Sud-ekspertlik faoliyatini yanada takomillashtirish va sohaga zamonaviy texnologiyalarni keng joriy etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida (PQ-270-son)
08.09.2025
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining
qarori
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 24-maydagi “Maʼmuriy islohotlar doirasida adliya organlari va muassasalarining masʼuliyatini yanada oshirish hamda ixcham boshqaruv tizimini shakllantirish toʻgʻrisida”gi PF-80-son Farmoni ijrosini taʼminlash hamda sud-ekspertlik faoliyatini yanada rivojlantirish, sohada raqamlashtirish jarayonlarini izchil davom ettirish maqsadida qaror qilaman:
I. Maqsadlar
1. Quyidagilar sud-ekspertlik faoliyatini rivojlantirishning asosiy maqsadlari etib belgilansin:
(a) sud-ekspertlik faoliyatini raqamlashtirish va sunʼiy intellekt texnologiyalaridan foydalanish orqali tadqiqotlarning tezkorligi, xolisligi va toʻliqligini taʼminlash;
(b) sud-ekspertiza tashkilotlari va ekspertiza tayinlovchi organlarning axborot tizimlarini oʻzaro integratsiya qilish orqali sohada elektron hujjatlar almashinuvi hajmini 100 foizga yetkazish;
(v) sud-tergov organlarining mavjud ehtiyojlaridan kelib chiqib, davlat sud-ekspertiza muassasalarida oʻtkaziladigan ekspertiza turlari sonini 90 taga yetkazish hamda ularning hududiy boʻlimlaridagi ekspertizalar sonini 2 barobarga koʻpaytirish;
(g) nodavlat sud-ekspertiza instituti rolini yanada oshirish va ular faoliyatiga har tomonlama koʻmaklashish orqali ekspertiza tadqiqotlarini oʻtkazishdagi ulushini 5 barobarga oshirish;
(d) davlat sud-ekspertiza muassasalarining akkreditatsiyadan oʻtkazilgan laboratoriya va boʻlimlari sonini 4 barobarga oshirish.
II. Sud-ekspertlik faoliyatini raqamlashtirish, davlat sud-ekspertiza muassasalarining moddiy-texnika bazasini mustahkamlash
2. Adliya vazirligi, Bosh prokuratura, Ichki ishlar vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi va Davlat xavfsizlik xizmatining davlat sud-ekspertiza muassasalari va ularning hududiy boʻlinmalarida hamda nodavlat sud-ekspertiza tashkilotlarida (keyingi oʻrinlarda — sud-ekspertiza tashkilotlari) sud-ekspertlik faoliyatini raqamlashtirishga qaratilgan quyidagi takliflari maʼqullansin:
(a) sudlar, tergovga qadar tekshiruv, surishtiruv, dastlabki tergov va maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlarni koʻrib chiqishga vakolati boʻlgan organlar (keyingi oʻrinlarda — ekspertiza tayinlovchi organlar) bilan elektron hujjatlar almashinuvini taʼminlashga moʻljallangan “E-ekspertiza” elektron axborot tizimini (keyingi oʻrinlarda — “E-ekspertiza” platformasi) sud-ekspertiza tashkilotlari faoliyatiga toʻliq joriy etish;
(b) “E-ekspertiza” platformasini ekspertiza tayinlovchi organlarning axborot tizimlari bilan toʻliq integratsiya qilish orqali ekspertiza tayinlovchi organlar va sud-ekspertiza tashkilotlari oʻrtasida oʻzaro elektron axborot almashinuvini yoʻlga qoʻyish;
(v) sud-ekspertlik faoliyatiga sunʼiy intellekt texnologiyalarini bosqichma-bosqich joriy qilish.
3. “E-ekspertiza” platformasi va ekspertiza tayinlovchi organlarning axborot tizimlari oʻrtasida oʻzaro elektron axborot almashinuvi quyidagi bosqichlarda yoʻlga qoʻyilsin:
(a) 2026-yil 1-yanvardan boshlab respublika darajasidagi ekspertiza tayinlovchi organlarda;
(b) 2026-yil 1-iyundan boshlab Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri darajasidagi ekspertiza tayinlovchi organlarda;
(v) 2026-yil 1-sentabrdan boshlab tuman (shahar) darajasidagi ekspertiza tayinlovchi organlarda.
4. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq:
(a) sud ekspertizasini tayinlash toʻgʻrisidagi qaror (ajrim) va ish materiallarini sud-ekspertiza tashkilotlariga yuborish, ularni qayd etish, ekspert xulosasini shakllantirish va ekspertiza tayinlagan organga taqdim etish hamda ekspertiza oʻtkazish jarayonidagi boshqa turdagi hujjatlar almashinuvi “E-ekspertiza” platformasi orqali amalga oshiriladi;
(b) ekspertiza tayinlovchi organlar va sud-ekspertiza tashkilotlari oʻrtasida idoralararo elektron hamkorlik toʻliq joriy etilgandan soʻng sud ekspertizasini tayinlash toʻgʻrisidagi qaror (ajrim) va ish materiallari “E-ekspertiza” platformasi orqali yuborilmagan taqdirda, bunday qaror (ajrim) asosida sud-ekspertiza tashkilotlari tomonidan ekspertiza oʻtkazilishiga yoʻl qoʻyilmaydi;
(v) sud ekspertizasini tayinlash toʻgʻrisidagi qaror (ajrim) va ish materiallarini “E-ekspertiza” platformasi orqali yuborish haqidagi talab davlat sirlari yoki qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirlarga hamda qoʻriqlanadigan shaxslar xavfsizligiga taalluqli maʼlumotlar mavjud boʻlgan va yopiq sud majlislarida koʻriladigan ishlar boʻyicha sud ekspertizasini tayinlash holatlariga nisbatan tatbiq etilmaydi.
5. Adliya vazirligi Sogʻliqni saqlash vazirligi, Ichki ishlar vazirligi hamda boshqa manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda:
(a) 2025-yil 15-dekabrga qadar “E-ekspertiza” platformasi ekspertiza tayinlovchi organlarning axborot tizimlari bilan integratsiya qilinishi va davlat sud-ekspertiza muassasalari faoliyatiga joriy etilishi, 2026-yil 1-iyuldan boshlab nodavlat sud-ekspertiza tashkilotlarida yoʻlga qoʻyilishini taʼminlasin;
(b) 2026-yil 1-iyulga qadar sud-ekspertlik faoliyatida foto-, audio-, videomateriallar va matn koʻrinishidagi maʼlumotlar boʻyicha, 2026-2027-yillarda boshqa ekspertiza turlari boʻyicha tadqiqotlarni oʻtkazishda sunʼiy intellekt texnologiyalaridan foydalanishni yoʻlga qoʻysin;
(v) ikki oy muddatda ekspertiza tayinlovchi organlar va sud-ekspertiza tashkilotlari oʻrtasida elektron axborot tizimlari orqali hujjatlar aylanishi tartibini belgilovchi Hukumat qarori loyihasini ishlab chiqib, Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.
6. Belgilansinki, “E-ekspertiza” platformasini joriy etish va integratsiya qilish Sud-ekspertlik faoliyatini rivojlantirishni qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan, platformani keyinchalik texnik qoʻllab-quvvatlash tegishli davlat sud-ekspertiza muassasalari tomonidan amalga oshiriladi.
7. Quyidagilar:
(a) 2025 — 2027-yillarda sud-ekspertlik faoliyatini rivojlantirish va raqamlashtirish dasturi 1-ilovaga muvofiq;
(b) 2025 — 2027-yillarda davlat sud-ekspertiza muassasalarining moddiy-texnika bazasini yangi zamonaviy uskuna va jihozlar bilan taʼminlash dasturi 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin;
(v) 2030-yilgacha sud ekspertizasi sohasida erishiladigan maqsadli koʻrsatkichlar (indikatorlar) 3-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
III. Sud-ekspertlik faoliyati samaradorligini oshirish
8. Adliya vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Oliy sud, Bosh prokuratura hamda Sogʻliqni saqlash vazirligining sud ekspertizasi sohasini takomillashtirish boʻyicha quyidagi takliflariga rozilik berilsin:
(a) nodavlat sud-ekspertiza tashkilotlarining notijorat tashkilot sifatida faoliyat koʻrsatishini yoʻlga qoʻyish;
(b) nodavlat sud-ekspertiza tashkilotlarining ixtiyoriy aʼzoligiga asoslangan Oʻzbekiston sud ekspertlari palatasini tashkil etish;
(v) nodavlat sud ekspertlarining kasbiy va amaliy tayyorgarlik darajasini aniqlash, shuningdek, ularning noqonuniy harakatlari bilan bogʻliq holatlarning adolatli va xolis koʻrib chiqilishini taʼminlash maqsadida Adliya vazirligi huzurida Ekspert-malaka komissiyasi faoliyatini yoʻlga qoʻyish;
(g) nodavlat sud-ekspertiza tashkilotlari tomonidan oʻtkazilishiga ruxsat berilgan sud ekspertizasi turlarini 44 tadan 55 taga koʻpaytirish;
(d) 2025 — 2027-yillar davomida yangi ekspertiza va tadqiqot turlarini joriy etish, shu jumladan, kripto-aktivlarning miqdori va turlarini, raqamli fotosurat va videoyozuvda montaj belgilarini, shuningdek, sunʼiy intellektdan foydalangan holda sodir etilayotgan huquqbuzarliklarni aniqlash;
(j) sud ekspertizasi xulosalarining ishonchliligini yanada oshirish hamda sohani ilmiy-uslubiy jihatdan taʼminlash maqsadida sud-ekspertiza tadqiqotlarining xalqaro tan olingan usul va uslubiyotlarini validatsiyadan oʻtkazish (sohada qoʻllashning maqsadga muvofiqligini baholash) tartibini joriy qilish;
(z) davlat sud-ekspertiza muassasalariga oʻz balansidagi uskunalarni haq evaziga shartnoma asosida boshqa davlat va nodavlat sud-ekspertiza tashkilotlariga ekspertiza tadqiqotlarini oʻtkazish uchun foydalanishga topshirish huquqini berish.
9. Belgilansinki:
(a) 2026-yil 1-martdan boshlab oʻz faoliyatini notijorat tashkilot shaklida yoʻlga qoʻymagan nodavlat sud-ekspertiza tashkilotlari tomonidan sud-ekspertiza tadqiqotlari oʻtkazilishi taqiqlanadi;
(b) sud ekspertizasi sohasida qayta tayyorlash kurslarini tamomlagan shaxslarga nodavlat sud eksperti sifatida sud ekspertizasini oʻtkazish huquqini beruvchi sertifikat Adliya vazirligi huzuridagi Ekspert-malaka komissiyasi tomonidan test sinovlari hamda suhbat shaklida oʻtkaziladigan imtihon natijalariga koʻra beriladi;
(v) sud ekspertizasining muayyan turi boʻyicha sud eksperti sifatida kamida besh yillik ish stajiga ega boʻlgan shaxslar hamda davlat sud-ekspertiza muassasalarida sud eksperti sifatida soʻnggi ikki yil davomida uzluksiz ishlab kelayotgan shaxslar qayta tayyorlashdan oʻtmasdan, nodavlat sud eksperti sertifikatini olish uchun imtihonga qoʻyiladi;
(g) 2025-yil 1-noyabrdan boshlab maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ishlar boʻyicha shartnoma asosida advokat soʻroviga koʻra sud-ekspertiza tashkilotlarida ekspertiza oʻtkazish tartibi joriy etiladi;
(d) 2025-yil 1-dekabrdan nodavlat sud ekspertlariga yakka tartibda sud-ekspertlik byurosi shaklida faoliyat yuritish huquqi beriladi;
(j) 2025-yil 15-dekabrdan boshlab jismoniy va yuridik shaxslar uchun Adliya vazirligi huzuridagi X. Sulaymonova nomidagi Respublika sud ekspertizasi markaziga (keyingi oʻrinlarda — Respublika sud ekspertizasi markazi) ekspertiza tadqiqotlari oʻtkazish boʻyicha “Sud-ekspert” portali orqali onlayn murojaat qilish imkoniyati yaratiladi;
(z) 2026-yildan 1-yanvardan boshlab Respublika sud ekspertizasi markazi sud ekspertlari obyektlarni koʻzdan kechirish uchun joylarga chiqqanda majburiy ravishda mobil videokamera (bodikamera)lardan foydalanishi tartibi yoʻlga qoʻyiladi;
(i) Respublika sud ekspertizasi markaziga Transport vazirligi huzuridagi Fuqaro aviatsiyasi agentligi bilan kelishgan holda uchuvchisiz uchadigan apparatlar, ularning butlovchi va ehtiyot qismlarini xarid qilish, ulardan belgilangan tartibda foydalanish va saqlashga ruxsat beriladi.
10. Adliya vazirligi:
(a) ikki oy muddatda manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda 2025 — 2027-yillarda davlat sud-ekspertiza muassasalarida yangi ekspertiza va tadqiqot turlarini joriy etish boʻyicha chora-tadbirlar rejasini tasdiqlasin hamda uning bajarilishini taʼminlasin;
(b) manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda mazkur qarorda belgilangan vazifalar amalga oshirilishini taʼminlash uchun xalqaro grant mablagʻlarini jalb qilish choralarini koʻrsin.
11. Sogʻliqni saqlash vazirligi, Adliya vazirligi va Bosh prokuraturaning 2026-yil 1-iyuldan boshlab sud-tibbiy ekspertizasi amaliyotiga virtual autopsiya tadqiqotini bosqichma-bosqich joriy etish toʻgʻrisidagi taklifiga rozilik berilsin.
12. Sogʻliqni saqlash vazirligi:
(a) 2027-yilda vazirlikka ajratilgan Davlat budjeti mablagʻlari va qonunchilik hujjatlari bilan taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan Respublika sud-tibbiy ekspertiza ilmiy-amaliy markaziga virtual autopsiya tadqiqotini oʻtkazishga moʻljallangan kompyuter tomografiyasi uskunalari xarid qilinishini taʼminlasin;
(b) Adliya vazirligi va boshqa manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda 2025-2026-yillarda sud-tibbiy ekspertiza sohasida faoliyat yurituvchi mutaxassislarni xorijiy davlatlarning virtual autopsiya tadqiqotlari yoʻnalishidagi nufuzli muassasalariga stajirovkaga yuborish choralarini koʻrsin;
(v) 2026-yil 1-martga qadar virtual autopsiya tadqiqotlarini oʻtkazish uchun zarur boʻlgan uslubiyotlar ishlab chiqilishini taʼminlasin.
13. Vazirlar Mahkamasi bir oy muddatda mazkur qarordan kelib chiqib, “Sud-ekspertlik faoliyati toʻgʻrisida”gi qonun loyihasini belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasiga kiritsin.
IV. Qaror ijrosini tashkil etish, taʼminlash va nazorat
14. Adliya vazirligi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda qonunchilik hujjatlariga ushbu qarordan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.
15. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 17-yanvardagi “Sud-ekspertlik faoliyatini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-4125-son qaroriga 4-ilovaga muvofiq oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin.
16. Mazkur qaror ijrosini samarali tashkil qilishga masʼul va shaxsiy javobgar etib adliya vaziri A.D. Tashkulov belgilansin.
17. Qaror ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri A.N. Aripov hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi departament boshligʻi A.B. Samadov zimmasiga yuklansin.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2025-yil 8-sentabr,
PQ-270-son
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 8-sentabrdagi PQ-270-son qaroriga 1-ILOVA
2025 — 2027-yillarda sud-ekspertlik faoliyatini rivojlantirish va raqamlashtirish
DASTURI
Izoh: huquqiy munosabatlarning predmeti va tartibga solish sohasidan kelib chiqib chora-tadbirlarni amalga oshirish shakllari oʻzgarishi, ishlab chiqiladigan normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari birlashtirilishi mumkin.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 8-sentabrdagi PQ-270-son qaroriga 2-ILOVA
2025 — 2027-yillarda davlat sud-ekspertiza muassasalarining moddiy-texnika bazasini yangi zamonaviy uskuna va jihozlar bilan taʼminlash
DASTURI
Izoh: zaruratga koʻra ajratilgan mablagʻlar doirasida xarid qilinadigan uskuna va jihozlar turi, soni hamda laboratoriya (boʻlim)lar oʻzgarishi mumkin.
Sogʻliqni saqlash vazirligi Respublika sud-tibbiy ekspertiza ilmiy-amaliy markazi va filiallari uchun belgilangan tibbiy jihozlarning soni hamda turiga oʻzgartirish kiritishi mumkin.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 8-sentabrdagi PQ-270-son qaroriga 3-ILOVA
2030-yilgacha sud ekspertizasi sohasida erishiladigan maqsadli koʻrsatkichlar
(INDIKATORLAR)
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 8-sentabrdagi PQ-270-son qaroriga 4-ILOVA
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 17-yanvardagi “Sud-ekspertlik faoliyatini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-4125-son qaroriga kiritilayotgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar
1. 6-bandning toʻrtinchi xatboshisidagi “50” raqami “70” raqami bilan almashtirilsin.
2. Nodavlat sud-ekspertiza tashkilotlari tomonidan oʻtkazilishiga ruxsat berilgan sud ekspertizalari turlarining roʻyxati quyidagi mazmundagi 45 — 55-pozitsiyalar bilan toʻldirilsin:
3. Nodavlat sud-ekspertiza tashkilotlarining sud ekspertlari uchun qayta tayyorlash va malaka oshirish kurslari tashkil etiladigan davlat muassasalari roʻyxatining 1-pozitsiyasida:
(a) “Muassasalar” ustuni “, Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi Yuridik kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish instituti” soʻzlari bilan toʻldirilsin;
(b) “Ekspertiza turlari” ustuni “Sud-elektrotexnikaviy ekspertizasi” pozitsiyasidan keyin quyidagi pozitsiyalar bilan toʻldirilsin: