydalanishni soddalashtirish va raqamlashtirish, chegara orqali harakatlanishda qulaylik va tezkorlikni taʼminlash, bojxona qonunchiligiga ixtiyoriy rioya etish madaniyatini shakllantirish hamda raqamli xizmatlardan keng foydalanish imkoniyatlarini yaratish maqsad qilingan;

eksportyorlar va importyorlar — TIFni amalga oshirishda vaqt va xarajatlarni qisqartirish, bojxona rasmiylashtiruvini raqamlashtirish, prognoz qilinadigan va shaffof tartib-taomillarni joriy etish hamda tashqi savdo raqobatbardoshligini oshirish maqsad qilingan;

mikro, kichik va oʻrta biznes subyektlari — tashqi savdo faoliyatiga kirishni yengillashtirish, maslahat va axborot xizmatlarini kuchaytirish, soddalashtirilgan bojxona tartib-taomillaridan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish maqsad qilingan;

yirik soliq toʻlovchilar va halol TIF ishtirokchilari — ishonchga asoslangan hamkorlikni, shu jumladan, vakolatli iqtisodiy operator institutini rivojlantirish hamda tovarlar chiqarib yuborilgandan keyingi bojxona nazorati mexanizmlarini keng qoʻllash orqali bojxona tartibotlarini yengillashtirish maqsad qilingan;

bojxona brokerlari, bojxona tashuvchilari, bojxona omborlari, erkin va maxsus iqtisodiy zonalar, logistika va transport tashkilotlari — logistika zanjirining uzluksizligini taʼminlash, raqamli maʼlumotlar almashinuvini rivojlantirish, xizmatlar sifatini oshirish va davlat-xususiy sheriklik asosida hamkorlikni mustahkamlash maqsad qilingan;

elektron tijorat ishtirokchilari, kuryerlik va pochta operatorlari — tezkor va xavflarga asoslangan bojxona nazoratini tashkil etish va elektron maʼlumotlar almashinuvini toʻliq yoʻlga qoʻyish orqali transchegaraviy elektron savdo uchun zamonaviy bojxona yechimlarini joriy etish maqsad qilingan;

xalqaro tashkilotlar va xorijiy bojxona maʼmuriyatlari — axborot almashinuvini kengaytirish, oʻzaro tan olish mexanizmlarini rivojlantirish, chegaralararo hamkorlikni kuchaytirish va xalqaro standartlarni milliy amaliyotga joriy etish maqsad qilingan;

investorlar va xorijiy kompaniyalar — investitsiya loyihalarini amalga oshirishda qulay bojxona muhitini shakllantirish, huquqiy kafolatlar va xizmatlar shaffofligini taʼminlash orqali mamlakatning investitsiyaviy jozibadorligini oshirish maqsad qilingan;

bojxona organlari xodimlari — professional kompetensiyalar, raqamli koʻnikmalar va xizmat madaniyatini rivojlantirish, halollik va meritokratiya tamoyillarini mustahkamlash, zamonaviy mehnat sharoitlarini yaratish hamda inson kapitali salohiyatini oshirish maqsad qilingan;

jamoatchilik va fuqarolik jamiyati institutlari — bojxona organlari faoliyatining ochiqligi va hisobdorligini taʼminlash, jamoatchilik bilan muloqotni kuchaytirish, huquqiy ong va qonunlarga itoatkorlik madaniyatini yuksaltirish maqsad qilingan.

Maqsadli auditoriya bilan ishlashda ularning huquqiy maqomi bilan bir qatorda qonunchilikka rioya qilish darajasi, xavf profili va ishonch indeksi asosiy mezonlardan biri sifatida qoʻllanadi.

Shunga muvofiq:

ishonchli ishtirokchilar uchun xizmatlardan foydalanishni maksimal darajada soddalashtirish, avtomatlashtirilgan rasmiylashtirish, ustuvor xizmat koʻrsatish va bojxona nazoratidan keyingi nazoratga asoslangan yondashuv qoʻllanadi;

umumiy toifadagi ishtirokchilar uchun raqamli xizmatlar, xavflarni boshqarish tizimiga asoslangan standart nazorat va profilaktik maslahatlar taʼminlanadi;

xavf darajasi yuqori boʻlgan ishtirokchilar boʻyicha sunʼiy intellekt, katta hajmdagi maʼlumotlar tahlili va zamonaviy xavflarni boshqarish vositalariga asoslangan kuchaytirilgan bojxona nazorati amalga oshiriladi.

Maqsadli auditoriyaning barcha segmentlari bilan munosabatlar “Mijozga yoʻnaltirilgan bojxona xizmati”, “Raqamli birinchi (Digital First)”, “Xavflarni boshqarish” va “Ishonchga asoslangan hamkorlik (Compliance Partnership)” tamoyillari asosida tashkil etiladi.

7-bob. Strategiyani amalga oshirish boʻyicha chora-tadbirlar dasturi

Strategiyani amalga oshirish boʻyicha chora-tadbirlar dasturi (keyingi oʻrinlarda — Dastur) 1-ilovaga muvofiq amalga oshiriladi. Dastur Strategiyani amal qilish muddati (2026 — 2030-yillar) bilan muvofiq.

Strategiyaning samaradorlik koʻrsatkichlari (taʼsir va natija) va Dasturdagi tadbirlar va ularning bevosita faoliyat natijasi koʻrsatkichlari oʻzaro uzviy va mantiqiy bogʻliqlikda amalga oshiriladi.

Masʼuliyatni aniq taqsimlash maqsadida har bir chora-tadbir boʻyicha quyidagi rollardan foydalaniladi:

bajarish uchun masʼul — chora-tadbirni bevosita amalga oshiruvchi organ;

javobgar — Bojxona qoʻmitasi (bosh muvofiqlashtiruvchi);

maslahatlashuvchi — Strategik rejalashtirish boʻyicha muvofiqlashtiruvchi kengash.

Dastur dinamik xususiyatga ega boʻlib, uni amalga oshirish jarayonida quyidagi holatlarda qayta koʻrib chiqish boʻyicha tavsiyalar va koʻrsatmalar ishlab chiqiladi hamda oʻrnatilgan tartibda oʻzgartirish kiritiladi:

monitoring va tahlil natijalariga koʻra ayrim tadbirlarning samaradorligi past deb topilganda;

TIF ishtirokchilarining ehtiyojlari va tashqi muhitdagi (iqtisodiy, texnologik) oʻzgarishlar yangi yondashuvlarni talab etganda;

qoʻshimcha moliyaviy resurslar yoki xalqaro grantlar jalb qilinganda.

8-bob. Strategiyani amalga oshirishdan kutilayotgan natijalar

Strategiya doirasida belgilangan vazifalarni bajarish orqali 2030-yilga qadar bojxona organlarini faoliyati raqamlashtirilgan, samarali va xalqaro standartlarga muvofiq tizimga aylantirishda quyidagi natijalarga erishish nazarda tutilmoqda:

savdoni yengillashtirish sohasida rasmiylashtiruv jarayonlari tezlashadi, TIF ishtirokchilari uchun vaqt va xarajatlar qisqaradi. Yagona raqamli platforma va onlayn toʻlov tizimlari joriy etilishi orqali davlat organlari va biznes oʻrtasidagi munosabatlar sodda va shaffof shaklga keltiriladi;

xavflarni boshqarish va raqamli tahlil vositalari qoʻllanishi natijasida nazorat samaradorligi oshadi, ortiqcha tekshiruvlar kamayadi, qonunbuzarliklarni aniqlash darajasi ortadi. Bojxona auditi va post-audit mexanizmlari kuchayishi orqali Davlat budjetiga tushumlar barqaror taʼminlanadi;

chegara infratuzilmasining modernizatsiya qilinishi oʻtkazuvchanlik qobiliyatini oshiradi, inson omilini kamaytiradi va xavfsizlikni mustahkamlaydi. Inson kapitali sohasida kadrlar salohiyati, harbiy va jismoniy tayyorgarlik darajasi hamda halollik tamoyillari kuchayadi.

9-bob. Strategiyani amalga oshirishdagi ehtimoliy xavf-xatarlar va ularni yumshatish

Strategiyani amalga oshirish jarayonida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan ichki va tashqi xavf-xatarlarni oldindan prognoz qilish hamda ularning bojxona sohasi va TIFni rivojlanishiga salbiy taʼsirini minimallashtirish maqsadida quyidagi chora-tadbirlar belgilanadi:

Iqtisodiy xavflar: global iqtisodiy beqarorlik, tashqi savdo hajmining pasayishi, infratuzilma loyihalarini moliyalashtirish manbalari cheklanishi natijasida investitsiya faolligining susayishi.

Yumshatish choralari: moliyalashtirish manbalarini diversifikatsiya qilish, davlat-xususiy sheriklik mexanizmlarini keng joriy etish, xalqaro moliya institutlari mablagʻlari va grantlarini faol jalb etish, yuqori iqtisodiy samaradorlikka ega ustuvor loyihalarni bosqichma-bosqich amalga oshirish.

Geosiyosiy va tashqi savdo xavflari: geosiyosiy ziddiyatlar, sanksiyalar, tashqi savdo cheklovlari yoki ayrim transport yoʻlaklarida uzilishlar yuzaga kelishi natijasida tashqi savdo hajmlarining qisqarishi.

Yumshatish choralari: qoʻshni davlatlar bilan transport va tranzit sohasida hamkorlikni kuchaytirish, yangi tashqi bozorlar va logistika yoʻnalishlarini shakllantirish.

Institutsional xavflar: davlat organlari va sohadagi ishtirokchilar oʻrtasida muvofiqlashtirish darajasining pastligi, byurokratik toʻsiqlar hamda ayrim islohotlarni amalga oshirishda institutsional salohiyatning yetarli emasligi.

Yumshatish choralari: idoralararo hamkorlik mexanizmlarini takomillashtirish, davlat nazorati jarayonlarini raqamlashtirish, inson omilini qisqartirish.

Texnologik va kiberxavfsizlik xavflari: raqamli platformalar, elektron navbat va bojxona tizimlarida texnik nosozliklar, maʼlumotlar xavfsizligiga tahdidlar hamda kiberjinoyatchilik holatlarining yuzaga kelishi.

Yumshatish choralari: kiberxavfsizlik tizimini xalqaro standartlar asosida kuchaytirish, raqamli infratuzilmani muntazam texnik auditdan oʻtkazish, maʼlumotlarni himoya qilishning zamonaviy mexanizmlarini joriy etish hamda zaxira raqamli infratuzilmalarni shakllantirish.

10-bob. Strategiyani amalga oshirishning resurs va moliyaviy taʼminoti

Strategiyada belgilangan maqsad va vazifalarni toʻliq, sifatli va oʻz vaqtida amalga oshirish uchun moliyaviy, moddiy-texnik, infratuzilmaviy va inson resurslaridan samarali foydalanishning quyidagi tizimi joriy etiladi:

10.1. Umumiy moliyalashtirish hajmi

Strategiyani 2026 — 2030-yillarda amalga oshirish uchun zarur jami kapital qoʻyilma 1,7 trln soʻm etib baholangan. U manbalar kesimida quyidagicha taqsimlanadi (Strategiyada keltirilgan moliyalashtirish hajmlari dastlabki hisob-kitoblar boʻlib, loyihalarning yakuniy qiymati texnik-iqtisodiy asoslar va loyiha-smeta hujjatlari ishlab chiqilgandan soʻng belgilangan tartibda aniqlashtiriladi):

10.2. Manbalar tasnifi

Moliyalashtirish Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti, Bojxona qoʻmitasining Moddiy yordam, ijtimoiy himoya, bojxona organlarini rivojlantirish va koʻzda tutilmagan xarajatlar maxsus jamgʻarmasi, Bojxona qoʻmitasining budjetdan tashqari rivojlantirish jamgʻarmasi, Bojxona qoʻmitasining Raqamli texnologiyalar markazi mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.

Shu bilan birga muzokaralarda erishilgan kelishuvlarga asosan xalqaro moliya tashkilotlari, xorijiy davlatlar va boshqa donorlar grantlari va texnik koʻmak mablagʻlari hisobidan amalga oshirilishi mumkin.

10.3. Shaffoflik va nazorat

Strategiya doirasida amalga oshiriladigan chora-tadbirlar va investitsiya loyihalarining moliyaviy hamda natijaviy koʻrsatkichlari boʻyicha doimiy monitoring tizimi joriy etiladi.

Davlat budjeti mablagʻlari, xalqaro moliya institutlari mablagʻlari va grantlar boʻyicha qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan maʼlumotlar asosida audit va baholash natijalari eʼlon qilib boriladi.

Davlat xaridlari, tender va loyihalarni moliyalashtirish jarayonlarida raqamli texnologiyalarga asoslangan shaffof boshqaruv mexanizmlari keng joriy etiladi.

11-bob. Strategiyani amalga oshirishni monitoring qilish va hisobot berish tartibi

Strategiya ijrosini monitoring qilish qonuniylik, xolislik, ochiqlik va ishonchlilik tamoyillari asosida Strategik rejalashtirish va rivojlanishning raqamli platformasi hamda “Ijro.gov.uz” tizimi orqali amalga oshiriladi.

Bojxona qoʻmitasi umumiy monitoringni amalga oshiradi va umumlashtirilgan hisobotlarni tayyorlaydi.

Masʼul tashkilotlar maʼlumotlarni 2-ilovadagi namunaga muvofiq taqdim etadi.

Hisobot berish muddatlari yagona tartibda belgilanadi:

bevosita natija (output) va natija (outcome) koʻrsatkichlari — hisobot yilidan keyingi yil mart oyining 20-sanasiga qadar;

taʼsir (impact) koʻrsatkichlari — hisobot yilidan keyingi yil aprel oyining 10-sanasiga qadar.

12-bob. Strategiyani amalga oshirish samaradorligini baholash mexanizmi

Strategiyaning maqsadlariga erishilganlik darajasi, rivojlanish dinamikasi va ularga erishish jarayonida resurslardan foydalanish natijadorligi, qoʻyilgan maqsadlarning strategik ahamiyati hamda ular orqali erishilgan natijalarning samaradorligini tahlil qilish va barqarorligini aniqlash maqsadida oraliq va yakuniy baholash oʻtkaziladi.

Baholash tizimi va darajalari:

Bojxona qoʻmitasi Strategiya yakunlangunga qadar (zaruratga koʻra 2028-yilda) Strategik rivojlanish va islohotlar agentligi bilan birgalikda oraliq baholashni oʻtkazadi. Bunda muayyan maqsadlarni oʻzgartirish yoki ularga erishish mexanizmlarini takomillashtirish boʻyicha takliflar ishlab chiqiladi.

Oraliq baholash natijalariga asosan aniqlangan kamchiliklar boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirish usul va vositalariga tegishli oʻzgartirishlar kiritish boʻyicha takliflar Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Strategik rejalashtirish va rivojlanish boʻyicha muvofiqlashtiruvchi kengashga kiritiladi.

Muvofiqlashtiruvchi kengash tomonidan, zaruratga koʻra, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi yoki Vazirlar Mahkamasiga Strategiyaga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish boʻyicha takliflar kiritiladi.

Bojxona qoʻmitasi Strategiya muddati yakunlangandan soʻng Strategik rivojlanish va islohotlar agentligi bilan birgalikda yakuniy baholashni oʻtkazadi.

Yakuniy baholashda Strategiyada belgilangan maqsadlarga erishilganlik darajasi, rivojlanish samaradorligi, taʼsiri va barqarorligiga baho beriladi hamda kelgusidagi muayyan strategik rejalashtirish hujjatlari boʻyicha takliflar ishlab chiqiladi.

Yakuniy baholash natijalariga asosan ishlab chiqilgan takliflar Muvofiqlashtiruvchi kengash muhokamasiga kiritiladi.

13-bob. Yakunlovchi qoidalar

Strategiya bojxona organlari faoliyatini rivojlantirish va tashqi savdo jarayonlarini yengillashtirish orqali bojxona organlarini sunʼiy intellekt texnologiyalaridan samarali foydalanadigan, faoliyati shaffof va raqamlashtirilgan mintaqadagi yetakchi tashkilotga aylantirishning asosiy maqsad hamda mexanizmlarini belgilaydi.

Oʻzbekiston Respublikasi davlat bojxona xizmati organlari va tashqi iqtisodiy faoliyat jarayonlarini 2030-yilga qadar rivojlantirish strategiyasiga 1-ILOVA

2026 — 2030-yillarga moʻljallangan “Yangi Oʻzbekiston bojxonasi — 2030” strategiyasini amalga oshirish boʻyicha chora-tadbirlar

DASTURI

2026 — 2030-yillarga moʻljallangan “Yangi Oʻzbekiston bojxonasi — 2030” strategiyasiga 2-ILOVA

Chora-tadbirlar ijrosiga masʼul tashkilot (idora) tomonidan Dasturda belgilangan chora-tadbirlar ijrosi yuzasidan amalga oshirilgan ishlar toʻgʻrisida hisobot berish shakli

Izoh: chora-tadbirlar ijrosi uchun masʼul tashkilotlar (idoralar) Dasturda belgilangan tadbirlarning bajarilishi yuzasidan maʼlumotlarni tasdiqlangan namunaga muvofiq tayyorlaydi hamda hisobotlarni umumlashtirish va tahlil qilish uchun belgilangan ijro muddatlarida muvofiqlashtiruvchi tashkilotga taqdim etadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 27-avgustdagi PF-174-son Farmoniga 2-ILOVA

Bojxona sohasini yanada isloh qilish, ayrim tartib-taomillarni soddalashtirish va jarayonlarni raqamlashtirishning qoʻshimcha chora-tadbirlari boʻyicha

“YOʻL XARITASI”

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 27-avgustdagi PF-174-son Farmoniga 3-ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti va Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim hujjatlariga kiritilayotgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar

1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 12-iyundagi “Kambagʻallikni qisqartirishda tadbirkorlik subyektlari bilan oʻzaro manfaatli hamkorlik oʻrnatishga qaratilgan chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PF-93-son Farmonida:

(a) 7-bandning “b” kichik bandi uchinchi xatboshisidan “taʼminotsiz va” soʻzlari chiqarib tashlansin;

(b) 1-ilova 3-pozitsiyasining “b1” kichik bandidan “taʼminotsiz va” soʻzlari chiqarib tashlansin.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 25-martdagi “Davlat bojxona xizmati organlarining faoliyati samaradorligini oshirish boʻyicha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PF-57-son Farmonida:

(a) 5-band “amalga oshirish imkoniyati” soʻzlaridan keyin “bosqichma-bosqich” soʻzlari bilan toʻldirilsin;

(b) 13-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“13. Belgilansinki, bojxona rejimi muddati oʻtgan holda bojxona omborida saqlanayotgan tovarlar 90 kun ichida talab qilib olinmagan hollarda ular sud qarori asosida davlat egaligiga oʻtkaziladi hamda qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda tasarruf etiladi”;

(v) 1-ilovaning 23-pozitsiyasi “Chora-tadbirlar nomi” ustunidagi “Bojxona-servis” davlat muassasasiga” soʻzlari “Raqamli texnologiyalar markaziga” soʻzlari bilan almashtirilsin;

(g) 2-ilovada:

(i) 5-pozitsiya chiqarib tashlansin;

(ii) 7-pozitsiyada:

“Chora-tadbirlar nomi” ustunidagi “5300” raqami “5600” raqami bilan almashtirilsin;

“Ijro muddati” ustunidagi “2025-2026-yillar” soʻzlari “2026-2027-yillar” soʻzlari bilan almashtirilsin.

3. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 26-noyabrdagi “Oʻzbekiston Respublikasida yuridik taʼlim va ilm-fanni yanada isloh qilish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-232-son Farmoni 9-bandining “a” kichik bandidagi “ichki ishlar” soʻzlaridan keyin “va bojxona” soʻzlari bilan toʻldirilsin.

4. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 10-dekabrdagi PF-246-son Farmoni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Naqdsiz hisob-kitoblarni ommalashtirish va yashirin iqtisodiyot ulushini qisqartirishga qaratilgan qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi Farmoni ijrosini monitoring qilib borish rejasining 2.2.2-pozitsiyasi chiqarib tashlansin.

5. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 17-dekabrdagi “Bojxona maʼmuriyatchiligi va tashqi savdo tartibotlarini yanada soddalashtirish va samaradorligini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-250-son Farmoniga 5-ilovada:

(a) 33-pozitsiya quyidagi tahrirda bayon etilsin:

(b) 57-pozitsiya quyidagi tahrirda bayon etilsin:

6. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 25-martdagi “Yashil makon” umummilliy loyihasi samaradorligini yanada oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-47-son Farmoni 9-bandining “a” kichik bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“(a) botanika va dendrologiya bogʻlarini tashkil etish maqsadida loyihalarni amalga oshirish doirasida oʻxshashi respublikada ishlab chiqarilmaydigan import qilingan tovarlar, daraxt, buta koʻchatlari va urugʻlari, maxsus va texnologik asbob-uskunalar, butlovchi qismlar:

(i) majburiy muvofiqlikni baholash tartibotlaridan oʻtishdan;

(ii) belgilangan tartibda shakllantirilgan roʻyxatlar asosida bojxona bojidan”.

7. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 3-noyabrdagi “Tashqi savdo faoliyatini yanada erkinlashtirish va tadbirkorlik subyektlarini qoʻllab-quvvatlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-3351-son qarorida:

(a) 1-bandda:

“b” kichik bandining birinchi xatboshisidan “xorijiy valyutaga” soʻzlari chiqarib tashlansin;

“g” kichik banddagi “xorijiy valyutadagi tushumning tushishi” soʻzlari “valyuta tushumining tushish” soʻzlari bilan almashtirilsin;

(b) 2-bandning birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“2. 2017-yil 1-dekabrdan boshlab tadbirkorlik subyektlariga tovarlarni (maxsus tovarlardan tashqari), ishlar va xizmatlarni eksport kontrakti tuzmasdan, invoyslar asosida, ushbu qarorning 1-bandi “b” kichik bandida belgilangan tartibda va TSOYAEA tizimiga invoys toʻgʻrisidagi tegishli maʼlumotlarni kiritish sharti bilan, eksport qilish huquqi berilsin”;

(v) ilovaning nomlanishidan “xorijiy valyutaga” soʻzlari chiqarib tashlansin.

8. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 7-noyabrdagi “Jismoniy shaxslar tomonidan shaxsiy ehtiyojlari uchun tovarlarni olib oʻtish tartibini yanada takomillashtirish toʻgʻrisida”gi PQ-4508-son qarorida:

(a) 2-bandning ikkinchi xatboshisi chiqarib tashlansin;

(b) 3-bandning ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“tovarning bojxona qiymatidan 20 foiz, lekin har bir kilogrami uchun 2 AQSH dollaridan kam boʻlmagan miqdorda yagona bojxona toʻlovi stavkasi”.

9. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 30-avgustdagi “Ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash markazlari va “Gʻamxoʻrlik” markazlari faoliyatini rivojlantirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PQ-365-son qarorida:

(a) 1, 2 va 3-bandlar oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin;

(b) 5-band “davlat daromadiga” soʻzlaridan keyin “yoki davlat egaligiga” soʻzlari bilan toʻldirilsin;

(v) 12-band oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin;

(g) 13-banddan “Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Bojxona qoʻmitasi” soʻzlari chiqarib tashlansin;

(d) 15-banddan “hamda Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Bojxona qoʻmitasi raisi A.Yu. Mavlonov” soʻzlari chiqarib tashlansin.

10. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 15-noyabrdagi “Toʻmaris” koʻkrak nishonini taʼsis etish toʻgʻrisida”gi PQ-422-son qarorining 3 va 4-bandlari hamda 1-ilovaning 2-bandi “Davlat xavfsizlik xizmati,” soʻzlaridan keyin “Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Bojxona qoʻmitasi,” soʻzlari bilan toʻldirilsin.

11. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 16-fevraldagi “2023-yilda qayta tiklanuvchi energiya manbalarini va energiya tejovchi texnologiyalarni joriy etishni jadallashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-57-son qarorida:

(a) 19-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“19. Bojxona qoʻmitasi (A. Mavlonov):

a) Texnik jihatdan tartibga solish agentligi bilan birgalikda ikki oy muddatda qayta tiklanuvchi energiya manbalari asosida energiya taʼminotini tashkil etish uchun asbob-uskunalar, texnika, xomashyo, butlovchi va ularning ehtiyot qismlari boʻyicha texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarni qabul qilish;

belgilangan standart talablariga mos kelmaydigan quyosh panellari respublika hududiga olib kirilishining oldini olish boʻyicha samarali choralar koʻrsin;

b) bir hafta muddatda quyosh panellarini import qilishni soddalashtirish boʻyicha chora-tadbirlarni Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga kiritsin”;

(b) quyidagi mazmundagi 191-band bilan toʻldirilsin:

“191. Energetika vazirligi (Sh. Xodjayev):

a) foydalanishga topshiriladigan koʻp qavatli uylarga quyosh panellarining sifatli oʻrnatilishini doimiy nazoratga olsin;

b) mazkur qarorning 18-bandida belgilangan vazifalarning oʻz vaqtida va sifatli bajarilishi yuzasidan qatʼiy nazorat oʻrnatsin;

v) amalga oshirilayotgan ishlar boʻyicha hamda foydalanishga topshiriladigan koʻp qavatli uylarda quyosh panellarini oʻrnatish ishlarini jadallashtirish yuzasidan har chorakda Vazirlar Mahkamasi va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga hisobot kiritib borsin”.

12. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 12-dekabrdagi “Qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash darajasini yanada oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-431-son qarori 4-bandining “a” va “d” kichik bandlaridan “, soliq va bojxona imtiyozlari va” soʻzlari chiqarib tashlansin.

13. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 7-fevraldagi PQ-44-sonli qarori bilan tasdiqlangan 2025-2026-yillarda Qashqadaryo viloyatini kompleks rivojlantirish boʻyicha dolzarb vazifalarni amalga oshirishga qaratilgan “yoʻl xaritasi”ning 15-pozitsiyasi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

14. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 25-martdagi “Davlat bojxona xizmati organlarining faoliyatini tashkil etish va bojxona maʼmuriyatchiligini yanada takomillashtirishning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-122-son qarorida:

(a) 12-bandning “a” kichik bandi oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin;

(b) 16-bandda:

(i) “a” kichik banddagi “2026-yil” soʻzlari “2027-yil” soʻzlari bilan almashtirilsin;

(ii) “b” kichik banddagi “Bojxona-servis” davlat muassasasi” soʻzlari “Raqamli texnologiyalar markazi” soʻzlari bilan almashtirilsin;

(v) quyidagi mazmundagi 191-band bilan toʻldirilsin:

“191. Davlat xavfsizligi, mudofaa, bojxona va davlat chegarasi xavfsizligini taʼminlashda foydalaniladigan maxsus rentgen-nazorat qurilmalariga tibbiy va sanoat rentgen uskunalariga nisbatan belgilangan ruxsat berish va davlat hisobidan oʻtkazish tartib-taomillari tatbiq etilmasligi belgilansin”;

(g) 1-ilovada:

(i) 5-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“5. Bojxona qoʻmitasida Moddiy yordam, ijtimoiy himoya qilish, bojxona organlarini rivojlantirish va koʻzda tutilmagan xarajatlar maxsus jamgʻarmasi (keyingi oʻrinlarda — Maxsus jamgʻarma) tashkil etiladi.

Maxsus jamgʻarma bojxona yigʻimlari va koʻrsatilgan xizmatlar uchun toʻlovlar tarzidagi tushumlar hamda qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobiga shakllantiriladi.

Maxsus jamgʻarmani tashkil etish hamda undan foydalanish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.

Maxsus jamgʻarma tushumlarining kamida 30 foizi bojxona organlari infratuzilmasini yaxshilash va zamonaviy texnik vositalari bilan jihozlash uchun yoʻnaltiriladi.

Bojxona qoʻmitasi maxsus jamgʻarmasi hisobidan homiylik yordamlarini koʻrsatish faqat Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining topshiriqlari hamda Vazirlar Mahkamasining qaror va farmoyishlariga asosan amalga oshiriladi”;

(ii) 8-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“8. Oʻzbekiston Respublikasi davlat bojxona xizmati organlari (keyingi oʻrinlarda — bojxona organlari) tuzilmasini quyidagilar tashkil etadi:

a) bojxona organlari:

Bojxona qoʻmitasi markaziy apparati;

Bojxona qoʻmitasining Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar, Toshkent shahri boʻyicha boshqarmalari, “Toshkent-AERO” ixtisoslashtirilgan bojxona kompleksi (keyingi oʻrinlarda — hududiy boshqarmalar);

bojxona postlari;

Bojxona qoʻmitasining Bojxona instituti;

Markaziy bojxona laboratoriyasi;

Bojxona rasmiylashtiruvi markazi;

Raqamli texnologiyalar markazi;

Milliy kinologiya markazi;

b) bojxona organlari muassasasi — “Baxt” sport-sogʻlomlashtirish majmuasi” davlat muassasasi”;

(iii) 10-band “Bojxona rasmiylashtiruvi markazi,” soʻzlaridan keyin “Raqamli texnologiyalar markazi,” soʻzlari bilan toʻldirilsin;

(iv) 11-bandning ikkinchi xatboshisidagi “va “Bojxona-servis” davlat muassasalari” soʻzlari “davlat muassasasi” soʻzlari bilan almashtirilsin;

(v) 15-bandning yigirmanchi xatboshisi “Bojxona rasmiylashtiruvi markazi” soʻzlaridan keyin “, Raqamli texnologiyalar markazi” soʻzlari bilan toʻldirilsin;

(vi) 17-bandda:

quyidagi mazmundagi yigirma sakkizinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari, chet el fuqarolari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslar, shu jumladan, davlat va nodavlat tashkilotlar xodimlari hamda xalqaro jamoatchilik vakillarini qoʻmitaning idoraviy mukofotlari bilan ragʻbatlantirish vakolatiga ega”;

yigirma sakkizinchi va yigirma toʻqqizinchi xatboshilar tegishincha yigirma toʻqqizinchi va oʻttizinchi xatboshilar deb hisoblansin;

(d) 2-ilovada:

(i) 2-bandda:

ikkinchi xatboshi “Bojxona rasmiylashtiruvi markazi,” soʻzlaridan keyin “Raqamli texnologiyalar markazi,” soʻzlari bilan toʻldirilsin;

oʻn birinchi xatboshidagi “va Bojxona rasmiylashtiruvi markazi” soʻzlari “, Bojxona rasmiylashtiruvi markazi va Raqamli texnologiyalar markazi” soʻzlari bilan almashtirilsin;

(ii) 162-bandning uchinchi xatboshisi “Bojxona rasmiylashtiruvi markazi,” soʻzlaridan keyin “Raqamli texnologiyalar markazi,” soʻzlari bilan toʻldirilsin;

(iii) 221-band quyidagi mazmundagi uchinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“Kalendar hisobdagi xizmat muddati yigirma yildan oshib, bojxona organlaridagi xizmatdan boʻshatilgan xodimlarga pensiyani hisoblashda Oʻzbekiston Respublikasining davlat oliy taʼlim muassasalari bakalavriatining kunduzgi taʼlim shaklida bir kun oʻqish muddati bir kun xizmat muddati hisobida bojxona organlaridagi xizmat stajiga qoʻshib hisoblanadi”;

(j) 3-ilovaning 36-bandi birinchi xatboshisi “Bojxona rasmiylashtiruvi markazi” soʻzlaridan keyin “, Raqamli texnologiyalar markazi” soʻzlari bilan toʻldirilsin;

(z) 4-ilovaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Oʻzbekiston Respublikasi davlat bojxona xizmati organlarining

TASHKILIY TUZILMASI

(i) 7-ilovada:

(i) 25-pozitsiyaning “Ijro muddati” ustunidagi “2026-yil dekabr” soʻzlari “2027-yil dekabr” soʻzlari bilan almashtirilsin;

(ii) 28-pozitsiya chiqarib tashlansin;

(iii) 32-pozitsiyaning “Ijro muddati” ustunidagi “2026-yil dekabr” soʻzlari “2027-yil dekabr” soʻzlari bilan almashtirilsin;

(iv) 33-pozitsiya chiqarib tashlansin;

(v) 36-pozitsiyaning “Ijro muddati” ustunidagi “2026-yil yanvar” soʻzlari “2027-yil dekabr” soʻzlari bilan almashtirilsin;

(vi) 42, 45 — 47 va 50-pozitsiyalar chiqarib tashlansin;

(vii) 51-pozitsiya quyidagi tahrirda bayon etilsin:

(viii) 54-pozitsiya chiqarib tashlansin.

15. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 28-martdagi “2025-2026-yillarda sanoat uchun muhim minerallar xomashyosi bazasini kengaytirish va ishlab chiqarishni jadallashtirishning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-128-son qarorining 3-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“3. “Oʻzbekiston TMK” AJga va uning ishtirokida tashkil etilgan yuridik shaxslarga 2028-yil 1-yanvarga qadar, istisno tariqasida, Dastur doirasida investitsiya loyihalarini amalga oshirishda belgilangan tartibda shakllantirilgan roʻyxatlar asosida import qilinadigan, oʻxshashi respublikada ishlab chiqarilmaydigan xomashyo, materiallar, butlovchi buyumlar, ehtiyot qismlar, asbob-uskunalar hamda qurilish materiallari bojxona bojidan ozod qilinadi”.

16. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 30-apreldagi “Al-Xorazmiy universitetini tashkil etish hamda axborot texnologiyalari sohasida kadrlar tayyorlash tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-160-son qarorining 17-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“17. 2028-yil 1-iyunga qadar Universitet tomonidan belgilangan tartibda shakllantirilgan roʻyxatlar asosida olib kelinadigan, oʻxshashi respublikada ishlab chiqarilmaydigan qurilma, dasturiy va texnik vositalar, butlovchi qismlar respublikaga olib kirishda bojxona toʻlovlaridan (qoʻshilgan qiymat soligʻi, aksiz soligʻi va bojxona rasmiylashtiruvi yigʻimlaridan tashqari) ozod etiladi”.

17. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 17-oktabrdagi “Toshkent metropolitenining yangi liniyalarini qurish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-307-son qarori 9-bandining birinchi xatboshisidagi “import qilinayotgan barcha” soʻzlari “belgilangan tartibda shakllantirilgan roʻyxatlar asosida olib kiriladigan, oʻxshashi respublikada ishlab chiqarilmaydigan” soʻzlari bilan almashtirilsin.

18. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 3-noyabrdagi “Qoraqalpogʻiston Respublikasida chorvachilik xoʻjaliklari ozuqa bazasini mustahkamlash va qishloq xoʻjaligidagi mavjud resurslardan samarali foydalanish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-334-son qarorida:

(a) 2-bandning “a” kichik bandi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“(a) belgilangan tartibda shakllantirilgan roʻyxatlar asosida olib kiriladigan, oʻxshashi respublikada ishlab chiqarilmaydigan va mazkur qarorning 1-ilovasida nazarda tutilgan yangi qishloq xoʻjaligi texnikalari va agregatlari”;

(b) 1-ilova izoh qismining 1-bandi oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin.

19. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 13-noyabrdagi “Yangi Toshkent hududida zamonaviy sport obyektini qurish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-341-son qarori 6-bandi “a” kichik bandining birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“(a) Oʻzbekiston Respublikasida ishlab chiqarilmaydigan, belgilangan tartibda shakllantiriladigan roʻyxat asosida import qilinadigan barcha tovarlar, qurilish materiallari, asbob-uskunalar, inventarlar, texnikalar, butlovchi va ehtiyot qismlarni”.

20. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 27-dekabrdagi PQ-393-son qarori bilan tasdiqlangan 2026-yilgi ijtimoiy va ishlab chiqarish infratuzilmasini rivojlantirish dasturi doirasida budjet tashkilotlarining budjetdan tashqari jamgʻarmalari hisobidan obyektlarni qurish, rekonstruksiya qilish va mukammal taʼmirlash boʻyicha loyihalarning manzilli roʻyxatidan 63-pozitsiya chiqarib tashlansin.

21. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 7-apreldagi “Sirdaryo viloyatini 2026-yilda kompleks ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PQ-132-son qarorining 18-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“18. Belgilansinki, raqobatbardosh polimer mahsulotlarini ishlab chiqarishni ragʻbatlantirish, mahalliy ishlab chiqaruvchi korxonalarni sifatli va arzon xomashyo bilan taʼminlash hamda yuqori qoʻshilgan qiymatga ega mahsulotlar eksportini qoʻllab-quvvatlash maqsadida belgilangan tartibda shakllantiriladigan roʻyxatlar boʻyicha olib kiriladigan Oʻzbekiston Respublikasida ishlab chiqarilmaydigan propilen sopolimerlari (TIF TN kodi — 3902 30 000 0) uchun import bojxona boji stavkasi 1 foiz miqdorida qoʻllaniladi”.

22. Vazirlar Mahkamasining 2009-yil 15-iyuldagi 200-son qarori bilan tasdiqlangan Davlat daromadiga oʻtkaziladigan mol-mulkni olib qoʻyish, sotish yoki yoʻq qilib tashlash tartibi toʻgʻrisida nizomda:

(a) 39-bandning birinchi xatboshisi “tugaydigan tovarlar,” soʻzlaridan keyin “bundan tashqari chorva mollari va uy parrandalari,” soʻzlari bilan toʻldirilsin”;

(b) 52-bandning birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“52. Mol-mulkni sotishdan tushgan pul mablagʻlari, savdo chegirmasi hamda mobil qurilmaning IMEI-kodini roʻyxatga olish uchun xarajatlarni chiqarib tashlagan holda, sotilishiga qarab savdo tashkiloti yoxud “Bojxona servis” MCHJ tomonidan tegishli Byuro organlarining maxsus hisob raqamiga 3 kundan kechikmay, ijro hujjatining tartib raqami va sanasi koʻrsatilgan holda oʻtkaziladi”.

23. Vazirlar Mahkamasining 2016-yil 12-maydagi “Oʻzbekiston Respublikasining havo hududida uchuvchisiz uchadigan apparatlardan foydalanishni tartibga solish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi 150-son qarorining 1-bandi “Ichki ishlar vazirligi,” soʻzlaridan keyin “Milliy gvardiya,” soʻzlari bilan toʻldirilsin.

24. Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 23-fevraldagi 163-son qarori bilan tasdiqlangan Meva-sabzavot mahsulotlarini eksport qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizomda:

(a) 6-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“6. Eksport qiluvchilar eksport kontrakti tuzmasdan invoys asosida meva-sabzavot mahsulotlarini TSOYAEATga invoys toʻgʻrisidagi tegishli maʼlumotlarni kiritish sharti bilan eksport qilish huquqiga ega”;

(b) 11-bandning ikkinchi xatboshisidan “xorijiy” soʻzi chiqarib tashlansin.

25. Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 14-maydagi 283-son qarori bilan tasdiqlangan Tashqi savdo operatsiyalari amalga oshirilishi monitoringini olib borish va nazorat qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizomda:

(a) 6-bandda:

(i) ikkinchi xatboshi chiqarib tashlansin;

(ii) uchinchi — oltinchi xatboshilar tegishincha ikkinchi — beshinchi xatboshilar deb hisoblansin;

(b) 17-bandning birinchi xatboshisidan “tovarlar (ishlar, xizmatlar) qiymati toʻliq toʻlangandan keyin va eksport qiluvchilarning Oʻzbekiston Respublikasidagi bank hisobraqamlariga mablagʻlar tushgandan soʻng” soʻzlari chiqarib tashlansin;

(v) 18-bandning birinchi xatboshisidan “tovarlar (ishlar, xizmatlar) qiymati 50 foiz toʻlangandan keyin va eksport qiluvchilarning Oʻzbekiston Respublikasidagi bank hisobraqamlariga mablagʻlar tushgandan soʻng” soʻzlari chiqarib tashlansin.

26. Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 29-dekabrdagi 786-son qarori bilan tasdiqlangan Insonparvarlik yordami yuklarini qabul qilish, hisobga olish, manzilli taqsimlash va maqsadli foydalanish ustidan nazorat qilish hamda insonparvarlik yordami loyihalarini monitoring qilish tartibi toʻgʻrisida nizom quyidagi mazmundagi 51-band bilan toʻldirilsin:

“51. Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tranzit olib oʻtiladigan yuklarning insonparvarlik yordamiga tegishliligi boʻyicha yozma tasdiqnoma Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi tomonidan taqdim etiladi”.

27. Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 6-apreldagi 160-son qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi bojxona hududiga olib kiriladigan tovarning bojxona qiymatini aniqlash tartibi toʻgʻrisida nizom quyidagi mazmundagi 42-band bilan toʻldirilsin:

“42. Bojxona qiymatini nazorat qilishda qatʼiy belgilangan minimal bazaviy bojxona qiymatlaridan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi”;

(b) quyidagi mazmundagi 141-bob bilan toʻldirilsin:

“141-bob. Dastlabki va davriy deklaratsiyalashda tovarlarning bojxona qiymatini aniqlash tartibi

1091. Dastlabki va davriy deklaratsiyalanayotgan tovarlarning bojxona qiymatini aniqlashda ushbu nizomning 3 — 8-boblari qoidalari qoʻllanadi. Bunday tovarlarning bojxona qiymati bojxona yuk deklaratsiyasida maʼlum qilinadi.

1092. Mazkur tovarlarning bojxona qiymatini aniqlashda tovarlarni Oʻzbekiston Respublikasiga eksport qilish uchun sotilgan sanadan foydalaniladi.

Bunda tovarlarni Oʻzbekiston Respublikasiga eksport qilish uchun sotilgan sana joʻnatuvchi mamlakatning bojxona xizmati tomonidan rasmiylashtirilgan eksport deklaratsiyasida koʻrsatilgan sana asosida, agar ushbu turdagi hujjat mavjud boʻlmasa, hisobvaraq-faktura tuzilgan (invoys) sana asosida belgilanadi.

1093. Dastlabki va davriy deklaratsiyalashning boshqa oʻziga xos tartibotlari qonunchilik hujjatlari bilan tartibga solinadi”.

28. Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 7-iyuldagi 279-son qarori bilan tasdiqlangan “20 ming tadbirkor — 500 ming malakali mutaxassis” dasturi doirasida tadbirkorlik subyektlariga soliq va bojxona imtiyozlari hamda preferensiyalarni qoʻllash tartibi toʻgʻrisida nizomning 23-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“23. Bojxona kodeksining 329 — 333-moddalarida belgilangan tartibda bojxona toʻlovlarini foizsiz quyidagi muddatlarga boʻlib toʻlash huquqi beriladi:

51 tadan 100 tagacha yangi ish oʻrni yaratadigan tadbirkorlik subyektlari uchun — 60 kun;

101 tadan 200 tagacha yangi ish oʻrni yaratadigan tadbirkorlik subyektlari uchun — 90 kun;

200 tadan ortiq yangi ish oʻrni yaratadigan tadbirkorlik subyektlari uchun — 120 kun muddatga”.

29. Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 8-yanvardagi “Qayta tiklanuvchi energiya manbalari asosida energiya taʼminotini tashkil etish sohasini tartibga solish va rivojlantirish toʻgʻrisida”gi 13-son qarorida:

(a) 3-bandning uchinchi xatboshisidagi “Bojxona qoʻmitasi” soʻzlari “Hududiy elektr tarmoqlari” AJ” soʻzlari bilan almashtirilsin;

(b) 1-ilovada:

(i) 1-banddan “Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Bojxona qoʻmitasi (keyingi oʻrinlarda — Bojxona qoʻmitasi) tomonidan ishlab chiqilgan” soʻzlari chiqarib tashlansin;

(ii) 2-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“2. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:

“Yashil energiya” axborot tizimi — qayta tiklanuvchi energiya manbalari qurilmalari oʻrnatilgan va ular tomonidan ishlab chiqarilayotgan elektr energiyasi (quvvat) boʻyicha maʼlumotlarni masofadan turgan holda kiritish hamda oʻrnatilgan quyosh panellarining real vaqt rejimida hisobini yuritish orqali monitoring qilish imkonini beradigan axborot tizimi;

“Yashil energiya” axborot tizimiga kiritiladigan maʼlumot — qayta tiklanuvchi energiya manbalari qurilmalari va ular oʻrnatilgan obyektlar hamda ular tomonidan ishlab chiqarilayotgan elektr energiyasi (quvvat) toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

vakolatli organlar — “Yashil energiya” axborot tizimiga maʼlumotni oʻz vaqtida, toʻgʻri va toʻliq kiritish uchun masʼul boʻlgan vazirliklar, idoralar (hokimliklar) va tashkilotlar;

masʼul shaxs — “Yashil energiya” axborot tizimiga maʼlumotni oʻz vaqtida, toʻgʻri va toʻliq kiritish uchun vakolatli organ tomonidan tayinlangan shaxs;

“Hududiy elektr tarmoqlari” AJning masʼul shaxsi — “Yashil energiya” axborot tizimiga kiritilgan maʼlumotlarning toʻgʻriligi va haqqoniyligini tekshirib, tasdiqlash uchun “Hududiy elektr tarmoqlari” AJ tomonidan tayinlangan shaxs;

vazirlik administratori — tizimga kiritilgan barcha maʼlumotlarni koʻrish, tahrir qilish, oʻchirish va hisobotlarni olish imkoniyatiga ega Energetika vazirligi xodimi;

“Hududiy elektr tarmoqlari” AJ administratori — tizimga kiritilgan barcha maʼlumotlarni koʻrish, tahrir qilish va hisobotlarni olish imkoniyatiga ega “Hududiy elektr tarmoqlari” AJ xodimi;

“Yashil energiya” axborot tizimi administratori — davlat organlari va xoʻjalik jamiyatlarining masʼul xodimlariga tizimga oʻrnatilgan qayta tiklanuvchi energiya manbalari qurilmalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni kiritishiga ruxsat berish, turli rukndagi maʼlumotlarni oʻzgartirish, tizimga oʻzgartirishlar kiritish, takliflar asosida takomillashtirish imkoniyatiga ega shaxs (Energetika vazirligi va “Hududiy elektr tarmoqlari” AJ xodimi);

hududiy foydalanuvchi — tizimga oʻrnatilgan qayta tiklanuvchi energiya manbalari qurilmalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni “Yashil energiya” axborot tizimiga oʻz vaqtida, toʻgʻri va toʻliq kiritish hamda kiritgan maʼlumotlarni tahrir qilish vakolatiga ega shaxs (davlat tashkilotlari, xoʻjalik yurituvchi subyektlar xodimi);

“Hududiy elektr tarmoqlari” AJ foydalanuvchisi — “Yashil energiya” axborot tizimiga kiritilgan maʼlumotlarning toʻgʻriligi va haqqoniyligini tekshirib, tasdiqlash huquqiga ega “Hududiy elektr tarmoqlari” AJ tomonidan tayinlangan shaxs;

foydalanuvchi (obyekt egasi) — tizimga oʻrnatilgan qayta tiklanuvchi energiya manbalari qurilmalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni “Yashil energiya” axborot tizimiga kiritish va hisobotlarni koʻrish imkoniyatiga ega shaxs (davlat tashkilotlari, xoʻjalik yurituvchi subyektlar xodimi)”;

(iii) 3-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“3. Tizim bazasiga maʼlumotlarni kiritish, yangilash, oʻzgartirish hamda uni takomillashtirish quyidagi maqomdagi foydalanuvchilar tomonidan amalga oshiriladi:

vazirlik administratori;

“Hududiy elektr tarmoqlari” AJ administratori;

“Yashil energiya” axborot tizimi administratori;

hududiy foydalanuvchi;

“Hududiy elektr tarmoqlari” AJ foydalanuvchisi;

foydalanuvchi (obyekt egasi).

Bunda tizimga kiritilayotgan maʼlumotlar “Hududiy elektr tarmoqlari” AJ masʼul shaxsi tomonidan tekshirilib, tasdiqlanishi shart”;

(iv) 4, 13 va 14-bandlardagi “Bojxona qoʻmitasi” soʻzlari “Hududiy elektr tarmoqlari” AJ” soʻzlari bilan almashtirilsin.

30. Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 7-martdagi “Vazirlik va idoralar hamda ularning tizimidagi tashkilotlarni Yangi Toshkent shahriga koʻchirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi 146-son qarorida:

(a) 1-ilovaning “Iqtisodiyot va moliya vazirligi” boʻlimi quyidagi mazmundagi 3.1 va 3.2-pozitsiyalar bilan toʻldirilsin:

(b) 2-ilovaning “Iqtisodiyot va moliya vazirligi” boʻlimi quyidagi mazmundagi 3.1 va 3.2-pozitsiyalar bilan toʻldirilsin:

31. Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 13-apreldagi 168-son qarori bilan tasdiqlangan Budjet tashkilotlarining budjetdan tashqari jamgʻarmalari hisobidan Dasturga qoʻshimcha kiritiladigan loyihalarning manzilli roʻyxatining 61-pozitsiyasi chiqarib tashlansin.

32. Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 21-maydagi 325-son qarori bilan tasdiqlangan Vazirliklar, qoʻmitalar va idoralarning budjetdan tashqari jamgʻarmalariga yoʻnaltiriladigan davlat bojlari, yigʻimlar va soliq boʻlmagan toʻlovlardan, maʼmuriy va moliyaviy jazolardan ajratmalar miqdorlarida:

(a) 4-pozitsiya quyidagi tahrirda bayon etilsin:

(b) 11-pozitsiya quyidagi tahrirda bayon etilsin:

33. Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 5-iyundagi 287-son qarori bilan tasdiqlangan Qozogʻiston Respublikasi Prezidentining Oʻzbekiston Respublikasiga tashrifi davomida investitsiyalar va savdo yoʻnalishida erishilgan kelishuvlarni amalga oshirish boʻyicha harakatlar rejasi yoʻl xaritasining 30-pozitsiyasi quyidagi tahrirda bayon etilsin: