Tadbirkorlik faoliyatiga noqonuniy aralashuvlarni cheklash va nazorat tadbirlarining shaffofligini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida (PF-63-son)
17.04.2026
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining
Farmoni
Tadbirkorlik faoliyatiga noqonuniy aralashuvlarga chek qoʻyish, korrupsion xavflarni kamaytirish, tadbirkorlar va davlat organlari oʻrtasidagi muloqotda shaffoflik va hisobdorlikni taʼminlash, shuningdek, qulay biznes muhitini rivojlantirish maqsadida qaror qilaman:
I. “Yagona davlat nazorati” axborot tizimini takomillashtirish
1. 2026-yil 1-iyuldan boshlab amaldagi funksiyalariga qoʻshimcha ravishda quyidagi yangi imkoniyatlarga ega “Yagona davlat nazorati” axborot tizimi va uning mobil ilovasi ishga tushirilsin:
(a) tadbirkorlik subyekti faoliyat yuritadigan joydagi tuman (shahar) hokimi, mahalla raisi, hokim yordamchisi, profilaktika va soliq inspektorlari haqida maʼlumot olish va ularga murojaat qilish (chat) tizimini yaratish;
(b) oʻtkazilgan tekshiruvlar va nazorat tadbiri hisoblanmaydigan muloqotlar natijasi boʻyicha davlat xizmatchisi xatti-harakatlariga baho berish;
(v) tekshirish huquqi boʻlmagan yoki tekshiruvga chiqishi belgilanmagan nazoratchi haqida real vaqt rejimida tadbirkorni xabardor qilish;
(g) tadbirkorlik subyektlari faoliyatini tekshirish huquqini beruvchi maxsus guvohnomalarning elektron shaklini yuritish;
(d) tekshirish oʻtkazish tartibiga rioya qilmaslik holatlarini avtomatik tarzda aniqlash;
(j) tekshiruvlarni tadbirkorlik subyektidagi maxsus QR-kod yoki soliq toʻlovchining identifikatsiya raqami (jismoniy shaxsning shaxsiy identifikatsiya raqami) orqali roʻyxatga olish;
(z) tadbirkorlik subyekti faoliyat yuritadigan hududda tashkil etilishi kutilayotgan davlat organlari mansabdor shaxslarining ommaviy qabullari haqida xabardor qilish.
2. Quyidagilar 2026-yil 1-avgustdan boshlab joriy etilsin:
(a) nazorat qiluvchi va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, shu jumladan, huquqni muhofaza qiluvchi organlar mansabdor shaxslari va xodimlari (keyingi oʻrinlarda — davlat xizmatchisi) hamda tadbirkorlik subyektlari oʻrtasida nazorat tadbiri hisoblanmaydigan muloqotni “Yagona davlat nazorati” axborot tizimida hisobga olish tartibi;
(b) “Yagona davlat nazorati” axborot tizimida tadbirkorlik subyektlari faoliyatida oʻtkaziladigan barcha tekshiruvlarni, shu jumladan, qoʻzgʻatilgan jinoyat ishlari doirasida oʻtkaziladigan tekshiruvlar va profilaktika tadbirlarini roʻyxatga olishni va nazorat tadbiri hisoblanmaydigan muloqotlarni hisobga olishni taʼminlovchi “Biznes himoya” QR-kodi.
