18-modda. Yer osti boyliklaridan foydalanuvchilarning asosiy huquqlari va majburiyatlari

Yer osti boyliklaridan foydalanuvchilar quyidagi huquqlarga egadirlar:

yer qaʼrini geologik oʻrganish ishlarini bajarish uchun yer toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari bilan belgilangan tartibda yer uchastkalaridan foydalanish;

oʻz faoliyati natijalaridan, shu jumladan yer osti boyliklari toʻgʻrisida olingan axborotlardan, shuningdek qazib olingan mineral xomashyodan foydalanish. Ayrim hollarda Vazirlar Mahkamasi qazib olingan mineral xomashyoni tasarruf etishning alohida shartlarini vaqtincha belgilab qoʻyishi mumkin;

basharti litsenziyada oʻzga qoida belgilanmagan boʻlsa, foydali qazilmalarni qazib olish va mineral xomashyoni qayta ishlash jarayonida olingan texnogen hosilalardan foydalanish.

Yer osti boyliklaridan foydalanuvchilar:

yer qaʼridan belgilangan maqsadda foydalanilishini;

ishlar yer qaʼridan foydalanish loyihasiga muvofiq olib borilishini;

yer qaʼri geologik toʻla-toʻkis oʻrganilishini, yer osti boyliklaridan oqilona, kompleks foydalanilishini va muhofaza etilishini;

konlarning foydali qazilmalar moʻl uchastkalarini tanlab ishlatishga, mineral xomashyo qazib olish va uni qayta ishlashda foydali qazilmalarning normativdagidan ortiq nobudgarchiligiga yoʻl qoʻyilmasligini;

zaxiralar holati va ulardagi oʻzgarishlar, foydali qazilmalarning nobudgarchiligi va kamayishi hisobga olib borilishini, shuningdek zaxiralarning oʻz vaqtida qayta hisoblab chiqilishi, qayta tasdiqlanishi va chegirib tashlanishini;

qazib olinayotganda qoʻshilib chiqadigan, lekin vaqtincha foydalanilmayotgan foydali qazilmalarning saqlanishi va hisobga olib borilishini;

suv chiqarib olish inshootlari va ularning atrofidagi hududda yer osti suvlari holati kuzatib borilishini;

yer osti suvlari holatidagi oʻzgarishlar toʻgʻrisida yer osti suvlari muhofaza qilinishi ustidan nazoratni amalga oshiruvchi organlar zudlik bilan xabardor qilinishini;

yer osti boyliklaridan foydalanish bilan bogʻliq ishlar xavfsiz olib borilishini, falokatlarni tugatish rejalari ishlab chiqilishini;

yer osti boyliklaridan foydalanish bilan bogʻliq ishlarning zararli taʼsiridan atrof tabiiy muhit, binolar va inshootlarning muhofaza qilinishini;

yer osti boyliklaridan foydalanish jarayonida geologik, marksheyderlik hujjatlari va oʻzga hujjatlarning yuritilishini hamda ularning asralishini;