Xalq deputatlari viloyat, tuman va shahar Kengashi qarorlari loyihalarini ishlab chiqish hamda ularni huquqiy ekspertizadan oʻtkazish uslubiyotini tasdiqlash toʻgʻrisida (KQ-55-V-son)

28.01.2025

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati Kengashining

qarori

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati Kengashining 2024-yil 3-dekabrdagi KQ-9-V-sonli qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M. Mirziyoyevning 2024-yil 19-noyabrdagi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining birinchi majlisidagi nutqida belgilangan ustuvor vazifalarni amalga oshirish boʻyicha Senatning harakatlar dasturi 18-bandining ijrosini taʼminlash maqsadida “Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati toʻgʻrisida”gi Konstitutsiyaviy Qonunning 16-moddasi, “Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Reglamenti toʻgʻrisida”gi Qonunning 6-moddasi muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Kengashi qaror qiladi:

1. Xalq deputatlari viloyat, tuman va shahar Kengashi qarorlari loyihalarini ishlab chiqish hamda ularni huquqiy ekspertizadan oʻtkazish uslubiyoti ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Xalq deputatlari mahalliy Kengashlariga:

bir oy muddatda Xalq deputatlari viloyat, tuman va shahar Kengashi qarorlari loyihalarini ishlab chiqish hamda ularni huquqiy ekspertizadan oʻtkazish uslubiyotini oʻz sessiyalarida koʻrib chiqish va tasdiqlash;

mahalliy Kengash qarorlari loyihalari ushbu Uslubiyotda belgilangan qoidalar asosida ishlab chiqilishi va huquqiy ekspertizadan oʻtkazilishini taʼminlash tavsiya etilsin.

3. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi:

xalq deputatlari tuman va shahar Kengashlari qarorlari loyihalari tuman (shahar) adliya boʻlimlari huzuridagi yuridik xizmat koʻrsatish markazlarida ushbu Uslubiyotga asosan huquqiy ekspertizadan oʻtkazib borilishini taʼminlasin;

xalq deputatlari mahalliy Kengashlari kotibiyatlarining oliy yuridik maʼlumotga ega masʼul xodimlariga davlat organlari va tashkilotlari yuridik xizmat xodimlari uchun nazarda tutilgan martaba darajalari oʻz vaqtida berib borilishini taʼminlasin;

xalq deputatlari Toshkent shahar va viloyat Kengashlari yuristkonsultlarini tizimli ravishda malakasini oshirib borish choralarini koʻrsin.

4. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati devonining Hududiy vakillik organlari faoliyatini oʻrganish markazi (Q. Muqumov) ushbu Qaror ijrosini taʼminlashda xalq deputatlari viloyat, tuman, shahar Kengashlari kotibiyatlariga amaliy yordam koʻrsatsin.

5. Mazkur Qarorning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Mahalliy hokimiyat vakillik organlari faoliyatini kuchaytirishga koʻmaklashuvchi komissiyasi (A. Tuychiyev) zimmasiga yuklansin.

6. Ushbu Qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Raisi T. NARBAYEVA

Toshkent sh.,

2025-yil 28-yanvar,

KQ-55-V-son

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati Kengashining 2025-yil 28-yanvardagi KQ-55-V-sonli qaroriga ILOVA

Xalq deputatlari viloyat, tuman va shahar Kengashi qarorlari loyihalarini ishlab chiqish hamda ularni huquqiy ekspertizadan oʻtkazish

USLUBIYOTI

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Xalq deputatlari viloyat, tuman va shahar Kengashi qarorlari loyihalarini ishlab chiqish hamda ularni huquqiy ekspertizadan oʻtkazish uslubiyoti (bundan buyon matnda Uslubiyot deb yuritiladi) Oʻzbekiston Respublikasining “Mahalliy davlat hokimiyati toʻgʻrisida”gi, “Normativ-huquqiy hujjatlar toʻgʻrisida”gi qonunlari va boshqa qonun hujjatlariga muvofiq ishlab chiqilgan.

2. Uslubiyotda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:

xalq deputatlari viloyat, tuman va shahar Kengashi qarori — xalq deputatlari viloyat, tuman va shahar Kengashi (bundan buyon matnda mahalliy Kengash deb yuritiladi) sessiyalarida qabul qilinadigan, normalarni (huquqiy normalarni) belgilashga, oʻzgartirishga yoki bekor qilishga qaratilgan rasmiy hujjat;

huquqiy ekspertiza — qaror loyihasining Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlariga, unga nisbatan yuqoriroq yuridik kuchga ega boʻlgan boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga, yuridik-texnik jihatdan rasmiylashtirishning talablariga muvofiqligini, shu jumladan qaror loyihasida havola qiluvchi normalar qoʻllanilishining asosliligi hamda maqsadga muvofiqligini tekshirish;

qonunchilik texnikasi — huquq ijodkorligi faoliyatini tashkil qilish va amalga oshirish uchun foydalaniladigan qoidalar, metodlar, vositalar va usullar (instrumentlar) majmui;

“E-kengash” elektron tizimi — xalq deputatlari mahalliy Kengashlari tomonidan qabul qilinadigan qaror loyihalarini ishlab chiqish, kelishish, yuridik-texnik jihatdan rasmiylashtirish va huquqiy ekspertizadan oʻtkazishni taʼminlovchi elektron tizim.

3. Mahalliy Kengash Oʻzbekiston Respublikasining “Mahalliy davlat hokimiyati toʻgʻrisida”gi, “Normativ-huquqiy hujjatlar toʻgʻrisida”gi qonunlari va boshqa qonun hujjatlariga muvofiq oʻz vakolatlari doirasida normativ-huquqiy yoki normativ-huquqiy boʻlmagan qarorlar qabul qiladi.

4. Mahalliy Kengash qarori loyihasini ishlab chiqish, kelishish va ularni huquqiy ekspertizadan oʻtkazish “E-kengash” elektron tizimi orqali amalga oshiriladi.

“E-kengash” elektron tizimini chetlab oʻtgan holda mahalliy Kengash qarorlari qabul qilinishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Bunday hujjatlar yuridik kuchga ega emas hamda u qabul qilingan paytdan eʼtiboran hech qanday huquqiy oqibatlarni keltirib chiqarmaydi.

5. Xalq deputatlari viloyat va Toshkent shahar Kengashi raisi, doimiy komissiyalar mahalliy Kengash qarori loyihasining mahalliy Kengash kotibiyati yuriskonsultiga huquqiy ekspertizadan oʻtkazish uchun kiritilishini taʼminlaydi.

Xalq deputatlari tuman va shahar Kengashi raisi, kotibiyat mudiri xalq deputatlari tuman va shahar Kengashi qarori loyihasini tuman va shahar adliya boʻlimlari huzuridagi yuridik xizmat koʻrsatish markazlariga (bundan buyon matnda Yuridik xizmat koʻrsatish markazi deb yuritiladi) huquqiy ekspertizadan oʻtkazish uchun kiritilishini taʼminlaydi.

6. Mahalliy Kengash qarori loyihasi yuzasidan huquqiy ekspertiza yakuni boʻyicha xulosaning mavjudligi mahalliy Kengash tomonidan qarorlarni qabul qilishning majburiy sharti hisoblanadi.

7. Huquqiy normalarning normativ-huquqiy hujjat boʻlmagan hujjatlarga (xatlar, telefonogrammalar, xususiy masalalar boʻyicha tushuntirishlar, yakka tartibdagi xususiyatga ega hujjatlar va boshqalar) kiritilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

8. Mahalliy Kengashlarning normativ-huquqiy hujjat shaklidagi barcha qarorlari loyihalari mahalliy Kengash kotibiyati tomonidan huquqiy ekspertizadan oʻtkazilgandan soʻng belgilangan tartibda adliya organlaridan huquqiy ekspertizadan oʻtkaziladi.

Mahalliy Kengashlarning quyidagi hujjatlari hududiy adliya organlarida huquqiy ekspertizadan oʻtkazilmaydi:

shaxsiy tusdagi (lavozimga tayinlash, boshqa lavozimga oʻtkazish yoki lavozimidan ozod qilish, komissiya va boshqa kollegial organlar tarkibini tasdiqlash va boshqa shu kabilar);

tezkor-farmoyishli tusdagi (bir martalik topshiriqlar);

muqaddam belgilangan tartibni ijro etishni tashkil etishga yoʻnaltirilgan hamda yangi huquqiy normalarni oʻz ichiga olmagan, shu jumladan, butun mazmuni boshqa organlar va mansabdor shaxslarning hujjatlari toʻgʻrisida xabardor qilishdan iborat boʻlgan hujjatlar;

sessiya, yigʻilish, konferensiyalarni chaqirish toʻgʻrisidagi hujjatlar;

hisobotlarni eshitish va tasdiqlash toʻgʻrisidagi hujjatlar;

tavsiya xususiyatiga ega boʻlgan hujjatlar;

umummajburiy xususiyatga ega boʻlmagan boshqa hujjatlar.

Hududiy adliya organlarida huquqiy ekspertizadan oʻtkazilmaydigan hujjatlarda umummajburiy huquqiy normalar boʻlmasligi lozim.

Mahalliy Kengash qarori loyihasida hatto bitta umummajburiy xususiyatga ega huquqiy norma oʻrnatilgan boʻlsa ham ushbu loyiha hududiy adliya organlarida huquqiy ekspertizadan oʻtkazilishi shart.

2-bob. Mahalliy Kengash qarori loyihasini “E-kengash” elektron tizimi orqali ishlab chiqish

1-§. Mahalliy Kengash qarori loyihasini “E-kengash” elektron tizimi orqali ishlab chiqishni tashkil etish

9. Mahalliy Kengash qarori loyihasi mahalliy Kengash doimiy yoki muvaqqat komissiyasi, partiya guruhlari, deputatlar, mahalliy Kengash kotibiyati yoki manfaatdor davlat organi tomonidan (bundan buyon matnda ishlab chiquvchi deb yuritiladi) “E-kengash” elektron tizimi orqali ishlab chiqiladi.

10. Ishlab chiquvchi tomonidan mahalliy Kengash qarori loyihasini ishlab chiqish uchun zarur hollarda ishchi guruh (komissiya) tashkil etilishi mumkin.

11. Ishchi guruh (komissiya) tarkibiga mahalliy Kengash deputatlari, davlat organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari, ilmiy doiralar va boshqa tashkilotlarning tegishli bilim va tajribaga ega boʻlgan vakillari, shuningdek fuqarolar kiritilishi mumkin.

Bunda nodavlat tashkilotlar vakillari va fuqarolar oʻz roziligi bilan ishchi guruh (komissiya) tarkibiga kiritiladi.

12. Ishlab chiquvchi mahalliy Kengash qarori loyihasini ishlab chiqishda:

qonunchilikning holatini, qaror loyihasining huquqiy jihatdan tartibga solish predmeti boʻyicha qoʻllanilish amaliyotini oʻrganadi;

ijtimoiy munosabatlarning muayyan sohasini huquqiy jihatdan tartibga solishga salbiy taʼsir koʻrsatayotgan boʻshliqlar va ziddiyatlarni, shuningdek huquqiy jihatdan tartibga solishga boʻlgan ijtimoiy ehtiyojni, qonunchilikning samaradorligiga taʼsir etuvchi sabablar hamda shart-sharoitlarni aniqlaydi;

ijtimoiy munosabatlarning tegishli sohasini tartibga soluvchi normativ-huquqiy hujjatlarni aniqlash nuqtai nazaridan qonunchilikni xatlovdan oʻtkazadi;

davlat organlari va boshqa tashkilotlarning, shuningdek ayrim fuqarolarning takliflarini, ommaviy axborot vositalarining materiallarini, ilmiy va boshqa tashkilotlarning, olimlar hamda mutaxassislarning maslahatlari va tavsiyalarini, jamoatchilik fikrini aniqlashning boshqa vositalari maʼlumotlarini umumlashtiradi hamda ulardan foydalanadi;

xalqaro huquqning umumeʼtirof etilgan prinsiplari va normalarini hisobga oladi, shuningdek boshqa davlatlardagi huquqiy jihatdan tartibga solish borasidagi tajribani oʻrganadi;

qaror loyihasining huquqiy jihatdan tartibga solish predmetiga taalluqli ilmiy tadqiqotlar natijalarini, ommaviy axborot vositalaridagi, Internet jahon axborot tarmogʻidagi maqolalarni, jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlarini oʻrganadi;

qarorni amalga oshirish uchun zarur boʻladigan moliyaviy-iqtisodiy xarajatlarga boʻlgan ehtiyojni, ularning oʻrnini qoplash miqdorlari va manbalarini belgilaydi.

2-§. Mahalliy Kengash qarori loyihasining matniga va tuzilishiga doir talablar

13. Mahalliy Kengash qarori loyihasining matni loʻnda, oddiy va ravon tilda bayon etilgan boʻlishi kerak. Mahalliy Kengash qarori loyihasining matni turlicha sharhlash va talqin qilinishga olib kelmasligi kerak. Mahalliy Kengash qarori loyihasining jumlalari rasmiy til uslubidan va yuridik atamalardan foydalanilgan holda, umumqabul qilingan grammatika, imlo va punktuatsiya qoidalariga muvofiq tuziladi.

14. Mahalliy Kengash qarori loyihasining matni quyidagi talablarga muvofiq boʻlishi kerak:

jumlalarning soddaligi va qisqaligi;

taʼrifning aniqligi;

bayon etishning tizimliligi va ketma-ketligi.

15. Mahalliy Kengash qarori loyihasida, shuningdek unga ilova qilinadigan hujjatlarda quyidagilarning qoʻllanilishiga yoʻl qoʻyilmaydi:

ogʻzaki nutq shakllari;

davlat tilida teng maʼnoli soʻzlar va tushunchalar mavjud boʻlgan taqdirda, chet tillari atamalari;

eskirgan hamda koʻp maʼnoni anglatadigan soʻzlar va iboralar, majoziy taqqoslashlar, sifatlashlar, kinoyalar;

abbreviatura va qisqartmalar (bundan umumqabul qilingan abbreviatura va qisqartmalar, shuningdek qonunosti hujjatlarining ilovalaridagi tashkilotlarning qisqartirilgan nomlari mustasno).

Mahalliy Kengash qarori loyihasida:

davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari tizimida korrupsiya, boshqa huquqbuzarliklar sodir etilishi uchun sharoit yaratadigan;

jinsi boʻyicha bevosita yoki bilvosita kamsitish imkonini yaratadigan;

jismoniy va yuridik shaxslar uchun javobgarlikni, qoʻshimcha toʻlov va yigʻimlarni, ortiqcha maʼmuriy va boshqa cheklashlarni belgilaydigan, ularga asoslanmagan xarajatlar yuzaga kelishiga olib keladigan, shuningdek ruxsat berish xususiyatiga ega boʻlgan normalar kiritilishi taqiqlanadi.

16. Mahalliy Kengash qarori loyihasida qonunchilikda mavjud boʻlmagan tushuncha va atamalar, shuningdek texnikaviy va boshqa maxsus tushunchalardan foydalanilganda ularning taʼriflari beriladi. Qonunchilik amaliyotiga muvofiq umum qoʻllaniladigan tushunchalarga taʼrif berish talab etilmaydi.

17. Tushunchaning yoki atamaning taʼrifi uning mazmunini toʻliq ochib berishi kerak. Tushunchani yoki atamani aynan shu tushunchaning oʻzi va atama orqali, shuningdek oʻzi taʼriflanishi lozim boʻlgan boshqa tushuncha va atamalar orqali taʼriflashga yoʻl qoʻyilmaydi.

18. Mahalliy Kengash qarori loyihasida koʻp marotaba qoʻllanilgan uch va undan ortiq tushunchaga taʼrif berish zarurati boʻlganda ular alohida bandda koʻrsatiladi va mahalliy Kengash qarori loyihasi matnining boshida keltiriladi.

19. Soʻz birikmalari bir necha marta qoʻllanilgan taqdirda, ular birinchi bor qaysi tarkibiy birlikda (bandda, kichik bandda, xatboshida) qoʻllanilgan boʻlsa, oʻsha tarkibiy birlikda toʻliq tahrirda bayon qilinadi va mazkur tushunchaning qaror loyihasining keyingi qoidalarida qoʻllaniladigan qisqartirilgan taʼrifi qavs ichida bosh kelishikda koʻrsatiladi.

20. Mahalliy Kengash qarori loyihasida, qoida tariqasida, xuddi shunday yuridik kuchga ega boʻlgan normativ-huquqiy hujjatda koʻrsatilgan huquqiy normalar qayta takrorlanmaydi.

Zarur boʻlganda qaror loyihasida yuqoriroq yuridik kuchga ega boʻlgan normativ-huquqiy hujjatlarning ayrim qoidalari mazkur normativ-huquqiy hujjatlarga havola qilingan holda aks ettiriladi.

21. Boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga doir havolalar huquqiy normalarning oʻzaro bogʻliqligini koʻrsatish zarurati boʻlgan hollardagina yoki takrorlashlarga yoʻl qoʻymaslik uchungina loyiha matniga kiritilishiga yoʻl qoʻyiladi. Havolalar aniq boʻlishi va muayyan normativ-huquqiy hujjat yoki uning alohida qoidalarini koʻrsatishi kerak.

Mahalliy Kengash qarori loyihasida davlat organlarining bayonnomalariga, topshiriqlariga va xatlariga havola qilishga yoʻl qoʻyilmaydi.

22. Mahalliy Kengash qarori loyihasi bandining matnini shu loyihaning boshqa bandlarida takror bayon qilishga yoʻl qoʻyilmaydi.

23. Mahalliy Kengash qarori loyihasining tuzilishi tartibga solish predmetining mantiqan rivojlanib borishi va yoritilishini taʼminlashi kerak.

24. Hajmiga koʻra mahalliy Kengash qarori loyihasi pasayib boruvchi quyidagi tarkibiy birliklarga boʻlinadi: boʻlimlar, kichik boʻlimlar, boblar, paragraflar, bandlar, kichik bandlar va xatboshilar.

25. Mahalliy Kengash qarori loyihasining boʻlimlari rim raqamlari, kichik boʻlimlari va boblari esa arab raqamlari bilan raqamlanadi va sarlavhalarga ega boʻladi. Paragraflar “§” belgisi bilan belgilanadi, arab raqamlari bilan raqamlanadi va sarlavhalarga ega boʻladi.

Boʻlimlar, kichik boʻlimlar, boblar va paragraflarning belgisi va nomi bosh harf bilan, “yarim qora” shriftda, matn markaziga toʻgʻrilangan holda, qoʻshtirnoqlarsiz, qatorlar oʻrtasidagi birlik intervalda va satr boshisiz, bitta qatorda raqami koʻrsatilib, ketidan nuqta qoʻyilgan holda yoziladi.

26. Mahalliy Kengash qarori loyihasida quyidagi tarkibiy birlikning kiritilishiga yoʻl qoʻyilmaydi, agar:

boblar boʻlmasa, “boʻlim” birligining;

boʻlimlar boʻlmasa, “kichik boʻlim” birligining;

bandlar boʻlmasa, “kichik band” va “xatboshi” birliklarining.

27. Har bir ishlab chiqiladigan mahalliy Kengash qarori loyihasi nomga ega boʻlishi kerak. Nom qisqa, tushunarli ifodalanishi va uning asosiy huquqiy tartibga solish predmetini aks ettirishi zarur.

28. Mahalliy Kengash qarori loyihasi uni qabul qilish sabablari va maqsadlarini tushuntirishdan iborat boʻlgan, mahalliy Kengash qarori loyihasining boshlanishida joylashtiriladigan muqaddimaga ega boʻlishi mumkin.

Mahalliy Kengash qarori loyihasining muqaddimasi uning mazmunini mantiqiy rivojlantiruvchi bir nechta xatboshida bayon etilishi mumkin.

Muqaddima:

mustaqil normativ koʻrsatmalarni oʻz ichiga olmasligi;

qaror qabul qilinishi munosabati bilan oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilishi, oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilishi lozim boʻlgan boshqa hujjatlarga doir havolalarga ega boʻlmasligi;

qarorda qoʻllaniladigan asosiy tushunchalarning ahamiyatini oʻz ichiga olmasligi;

raqamlanmasligi kerak.

29. Mahalliy Kengash qarori loyihasining muqaddimasida uning qabul qilinishi uchun asos boʻlgan yoki ijrosi taʼminlanayotgan qonunchilik hujjatlari koʻrsatilishi mumkin.

30. Mahalliy Kengash qarori loyihasida uning (yoki uning tarkibiy birliklarining) rasman eʼlon qilingandan soʻng yoxud boshqa kechroq muddatda kuchga kirishi toʻgʻrisida band kiritilishi lozim.

Bunda tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish tartib-taomili murakkablashtirilishini va tadbirkorlik faoliyati subyektlari zimmasiga yangi majburiyatlar yuklatilishini nazarda tutadigan, shuningdek ularning javobgarligiga oid yangi choralarni belgilaydigan normativ-huquqiy hujjatlar rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kamida uch oydan keyin kuchga kiradi.

31. Mahalliy Kengash qarori loyihasida huquqiy normalar arab raqamlarida nuqta qoʻyilgan holda ketma-ket raqamlanib, bandlar tarzida bayon qilinadi, shuningdek sarlavhalarga ega boʻlmaydi.

Mahalliy Kengash qarori loyihasida normalarni ikkilangan (qoʻshaloq) tarzda raqamlashga hamda bir vaqtning oʻzida kichik bandlarni va mustaqil (kichik bandlar bilan bogʻlanmagan) xatboshilarni bayon etishga yoʻl qoʻyilmaydi.

32. Har bir band, qoida tariqasida, bitta normani oʻz ichiga olishi hamda toʻliq va tugallangan mazmunga ega boʻlishi kerak.

Mahalliy Kengash qarori loyihasining qaror qismiga eng muhim boʻlgan huquqiy normalar kiritiladi.

33. Bandlar kichik bandlar yoki xatboshilarga boʻlinishi mumkin.

34. Kichik bandlar doirasimon qavs bilan yopiladigan kichik harflar bilan belgilanadi. Harflar alifbo boʻyicha ketma-ketlikda bayon qilinishi kerak.

35. Kichik bandlar faqat xatboshilarga boʻlinishi mumkin. Xatboshilar boshlanishida defis yoki boshqa belgilarni ishlatishga yoʻl qoʻyilmaydi.

36. Mahalliy Kengash qarori bilan ushbu hujjatlarning tarkibiy qismi boʻlgan nizomlar, qoidalar, yoʻriqnomalar tasdiqlanishi mumkin.

37. Mahalliy Kengash qarori loyihasiga talablar, roʻyxatlar, jadvallar, grafiklar, tariflar, xaritalar, sxemalar, tuzilmalar, hujjatlarning, blankalarning namunalari, shuningdek tavsiya xususiyatiga ega hujjatlar (namunaviy nizomlar, ustavlar, uslubiy tavsiyalar va boshqalar) ilova qilinishi mumkin.

38. Agar mahalliy Kengash qarori loyihasining qaror qismidagi bandlari (kichik bandlari, xatboshilari) bilan hujjatlarni tasdiqlash nazarda tutilgan boʻlsa, hujjatning tegishli tarkibiy birligi va u tomonidan tasdiqlanadigan hujjatning nomi bir-biriga mos ravishda bayon etilishi kerak.

39. Boʻlimlardan iborat boʻlgan ilovalar izchil ketma-ketlikda raqamlangan bandlarga ega boʻladi. Boʻlim nomga ega boʻladi.

3-§. Qaror loyihasini yuridik-texnik jihatdan rasmiylashtirish tartibi

40. Qaror loyihasining matni A4 formatidagi varaqning bir tomonida uning masshtabi kichraytirilmagan holda joylashtirilishi kerak.

41. Agar mahalliy Kengash qarori loyihasi ikki yoki undan ortiq sahifada bayon etilgan boʻlsa, uning har bir sahifasi va ilovalari alohida raqamlanishi kerak. Sahifaning tartib raqami sahifaning yuqorisida oʻrtada 2 raqamidan boshlab yoziladi. Birinchi sahifada 1 raqami qoʻyilmaydi.

42. Qaror loyihasi, qoida tariqasida, Microsoft Word redaktoridan va quyidagi parametrlardan foydalangan holda tayyorlanadi:

sahifaning chap hoshiyasi 3 sm, oʻng hoshiyasi 2 sm, past va yuqori hoshiyalari 2 sm;

14 oʻlchamli shrift;

birinchi qatorning satr boshisi 1,27 sm;

qatorlar oʻrtasidagi interval (mnojitel) 1.

43. Mahalliy Kengash qarori loyihasining birinchi sahifasi yuqori qismining oʻng burchagida “Loyiha” soʻzi qoʻyiladi, uning oʻlchami matn shrifti oʻlchami bilan aynan bir xil boʻlishi lozim.

44. Mahalliy Kengash qarori loyihasi turining matni bosh harflar bilan, matnini markazga toʻgʻrilangan holda, “yarim qora” shriftda, qatorlar oʻrtasidagi birlik intervalda va satr boshisiz rasmiylashtiriladi. Qaror loyihasining turi ikki qatorda ifodalanadi.

45. Mahalliy Kengash qarori loyihasining nomi kichik harflarda, “yarim qora” shriftda, matn markazga toʻgʻrilangan holda, qoʻshtirnoqlarsiz, qatorlararo birlik intervalda va satr boshisiz yoziladi.

46. Matnning har bir qatorida soʻzlar koʻchirilmasdan tugallangan boʻlishi lozim. Har bir qator oxirida bogʻlovchilar, “№” belgisi, sonlar qismi, abbreviaturalar va boshqa shu kabilar, qoida tariqasida, qoldirilmaydi.

47. Ilova belgisi 12 oʻlchamli shriftda sahifaning yuqori oʻng burchagida, ilovaning raqami (agar ilovalar bir nechta boʻlsa), ilova qilinayotgan hujjat turi koʻrsatilgan hamda hujjat raqami va sanasi uchun joy qoldirilgan holda joylashtiriladi.

48. Ilovaning nomi kichik harflarda, “yarim qora” shriftda, matn markazga toʻgʻrilangan holda, qoʻshtirnoqlarsiz, qatorlar oʻrtasidagi birlik intervalda va satr boshisiz yoziladi.

4-§. Mahalliy Kengash qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek ularni oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisidagi loyihalarni tayyorlashning oʻziga xos xususiyatlari

49. Mahalliy Kengash qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek ularni oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisidagi mahalliy Kengash qarori loyihasi, qoida tariqasida, quyidagi hollarda tayyorlanadi:

mahalliy Kengash qarorlarini Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari, Oliy Majlis palatalarining, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti, Vazirlar Mahkamasi hujjatlariga muvofiqlashtirishga doir talablarini bajarish;

agar ishlab chiqilayotgan mahalliy Kengash qarori loyihasini boshqa qarorlarga oʻzgartirish yoki unga qoʻshimchalar kiritish, shuningdek ularni oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish zaruratini keltirib chiqarsa;

mahalliy Kengash qarori loyihasini tayyorlash jarayonida xuddi shunday munosabatlarni tartibga soluvchi normativ-huquqiy hujjat mavjudligi maʼlum boʻlib qolganda hamda yangi normativ-huquqiy hujjatni qabul qilmasdan mazkur normativ-huquqiy hujjatga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish yoʻli bilan huquqiy jihatdan tartibga solish imkoniyati aniqlanganda;

ayni bir masala boʻyicha bir talay normativ-huquqiy hujjatlar mavjud boʻlishini va huquqiy normalarda aniqlangan ziddiyatlarni bartaraf etish uchun.

50. Quyidagilar qarorlarga oʻzgartirishlar kiritish deb eʼtirof etiladi:

raqamlar, soʻzlar, jumlalar, grafalar, bloklar va pozitsiyalarni almashtirish;

xatboshilar, kichik bandlar, bandlar, paragraflar, boblar, kichik boʻlimlar, boʻlimlar, ilovalarni oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish yoki raqamlar, soʻzlar, jumlalar, grafalar, bloklar, pozitsiyalar va xatboshilarni chiqarib tashlash;

xatboshilar, kichik bandlar, bandlar, paragraflar, boblar, kichik boʻlimlar, boʻlimlar, ilovalarni, shuningdek paragraflar, boblar, kichik boʻlimlar, boʻlimlar, ilovalarning nomlarini yangi tahrirda bayon qilish.

Grafa — ikki vertikal chiziq bilan chegaralangan jadval shaklida ifodalangan matnning, hujjatning boʻlimi yoki bandi.

Blok — turli shakllarda (toʻrtburchak, toʻgʻri burchak, silindr, oval va h.k.) funksional jihatdan birlashtirilgan jadvallarning bir qismi.

Pozitsiya — ikki gorizontal chiziq bilan chegaralangan jadval shaklida grafada ifodalangan matnning, hujjatning boʻlimi, kichik boʻlimi, bobi, bandi, kichik bandi.

51. Quyidagilar qarorlarga qoʻshimchalar kiritish deb eʼtirof etiladi:

qarorning tarkibiy birligini yangi soʻzlar, raqamlar yoki jumlalar bilan toʻldirish;

qarorlarni tarkibiy birliklar (boʻlim, kichik boʻlim, bob, paragraf, ilova, grafa, blok, pozitsiya, band, kichik band va xatboshi) bilan toʻldirish.

52. Qarorlarga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritishni nazarda tutuvchi matn quyidagilarga boʻlinadi:

arabcha raqamlar bilan nuqta qoʻyib raqamlanadigan bandlar;

kichik harflarda qavs bilan raqamlanadigan kichik bandlar;

xatboshilar.

53. Agar band bilan tegishli qarorga faqat bitta oʻzgartirish yoki qoʻshimcha kiritish nazarda tutilgan boʻlsa, kichik bandlar qoʻllanilmaydi.

54. Qarorlarga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritishda uning boʻlimlari, kichik boʻlimlari, boblari, paragraflari, bandlari raqamlar bilan raqamlanishi hamda kichik bandlarining raqamlar bilan raqamlanishi yoki harflar bilan raqamlanishi oʻzgarmaydi.

55. Agar qarorlar yangi tarkibiy birliklar bilan toʻldirilayotgan boʻlsa, ularni asosiy raqam yoki harf belgilari tepasiga qoʻyiladigan qoʻshimcha raqamlar bilan belgilash zarur.

56. Asosiy raqam yoki harf belgilari tepasiga qoʻyiladigan raqamlarni qoʻshishga faqat keyingi oʻzgartirishlar va qoʻshimchalarni kiritishda yoʻl qoʻyiladi. Tarkibiy birliklarning barcha raqamlanishi oʻzgarishining oldini olish uchun bunday belgilardan faqat keyingi qoʻshimchalarda foydalaniladi.

57. Agar tegishli qoʻshimchalar qarorlarning tarkibiy birligi (boʻlim, kichik boʻlim, bob, paragraf, band, kichik band va xatboshi) oxiriga kiritilayotgan boʻlsa, mavjud raqamlanish davom etadi.

58. Band yoki kichik band yangi xatboshi bilan toʻldirilganda mazkur bandning yoki kichik bandning keyingi xatboshilari raqamlanishi tegishli tartibda oʻzgaradi.

59. Agar mahalliy Kengash qarori loyihasi bir vaqtning oʻzida bir nechta qarorga yoki ularning tarkibiy birliklariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritishni, shuningdek ularni oʻz kuchini yoʻqotgan deb topishni nazarda tutayotgan boʻlsa, mazkur hujjatlar (ularning yuridik kuchi va qabul qilingan sanasi boʻyicha) xronologik tartibda joylashtiriladi. Aynan bitta sanada qabul qilingan hujjatlar ularning raqamlariga muvofiq ortib borish tartibida joylashtiriladi.

60. Agar qarorlarga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek ularni oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisidagi normalarni oʻz ichiga olgan mahalliy Kengash qarori loyihasida ushbu normalar ikki yoki undan ortiq bandni tashkil etsa va hajmi katta boʻlsa, ular loyihaga ilova (ilovalar) tarzida tayyorlanadi.

61. Qarorlarga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilganda mazkur hujjatning turi, qabul qilish sanasi, raqami va nomi koʻrsatiladi.

62. Agar tegishli oʻzgartirish va qoʻshimchalar qarorning ilovasiga kiritilayotgan boʻlsa, mahalliy Kengash qarori loyihasida tegishli hujjatning nomi keltirilmaydi, balki u bilan tasdiqlangan ilovaning nomi koʻrsatiladi.

63. Oʻzgartirilayotgan, toʻldirilayotgan va chiqarib tashlanayotgan soʻzlar hamda raqamlar qoʻshtirnoq ichiga olinadi.

64. Agar ilovaning, boʻlimning, kichik boʻlimning, bobning, paragrafning, bandning, kichik bandning, xatboshining va jumlaning matnini sezilarli oʻzgartirish talab etilsa, ularni yangi tahrirda bayon etish zarur.

65. Agar qarorning bandi yoki kichik bandi kirish xatboshisining davomi boʻlgan xatboshilardan iborat boʻlsa, xatboshilarni hisoblash kirish xatboshisidan boshlanadi.

66. Qarorlarni oʻz kuchini yoʻqotgan deb topishni nazarda tutuvchi qaror loyihasining ilovasi faqat bandlardan iborat boʻladi. Bu holda bandlardan iborat oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilayotgan qarorlarning roʻyxati keltiriladi.

67. Butun qarorni yoki uning kichik bandiga qadar boʻlgan, shu jumladan kichik bandni ham qoʻshgan holda, tarkibiy birligini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish zarur boʻlgan hollarda, ushbu hujjat umuman yoki uning kichik bandiga qadar boʻlgan, shu jumladan kichik bandni ham qoʻshgan holda, tarkibiy birligi oʻz kuchini yoʻqotgan deb topiladi.

Qarorning xatboshi tarzidagi tarkibiy birligini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish zarur boʻlgan hollarda, mazkur xatboshi chiqarib tashlanadi.

68. Qarorning tegishli tarkibiy birliklari oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilgan taqdirda, keyingi tarkibiy birliklarning raqamlanishi oʻzgarmaydi.

Xatboshi chiqarib tashlanganda keyingi xatboshilarning ketma-ketligi qayta koʻrib chiqiladi.

69. Agar qarorda faqat bitta amaldagi tarkibiy birlik mavjud boʻlib, qolganlari esa oʻz kuchini yoʻqotgan boʻlsa, ushbu tarkibiy birlikni oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish zarur boʻlgan taqdirda, butun hujjat oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilishi shart.

70. Oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilishi lozim boʻlgan qarorlarning roʻyxatlariga amal qilish muddati tugagan vaqtinchalik tusdagi hujjatlar yoki normalar kiritilmaydi.

71. Amal qilish muddati tugagan qaror alohida normasining yoki butun hujjatning amal qilish muddati uzaytirilmaydi. Bu holda yangi norma kiritilishini nazarda tutuvchi loyiha tayyorlanadi.

72. Agar oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilishi lozim boʻlgan bandda, kichik bandda yoki xatboshida tegishli ravishda oʻz kuchini yoʻqotishi kerak boʻlgan ilovaga koʻrsatma mavjud boʻlsa, mazkur tarkibiy birlik va unda nazarda tutilgan ilova oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilishi lozim.

Agar ilova toʻliq oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilishi mumkin boʻlmasa, uning faqat tegishli tarkibiy birliklari oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilishi (chiqarib tashlanishi) lozim.

73. Qaror toʻliq yoki qisman oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilgan taqdirda, oʻz kuchini toʻliq yoki qisman yoʻqotgan deb topilayotgan qarorga qaysi qarorning qoidalariga koʻra oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilgan boʻlsa, oʻsha qarorning tegishli qoidalari ham oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilishi lozim.

Ilgari qabul qilingan qarorni oʻz kuchini yoʻqotgan deb topishni nazarda tutuvchi qaror oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilgan taqdirda, ilgari qabul qilingan qarorning amal qilishi tiklanmaydi. Mazkur qoida qarorning tarkibiy birligini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topishga (chiqarib tashlashga) nisbatan ham tatbiq etiladi.

3-bob. Mahalliy Kengash qarori loyihasini mahalliy Kengash kotibiyati yuriskonsulti, Yuridik xizmat koʻrsatish markazi tomonidan huquqiy ekspertizadan oʻtkazish

74. Mahalliy Kengashning qarorlari loyihalari mahalliy Kengashning sessiyasi oʻtkazilishidan kamida besh kun oldin tegishincha mahalliy Kengash kotibiyati yuriskonsultiga, Yuridik xizmat koʻrsatish markaziga “E-kengash” elektron tizimi orqali ishlab chiquvchi tomonidan taqdim etiladi.

75. Mahalliy Kengash qarorlari loyihalari uch ish kuni ichida mahalliy Kengash kotibiyati yuriskonsulti, Yuridik xizmat koʻrsatish markazi tomonidan huquqiy ekspertizadan oʻtkaziladi.

76. Mahalliy Kengash qarori loyihasi mahalliy Kengash kotibiyati yuriskonsulti, Yuridik xizmat koʻrsatish markazi tomonidan huquqiy ekspertizadan oʻtkazilayotganda:

mahalliy Kengash qarori loyihasi uning Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlariga, unga nisbatan yuqoriroq yuridik kuchga ega boʻlgan boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga, yuridik-texnik jihatdan rasmiylashtirishning talablariga muvofiqligi aniqlanadi;

mahalliy Kengash qarori loyihasining matni Uslubiyotning 2-bobida belgilangan talablar asosida ishlab chiqilganligi oʻrganiladi;

mahalliy Kengash qarori loyihasida korrupsiya yoki boshqa huquqbuzarliklarni sodir etish uchun shart-sharoitlar yaratuvchi, shuningdek tadbirkorlik subyektlari uchun ortiqcha maʼmuriy hamda oʻzga cheklovlarni joriy etuvchi, tadbirkorlik subyektlarining asossiz xarajatlari yuzaga kelishiga olib keluvchi qoidalar va normalar bor-yoʻqligini aniqlash nuqtai nazaridan tahlili amalga oshiriladi;

mahalliy Kengash qarori loyihasida tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish jarayonini murakkablashtirishni va tadbirkorlik subyektlariga yangi yuridik majburiyatlar yuklatishni nazarda tutadigan, shuningdek tadbirkorlik subyektlariga yuridik javobgarlikning yangi choralarini belgilaydigan normalar mavjudligi oʻrganiladi;

tartibga solish predmeti (muayyan sohadagi munosabat) va mexanizmining ishlab chiqilish darajasi aniqlanadi, bunda tegishli munosabatlarning tartibga solinganlik holati va darajasiga baho berish maqsadida sohaga oid normativ-huquqiy hujjatlar xatlovdan oʻtkaziladi.

77. Mahalliy Kengash qarori loyihasi normalaridagi muayyan ijtimoiy munosabatlarni tartibga solishga salbiy taʼsir koʻrsatadigan boʻshliqlar va nomuvofiqliklar hamda ichki ziddiyatlar mavjud emasligiga eʼtibor beriladi va qaror loyihasining qabul qilinish zarurati, qaror loyihasining nomi uning mazmuniga muvofiqligi, havola qiluvchi normalar qoʻllanilishining asosliligi hamda maqsadga muvofiqligi oʻrganiladi.

Bunda mahalliy Kengash qarori loyihasi Uslubiyotda koʻrsatilgan talablarga mos ravishda tayyorlangani va rasmiylashtirilganiga, shuningdek havola qilinayotgan hujjatlarning rasmiy manbalari toʻgʻri koʻrsatilganiga ahamiyat beriladi.

78. Mahalliy Kengash qarori loyihasida ishlatilgan yuridik, texnik va boshqa atamalarga baho berishda quyidagilar oʻrganiladi:

atamalarning qonunchilik hujjatlarida qabul qilingan mazmuniga muvofiq har xil talqin qilish imkoniyatini istisno etgan holda bayon qilinganligi;

mahalliy Kengash qarori loyihasidagi atama va tushunchalarning toʻliq ochib berilganligi;

ishlatilgan qisqartmalarga tushuncha berilganligi.

79. Agar taqdim etilgan mahalliy Kengash qarori loyihasi huquqiy ekspertiza natijalariga koʻra qonunchilik hujjatlari va qonunchilik texnikasi qoidalari talablariga javob bersa, loyihaning qonunchilik hujjatlariga muvofiqligi toʻgʻrisida Uslubiyotning 1-ilovasidagi namunaga muvofiq xulosa tuziladi.

Agar taqdim etilgan mahalliy Kengash qarori loyihasi huquqiy ekspertiza natijalariga koʻra qonunchilik hujjatlariga muvofiq boʻlsa, biroq qonunchilik texnikasi qoidalari talablariga javob bermasa va ushbu kamchiliklar hujjatni qabul qilish jarayonida bartaraf etilishi mumkin boʻlganda bartaraf etilishi lozim boʻlgan kamchiliklar koʻrsatilgan holda Uslubiyotning 2-ilovasidagi namunaga muvofiq xulosa tuziladi.

80. Mahalliy Kengash qarori loyihasining qonunchilik hujjatlariga muvofiqligi toʻgʻrisidagi xulosada quyidagilar koʻrsatiladi:

xulosa raqami va sanasi;

mahalliy Kengash qarori loyihasining rekvizitlari;

mahalliy Kengash qarori loyihasining qonunchilik hujjatlari va qonunchilik texnikasi qoidalariga muvofiqligi haqidagi maʼlumotlar;

mahalliy Kengash qarorini qabul qilish jarayonida bartaraf etilishi mumkin boʻlgan qaror loyihasida yoʻl qoʻyilgan qonunchilik texnikasi qoidalari talablariga javob bermaydigan kamchiliklar (agar mavjud boʻlsa);

mahalliy Kengash qarori loyihasini huquqiy ekspertizadan oʻtkazgan yuriskonsultning, Yuridik xizmat koʻrsatish markazi masʼul xodimining familiyasi, ismi, otasining ismi.

81. Agar taqdim etilgan mahalliy Kengash qarori loyihasi huquqiy ekspertiza natijalariga koʻra qonunchilik hujjatlari va qonunchilik texnikasi qoidalari talablariga javob bermasa, mahalliy Kengash qarori loyihasining qonunchilik hujjatlariga nomuvofiqligi toʻgʻrisida Uslubiyotning 3-ilovasidagi namunaga muvofiq xulosa tuziladi.

82. Mahalliy Kengash qarori loyihasining qonunchilik hujjatlariga nomuvofiqligi toʻgʻrisidagi xulosada quyidagilar koʻrsatiladi:

xulosa raqami va sanasi;

mahalliy Kengash qarori loyihasining rekvizitlari;

mahalliy Kengash qarori loyihasining qonunchilik hujjatlari va qonunchilik texnikasi qoidalariga nomuvofiqligi haqidagi maʼlumotlar;

huquqiy ekspertizadan oʻtkazgan mahalliy Kengash yuriskonsultining, Yuridik xizmat koʻrsatish markazi masʼul xodimining familiyasi, ismi, otasining ismi.

83. Mahalliy Kengash qarori loyihasining huquqiy ekspertizasi yakunlari boʻyicha mahalliy Kengash yuriskonsulti, Yuridik xizmat koʻrsatish markazi masʼul xodimi loyihaga “E-kengash” elektron tizimi orqali xulosa beradi.

4-bob. Yakunlovchi qoidalar

84. Ishlab chiquvchilar Uslubiyot talablariga rioya qilinishi uchun shaxsan masʼuldirlar.

85. Uslubiyotda belgilangan talablar buzilishida aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgarlikka tortilishi mumkin.

86. Uslubiyotga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati Kengashining Qarori asosida amalga oshiriladi.

Xalq deputatlari viloyat, tuman va shahar Kengashi qarorlari loyihalarini ishlab chiqish hamda ularni huquqiy ekspertizadan oʻtkazish uslubiyotiga 1-ILOVA

Xalq deputatlari viloyat, tuman va shahar Kengashi qarorlari loyihalarini ishlab chiqish hamda ularni huquqiy ekspertizadan oʻtkazish uslubiyotiga 2-ILOVA

Xalq deputatlari viloyat, tuman va shahar Kengashi qarorlari loyihalarini ishlab chiqish hamda ularni huquqiy ekspertizadan oʻtkazish uslubiyotiga 3-ILOVA