II. Tadbirkor va davlat organi oʻrtasidagi muloqotning shaffofligini taʼminlash
3. Belgilansinki:
(a) davlat xizmatchisi davlat organi nomidan yoki oʻzining xizmat mavqeyidan foydalangan holda tadbirkorlik subyekti faoliyat yuritadigan binoga nazorat yoki profilaktika tadbirini oʻtkazish maqsadisiz tashrif buyurishi yoxud tadbirkorlik subyektini boshqa joyga chaqirishi nazorat tadbiri hisoblanmaydigan muloqot (keyingi oʻrinlarda — muloqot) sifatida baholanadi. Bunda:
(i) qonunchilik hujjatlarida belgilangan talablardan kelib chiqib hamda davlat xizmatchisining zimmasiga yuklatilgan vazifalarni amalga oshirish uchun tadbirkorlik subyekti bilan amalga oshirilgan muloqot asosli hisoblanadi;
(ii) manfaatlar toʻqnashuvi yoki korrupsiyaviy xavf-xatarlarga olib keluvchi, shuningdek, mazkur kichik bandning “i” xatboshisida bayon etilgan holatlarga kirmaydigan muloqot asossiz hisoblanadi;
(iii) tadbirkorlik subyektlarining jamoat birlashmalari tomonidan tashkillashtirilgan ochiq muloqot shaklidagi uchrashuvlar hamda sayyor qabullarda, shuningdek, davlat xavfsizligiga oid kechiktirib boʻlmaydigan va tezkor-qidiruv tadbirlari davomida davlat xizmatchisining tadbirkorlik subyekti vakili bilan muloqotga kirishishi mazkur kichik bandda nazarda tutilgan muloqot sifatida tavsiflanmaydi;
(b) “Yagona davlat nazorati” axborot tizimiga muloqot haqidagi maʼlumotlarni kiritish davlat xizmatchilari uchun majburiy hisoblanadi va ushbu talabga rioya etmaganlik tegishli tartibda xizmat tekshiruvi oʻtkazilishi uchun asos boʻladi;
(v) boʻlib oʻtgan muloqotning asosli yoki asossiz ekanligiga baho berish tegishli davlat organining korrupsiyaga qarshi ichki nazorat tuzilmasi yoki ushbu funksiyani amalga oshirish yuklatilgan boʻlinma yoxud mansabdor shaxs tomonidan amalga oshiriladi;
(g) “Yagona davlat nazorati” axborot tizimiga kiritiladigan maʼlumotlar Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil (keyingi oʻrinlarda — Biznes-ombudsman) va Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi tomonidan doimiy monitoring qilib boriladi, qonunchilikda belgilangan hollarda axborot huquqni muhofaza qiluvchi organlarga taqdim etiladi;
(d) ayni bir tadbirkorlik subyekti bilan bir yil davomida ikki va undan ortiq marotaba asossiz muloqotga kirishgan davlat xizmatchisiga quyidagi choralar qoʻllanadi:
(i) davlat organining korrupsiyaga qarshi ichki nazorat tuzilmasi tomonidan xizmat tekshiruvi oʻtkaziladi;
(ii) ayni shu tadbirkorlik subyektida oʻtkaziladigan nazorat tadbirlariga oxirgi muloqot qayd etilgan sanadan eʼtiboran oʻn ikki oy davomida ishtirok etishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Mazkur taqiqqa rioya etmaslik tadbirkorlik subyektlarining faoliyatini tekshirish tartibini buzish hisoblanadi hamda tekshirish huquqini beruvchi maxsus guvohnoma amal qilishining uch oygacha toʻxtatib turilishiga olib keladi;
(iii) tadbirkorlik subyektlari faoliyatini tekshirish va ular bilan muloqot qilish tartibini surunkali tarzda buzuvchi shaxslar olti oy muddatga Insofsiz tekshiruvchilar reyestriga kiritiladi.
4. Davlat xizmatchisi hamda tadbirkorlik subyekti oʻrtasida boʻlib oʻtgan nazorat tadbiri hisoblanmaydigan muloqotni “Yagona davlat nazorati” axborot tizimida hisobga olish va monitoringini yuritish sxemasi 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
5. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq 2026-yil 1-avgustdan boshlab:
(a) davlat nazorati tartibotlarini raqamlashtirish va shaffofligini oshirish doirasida:
(i) tadbirkorlik subyektlari faoliyatini tekshirishda ishtirok etadigan yoki tadbirkor bilan muloqotga kirishadigan davlat xizmatchilari “Yagona davlat nazorati” axborot tizimining mobil ilovasidan foydalanishlari majburiy etib belgilanadi;
(ii) “Yagona davlat nazorati” axborot tizimida tekshirish huquqini beruvchi maxsus guvohnomalarning elektron shaklini yuritish orqali uni qogʻoz koʻrinishida rasmiylashtirish tartibi bekor qilinadi;
(b) “Biznes himoya” QR-kodini joriy etish doirasida:
(i) tadbirkorlik subyekti tomonidan nazorat qiluvchi organ mansabdor shaxsiga Tekshiruvlarni roʻyxatga olish elektron kitobini taqdim etish tartibi bekor qilinadi;
(ii) nazorat qiluvchi organ mansabdor shaxsi tadbirkorlik subyekti faoliyatida tekshiruv oʻtkazishdan oldin “Yagona davlat nazorati” axborot tizimining mobil ilovasi yordamida tadbirkorlik subyektidagi “Biznes himoya” QR-kodini skanerlash orqali tekshiruvni roʻyxatga oladi;
(v) davlat xizmatchilari “Biznes himoya” QR-kodi orqali tekshirish yoki muloqot haqidagi maʼlumotni belgilangan tartibda “Yagona davlat nazorati” axborot tizimiga kiritmasa, tadbirkorlik subyektlari davlat xizmatchisini tekshiruv oʻtkazish uchun oʻz hududiga qoʻymaslik va muloqotga kirishmaslik huquqiga ega.
6. Biznes-ombudsman:
(a) Soliq qoʻmitasi va Savdo-sanoat palatasi bilan birgalikda 2026-yil 1-avgustga qadar, birinchi navbatda, savdo va xizmat koʻrsatishga ixtisoslashgan tadbirkorlik subyektlarini “Biznes himoya” QR-kodi bilan taʼminlash choralarini koʻrsin;
(b) Raqamli texnologiyalar vazirligi bilan birgalikda 2026-yil 1-iyulga qadar mazkur Farmonda belgilangan talablardan kelib chiqib, “Yagona davlat nazorati” axborot tizimini va uning mobil ilovasini takomillashtirsin;
(v) Adliya vazirligi va Savdo-sanoat palatasi bilan birgalikda 2026-yil 1-iyulga qadar quyidagilarni nazarda tutuvchi qonun loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritsin:
(i) tadbirkorlik subyekti faoliyatida noqonuniy tekshiruv oʻtkazganlik hamda tekshiruv oʻtkazish tartibini buzganlik uchun alohida maʼmuriy jazo choralarini qilmishiga mutanosib ravishda belgilash;
(ii) tadbirkorlik subyekti faoliyatida tekshiruv oʻtkazish tartibini buzganlik uchun maʼmuriy javobgarlik choralarini kuchaytirish orqali ushbu toifadagi qilmishni jinoiy yurisdiksiyadan chiqarish;
(iii) “Yagona davlat nazorati” axborot tizimi orqali qayd etilgan tadbirkorlik subyekti faoliyatida tekshiruv oʻtkazish tartibini buzganlik uchun maʼmuriy javobgarlik chorasini avtomatlashtirilgan tartibda qoʻllash.
III. Tadbirkorlik subyektlari faoliyatiga ortiqcha aralashuvlarni cheklash choralari
7. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga koʻra:
(a) 2026-yil 1-iyuldan boshlab tadbirkorlik subyektlarini davlat roʻyxatidan oʻtkazishda bir vaqtning oʻzida avtomatik tarzda “Yagona davlat nazorati” axborot tizimida ularning shaxsiy kabineti kompozit tartibida ochiladi;
(b) “Yagona davlat nazorati” axborot tizimidan roʻyxatdan oʻtmagan yoki tekshiruv oʻtkazishga asos boʻluvchi hujjatlarni tizimga kiritmagan yoxud maxsus guvohnomaga ega boʻlmagan nazorat qiluvchi organning xodimi tomonidan tadbirkorlik subyektlari faoliyatida oʻtkazilgan tekshiruvlar noqonuniy hisoblanadi;
(v) tadbirkorlik subyektlari faoliyatida oʻtkaziladigan tekshiruvlarga, shu jumladan, jinoyat ishi doirasidagi tekshiruvlarga nazorat qiluvchi organlardan jalb qilinadigan mutaxassislar tekshiruvlarda faqat tadbirkorlik subyektlari faoliyatini tekshirish huquqini beruvchi maxsus guvohnomaga ega boʻlgan taqdirda ishtirok etishlari mumkin;
(g) tashkiliy-huquqiy shakli va idoraviy boʻysunuvidan qatʼi nazar davlat organi mansabdor shaxslari va masʼul xodimlari tadbirkorlik faoliyati erkinligining kafolatlari toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlarini buzganlik uchun javobgarlikka tortiladi.
IV. Farmon ijrosini tashkil etish, taʼminlash va nazorat
8. Tadbirkorlik faoliyatiga noqonuniy aralashuvlarni cheklash va ishbilarmonlik muhitini yanada rivojlantirish boʻyicha “yoʻl xaritasi” 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
9. Biznes-ombudsman:
(a) Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi bilan birgalikda 2026-yil 1-iyulga qadar “Yagona davlat nazorati” axborot tizimida davlat xizmatchilari hamda tadbirkorlik subyektlari oʻrtasidagi muloqotni hisobga olish va uning monitoringini yuritish tartibini belgilovchi normativ-huquqiy hujjat loyihasini ishlab chiqsin va belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga kiritsin;
(b) 2026-yil 1-sentabrga qadar mazkur Farmon talablaridan kelib chiqib “Tadbirkorlik subyektlari faoliyatini davlat tomonidan nazorat qilish toʻgʻrisida”gi qonun loyihasini qayta koʻrib chiqsin va belgilangan tartibda uning qayta ishlangan tahririni Vazirlar Mahkamasiga kiritsin;
(v) ikki oy muddatda Biznes-ombudsman devonining faoliyatini qayta koʻrib chiqsin va uning samaradorligini oshirish uchun zamonaviy uslublarni, shu jumladan, faoliyatini raqamlashtirish hamda unga sunʼiy intellekt texnologiyalarini keng tatbiq etish choralarini koʻrsin, shuningdek, Biznes-ombudsman devoni xodimlarini navbatdan tashqari attestatsiyadan oʻtkazsin va amaliy tajribaga ega boʻlgan malakali xodimlar bilan toʻldirilishini taʼminlasin.
10. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim hujjatlariga 3-ilovaga muvofiq oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin.
11. Adliya vazirligi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda qonunchilik hujjatlariga ushbu Farmondan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.
12. Mazkur Farmonning ijrosini samarali tashkil qilishga masʼul va shaxsan javobgar etib Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil A.A. Buriyev belgilansin.
13. Farmon ijrosini muhokama qilib borish, ijro uchun masʼul idoralar faoliyatini muvofiqlashtirish va nazorat qilish Bosh vazir oʻrinbosarlari J.A. Qoʻchqorov va J.A. Xodjayev zimmasiga yuklansin.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2026-yil 17-aprel,
PF-63-son
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 17-apreldagi PF-63-son Farmoniga 1-ILOVA
Davlat xizmatchisi hamda tadbirkorlik subyekti oʻrtasida boʻlib oʻtgan nazorat tadbiri hisoblanmaydigan muloqotni “Yagona davlat nazorati” axborot tizimida hisobga olish va monitoringini yuritish
SXEMASI
Izoh:
* Boʻlib oʻtgan muloqotning davomiyligi va takrorlanishidan qatʼi nazar, har bir holatda alohida xabar berilishi va muloqot sabablari asoslab berilishi lozim.
** Komplayens nazorat tuzilmalari — davlat xizmatchisi ishlaydigan davlat organining korrupsiyaga qarshi ichki nazorat tuzilmasi yoki ushbu funksiyani amalga oshirish yuklatilgan boʻlinma yoxud mansabdor shaxs.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 17-apreldagi PF-63-son Farmoniga 2-ILOVA
Tadbirkorlik faoliyatiga noqonuniy aralashuvlarni cheklash va ishbilarmonlik muhitini yanada rivojlantirish boʻyicha
“YOʻL XARITASI”
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 17-apreldagi PF-63-son Farmoniga 3-ILOVA
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim hujjatlariga kiritilayotgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar
1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 15-martdagi “Tadbirkorlik faoliyatini himoya qilish tizimini tubdan takomillashtirish va prokuratura organlari faoliyatini optimallashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-5690-son Farmoniga 1 va 2-ilovalar quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 15-martdagi PF-5690-son Farmoniga 1-ILOVA
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil devonining
TASHKILIY TUZILMASI
Izoh:
1. Boshqaruv xodimlarining umumiy cheklangan soni — 91 nafar.
2. Texnik va xizmat koʻrsatuvchi xodimlarining umumiy soni — 40 nafar, shundan murojaatlar bilan ishlaydigan mutaxassislar soni — 15 nafar.
3. Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil tuzilmaga boshqaruv xodimlarining umumiy cheklangan soni doirasida oʻzgartirish kiritish huquqiga ega.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 15-martdagi PF-5690-son Farmoniga 2-ILOVA
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil devonining
SHTATLAR JADVALI
2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 10-dekabrdagi “Naqdsiz hisob-kitoblarni ommalashtirish va yashirin iqtisodiyot ulushini qisqartirishga qaratilgan qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PF-246-son Farmoniga 1-ilova quyidagi mazmundagi 18-pozitsiya bilan toʻldirilsin: