Stomatologiya yoʻnalishidagi davolash-profilaktika muassasalarini joylashtirishga, xonalariga, jihozlashga, mikroiqlim koʻrsatkichlariga, ventilyatsiya va konditsiyalashga, yoritishga, ushbu muassasalarda dezinfeksiya va sterilizatsiya tadbirlarini oʻtkazishga hamda xodimlarning shaxsiy gigiyenasiga doir sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlarini (0093-25-son SanQvaN) tasdiqlash toʻgʻrisida (12-son)

03.06.2025

OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI SOGʻLIQNI SAQLASH VAZIRLIGI HUZURIDAGI SANITARIYA-EPIDEMIOLOGIK OSOYISHTALIK VA JAMOAT SALOMATLIGI QOʻMITASINING

QARORI

[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2025-yil 24-iyunda hisobga olindi, hisob raqami 355]

Oʻzbekiston Respublikasining “Aholining sanitariya-epidemiologik osoyishtaligi toʻgʻrisida”gi Qonuni, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 25-iyuldagi PF-6035-son “Koronavirus pandemiyasini yumshatish, aholining sanitariya-epidemiologik osoyishtaligi va salomatligini saqlash tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” hamda 2025-yil 30-yanvardagi PF-16-son “Atrof-muhitni asrash va “yashil iqtisodiyot” yilida amalga oshirishga oid davlat dasturi toʻgʻrisida”gi farmonlariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi qaror qiladi:

1. Stomatologiya yoʻnalishidagi davolash-profilaktika muassasalarini joylashtirishga, xonalariga, jihozlashga, mikroiqlim koʻrsatkichlariga, ventilyatsiya va konditsiyalashga, yoritishga, ushbu muassasalarda dezinfeksiya va sterilizatsiya tadbirlarini oʻtkazishga hamda xodimlarning shaxsiy gigiyenasiga doir sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari (0093-25-son SanQvaN) ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh davlat sanitariya vrachi tomonidan 2017-yil 1-iyunda tasdiqlangan “Stomatologiya yoʻnalishidagi davolash-profilaktika muassasalarini jihozlash, uskunalash va foydalanishga doir sanitariya qoidalari va meʼyorlari” 0349-17-son SanQvaN oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.

3. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil, Sogʻliqni saqlash vazirligi, Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi va Savdo-sanoat palatasi bilan kelishilgan.

4. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan uch oy oʻtgach kuchga kiradi.

Rais B. YUSUPALIYEV

Toshkent sh.,

2025-yil 3-iyun,

12-son

Kelishildi:

Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakili oʻrinbosari J. URUNOV

2025-yil 28-may

Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vaziri Sh. XIDOYATOV

2025-yil 26-may

Savdo-sanoat palatasi raisi D. VAXABOV

2025-yil 23-may

Sogʻliqni saqlash vaziri A. XUDAYAROV

2025-yil 22-may

Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasining 2025-yil 3-iyundagi 12-son qaroriga ILOVA

Stomatologiya yoʻnalishidagi davolash-profilaktika muassasalarini joylashtirishga, xonalariga, jihozlashga, mikroiqlim koʻrsatkichlariga, ventilyatsiya va konditsiyalashga, yoritishga ushbu muassasalarda dezinfeksiya va sterilizatsiya tadbirlarini oʻtkazishga hamda xodimlarning shaxsiy gigiyenasiga doir sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari (0093-25-son SanQvaN)

Mazkur sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari (bundan buyon matnda sanitariya qoidalari deb yuritiladi) stomatologiya yoʻnalishidagi davolash-profilaktika muassasalarini (bundan buyon matnda muassasalar deb yuritiladi) joylashtirishga, xonalariga, jihozlashga, mikroiqlim koʻrsatkichlariga, ventilyatsiya va konditsiyalashga, yoritishga, ushbu muassasalarda dezinfeksiya va sterilizatsiya tadbirlarini oʻtkazishga hamda xodimlarning shaxsiy gigiyenasiga doir sanitariya-gigiyena talablarini belgilaydi.

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Mazkur sanitariya qoidalarida quyidagi tushunchalardan foydalaniladi:

stomatologik gidroblok — tupurgich, bemor stakani uchun suv berish tizimi va tupurgichni yuvish, soʻlak soʻrgich, changyutgich hamda stomatologning boshqa asbob va moslamalarini toʻliq yoki qisman mahkamlashni oʻz ichiga olgan, stomatologik kresloga, mebelga, devorga yoki koʻchma asosga oʻrnatilishi mumkin boʻlgan uskuna;

tibbiy buyumlarni sterilizatsiya qilish — buyumlarda (ustida va ichida) rivojlanishning barcha bosqichlarida boʻlgan barcha turdagi, shu jumladan spora shaklidagi mikroorganizmlarni yoʻq qilish (oʻldirish).

2. Stomatologning ish joyi stomatologik yordam koʻrsatish uchun ishlatiladigan uskunalar, materiallar va dori vositalari bilan taʼminlangan boʻlishi lozim.

2-bob. Muassasalarni joylashtirishga qoʻyiladigan sanitariya-gigiyena talablari

3. Muassasalar quyidagi hududlarga joylashtirilishi lozim:

alohida binolarda;

turar va noturar joy hamda jamoat binolaridagi moslashtirilgan xonalarda;

shifoxonalarda;

poliklinikalarda;

sanatoriylarda;

stomatologik yordam koʻrsatish talab etiladigan boshqa muassasalar, korxonalar va tashkilotlarda.

4. Turar joy binolarida joylashgan muassasalar alohida kirish yoʻlagiga ega boʻlishi kerak.

5. Muassasalarning yertoʻla qismida quyidagilarni joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi:

sanitariya-maishiy xonalar (garderob, dushxona, omborxona);

ventilyatsiya kameralari;

kompressor qurilmalari.

6. Muassasalar uchun minimal maydon oʻlchamlari mazkur sanitariya qoidalarining 1-ilovasiga muvofiq boʻlishi lozim.

7. Zararli moddalar ajralib chiqishi bilan bogʻliq boʻlmagan ishlar (keramik massani qoplash va kuydirish, charxlash) bajariladigan bir yoki ikki ish oʻrniga moʻljallangan tish-texnika laboratoriyalarini turar joy va jamoat binolarida joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

8. Yangi qurilayotgan muassasalarning ish joylariga quyosh nurlari toʻgʻridan-toʻgʻri tushishi inobatga olinishi lozim.

3-bob. Muassasalarning xonalariga va jihozlanishiga qoʻyilgan sanitariya-gigiyena talablari

9. Muassasalar xonalarining soni ularning quvvati va faoliyat turlaridan kelib chiqib belgilanishi lozim.

10. Muassasalar xonalarining ichki pardozi ularning funksional vazifasiga muvofiq boʻlishi kerak.

11. Xona devorlari, toʻsiqlari, pollari va shiftlarining yuzasi nam tozalash va dezinfeksiya qilish uchun qulay boʻlishi zarur.

12. Xonalarning devorlari, devor burchaklari, shift va polning tutashgan joylari silliq, yoriqsiz boʻlishi kerak.

13. Muassasalarning xonalari va tish texnikasi laboratoriyalari xonalaridagi devor va pol yuzasining rangi shilliq pardalar, teri qoplamlari, qon, tishlar (tabiiy va sunʼiy), plomba va tish protezlash materiallarini oson ajratishga xalal bermaydigan neytral och ranglarda boʻlishi lozim.

14. Simobli amalgama qoʻllaniladigan muassasalar xonalarini pardozlashda quyidagilarga rioya qilish lozim:

devorlar va shiftlar silliq, yoriqsiz va bezaksiz boʻlishi;

pollar linoleumli yoki kafelli materiallar bilan qoplanishi;

plintus devorlar polga zich yopishib turishi;

simobli amalgama bilan ishlash uchun stolchalar simob oʻtkazmaydigan material bilan qoplangan va chetlarida hoshiyalari boʻlishi;

stollarning ishchi yuzasi ostida ochiq tortmalar boʻlmasligi;

faqat germetik yopiq kapsulalarda chiqariladigan simobli amalgamadan foydalanilishi.

15. Bir tomonlama tabiiy yorugʻlik tushadigan xonalarda stomatologik kreslolar yorugʻlik tushadigan devor boʻylab bir qator qilib oʻrnatilishi kerak.

16. Isitish uskunalarining yuzasi silliq, oson tozalanadigan, mikroorganizmlar va chang toʻplanmaydigan boʻlishi kerak.

17. Operatsiya, operatsiyadan oldingi, narkoz, operatsiyadan keyingi xonalarda yuvish va dezinfeksiyalash vositalarining taʼsiriga chidamli silliq yuzali isitish uskunalari qoʻllanilishi lozim.

18. Asosiy davolash xonalari va tish quyish texnikasi laboratoriyalari shimoliy, shimoliy-sharqiy, shimoliy-gʻarbiy yoʻnalishlarda joylashtirilishi kerak.

19. Xonalardagi derazalarga quyoshdan himoyalovchi vositalar (soyabonlar, quyoshdan himoyalovchi plyonkalar, jalyuzilar) oʻrnatilishi lozim.

20. Rentgen xonalariga rentgen apparatlarini joylashtirishda radiatsion himoyaning asosiy mezonlariga, rentgen apparatlarini joylashtirish va ulardan foydalanish talablarga qatʼiy rioya etilishi lozim.

21. Ionlashtiruvchi nurlanish manbalari bilan ishlashda rentgen apparatlarining soni va turi, ularni joylashtirish uchun xonalarning maydoni va toʻplami, shuningdek zarur qoʻshimcha sharoitlar (yoritish, shamollatish, elektr taʼminoti, isitish, oqava suvga ulanish) inobatga olinishi kerak.

22. Xonalarning pollari elektr tokini oʻtkazmaydigan tabiiy yoki sunʼiy materiallardan (linoleum, relin, tabiiy yoki sunʼiy tosh, keramik plitkalar) tayyorlanishi lozim.

23. Rentgen xonasida havo almashinuvini tashkil etish mikroiqlim koʻrsatkichlarini (harorat, namlik) saqlab turishni taʼminlovchi turli vositalarni (ventilyatsiyasi va konditsionerlar) oʻrnatish orqali amalga oshirilishi lozim.

24. Stomatologiya xonasida fotolaboratoriya ishlovini talab qilmaydigan raqamli tasvirni qabul qiluvchi qurilmali va haftalik ish yuklamasi 40 h gacha (mA × min) boʻlgan maqsadli tasvirlar uchun rentgen apparati joylashtirilishi kerak.

25. Ortopantomografni muassasa xonasiga joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

26. Rentgen apparatini joylashtirishda quyidagilar inobatga olinishi lozim:

rentgen apparatini joylashtirish sxemasi;

xodimlarning ish oʻrinlari, qoʻshni xonalar, boshqa bemorlar joylashadigan xonalar (agar rentgenologik tekshiruv paytida xonada boshqa bemorlar boʻlishi mumkin boʻlsa);

atrofdagi hududning radiatsion himoyasi.

27. Rentgen apparatini oʻrnatishda rentgen nurlanish dozasining quvvati 1,0 μSv/h dan oshmasligi lozim.

28. Fizioterapiya xonasida oʻtkaziladigan diagnostik koʻrik individual stomatologik uskunalar toʻplamidan foydalanilgan holda amalga oshirilishi kerak.

29. Ogʻiz boʻshligʻida applikatsiya uchun qoʻllaniladigan paxta-dokali tamponlar sterillangan boʻlishi kerak.

30. Lazer nurlanishini oʻrnatish uchun yorugʻlik oʻtkazgichlari va shisha elektrodlari har bir bemordan keyin etil spirti bilan namlangan tampon yordamida artilishi va 70ºC etil spirtiga 30 min davomida botirib qoʻyilishi kerak. Bunda, etil spirti har uch kunda almashtirilishi lozim.

31. Elektrokoagulyatsiya uchun ishlatiladigan ildiz ignalari sterillashdan oldin tozalanishi, sterilizatsiya qilinishi va har bir bemor uchun faqat bir marta foydalanilishi zarur.

32. Har bir stomatolog uchun kamida 7 ta nasadkalar (ikkita burchakli, toʻgʻri, turbinali), asboblar toʻplami (lotok, stomatologik koʻzgu, tish shifokorlik pinseti, stomatologik zond), paxta valikli paket, pinsetli paket va boshqa asboblar (tugmachali stomatologik zond, darajalangan parodontologik zond, silliqlagichlar, shpatellar, ekskavatorlar) ajratilishi lozim.

33. Stolning ish yuzasi ostida (tokchada, gʻaladonda) turli stomatologik amaliyotlar uchun asbob-uskunalar va apparatlar, plombalash materiallari joylashtirilishi kerak.

34. Koʻkrak sochiqchalari har bir bemordan soʻng almashtirilishi zarur.

Bunda, bir martalik koʻkrak sochiqchalari utilizatsiya qilinishi, koʻp martaliklari esa yuvishga topshirilishi kerak.

35. Ogʻizni suv bilan chayqash uchun har bir bemorga alohida bir martalik stakanchalardan foydalanish lozim.

4-bob. Muassasalarning mikroiqlim koʻrsatkichlariga, ventilyatsiya va konditsiyalashga hamda yoritishga qoʻyiladigan sanitariya-gigiyena talablari

36. Tibbiyot xodimlari ish vaqtining yarmi yoki 2 h dan ortiq uzluksiz ishlaydigan doimiy ish joylaridagi mikroiqlim koʻrsatkichlari ushbu sanitariya qoidalarining 2-ilovasiga muvofiq boʻlishi lozim.

37. Tibbiyot xodimlarining vaqtinchalik ish joylaridagi (tish texnikasi laboratoriyasining maxsus xonalari) mikroiqlim koʻrsatkichlari ushbu sanitariya qoidalarining 3-ilovasiga muvofiq boʻlishi lozim.

Bunda, konditsionerlarning havoni tozalash filtrlari har 6 oyda 1-marta almashtirilishi lozim.

38. Majburiy shamollatish tizimlari mavjudligidan qatʼi nazar, barcha xonalarda (operatsiya xonalari bundan mustasno) oson ochiladigan framugalar boʻlishi zarur.

39. Uchtadan ortiq boʻlmagan stomatologik kresloga (operatsiya xonalari bundan mustasno) ega boʻlgan, shuningdek turar joy va maʼmuriy binolarning noturar qavatlarida joylashgan muassasalarda xonalarni ochiladigan framugalar orqali tabiiy shamollatishga yoʻl qoʻyiladi.

40. Muassasalarning 1 ta xonasida 3 tadan ortiq kreslo mavjud boʻlsa, unda havo almashinuvi sunʼiy ventilyatsiya tizimlari hisobiga amalga oshirilishi kerak.

41. Tish texnikasi laboratoriyalari xonalarida mahalliy va umumiy ventilyatsiya tizimi bitta havo tortuvchi quvurga ega boʻlishi hamda ularni boshqa laboratoriya xonalarining ventilyatsiya tizimi quvurlariga birlashtirish teskari klapanni oʻrnatgan holda amalga oshirilishi kerak.

42. Tish texniklarining ish joylariga, kavsharlash, polimerlash xonasiga, ish stollari, isitish uskunalari, silliqlash motorlari va quyish xonasidagi pechning ustki qismiga mahalliy havo tortuvchilar oʻrnatilishi lozim.

43. Muassasalar va tish texnikasi laboratoriyalari xonalari (doimiy ish joylari) tabiiy yoritilishi kerak.

44. Mavjud bir tomonlama tabiiy yorugʻlik tushadigan xonalarda stomatologik kreslolarni ikki qator qilib oʻrnatganda, ish smenasi davomida sunʼiy yoritish tizimidan foydalanilishi lozim.

45. Tish texniklari stollari tish texnikasi laboratoriyasining asosiy xonalarida joylashtirilganda ish joylari chap tomondan tabiiy yoritilishi lozim.

46. Muassasalarning barcha xonalari sunʼiy yoritish tizimiga ega boʻlishi lozim.

47. Sunʼiy yoritish orqali taʼminlanadigan ishchi yuzalarning yoritilganlik darajalari ushbu sanitariya qoidalarining 4-ilovasiga muvofiq boʻlishi kerak.

48. Muassasalar xonalari, tish texnikasi laboratoriyasining asosiy va sayqallash xonalari tabiiy yoritishdan tashqari quyidagi koʻrinishdagi sunʼiy yoritishga ham ega boʻlishi lozim:

stomatologik qurilmalardagi stomatologik chiroqlar;

har bir stomatologning ish joyi uchun imkon qadar soyasiz reflektorlar;

operatsiya xonalarida soyasiz reflektorlar;

asosiy va sayqallash xonalaridagi tish texnigining har bir ish joyidagi chiroqlar.

49. Xonalarning sunʼiy yoritilganlik darajasi umumiy yoritilganlik darajasidan 10 barobardan ortiq boʻlmasligi lozim.

50. Sunʼiy yoritish chiroqlari nam usul bilan tozalashga qulay hamda koʻzni qamashtiruvchi taʼsirdan himoyalangan boʻlishi kerak.

5-bob. Dezinfeksiya va sterilizatsiya tadbirlarini oʻtkazishga qoʻyiladigan sanitariya-gigiyena talablari

51. Bemorlarda stomatologik amaliyotlar paytida koʻp marta qoʻllaniladigan tibbiy buyumlarga quyidagi ketma-ketlikda dezinfeksiya tadbirlari oʻtkazilishi lozim:

zararsizlantirish;

sterilizatsiyadan oldingi tozalash;

sterilizatsiya.

52. Dezinfeksiya va sterilizatsiya tadbirlarini oʻtkazishda quyidagilardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi:

dezinfeksiyalovchi kimyoviy vositalardan (teri antiseptiklari ham qoʻshilgan holda dezinfeksiya vositalari, sterilizatsiyadan oldingi tozalash va sterilizatsiya uchun moddalar);

dezinfeksiya va sterilizatsiya uskunalaridan (xonalardagi havoni zararsizlantirish uchun bakteritsid nurlantirgichlar va boshqa jihozlar, dezinfeksiya kameralari, dezinfeksiya qurilmalari va yuvish mashinalari, shuningdek ultratovushli qurilmalar, viruslar, bakteriyalar va endosporalarni faolsizlantiruvchi moslamalar, sterilizatorlar);

yordamchi uskunalar va materiallardan (purkagichlar, bakterial filtrlar, steril asboblarni saqlash uchun ultrabinafsha nurli kameralar, ishlov berish uchun idishlar, sterilizatsiya qutilari va oʻrash materiallari, kimyoviy indikatorlar).

53. Stomatologiyada qoʻllaniladigan tibbiy buyumlarni tanlashda ushbu buyumlarga dezinfeksiya vositalarining taʼsiri haqidagi texnik yoʻriqnomasi inobatga olinishi zarur.

54. Dezinfeksiya vositalari ishlab chiqaruvchining koʻrsatmalariga muvofiq, javonlarda va maxsus ajratilgan joylarda saqlanishi lozim.

55. Quyidagilarni dezinfeksiya qilishda ishlatiladigan dezinfeksiya vositalarining ishchi eritmalari har bir yoʻnalish uchun alohida idishlarda boʻlishi lozim:

tibbiy buyumlarni (sterilizatsiyadan oldingi tozalash va dezinfeksiya qilish uchun);

xonalar, mebellar, uskunalarning yuzalarini;

tozalash materiallari va B sinfiga mansub chiqindilarni.

56. Dezinfeksiya vositalarining ishchi eritmalari solingan idishlarning qopqoqlari zich yopilishi, vosita nomi, uning konsentratsiyasi, qoʻllanilish maqsadi, tayyorlangan sanasi va eritmaning yaroqlilik muddati koʻrsatilgan yozuvlarga ega boʻlishi zarur.

57. Dezinfeksiyalovchi vositalar bilan ishlashda qoʻllash boʻyicha yoʻriqnomalarda koʻrsatilgan barcha ehtiyot choralariga, shaxsiy himoya vositalaridan foydalanishga rioya qilinishi lozim.

58. Dezinfeksiya tadbirlari “Dezinfeksiya tadbirlarini oʻtkazishga, ushbu tadbirlarni amalga oshiruvchi muassasalarni joylashtirish, xonalar va jihozlarga, dezinfeksiya vositalarini saqlash, tashish va ulardan foydalanishga qoʻyiladigan sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga muvofiq amalga oshirilishi kerak.

59. Dezinfeksiya va sterilizatsiya tadbirlarini oʻtkazish uchun muassasalar turli maqsadlarga moʻljallangan yuvish va dezinfeksiyalash vositalari, teri antiseptiklari, tibbiy buyumlarni sterilizatsiya qilish vositalari, shuningdek sterilizatsiya oʻrash materiallari va nazorat vositalari (kimyoviy indikatorlar) bilan taʼminlanishi zarur.

60. Bemorlarda stomatologik muolajalardan soʻng bir martalik ishlatilgan buyumlar dezinfeksiya qilinishi va keyinchalik utilizatsiya qilinishi kerak.

Bunda, ularni qayta ishlatishga yoʻl qoʻyilmaydi.

61. Stomatologiyada qoʻllaniladigan tibbiy buyumlar tuzilishi, tarkibidagi materiallar va vazifasiga koʻra ularni dezinfeksiya qilish usuli va vositasi toʻgʻri tanlanishi lozim.

62. Bemorga bevosita tegmaydigan yoki konstruktiv xususiyatlari tufayli suvga botirish usulini qoʻllash imkonsiz boʻlgan tibbiy texnika va tibbiy maqsadlardagi buyumlarga (nasadkalar, turbina shlangidan nasadkalarga oʻtkazgichlar, mexanik nasadkalarga mikromotor, tish choʻkmalarini olib tashlash uchun skelerga uchlik, yorugʻlik qotiruvchi lampalarning nurlatgichlari) nisbatan artish usuli bilan dezinfeksiya qilishga yoʻl qoʻyiladi.

63. Har bir bemordan soʻng nasadkalarni dezinfeksiya qilish quyidagicha amalga oshirilishi lozim:

nasadkalarning uchlik kanalini suv bilan yuvish, maxsus moslamalar (mandrenlar) yordamida tozalash va havo purkash;

nasadkalarning uchlikni yechib olish va uning yuzasini toza suv bilan namlangan mato salfetkalar bilan artish;

dezinfeksiyalovchi vositalar bilan ishlov berish hamda bugʻli sterilizatorda sterillash.

64. Qoliplarni dezinfeksiya qilish ularni dezinfeksiyalovchi vosita eritmasiga botirish orqali amalga oshirilishi kerak.

Bunda, qoliplar dezinfeksiyalovchi vosita eritmasiga botirilgandan soʻng dezinfeksiyalovchi modda qoldiqlarini yoʻqotish uchun oqova suvda yuvilishi lozim.

65. Sayqallash nasadkalari, karborund toshlari va predmet oynalari dezinfeksiya qilinishi, tozalanishi va sterilizatsiya qilinishi lozim.

66. Jarohat yuzasi, qon yoki inyeksiya preparatlari bilan aloqada boʻladigan barcha asbob-uskunalar va buyumlar, shuningdek foydalanish jarayonida shilliq qavatga tegib, uning shikastlanishiga olib kelishi mumkin boʻlgan ayrim turdagi quyidagi tibbiy asboblar sterilizatsiya qilinishi lozim:

stomatologik asboblar — pinsetlar, zondlar, shpatellar, ekskavatorlar, shtopferlar, silliqlagichlar, toj olib tashlagichlar, skelerlar, stomatologik koʻzgular, endodontik asboblar, shtiftlar, stomatologik disklar, frezalar, ajratuvchi metall plastinkalar, matritsa ushlagichlar, qolip olish qoshiqlari, tish choʻkmalarini tozalash asboblari, parodontal jarrohlik asboblari (kyuretkalar, stomatologik omburlar, kyuretaj qoshiqlari, elevatorlar, turli xil ilgaklar), yuz-jagʻ jarrohligi va implantologiya uchun asboblar toʻplamlari, kornsanglar, qaychilar, qisqichlar, silliqlagichlar, tish kanallarini plombalash asboblari (plagerlar, sprederlar), karpul shpritslar, ortodontik xona uchun turli xil omburlar va tishlagichlar, changyutgichlar;

ultratovushli skalerning yuqori chastotali tebranishlari hisobiga tish karashi va toshini tozalaydigan ultratovush toʻlqinli nasadkalar;

jarrohlik asboblari — stomatologik omburlar, kyuretaj qoshiqlari, elevatorlar, iskanalar, implantologiya uchun asboblar toʻplami, skalpellar, kornsanglar, qaychilar, qisqichlar, jarrohlik silliqlagichlari, tikuv ignalari;

steril tibbiy buyumlar uchun lotoklar, steril materiallar bilan ishlash asboblari, pinsetlar va ularni saqlash uchun idishlar.

67. Stomatologiyada qoʻllaniladigan tibbiy buyumlarni sterilizatsiya qilish fizik (bugʻli, havoli, infraqizil, qizdirilgan shisha sharlar muhitini qoʻllash) yoki kimyoviy (kimyoviy moddalar eritmalari, gaz, plazma) usullar bilan amalga oshirilishi lozim.

68. Tibbiy buyumlarni sterilizatsiya qilishdan oldin tozalash mazkur sanitariya qoidalarining 5-ilovasiga muvofiq amalga oshirilishi lozim.

69. Yuqori harorat taʼsiriga chidamli stomatologik buyumlarni bugʻli sterilizatsiya usuli (ortiqcha bosim ostidagi toʻyingan suv bugʻi) yordamida sterillash ushbu sanitariya qoidalarining 6-ilovasiga muvofiq amalga oshirilishi lozim.

70. Yuqori harorat taʼsiriga chidamli stomatologik buyumlarni havo orqali sterilizatsiya usuli (quruq issiq havo) yordamida sterillash ushbu sanitariya qoidalarining 7-ilovasiga muvofiq amalga oshirilishi lozim.

71. Kimyoviy vositalar eritmalarini qoʻllash orqali sterilizatsiyaning kimyoviy usulini faqat tarkibida boshqa sterilizatsiya usullarini qoʻllashga imkon bermaydigan termolabil materiallar mavjud boʻlgan buyumlarni sterillash uchun qoʻllash kerak.

72. Ultratovushli nasadkalar va boshqa turdagi nasadkalar, plastmassa dastali endodontik asboblar faqat bugʻli usulda sterillanishi kerak.

73. Oʻrami buzilgan, sterilizatsiya qilingan stomatologik asboblarni xonadan-xonaga olib oʻtishga yoʻl qoʻyilmaydi.

74. Sterilizatsiya qutilarida sterilizatsiya qilingan tibbiy buyumlardan ular ochilgandan soʻng 6 h dan ortiq boʻlmagan vaqt davomida foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.

Bunday uskunalarni (asboblarni) dezinfeksiyalash yoki sterilizatsiyalash maqsadida ishlatishga yoʻl qoʻyilmaydi.

75. Tibbiyot buyumlarining sterilizatsiyasi hisobi maxsus jurnalda yuritilishi lozim.

6-bob. Xodimlarning shaxsiy gigiyenasiga qoʻyiladigan talablar

76. Xodimlarni rentgen nurlaridan himoyalash masofa, vaqt, toʻsiqlar (himoya toʻsigʻini oʻrnatish) va shaxsiy himoya vositalarini (himoya peshbandlari, koʻzoynaklari) qoʻllash orqali amalga oshirilishi kerak.

77. Tibbiyot xodimlari maxsus kiyim-kechak toʻplamlari (xalatlar yoki tibbiy kostumlar, bosh kiyimlar, niqoblar va almashtiriluvchi poyabzal) bilan taʼminlanishi lozim.

78. Maxsus kiyimlar shaxsiy kiyimlardan alohida saqlanishi kerak.

79. Xodimlarning ustki kiyimlari garderobda yoki muassasalar tashqarisidagi shkaflarda (javonlar) saqlanishi kerak.

80. Sanitariya kiyimlari (xalatlar, ish kostumlari, bosh kiyimlar) xonaning yoʻnalishidan qatʼi nazar har kuni almashtirilishi, qon tegganda esa zudlik bilan yangilanishi kerak.

81. Operatsiya boʻlimida shifokorlar va operatsiyada ishtirok etuvchi boshqa shaxslar steril xalat, qoʻlqop va niqobda ishlashlari lozim.

82. Almashtirib kiyiladigan poyabzal toʻqilmagan materialdan tayyorlangan boʻlishi zarur.

83. Xodimlar bemorni qoni orqali yuquvchi infeksiyalarni oldini olish maqsadida shaxsiy tibbiy himoya vositalaridan foydalanishlari lozim.

84. Tibbiy muolajalar oʻtkazilayotganda xodimlar quyidagi shaxsiy himoya choralariga qatʼiy rioya qilishlari zarur:

tibbiy xalat (maxsus kiyim), bosh kiyim, koʻzoynak (yuz himoyasi), niqob, almashtiriluvchi poyabzal va qoʻlqop kiyib ishlash;

qoʻllarda kichik jarohat, tirnalish yoki shilinish mavjud boʻlsa, shikastlangan joylarni tibbiy plastir bilan yopish;

qoʻllarni tozalash qoidalariga amal qilish.

85. Qon bilan bevosita ishlayotgan xodimlar gepatit “B” kasalligiga qarshi emlanishi lozim.

86. Mazkur sanitariya qoidalarini ishlab chiquvchilar roʻyxati 8-ilovada keltirilgan.

Muassasalar uchun minimal maydon oʻlchamlari

Izoh:* Muassasa xonalarida 5 va undan ortiq stomatologik kreslolar mavjud boʻlganda, markazlashtirilgan sterilizatsiya boʻlimi xonalari soni 4 ta boʻlishi kerak: yuvish xonasi — 4 m2, qadoqlash xonasi — 4 m2, sterilizatsiya xonasi — avtoklav hajmiga qarab va ekspeditsiya xonasi — 4 m2.

Doimiy ish joylaridagi mikroiqlim koʻrsatkichlariga qoʻyiladigan talablar

Vaqtinchalik ish joylaridagi (tish texnikasi laboratoriyasining maxsus xonalari) mikroiqlim koʻrsatkichlariga qoʻyiladigan talablar

Sunʼiy yoritish orqali taʼminlanadigan ishchi yuzalarning yoritilganlik darajalariga qoʻyiladigan talablar

Tibbiy buyumlarni sterilizatsiyadan oldin tozalash

Izohlar:

yuvish jarayonida eritma harorati saqlanmaydi;

yuvish eritmasini bir sutka davomida buyumlarni bir necha marta yuvish uchun qizdirib ishlatishga yoʻl qoʻyilishi, bunda eritma kuchsiz pushti rangga boʻyalishi lozim.

Yuqori harorat taʼsiriga chidamli stomatologik buyumlarni bugʻli sterilizatsiya usuli yordamida sterillash

Izohlar:

* Sterilizatorning maʼlum bir modeli uchun pasportda koʻrsatilgan, yuklangan sterilizatsiya kamerasida maksimal harorat ogʻishlarini hisobga olgan holda, sterilizatsiya harorati qiymatiga mos keladigan sterilizatsiyani ushlab turish vaqti;

** Zamonaviy bugʻ sterilizatorlarida, sterilizatsiya kamerasidagi haroratning nominal qiymatidan ±1°C chegaraviy chetlanishi bilan tavsiya etilgan sterilizatsion saqlash vaqti keltirilgan.

Yuqori harorat taʼsiriga chidamli stomatologik buyumlarni havo orqali sterilizatsiya usuli (quruq issiq havo) yordamida sterillash