Shifoxonalar tarkibidagi boʻlimlar va oilaviy poliklinikalarga xizmat koʻrsatuvchi hududlararo markaziy laboratoriyalarga hamda biomateriallarning saqlanishi, tashilishi va xavfsizligiga doir sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlarini (0106-25-son SanQvaN) tasdiqlash toʻgʻrisida (32-son)
05.12.2025
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI SOGʻLIQNI SAQLASH VAZIRLIGI HUZURIDAGI SANITARIYA-EPIDEMIOLOGIK OSOYISHTALIK VA JAMOAT SALOMATLIGI QOʻMITASINING
QARORI
[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2025-yil 12-dekabrda hisobga olindi, hisob raqami 379]
Oʻzbekiston Respublikasining “Aholining sanitariya-epidemiologik osoyishtaligi toʻgʻrisida”gi Qonuni va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 19-maydagi PF-88-son “Respublikada sogʻliqni saqlash tizimini va aholiga tibbiy xizmat koʻrsatish tamoyillarini takomillashtirish orqali sohani isloh qilishni izchil davom ettirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoniga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi qaror qiladi:
1. Shifoxonalar tarkibidagi boʻlimlar va oilaviy poliklinikalarga xizmat koʻrsatuvchi hududlararo markaziy laboratoriyalarga hamda biomateriallarning saqlanishi, tashilishi va xavfsizligiga doir sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari (0106-25-son SanQvaN) ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
2. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil hamda Savdo-sanoat palatasi bilan kelishilgan.
3. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan uch oy oʻtgach kuchga kiradi.
Rais B. YUSUPALIYEV
Toshkent sh.,
2025-yil 5-dekabr,
32-son
Kelishildi:
Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vaziri SH. XIDOYATOV
2025-yil 3-dekabr
Savdo-sanoat palatasi raisi D. VAXABOV
2025-yil 3-dekabr
Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil o'rinbosari J. URUNOV
2025-yil 3-dekabr
Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi raisi A. RAFIQOV
2025-yil 2-dekabr
Sogʻliqni saqlash vaziri A. XUDAYAROV
2025-yil 2-dekabr
Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasining 2025-yil 5-dekabrdagi 32-son qaroriga ILOVA
Shifoxonalar tarkibidagi boʻlimlar va oilaviy poliklinikalarga xizmat koʻrsatuvchi hududlararo markaziy laboratoriyalarga hamda biomateriallarning saqlanishi, tashilishi va xavfsizligiga doir sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari (0106-25-son SanQvaN)
Mazkur sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari (bundan buyon matnda sanitariya qoidalari deb yuritiladi) shifoxonalar tarkibidagi boʻlimlar hamda oilaviy poliklinikalarga xizmat koʻrsatuvchi hududlararo markaziy laboratoriyalarga (bundan buyon matnda markaziy laboratoriyalar deb yuritiladi) hamda biomateriallarning saqlanishi, tashilishi va xavfsizligiga, shuningdek xodimlarning shaxsiy gigiyenasiga qoʻyiladigan sanitariya-gigiyena talablarini belgilaydi.
1-bob. Umumiy qoidalar
1. Mazkur sanitariya qoidalarida quyidagi tushunchalardan foydalaniladi:
biomaterial — tibbiy tekshiruv, tahlil yoki ilmiy tadqiqot oʻtkazish maqsadida inson tanasidan olingan biologik namuna (qon, siydik, najas, balgʻam, toʻqima parchalari, sperma, turli xil surtmalar va boshqa biologik suyuqlik);
yetkazib beruvchi — biomaterial namunalarini shifoxonalar tarkibidagi boʻlimlar hamda oilaviy poliklinikalardan yigʻib, markaziy laboratoriyaga yetkazib beruvchi xodim.
2-bob. Markaziy laboratoriyalarni loyihalashga qoʻyiladigan talablar
2. Markaziy laboratoriyalarni loyihalashda quyidagilar inobatga olinishi kerak:
yongʻin xavfsizligi talablari;
mikroiqlim qulayligi, energiya tejamkorligi va samaradorligini taʼminlash talablari;
zamonaviy muhandislik jihozlarini qoʻllash talablari;
insolyatsiya, havo harakati tezligi, tabiiy shamollatish, havo haroratining vertikal va gorizontal yoʻnalishi va shovqindan himoyalash talablari.
3. Tabiiy havo almashinuvini pasaytiradigan xochsimon, Г-simon va П-simon hamda uzunligi 100 m dan ortiq boʻlgan markaziy laboratoriyalarni loyihalashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.
4. Markaziy laboratoriyalarning asosiy xonalari ish turiga koʻra, alohida va ketma-ketlikda (tahlil xonasi, reaktiv tayyorlash xonasi, asbob-uskunalar saqlash xonasi, maʼmuriy hamda dam olish xonalari), yordamchi xonalari (avtoklav, idish yuvish, sterillash xonalari) esa uning markaziy qismida joylashtirilishi lozim.
3-bob. Markaziy laboratoriyalarning suv taʼminoti va oqova suvlarini chiqarib yuborishga qoʻyiladigan talablar
5. Markaziy laboratoriyalarni ichimlik suvi bilan taʼminlash OʻzMSt 134:2024 “Markazlashtirilgan xoʻjalik-ichimlik suvi bilan taʼminlash manbalari. Gigiyenik, texnikaviy talablar va tanlash qoidalari”ga muvofiq markazlashtirilgan suv taʼminoti tizimiga ulash yoʻli bilan amalga oshirilishi kerak.
Markazlashtirilgan suv taʼminoti tizimi mavjud boʻlmaganda, ichki suv taʼminoti tizimi artezian qudugʻidan, boshqa suv quduqlaridan yoki kaptajlardan foydalanish orqali tashkil etilishi mumkin. Bunda, suvning sifat koʻrsatkichlari OʻzMSt 133:2024 “Ichimlik suvi. Gigiyenik talablar va sifatini nazorat qilish” talablariga muvofiq boʻlishi lozim.
6. Oqova suv tarmogʻi mavjud boʻlgan markaziy laboratoriyalar SHNQ 2.04.01-22 “Binolarning ichki suv taʼminoti va oqova suvlarni chiqarib yuborish” (hisob raqami 299, 2024-yil 2-oktabr) hamda QMQ 2.04.03-19 “Kanalizatsiya. Tashqi tarmoqlar va inshootlar”ga muvofiq oqova suvlarni chiqarib yuborish tarmoqlariga ulangan boʻlishi kerak.
7. Markaziy laboratoriyalarda oqova suvlarni chiqarib yuborish tizimi mavjud boʻlmaganda, ularda hosil boʻladigan oqova suvlar atrof-muhitga zarar yetkazmasligi uchun alohida ajratilgan, septik oʻrada yigʻilishi, toʻplanishi, tashilishi va zararsizlantirilishi lozim.
8. Markaziy laboratoriyalarda qoʻl yuvish uchun issiq va sovuq suv tizimi mavjud boʻlgan rakovinalar, suyuq sovun va qoʻllarni dezinfeksiya qilish uchun vosita, bir martalik qogʻoz salfetka yoki qoʻl quritgich bilan jihozlanishi kerak.
4-bob. Markaziy laboratoriyalarning yoritilishi, ventilyatsiyasi, isitilishiga qoʻyiladigan talablar
9. Markaziy laboratoriyalar SHNQ 2.01.05-24 “Tabiiy va sunʼiy yoritish” (hisob raqami 309, 2024-yil 25-oktabr) talablariga muvofiq tabiiy va sunʼiy yoritilishi kerak.
10. Markaziy laboratoriyalarda tabiiy yoki mexanik ventilyatsiya tizimlari oʻrnatilishi kerak.
11. Markaziy laboratoriyalarga oqib keluvchi va tortib oluvchi ventilyatsiya tizimi shifoxona binolarining ventilyatsiya tizimidan alohida ajratilgan boʻlishi kerak.
12. Markaziy laboratoriyalarda isitish tizimi va panjaralar bilan jihozlangan framuga hamda ventilyatsiya kanallari orqali harakatlanuvchi tabiiy tortuvchi ventilyatsiya bloklarini koʻzda tutish lozim.
13. Markaziy laboratoriyalar xonalarining tabiiy shamollatilishi framugalar yoki derazalar orqali amalga oshirilishi kerak.
14. Markaziy laboratoriya xonalarining ichki harorati 22 — 24°C, nisbiy namlik 40 — 60 foiz boʻlishi lozim.
15. Polimer zanjirli reaksiya, balgʻam xonalari va mikrobiologik laboratoriya xonalari uchun havoni yuqori darajada tozalovchi filtrlar bilan birga konditsiyalash (HEPA), isitish va ventilyatsiya tizimi (HVAC) oʻrnatilishi kerak.
16. Isitish jihozlarining yuzalari silliq, gʻadir-budursiz va oson tozalanadigan materiallardan boʻlishi hamda ularning tashqi yuza harorati 90 °C dan oshmasligi kerak.
17. Isitish jihozlaridan davriy foydalaniladigan xonalarda sutka davomida havo haroratining oʻzgarishi ±3 °C dan oshmasligi lozim.
18. Bir tomonlama tabiiy yoritiladigan markaziy laboratoriya xonalarining chuqurligi 6 m dan oshmasligi, xona kengligi esa uning chuqurligi qiymatining ikki baravaridan ortiq boʻlmasligi zarur.
19. Uzun yoʻlakli markaziy laboratoriyalarda umumiy yoʻlaklarning tabiiy yoritilishini taʼminlash maqsadida derazalar maydoni yoʻlakning umumiy maydoniga nisbatan kamida 1/16 qismni tashkil etishi kerak.
20. Markaziy laboratoriyalar xonalarida sunʼiy yoritish tizimlari quyidagi talablarga javob berishi zarur:
yoritish darajasi xonalarining funksional vazifasiga muvofiq boʻlishi;
yoritish vositalari boshqariladigan, xavfsiz boʻlishi;
chiroqlar koʻzni qamashtirmasligi, shuningdek inson salomatligiga hamda xonaning ichki muhitiga zararli taʼsir koʻrsatmasligi.
21. Markaziy laboratoriyalarning barcha xonalari sunʼiy yoritish tizimi bilan taʼminlangan boʻlishi lozim.
5-bob. Markaziy laboratoriyalarning xonalariga qoʻyiladigan talablar
22. Markaziy laboratoriyalarning xonalarida har bir xodim uchun kamida 6 m² maydon ajratilishi lozim.
23. Markaziy laboratoriya xonalari va ularning minimal maydoni mazkur sanitariya qoidalarining ilovasiga muvofiq boʻlishi lozim.
24. Markaziy laboratoriya xonalarining balandligi pol sathidan shiftgacha kamida 3 m boʻlishi kerak.
25. Markaziy laboratoriya xonalarining poli silliq, yuvilishi oson, sirpanchiq boʻlmagan materialdan boʻlishi lozim.
26. Markaziy laboratoriya xonalarining devori va shiftlari yuviladigan va kimyoviy moddalarga chidamli boʻlishi zarur.
27. Kimyoviy chiqindilar maxsus neytrallash yoki filtrlash tizimi orqali chiqarilishi lozim.
28. Reaktivlar, sarflanadigan materiallar, zararli moddalar va asbob-uskunalarni saqlash uchun alohida xonalar ajratilishi, maxsus belgilar bilan belgilanishi va qulflanishi kerak.
29. Inventarlarni saqlash uchun alohida xonalar boʻlishi va ular laboratoriyaning ish va analitik zonalari bilan aralashmasligi lozim.
30. Molekulyar biologiya ishlari uchun kamida ikkita alohida xona ajratilishi kerak.
31. Fluoressentlan mikroskopiya uchun qorongʻi va toʻgʻri shamollatiladigan xona boʻlishi va ushbu xona material va kimyoviy moddalar saqlash uchun ishlatilmasligi lozim.
32. Biomaterialni yigʻish xonalariga tashqi eshikdan alohida kirish boʻlishi lozim.
33. Markaziy laboratoriya xonalarida yongʻinga qarshi vositalar, birinchi tibbiy yordam qutisi mavjud boʻlishi va evakuatsiya yoʻllari belgilangan boʻlishi kerak.
34. Markaziy laboratoriya xonalarida ishchi xodimlar uchun alohida javon, dush va hojatxonalar boʻlishi lozim.
35. DNK gellarini suratga olish uchun moʻljallangan xona yetarli darajada qorongʻilangan boʻlishi hamda xodimlarning koʻzlarini yorugʻlikning zararli taʼsiridan himoya qilish uchun maxsus himoya vositalari bilan jihozlangan boʻlishi lozim.
36. Barcha analizatorlar va asbob-uskunalar laboratoriya jarayonlarining xavfsizligini taʼminlash maqsadida toza va iflos zonalarni aralashtirmagan holda, ularning funksional yoʻnalishi boʻyicha alohida zonalarda joylashtirilishi zarur.
6-bob. Markaziy laboratoriyalarda biomateriallar xavfsizligiga qoʻyiladigan talablar
1-§. Markaziy laboratoriyalarda biomateriallar xavfsizligini taʼminlash choralari
37. Markaziy laboratoriyalarda biomateriallarni qabul qilish jarayonida “toza” va “ifloslangan” joylar alohida ajratilgan boʻlishi lozim.
38. Biomateriallarni qabul qilish jarayonida bir martalik tibbiy jihozlardan (probirka, vakuteyner, konteyner) foydalanilishi hamda har bir namuna shtrix-kod bilan tamgʻalanishi kerak.
39. Biomateriallar ularning turidan kelib chiqib, tegishli tahlil boʻlimlarining laboratoriyalariga taqsimlanishi lozim.
40. Tahlil boʻlimiga kelib tushgan namunalar shtrix-kodlar orqali skanerlanishi hamda ularning yoʻllanma hujjatlar bilan toʻliq muvofiqligi tekshirilishi kerak.
41. Ish jarayoni boshlangunga qadar barcha analizatorlarda normal va patologik sifat nazorati suyuqliklari yordamida ichki sifat nazorati amalga oshirilishi va natijalari markaziy laboratoriyalarda saqlanishi zarur.
42. Analizator atrofida kamida 1 m servis oraligʻi boʻlishi lozim.
43. Biomateriallarni saqlash xonalarini ifloslantirish va ulardan ruxsatsiz foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
44. Biomateriallarni utilizatsiya qilish “Respublikadagi davolash-profilaktika muassasalarida chiqindilarni yigʻish, saqlash va utilizatsiya qilish boʻyicha sanitariya qoidalari va meʼyorlari” 0317-15-son SanQvaNga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
2-§. Biomateriallarni saqlash va tashishga qoʻyiladigan talablar
45. Markaziy laboratoriyalarning namuna yigʻish punktida biomaterial namunalari ularning turlariga qarab alohida ajratilishi hamda +2 dan +8 °C gacha boʻlgan haroratda sovutgichlarda saqlanishi lozim.
46. Biomaterial namunasi olinib, yetkazib beruvchiga topshirilgunga qadar 45 daqiqadan (min) uzoq vaqt oʻtganda namunalar sentrifugalanishi zarur.
47. Markaziy laboratoriya harorat monitoringi tizimi bilan jihozlangan maxsus avtotransport vositalari, termosumkalar va shtativlar bilan taʼminlangan boʻlishi lozim.
48. Biomateriallarni tashish markaziy laboratoriyalar uchun maxsus ajratilgan avtotransport vositalari yordamida amalga oshirilishi kerak.
49. Biomateriallar markaziy laboratoriyaga eng uzoqdagi shifoxonalar tarkibidagi boʻlimlar va oilaviy poliklinikalarning eng yaqiniga qarab yigʻib kelinishi hamda qatnov jadvallari boʻyicha yetkazilishi lozim.
7-bob. Xodimlarning shaxsiy gigiyenasiga qoʻyiladigan talablar
50. Xodimlarni ishga kirishdan oldin dastlabki va keyinchalik davriy tibbiy koʻrikdan oʻtkazish Xodimlarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga (roʻyxat raqami 2387, 2012-yil 29-avgust) muvofiq amalga oshiriladi.
51. Xodimlar quyidagi talablarga rioya qilishlari lozim:
ochiq yaralar, tirnalgan, kesilgan yoki boshqa teri jarohati boʻlganda, jarohatni plastir bilan berkitish;
ish joyida zargarlik buyumlari, soatlar va choʻntaklarda buyumlar bilan yurmaslik;
markaziy laboratoriyada maxsus himoya kiyimlarini (xalat, kombinezon, bosh kiyim, maxsus oyoq kiyimi, qoʻlqop) kiyish;
qoʻllarni iliq suvda sovun bilan yuvish va dezinfeksiyalovchi vositalar bilan ishlov berish, tirnoqlar olingan va lak surtilmagan boʻlishi.
52. Xodimlar qoʻllarini quyidagi holatlarda yuvishi zarur:
ishdagi har bir tanaffusdan keyin;
birinchi ish jarayonidan ikkinchi ish jarayoniga oʻtishda;
ifloslangan narsalarga tegilganda;
hojatxonaga borganda ikki marta (hojatxonaga borgandan soʻng va ish joyida bevosita ish boshlashdan avval).
53. Ish kiyimlar shaxsiy kiyimlardan alohida saqlanishi va muntazam almashtirib turilishi lozim.
54. Ishdan tashqari paytda (xona ichidan tashqariga chiqishda, ovqatlanish, hojatxonaga kirishda) maxsus kiyimni yechish lozim.
55. Bir martalik himoya vositalaridan qayta foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
56. Markaziy laboratoriya xonalarida ovqatlanishga, suv ichishga yoʻl qoʻyilmaydi.
57. Ovqatlanish faqat maxsus ajratilgan xonada amalga oshirilishi lozim.
58. Biomateriallarni saqlash va ishlash joylari dezinfeksiya qilinishi va sanitariya ishlovidan oʻtkazilishi lozim.
Shifoxonalar tarkibidagi boʻlimlar va oilaviy poliklinikalarga xizmat koʻrsatuvchi hududlararo markaziy laboratoriylarga hamda biomateriallarning saqlanishi, tashilishi va xavfsizligiga doir sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga (0106-25-son SanQvaN) ILOVA
Markaziy laboratoriya xonalari va ularning minimal maydoni