Aholi punktlarida yovvoyi hayvonlarni saqlash qoidalariga oʻzgartirishlar kiritish haqida (2373-3-son)

08.04.2026

Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining

Qarori

[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2026-yil 8-aprelda roʻyxatdan oʻtkazildi, roʻyxat raqami 2373-3]

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 18-noyabrdagi PF-217-son “Ekologiya va turizm sohalarida aholi talablariga tezkor javob bera oladigan boshqaruv tizimini yaratish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoniga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi va Ichki ishlar vazirligi qaror qiladi:

1. Oʻzbekiston Respublikasi Tabiatni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi va Ichki ishlar vazirligining 2012-yil 18-maydagi 5, 18-son qarori (roʻyxat raqami 2373, 2012-yil 21-iyun) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2012-y., 25-son, 282-modda) bilan tasdiqlangan Aholi punktlarida yovvoyi hayvonlarni saqlash qoidalariga ilovaga muvofiq oʻzgartirishlar kiritilsin.

2. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi va Fanlar akademiyasi bilan kelishilgan.

3. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi raisi A. ABDUXAKIMOV

Toshkent sh.,

2026-yil 24-mart,

2-son

Ichki ishlar vaziri A. TOSHPULATOV

Toshkent sh.,

2026-yil 24-mart,

25-son

Kelishildi:

Fanlar akademiyasi prezidenti Sh. AYUPOV

2026-yil 28-fevral

Qishloq xoʻjaligi vaziri I. ABDURAXMONOV

2026-yil 27-fevral

Sogʻliqni saqlash vaziri A. XUDAYAROV

2026-yil 25-fevral

Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi va Ichki ishlar vazirligining 2026-yil 24-martdagi 2, 25-son qaroriga ILOVA

Aholi punktlarida yovvoyi hayvonlarni saqlash qoidalariga kiritilayotgan oʻzgartirishlar

1. Muqaddima quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Mazkur Qoidalar epizootik holatlarga qarshi tadbirlarni kuchaytirish, fuqarolarning hayoti, sogʻligʻini va atrof muhitni muhofaza qilish, sanitariya-gigiyena, veterinariya qoidalari va normalariga rioya qilinishini taʼminlash maqsadida aholi punktlarida yovvoyi hayvonlarni saqlash tartibini belgilaydi.”.

2. Ilova mazkur oʻzgartirishlarning ilovasiga muvofiq tahrirda bayon etilsin.

Aholi punktlarida yovvoyi hayvonlarni saqlash qoidalariga kiritilayotgan oʻzgartirishlarga ILOVA

“Aholi punktlarida yovvoyi hayvonlarni saqlash qoidalariga ILOVA

Yovvoyi hayvonlarni yarim erkin sharoitlarda, sunʼiy yaratilgan yashash muhitida yoki tutqunlikda saqlash boʻyicha minimal talablar

Sutemizuvchilar uchun volyerlar:

Hayvon turlariGuruhdagi soniOchiq volyerIchki volyerHar bir qoʻshimcha hayvon uchunTavsiya etilgan maydon va balandlikMaydon(m2)Hajm(m3)Maydon(m2)Hajm(m3)Ochiq volyer(m2)Ichki volyer(m2)Qoʻlqanotlilar:Kalong12,57,52,57,511balandligi 3 mKoʻrshapalak10,51,50,51,50,20,2balandligi 3 mPrimatlar:Igrunkilar, tamarin, lori, mayda lemur va boshq.13103101,51,5balandligi 2 mOʻrta lemur, kaputsin110302622balandligi 3 mYirik lemur, langur, sifak, mangobey1104063044balandligi 4-5 mKemiruvchilar:Olmaxon, letyagi1252522Yirik olmaxonlar, daraxt jayrasi161561533Jayralar110-103033balandligi 2 mKapibarlar120-412102Patagon marasi110-10304-Sugʻurlar11020--10-balandligi 2 mOndatra 18-3-31balandligi 1-2 mQoʻm tovushqoni125-8-63balandligi 2 mHasharotxoʻrlar:Tipratikanlar1252522balandligi 1 mYerqazarlar1252522Yenotsimonlar:Yenotlar, qizil panda (Gimolay yenoti)1104821Nosuxa1102582023Susarlar:Mayda susarlar (latcha, oq latcha)12,58----balandligi 1 mSassiqkoʻzan, norka148----balandligi 2 mBoʻrsiq130-16-44balandligi 2 mSkuns14-6-22Qunduz125-----120 m2Mangustsimonlar:Mangustlar, surikat14-41221Viverrasimonlar:volyerning uzunligi hayvon uzunligidan 10 barobar ortiq boʻlishi kerakSivet, fossa, binturong12560101255balandligi 2,5 — 3 m dan kam boʻlmaganJuft tuyoqlilar:Yovvoyi choʻchqa1150-25-20-balandligi 2 mPekar120-10-5Mitti begemot150-25100--Lama175har bir hayvon uchun/87,530Tuya1100---50-balandligi 5 mKichik bugʻular (dik-dik va boshq.)125-10-20-Mayda bugʻular (pudu, muntjak)125-10-15-Gazel, saygʻoq, jayron1125-257,550-balandligi 5 mTogʻ qoʻyi, yolli qoʻy1100---40-balandligi 10 mYirik antilopalar1250-6018080-

Qushlar uchun volyerlar:

Qush turlariGuruhdagi soniOchiq volyerIchki volyerHar bir qoʻshimcha hayvon uchunTavsiya etilgan maydon va balandlikMaydon(m2)Hajm(m3)Maydon(m2)Hajm(m3)Ochiq volyer(m2)Ichki volyer(m2)Tuyaqushsimonlar:Tuyaqush, nandu, emu110030905015Pingvinsimonlar:Yirik pingvinlar112126066Balandligi 5 mMayda pingvinlar1652732,5Balandligi 3 mKurakoyoqlilar (birqozonlar yoki meshkopchilar):Saqoqushlar14012030122015balandligi 5 mQoravoylar12575206012,510balandligi 5 mLaylaksimonlar:Yirik laylaklar (marabu, oq, qora laylaklar va boshq.)15015030902515balandligi 5 — 7 mYirik qarqaralar (kulrang, katta, oq va boshq.)1309025751512,5balandligi 5 — 7 mOʻrta qarqaralar (koʻlbuqa, haqqush, volchok va boshqa.), ibislar va kolpitsalar120601535107,5Flamingo14012030902015balandligi 5 — 7 mGʻozsimonlar:Gʻozlar115604120,53balandligi 5 — 7 mKazarkalar115604120,53balandligi 5 — 7 mOʻrdaklar11040240,52balandligi 5 — 7 mOqqushlar1251258320,55balandligi 10 mTovuqsimonlar:Ular, gluxarlar120606180,54balandligi 4 mQirgʻovullar120606180,54balandligi 4 mKakliklar11530480,53balandligi 2 mChillar (kuropatkalar)11530480,53balandligi 2 mBedana1612120,50,5balandligi 2 mTurnasimonlar:Kulrang turna, yapon turnasi, oq turna, tojdor turna, Kanada turnasi va boshq.14012030902015balandligi 5 — 7 mGoʻzal turna135105257517,512,5balandligi 5 — 7 mTuvaloqsimonlar:Tuvaloqlar120606180,54balandligi 4 mRjankasimonlar:Rjankalar1618260,51balandligi 2-3 mBigiztumshuqlar1618260,51balandligi 2-3 mQiziloyoqlar1618260,51balandligi 2-3 mLoyxoʻraklar1618260,51balandligi 2-3 mKatta va oʻrta uzunburunlar1618260,51balandligi 2-3 mJiqtoqlar1618260,51balandligi 2-3 mYirik baliqchilar (chaykalar)125125206012,510balandligi 5 mMayda baliqchilar (krachkalar)1105051552,5balandligi 5 mKaptarsimonlar:Kaptarlar110304120,52balandligi 3 mKoʻkqargʻasimonlar:Koʻkqargʻalar12060103024balandligi 3 mKoʻktargʻoqlar1618260,51balandligi 2-3 mKurkunaklar110255051552,5balandligi 4-5 mSassiqpopishaksimonlar:Sassiqpopishak1618260,51balandligi 2-3 mQizilishtonsimonlar:Burmaboʻyin, oq qanotli qizilishton1618260,51balandligi 2-3 mChumquqsimonlar:Soʻfitoʻrgʻaylar, jiblajibonlar, zavirushkalar1412260,50,5balandligi 3 mQaldirgʻochlar12060103024balandligi 3 mQarqunoqlar, zargʻaodoqlar (oriollar)1618260,51balandligi 2-3 mQargʻalar12060103024balandligi 3 mSuvchumchuqlar1412260,50,5balandligi 3 mSviristellar, pashshaxoʻrlar, shaqshaqlar110255051552,5balandligi 4-5 mMoyqutlar, koroleklar, chittaklar, timellar, fotmachumchuqlar, toʻqimachilar va boshq.1412260,50,5balandligi 3 mVyuroklar (Fringilla), dehqonchumchuqlar1412260,50,5balandligi 3 mToʻtiqushsimonlar:Aralar, kakadular15154122,52Mayda chumchuqsimon qushlar, mayda toʻtiqushlar va boshq.0,30,90,150,450,150,75balandligi 5 — 7 mBoshqalar:Nosorog qushlar14123921,5Jannat qushlari15154122,52Bulduruqlar110304120,52balandligi 3 m

Sutemizuvchilar uchun suv havzalari:

TurlarGuruhdagi soniMaydon(m2)Chuqurligi(m)Hajm(m3)Har bir qoʻshimcha hayvon uchun(m2)Susar10,50,20,2-Nutriya110,510,5Kapibara120,531Qunduz1100,810-Mitti begemot1100,820-

Qushlar uchun suv havzalari:

TurlarGuruhdagi soniMaydon(m2)Chuqurligi(m)Hajm(m3)Har bir qoʻshimcha hayvon uchun(m2)Saqoqush17,50,755,55Qoravoy11,71,2521Flamingo110,30,30,5Yirik pingvinlar152105Kichik pingvinlar11,723,52

Sudralibyuruvchilar uchun volyerlar:

TurlarGuruhdagi soniQuruqlik maydoni(m2)Suv maydoni(m2)Hajm(m3)Balandligi(m)Har bir qoʻshimcha hayvon uchun(m)Quruqlik maydoni(m2)Suv maydoni(m2)Quruqlikda yashovchi toshbaqalar (15 — 25 sm) (Oʻrta Osiyo choʻl toshbaqasi, Oʻrta yer dengizi toshbaqasi va boshq.)10,50,5Xameleonlar10,6--10,15-Iguana, suv agamasi, parus agamasi va boshq.1110,5Oʻrta echkemarlar, teyid, xelodermatid va boshqa yirik kaltakesaklar (oʻlchami 1-1,2 m)11,50,51Oʻrta kaltakesaklar (soqolli agama, koʻktil ssinki va boshq.)10,50,30,15Mayda kaltakesaklar (eublefar, agama, kolot, ssink, gekkon, anolis va boshq.)10,20,20,10Pitonlar (toʻrli piton, Qora yoʻlbars piton, yorqin rangli yoʻlbars piton, va boshqa zaharli boʻgʻma turlaridan tashqari)2umumiy uzunligidan 2/3 x 1/2umumiy uzunligidan 1/2, maks. 2,2 myer yuzasidan 1/7Chipor ilon va boshqa yirik boʻlmagan, zaharsiz ilonlar2umumiy uzunligidan 2/3 x 1/2umumiy uzunligidan 1/4 x 1/4suv havzasining maydoni umumiy uzunligidan 0,1umumiy uzunligidan 1/2yer yuzasidan 1/7

Amfibiyalarni saqlash:

TurlarGuruhdagi soniQuruqlik maydoni(m2)Suv maydoni(m2)Balandligi(m)Salamandrasimonlar(triton, salamandra)10,40,40,5Baqasimonlar(qurbaqa, baqa)10,30,50,6

Baliqlarni saqlash:

TurlarBaliq oʻlchovi (sm)Guruhdagi soniBir juft uchun hajm (l)Chuchuk suv mayda baliqlari (guppi, danio, barbus va boshq.)6 gacha5 — 105 — 7Chuchuk suv oʻrta baliqlari (mechenosets, mollineziya, mayda laqqa baliq va boshq.)7 — 125 — 1030Chuchuk suv yirik baliqlari (gurami, oltin baliq va boshq.)15 — 20240 — 45Yirik oʻlchamdagi baliqlar (diskus, sixlid, aravan, botsii)20 va undan koʻp2150 l va undan koʻpArapayma300 gacha13000 — 5000

Umurtqasizlarni saqlash:

TurlarGuruhdagi soniUzunligi(sm)Eni(sm)Balandligi(sm)Kivsyaki2804040Zaharli boʻlmagan mayda oʻrgimchaklar1151515Zaharli boʻlmagan katta va oʻrta oʻrgimchaklar, qushxoʻr oʻrgimchaklar1303030Qoʻngʻiz, suvarak10 va undan koʻp403020Ari, asalari (asal beruvchilar bundan mustasno)500 gacha505030Chumolilar fermasi (zaharli boʻlmagan yirik chumolilar)500 gacha25206Chumolilar fermasi (zaharli boʻlmagan mayda chumolilar)1000 gacha16156Zaharli boʻlmagan ona chumoli (probirka)30 gacha151,61,6Boshqa hashoratlar10 — 20403020Yirik hashoratlar10 — 1001006060

Izoh. Yovvoyi hayvonlarni saqlashda quyidagi talablarga rioya qilish talab etiladi:

yovvoyi hayvonlar saqlanadigan joylar ularning hayotiy faoliyatini taʼminlaydigan qurilmalar (uyalar, boshpanalar) bilan jihozlanishi va barcha jihozlar, shu jumladan elektr jihozlari hayvonlarga shikast yetkazmasdan oʻrnatilishi;

yovvoyi hayvonlarni saqlash joylari yomgʻir, qor, shamol yoki quyosh nurlari tushishidan boshpana bilan taʼminlangan boʻlishi;

yovvoyi hayvonlar saqlanadigan joylarning harorat rejimi, ventilyatsiyasi va yoritilishi hayvonlarning turiga muvofiq taʼminlanishi;

qafaslar, volyerlar, terrariumlar tabiiy atrof muhit vositalari (toshlar, shohlar, daraxt toʻsinlari va hokazo) bilan jihozlanishi;

qafas, volyer osti betonlangan yoki metallanmagan boʻlmasligi;

hayot tarzi suv bilan bogʻliq hayvonlar (suvda suzuvchi qushlar va hokazo) uchun suv havzalari moʻljallangan boʻlishi;

qafaslar, volyerlar, terrariumlar tabiiy atrof muhit vositalari (toshlar, shoxlar, daraxt toʻsinlari va hokazo) bilan jihozlanishi.

Maydon va hajm oʻlchovlari volyerning eng kichik ruxsat etilgan oʻlchamlarini belgilaydi. Agar volyerda yuqoridagi jadvallarda koʻrsatilganidan kamroq hayvon saqlansa ham, uning oʻlchamlari koʻrsatilgan miqdordan kichik boʻlmasligi shart”.