Davlat buyurtmalari asosida yaratiladigan tasviriy va amaliy sanʼat asarlari mualliflarining ish haqi hamda ular tomonidan sarflanadigan xomashyolar xarajatlarini belgilash tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida (3820-son)

16.04.2026

OʻZBEKISTON BADIIY AKADEMIYASI RAISINING

buyrugʻi

[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2026-yil 16-aprelda roʻyxatdan oʻtkazildi, roʻyxat raqami 3820]

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 14-avgustdagi PQ-3201-son “Madaniyat va sanʼat tashkilotlari, ijodiy uyushmalar va ommaviy axborot vositalari faoliyatini yanada rivojlantirish, soha xodimlari mehnatini ragʻbatlantirish boʻyicha qoʻshimcha sharoitlar yaratishga doir chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi hamda 2025-yil 1-iyuldagi PQ-212-son “Tasviriy va amaliy sanʼat sohasini yanada rivojlantirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi qarorlariga muvofiq buyuraman:

1. Davlat buyurtmalari asosida yaratiladigan tasviriy va amaliy sanʼat asarlari mualliflarining ish haqi hamda ular tomonidan sarflanadigan xomashyolar xarajatlarini belgilash tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Mazkur buyruq Оʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi hamda Madaniyat vazirligi bilan kelishilgan.

3. Ushbu buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Rais A. NURIDINOV

Toshkent sh.,

2026-yil 17-mart,

I-134-son

Kelishildi:

Iqtisodiyot va moliya vaziri J. KUCHKAROV

2026-yil 5-mart

Madaniyat vaziri O. NAZARBEKOV

2025-yil 12-dekabr

Оʻzbekiston Badiiy akademiyasi raisining 2026-yil 17-martdagi I-134-son buyrugʻiga ILOVA

Davlat buyurtmalari asosida yaratiladigan tasviriy va amaliy sanʼat asarlari mualliflarining ish haqi hamda ular tomonidan sarflanadigan xomashyolar xarajatlarini belgilash tartibi toʻgʻrisidagi

NIZOM

Mazkur Nizom davlat buyurtmalari asosida yaratiladigan tasviriy va amaliy sanʼat asarlari mualliflarining ish haqi (bundan buyon matnda mualliflik haqi deb yuritiladi) hamda tasviriy va amaliy sanʼat asarlari mualliflari tomonidan sarflanadigan xomashyolar xarajatlarini belgilash tartibini nazarda tutadi.

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi.

badiiy asar — davlat buyurtmalari asosida muallif tomonidan yaratilgan tasviriy va amaliy sanʼat asarlari, shu jumladan haykaltaroshlik asarlari, dizayn, badiiy loyihalashtirish va konstruktorlik ishlari, amaliy bezak sanʼati asarlari, naqqoshlik bezagi, badiiy mebellar va boshqalar;

buyurtmachi — badiiy asarlarni baholatish maqsadida Oʻzbekiston Badiiy akademiyasi huzuridagi Badiiy ekspertlar kengashiga murojaat qilgan jismoniy va yuridik shaxslar, shu jumladan muallif;

Ekspertlar kengashi — Оʻzbekiston Badiiy akademiyasi huzuridagi Badiiy ekspertlar kengashi.

2. Ushbu Nizom qoidalari muzey ishlari, antikvar va tarixiy-badiiy qiymatga ega asarlarni baholash uchun tatbiq etilmaydi.

3. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 14-avgustdagi PQ-3201-son qarori bilan tasdiqlangan Haykaltaroshlik asarlari, tasviriy sanʼat asarlari yaratganlik, badiiy loyihalashtirish va konstruksiyalash uchun mualliflik haqi stavkalari roʻyxatida keltirilgan tasviriy va amaliy sanʼat asarlariga nisbatan mualliflik haqi mazkur roʻyxatdagi haq toʻlashning eng kam va eng koʻp miqdorlari oraligʻida belgilanadi.

4. Badiiy asarning yangi gʻoya va mustaqil ijodiy yondashuv asosida yaratilishini taʼminlash maqsadida boshqa mualliflik asarlari yoki tayyor namunadan nusxa olingan holda yaratilgan asarlar baholash uchun qabul qilinmaydi.

5. Agar badiiy asar bir nechta muallif tomonidan yaratilgan bоʻlsa, mualliflik haqi ularning оʻzaro kelishuviga asosan taqsimlanadi.

Badiiy asarni yaratish jarayonida muallifdan tashqari boshqa shaxslar ham ishtirok etgan taqdirda ularning ish haqi summasi badiiy asar muallifi tomonidan oʻzaro kelishuv asosida taqsimlanadi.

2-bob. Baholash boʻyicha Ekspertlar kengashi faoliyatining umumiy masalalari

6. Ekspertlar kengashi badiiy asarni dastlabki baholashda taqdim etilgan оʻlchov hujjatlari va maʼlumotlarining tоʻgʻriligi uchun javobgar hisoblanmaydi hamda nazorat оʻlchovlarini оʻtkazmaydi.

Ekspertlar kengashi badiiy asarni yakuniy baholashda bajarilgan ishlar bahosini buyurtmachi tomonidan taqdim etilgan оʻlchov hujjatlari va maʼlumotlariga asosan amalga oshiradi.

7. Duradgorlik, qurilish, santexnika, elektrotexnika, qurilish-bezak ishlari, texnik va yordamchi ishlar ekspertizasi, shuningdek materiallar hajmi va qiymati, transport xarajatlari, ijtimoiy tоʻlovlar va boshqa pudrat xarajatlarini aniqlash Ekspertlar kengashi tomonidan amalga oshirilmaydi.

8. Ekspertlar kengashi badiiy ishlar bahosini mehnatga haq toʻlashning eng kam miqdoriga (bundan buyon matnda MHTEKM deb yuritiladi) nisbatan belgilangan eng quyi va eng yuqori koʻrsatkichlar oraligʻida hisoblaydi hamda mazkur Nizomda belgilangan koeffitsiyentlarni inobatga oladi.

Bunda, bajarilgan ishning badiiy darajasi, hajmi va texnologiyasidan kelib chiqib, Ekspertlar kengashi badiiy ishlar bahosini mazkur Nizomning ilovalarida belgilangan eng quyi miqdordan ham pasaytirishi mumkin.

3-bob. Mualliflik haqini belgilash va xomashyo xarajatlari

9. Mualliflik haqi quyidagi xarajatlarga asosan belgilanadi:

Tasviriy sanʼat asarlarining oʻlchov birliklari hamda ular uchun mualliflik haqi miqdorlari mazkur Nizomning 1-ilovasiga muvofiq;

Haykaltaroshlik asarlarining oʻlchov birliklari hamda ular uchun mualliflik haqi miqdorlari mazkur Nizomning 2-ilovasiga muvofiq;

Dizayn, badiiy loyihalashtirish va konstruktorlik ishlarining oʻlchov birliklari hamda ular uchun mualliflik haqi miqdorlari mazkur Nizomning 3-ilovasiga muvofiq;

Amaliy bezak sanʼati asarlari va meʼmorchilikdagi keramika ishlarining oʻlchov birliklari hamda ular uchun mualliflik haqi miqdorlari mazkur Nizomning 4-ilovasiga muvofiq;

Naqqoshlik bezagining oʻlchov birliklari hamda ular uchun mualliflik haqi miqdorlari mazkur Nizomning 5-ilovasiga muvofiq;

Badiiy mebellarning oʻlchov birliklari hamda ular uchun mualliflik haqi miqdorlari mazkur Nizomning 6-ilovasiga muvofiq;

Sanʼatshunoslik va muzeyshunoslik ishlarining oʻlchov birliklari hamda ular uchun mualliflik haqi miqdorlari mazkur Nizomning 7-ilovasiga muvofiq;

Sanʼat asarlarini taʼmirlash ishlarining oʻlchov birliklari hamda ular uchun mualliflik haqi miqdorlari mazkur Nizomning 8-ilovasiga muvofiq;

Miniatyura asarlarining oʻlchov birliklari hamda ular uchun mualliflik haqi miqdorlari mazkur Nizomning 9-ilovasiga muvofiq;

Badiiy fotosurat asarlarining oʻlchov birliklari hamda ular uchun mualliflik haqi miqdorlari mazkur Nizomning 10-ilovasiga muvofiq;

Meʼmorchilikdagi amaliy bezak sanʼati asarlarining oʻlchov birliklari hamda ular uchun mualliflik haqi miqdorlari mazkur Nizomning 11-ilovasiga muvofiq;

Haykaltaroshlikda sarflanadigan (xarajat qilinadigan) xomashyolarning oʻlchov birliklari va miqdorlari Nizomning 12-ilovasiga muvofiq.

10. Badiiy asarlar uchun quyidagi koeffitsiyentlar qоʻllaniladi:

yer sathidan 2 m dan 3,5 m gacha bоʻlgan balandlikdagi yuzada yaratilganda (bajarilganda) — 1,2 koeffitsiyent;

yer sathidan 3,5 m dan 5 m gacha bоʻlgan balandlikdagi yuzada yaratilganda (bajarilganda) — 1,3 koeffitsiyent;

yer sathidan 5 m dan yuqori bоʻlgan balandlikdagi yuzada yaratilganda (bajarilganda) — 1,4 koeffitsiyent;

gorizontal yok sharsimon yuzada yaratilganda (bajarilganda) — 1,2 koeffitsiyent;

qiya yoki sferasimon yuzada balandligi 3 m dan 5 m gacha boʻlgan badiiy asar yaratilganda (bajarilganda) — 1,3 koeffitsiyent;

qiya yoki sferasimon yuzada balandligi 5 m dan ortiq boʻlgan badiiy asar yaratilganda — 1,4 koeffitsiyent.

11. Badiiy asarlarni baholashda tasviriy va bezak naqshlar bilan tоʻldirilmagan yuza umumiy kompozitsion yechimning 20 foizidan oshmasa, mazkur yuza shu kompozitsiyaning bir qismi sifatida baholanadi.

Bunda umumiy kompozitsion yechimning 20 foizidan oshgan tasviriy va bezak naqshlar bilan tоʻldirilmagan yuza baholashda inobatga olinmaydi.

12. Ilgari yaratilgan badiiy asarlarni taʼmirlash ishlarini baholashda taʼmirlash jarayonining murakkabligi va sarflangan mehnat hisobga olinadi.

4-bob. Yakuniy qoidalar

13. Budjetdan ajratiladigan mablagʻlardan samarali foydalanilishini taʼminlash maqsadida Ekspertlar kengashi badiiy asarni baholashning haqqoniyligi va toʻgʻriligi uchun masʼul hisoblanadi.

14. Mazkur Nizom talablarini buzganlikda aybdor shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

Davlat buyurtmalari asosida yaratiladigan tasviriy va amaliy sanʼat asarlari mualliflarining ish haqi hamda ular tomonidan sarflanadigan xomashyolar xarajatlarini belgilash tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 1-ILOVA

Tasviriy sanʼat asarlarining oʻlchov birliklari hamda ular uchun mualliflik haqi miqdorlari

1-bob. Dastgohli grafika

2-bob. Badiiy plakat va chop etilgan mahsulotlar

3-bob. Dastgohli rangtasvir

Izoh:

Mazkur jadvaldagi ijodiy asarning oʻlchami 2 m2 dan oshgan taqdirda har bir oshgan 1 m2 uchun qoʻshimcha 0,2 koeffitsiyent mualliflik haqi hisoblanadi.

4-bob. Mahobatli rangtasvir

Izoh:

Ish bajarilayotgan obyekt yuzasiga tоʻgʻridan-tоʻgʻri chizilgan rasmning rang tushirilishidan oldingi karton ijrosi tarixiy, batal va kоʻpfigurali kompozitsiya boʻyicha karton ishi yoki mavzuli kompozitsiya boʻyicha karton ishi sifatida baholanadi.

Haykaltaroshlik asarlarining oʻlchov birliklari hamda ular uchun mualliflik haqi miqdorlari

1-bob. Kichik hajmli haykaltaroshlik (0,5 m gacha)

Izoh:

* Nishonning old (orqa) tomonining yuzasi 2,5 dm2 va undan ortiq boʻlgan hollarda ushbu nishon uchun mualliflik haqini hisoblashda shaklli, bezakli va (yoki) relyefli kompozitsiya uchun belgilangan miqdorlar oraligʻidan foydalaniladi.

2-bob. Yumshoq boʻlmagan xomashyodan yasalgan yoki qoʻshimcha ishlar bajarilgan kichik hajmli haykaltaroshlik asarlari uchun qoʻshimcha koeffitsiyentlar*

Izoh:

*Mazkur qoʻshimcha koeffitsiyentlar badiiy asarning turi, ishlab chiqarish jarayonining murakkabligi, mehnat sarfi va mualliflik ijodidan kelib chiqqan holda yumshoq xomashyodan yasalgan haykaltaroshlik asari narxiga nisbatan foiz qiymatida belgilanadi hamda muallif haqini hisoblashda yumshoq xomashyodan yasalgan haykaltaroshlik asari narxiga qoʻshiladi.

3-bob. Dastgohli haykaltaroshlik (0.5 m dan 1,5 m gacha)

4-bob. Yumshoq boʻlmagan xomashyodan yasalgan yoki qoʻshimcha ishlar bajarilgan dastgohli haykaltaroshlik asarlari uchun qoʻshimcha koeffitsiyentlar*

Izoh:

5-bob. Mahobatli haykaltaroshlik

Izoh:

1.*Oʻlchami 4 qomat оʻlchov birligidan baland bоʻlgan byustlar uchun mualliflik haqini hisoblashda 4 qomat оʻlchov birligidan baland boʻlgan har bir qomat оʻlchov birligi uchun mazkur byustning birinchi qomat оʻlchov birligiga hisoblanadigan miqdor qoʻshib boriladi.

**Oʻlchami 3 qomat (tana) оʻlchov birligidan baland bоʻlgan inson yarimqomati (inson qomati, hayvon tasvirlangan haykal, portret) uchun mualliflik haqini hisoblashda 3 qomat (tana) оʻlchov birligidan baland boʻlgan har bir qomat (tana) оʻlchov birligi uchun mazkur inson yarimqomatining (inson qomati, hayvon tasvirlangan haykal, portret) birinchi qomat (tana) оʻlchov birligiga hisoblanadigan miqdor qoʻshib boriladi.

***Oʻlchami 3 m dan baland bоʻlgan animalistik janrdagi haykal uchun mualliflik haqini hisoblashda 3 m dan baland boʻlgan har bir metr uchun mazkur animalistik janrdagi haykalning birinchi metri uchun hisoblanadigan miqdor qoʻshib boriladi.

****Balandligi, qalinligi va (yoki) eni 2 m dan baland (qalin, keng) bоʻlgan bezakli (fazoviy bezakli) kompozitsiya haykali va inson qomati qism shakllari uchun mualliflik haqini hisoblashda 2 m dan baland (qalin, enli) boʻlgan har bir metr uchun mazkur bezakli (fazoviy bezakli) kompozitsiya haykali va inson qomati qism shakllarining birinchi metri uchun hisoblanadigan miqdor qoʻshib boriladi.

Bunda balandlik, qalinlik va (yoki) en bir vaqtda 2 m dan oshgan hollarda faqat eng uzun yoʻnalish (balandlik, qalinlik yoki en) hisobga olinadi.

*****Installyatsiyada qоʻllaniladigan xomashyolar mualliflik haqi tarkibiga kirmaydi.

2. Oʻlchami 3 qomat (tana) oʻlchov birligidan baland bоʻlgan mahobatli haykaltaroshlik asarlari uchun mualliflik haqini hisoblashda 3 qomat (tana) oʻlchov birligidan baland bоʻlgan har bir qomat (tana) oʻlchov birligi uchun 1.2 koeffitsiyent qoʻllaniladi.

Balandiligi, qalinligi va (yoki) eni 5 m dan baland (qalin, keng) bоʻlgan bezakli (fazoviy bezakli) kompozitsiya haykali va inson qomati qism shakllari uchun mualliflik haqini hisoblashda 5 m dan baland (qalin, enli) boʻlgan har bir metr uchun 1.1 koeffitsiyent qoʻllaniladi.

Bunda badiiy asarning balandligi, qalinligi va (yoki) eni bir vaqtda 5 m dan oshgan hollarda koeffitsiyent faqat eng uzun yoʻnalish (balandlik, qalinlik yoki en) uchun hisobga olinadi.

3. Agar kоʻp figurali barelyef asarida bir nechta shaxslarning portreti aniq ifodalangan bоʻlsa, ularning har biri mazkur jadvalning 44 — 46-pozitsiyalari asosida alohida baholanadi.

6-bob. Yumshoq boʻlmagan xomashyodan yasalgan yoki qoʻshimcha ishlar bajarilgan mahobatli haykaltaroshlik asarlari uchun qoʻshimcha koeffitsiyentlar*

Izoh:

**Murakkab va ogʻir konstruksiyali ishlar qоʻllanilgan karkaslardagi ish jarayoni muallif tomonidan quyidagilarni inobatga olgan holda amalga oshiriladi:

***Montaj va ijodiy ishlarni joyida оʻrnatish jarayonida qоʻllaniladigan transport vositalari, avtokran xizmatlari, loyihalash ishlari hamda ogʻir konstruksiyali yordamchi qurilmalar uchun xarajatlar mualliflik haqi tarkibiga kirmaydi.

1) ushbu turdagi ishlar shaharsozlik toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari hamda shaharsozlik normalari va qoidalari qatʼiy rioya qilingan holda amalga oshiriladi;

2) mazkur turdagi ishlar shaharsozlik, arxitektura, loyihalashtirish va qurilish ishlaridan alohida hisoblanadi hamda loyiha hujjatlarida (ishchi loyiha, loyiha-smeta hujjatlari, ishchi hujjatlar) alohida kоʻrsatiladi.

7-bob. Haykaltaroshlik asarlarini taʼmirlash ishlari uchun mualliflik haqi miqdorlari*

*Haykaltaroshlik asarlarini taʼmirlash ishlari uchun mualliflik haqi miqdorlari badiiy asarning turi, ishlab chiqarish jarayonining murakkabligi, mehnat sarfi va mualliflik ijodidan kelib chiqqan holda tegishliligi boʻyicha haykaltaroshlik asarni yumshoq xomashyodan yasash va xomashyoga kоʻchirish ishlari uchun olinishi kerak bоʻlgan eng yuqori MHTEKMlar yigʻindisi yoki qattiq xomashyolardan haykal yasash uchun (installyatsiya) olinishi kerak bоʻlgan eng yuqori MHTEKMga nisbatan foiz qiymatida belgilanadi.

Dizayn, badiiy loyihalashtirish va konstruktorlik ishlarining oʻlchov birliklari hamda ular uchun mualliflik haqi miqdorlari

1-bob. Meʼmoriy muhit dizayni

Izoh:

Interyer yoki eksteryerni badiiy bezash dizayni loyihasini amalga oshirishda mualliflik nazorati uchun mualliflik haqi miqdori loyihaning turi, ishlab chiqarish jarayonining murakkabligi, mehnat sarfi va mualliflik ijodidan kelib chiqqan holda loyiha ishlari qiymatiga nisbatan 10 foizdan 20 foizgacha hisoblanadi.

2-bob. Landshaft dizayni

Izoh:

Landshaftni badiiy bezash dizayni loyihasini amalga oshirishda mualliflik nazorati uchun mualliflik haqi miqdori loyihaning turi, ishlab chiqarish jarayonining murakkabligi, mehnat sarfi va mualliflik ijodidan kelib chiqqan holda loyiha ishlari qiymatiga nisbatan 10 foizdan 20 foizgacha hisoblanadi.

3-bob. Interyer va sanoat dizayni

4-bob. Kiyim dizayni

Amaliy bezak sanʼati asarlari va meʼmorchilikdagi keramika ishlarining oʻlchov birliklari hamda ular uchun mualliflik haqi miqdorlari

Naqqoshlik bezagining oʻlchov birliklari hamda ular uchun mualliflik haqi miqdorlari

Izoh:

1. Karton yoki xitoy qogʻozidan shablon-axta tayyorlash uchun eskiz narxining 20 foizigacha miqdorida qоʻshimcha mualliflik haqi hisoblanadi.

2. Palitrani tanlash, yaʼni naqsh kompozitsiyasining ranglarini tanlash uchun eskiz narxining 5 foizidan 15 foizigacha miqdorida qоʻshimcha mualliflik haqi hisoblanadi.

3. Tasviriy elementlar bilan tоʻldirilmagan va kompozitsion yechim tarkibiga uygʻunlashtirilgan tonirovkali fon kompozitsiya umumiy maydonining 20 foizgacha bоʻlgan qismini tashkil etsa, mazkur fon badiiy asarning umumiy оʻlchamiga qоʻshib hisoblanadi.

Agarda yuqoridagi tonirovka foni badiiy asar maydonining 20 foizdan ortigʻini egallagan boʻlsa, tonirovka foni ortiqcha maydoniga badiiy asarning qolgan qismiga hisoblangan mualliflik haqining 20 foizigacha miqdorda mualliflik haqi hisoblanadi.

Badiiy mebellarning oʻlchov birliklari hamda ular uchun mualliflik haqi miqdorlari

Izoh:

Bir nechta buyumdan iborat kompozitsiyada har bir mustaqil buyum alohida baholanadi. Yagona kompozitsion va uslubiy yechim uchun mualliklik haqining 20 foizigacha miqdorda qоʻshimcha ustama qoʻllaniladi.

Sanʼatshunoslik va muzeyshunoslik ishlarining oʻlchov birliklari hamda ular uchun mualliflik haqi miqdorlari

Sanʼat asarlarini taʼmirlash ishlarining oʻlchov birliklari hamda ular uchun mualliflik haqi miqdorlari*

Izoh:

*Haykaltaroshlik asarlarini taʼmirlash mazkur Nizomning 2-ilovasiga muvofiq amalga oshiriladi.

Miniatyura asarlarining oʻlchov birliklari hamda ular uchun mualliflik haqi miqdorlari

Izoh:

Yuzasi 2 m2 dan oshadigan miniatyura asarlari mahobatli rangtasvir bоʻlimida kоʻrib chiqiladi.

Badiiy fotosurat asarlarining oʻlchov birliklari hamda ular uchun mualliflik haqi miqdorlari

Izoh:

Murakkab (ekstremal) sharoitlarda (suv ostida, gʻorlarda, togʻ chоʻqqisida, ogʻir iqlim sharoitlarida, harbiy manyovrlar va tabiiy ofatlar paytida, havo transport vositalarida va boshqalar) fotosuratga olishda fotosurat bahosiga nisbatan 3,5 koeffitsiyent qoʻllaniladi.

Meʼmorchilikdagi amaliy bezak sanʼati asarlarining oʻlchov birliklari hamda ular uchun mualliflik haqi miqdorlari

1-bob. Meʼmorchilikda amaliy bezak sanʼati

2-bob. Bezakli naqsh

3-bob. Yogʻoch оʻymakorligi va boshqa turdagi yogʻochdan yasalgan badiiy ishlar

Izoh:

1. Oʻymakorlik egallagan haqiqiy maydonidan kelib chiqib, ustunlar hamda ustun asoslaridagi yogʻoch oʻymakorligi uchun mualliflik haqi alohida hisoblanadi.

2. Mazkur jadvaldagi mualliflik haqi yumshoq yogʻochlarda оʻymakorlik ishlarini bajarish uchun mоʻljallangan boʻlib, qattiq yogʻochlarga (buk, eman, chinor, qayragʻoch, yongʻoq, nok, tut, grab, shum tol) ishlangan оʻymakorlik ishlari uchun 1,3 koeffitsiyent qоʻllaniladi.

3. Sadaf, metall va boshqa materiallar bilan bezatilgan yogʻoch оʻymakorligi uchun mazkur jadval boʻyicha aniqlangan mualliflik haqiga nisbatan 1,5 koeffitsiyent oʻymakorlik egallagan haqiqiy maydonidan kelib chiqqan holda qoʻllaniladi.

4-bob. Sopol va chinnidan monumental asarlarni bajarish

Haykaltaroshlikda sarflanadigan (xarajat qilinadigan) xomashyolarning oʻlchov birliklari va miqdorlari

Izoh:

Mahobatli haykallarni yaratishda sarflanadigan xomashyolar miqdorini aniqlash uchun 3D-skaner yordamida haykalning оʻlchami va yuza maydoni aniqlanadi hamda qurilish xomashyolarining taqsimoti yuza maydoniga hisob-kitob qilinadi.