Aholi punktlarini qattiq maishiy chiqindilardan tozalash boʻyicha sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlarini (0082-24-son SanQvaN) tasdiqlash toʻgʻrisida (25-son)

22.11.2024

Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasining

Qarori

[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2024-yil 13-dekabrda hisobga olindi, hisob raqami 320]

Oʻzbekiston Respublikasining “Aholining sanitariya-epidemiologik osoyishtaligi toʻgʻrisida”gi va “Chiqindilar toʻgʻrisida”gi qonunlari hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 25-iyuldagi PF-6035-son “Koronavirus pandemiyasini yumshatish, aholining sanitariya-epidemiologik osoyishtaligi va salomatligini saqlash tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoniga muvofiq, Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi qaror qiladi:

1. Aholi punktlarini qattiq maishiy chiqindilardan tozalash boʻyicha sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari (0082-24-son SanQvaN) 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Ayrim sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari 2-ilovaga muvofiq oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.

3. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi hamda Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi bilan kelishilgan.

4. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Rais B. YUSUPALIYEV

Toshkent sh.,

2024-yil 22-noyabr,

25-son

Kelishildi:

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazir oʻrinbosari I. QUTBIDDINOV

2024-yil 21-noyabr

Qishloq xoʻjaligi vaziri I. ABDURAXMONOV

2024-yil 22-oktabr

Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazir v.b. Sh. XIDOYATOV

2024-yil 19-oktabr

Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasining 2024-yil 22-noyabrdagi 25-son qaroriga 1-ILOVA

Aholi punktlarini qattiq maishiy chiqindilardan tozalash boʻyicha sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari (0082-24-son SanQvaN)

Mazkur sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari (bundan buyon matnda sanitariya qoidalari deb yuritiladi) aholi punktlarini qattiq maishiy chiqindilardan tozalash boʻyicha sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlarini belgilaydi.

Ushbu sanitariya qoidalari hayvonlarni koʻmish qabristonlari, radioaktiv, organik boʻlgan, zaharli kimyoviy, shu jumladan yaroqlilik muddati oʻtgan va ishlatish uchun yaroqsiz pestitsidlar, gerbitsidlar va toksik chiqindilar koʻmilgan joylar va sanoat chiqindi poligonlariga nisbatan tatbiq etilmaydi.

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Mazkur sanitariya qoidalarida quyidagi tushunchalar qoʻllaniladi:

aholi punkti — huquqiy maqom, nom va chegara bilan belgilangan Oʻzbekiston Respublikasi maʼmuriy-hududiy birligi (shahar, shaharcha, qishloq, ovul);

qattiq maishiy chiqindilar — jismoniy shaxslarning hayoti va faoliyati hamda yuridik shaxslarning faoliyati natijasida hosil boʻluvchi organik va noorganik chiqindilar, shuningdek ularning hududida va obodonlashtirish obyektlaridagi tabiiy jarayonlar natijasida hosil boʻluvchi chiqindilar (oziq-ovqat va oʻsimlik chiqindilari, toʻqimachilik mahsulotlari, oʻrash-joylash (qadoqlash) materiallari, shisha, rezina, qogʻoz, plastmassa, yogʻoch chiqindilari, oʻzining foydalanish xususiyatlarini yoʻqotgan uy-roʻzgʻor buyumlari, supurindi, shuningdek qattiq yoqilgʻida ishlovchi maishiy pechkalar va isitish bugʻ qozonlaridan foydalanish natijasida hosil boʻluvchi chiqindilar);

qattiq maishiy chiqindi poligoni (bundan buyon matnda poligon deb yuritiladi) — qattiq maishiy chiqindilarni joylashtirish, zararsizlantirish va izolyatsiyalash (koʻmish) uchun moʻljallangan hamda atmosfera havosi, tuproq, yer usti va yer osti suvlarining ifloslanishidan himoya qilinishini taʼminlovchi, kemiruvchilar, hasharotlar va kasallik tarqatuvchi mikroorganizmlar koʻpayishining oldini oluvchi kompleks inshoot;

chiqindilarni zararsizlantirish — chiqindilarni neytral holga keltirish, dezaktivatsiyalash, dezinfeksiyalash, demerkurizatsiyalash, chiritish, yoqib yuborish, termik jihatdan qayta ishlash va koʻmib tashlash bilan bogʻliq faoliyat.

2-bob. Aholi punktlarini qattiq maishiy chiqindilardan tozalashga qoʻyiladigan sanitariya-gigiyena talablari

2. Aholi punktlaridan qattiq maishiy chiqindilarni olib ketish ushbu aholi punktlarida (shu jumladan, koʻp qavatli binolar va aholi zich joylashgan ichak infeksiyalari va gelmintoz kasalligi koʻpaygan hududlarda) ketma-ketlikda amalga oshiriladi.

3. Qattiq maishiy chiqindilar uchun urnalar soni quyidagicha joylashtirilishi kerak:

piyodalar serharakat boʻlgan koʻchalarda — har 50 m ga 1 ta urna;

kam qatnov koʻchalarda — har 100 m ga 1 ta urna;

bozorlarda — har 250 m2 ga 1 ta urna;

choʻmilish havzalari sohilida — har 30 m ga 1 ta urna.

4. Qattiq maishiy chiqindilarni yigʻish maydonchasi va qattiq maishiy chiqindi solish tarasi turar joy derazalaridan 20 m dan 100 m gacha boʻlgan uzoqlikdagi masofada joylashtirilishi shart.

5. Aholi punktlarini qattiq maishiy chiqindilardan tozalashni tashkillashtirishda jamoat hojatxonalaridan qattiq maishiy chiqindilar (hojatxona qogʻozi, qogʻoz sochiqlar, salfetkalar va boshqalar) chiqishini hisobga olish kerak.

Jamoat hojatxonalari ularda hosil boʻladigan qattiq maishiy chiqindilarni joylashtirish uchun urnalar (har bitta oʻrin uchun bir donadan va har ikkita qoʻl yuvish joyi uchun kamida bir donadan) taʼminlanishi shart.

Jamoat hojatxonalaridan qattiq maishiy chiqindilar bir kunda kamida bir marotaba olib chiqib ketilishi shart.

6. Qattiq maishiy chiqindilarni zararsizlantirishda biotermik, termik yoki kimyoviy usullardan foydalanish lozim.

7. Qattiq maishiy chiqindilarni poligonga olib chiqish rejali-doimiy usulda amalga oshirilishi kerak.

8. Poligondan foydalanishda kirish-chiqish yoʻllari va koʻmish uchun zarur boʻlgan ekskavator va buldozerlar mavjud boʻlishi kerak.

Poligonda koʻmiladigan qattiq maishiy chiqindi qavatlari orasiga tuproq yotqizish, dezinfeksiya chora-tadbirlari va xodimlarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish ishlari amalga oshiriladi.

9. Qattiq maishiy chiqindilardan tozalash inshootlarini tashkil etishda tuproqdagi kimyoviy va biologik omillar hisobga olinishi lozim.

Bunda, tuproqdagi kimyoviy va biologik omillarni oʻrganishda tuproqdan olinadigan namunalar eng kamida 500 metr masofada boʻlishi kerak.

3-bob. Qattiq maishiy chiqindilarning tarkibi va ularni yigʻishga qoʻyiladigan sanitariya-gigiyena talablari

10. Qattiq maishiy chiqindilarning oʻrtacha morfologik tarkibi, aholi punktida kishi boshiga hosil boʻladigan qattiq maishiy chiqindi toʻplanishining oʻrtacha yillik normalari, qattiq maishiy chiqindilarning oʻrtacha kimyoviy tarkibi va qattiq maishiy chiqindilar toʻplanishining qiyosiy normalari mazkur sanitariya qoidalarining 1 — 4-ilovalarida keltirilgan.

11. Qattiq maishiy chiqindilarni yigʻish maydonchasi va qattiq maishiy chiqindi solish tarasi maktabgacha va boshqa taʼlim tashkilotlari binolarining derazalaridan 20 metrdan dan 100 metrgacha boʻlgan uzoqlikdagi masofada joylashtirilishi shart.

12. Qattiq maishiy chiqindilarni yigʻish maydonchasi va qattiq maishiy chiqindi solish tarasining hududi oʻtish yoʻliga tutash boʻlishi, biroq maxsus avtotransport vositasining kirishiga xalaqit bermasligi lozim.

13. Qattiq maishiy chiqindilarni yigʻish maydonchasining oʻlchami 12 m x 12 m ni tashkil etishi kerak.

14. Qattiq maishiy chiqindilarni yigʻish maydonchasi binoning fasad tomon derazalaridan koʻrinmasligi kerak.

15. Qattiq maishiy chiqindilarni yigʻish maydonchasida obodonlashgan kirish yoʻli, tungi tashqi yoritgichlar, ichimlik suv taʼminoti, shuningdek yomgʻir suvlarini oqizish kanalizatsiyasiga ega boʻlishi lozim.

16. Qattiq maishiy chiqindi solish taralarini oʻrnatish maydon yuzasi qattiq qoplamali boʻlishi lozim.

17. Qattiq maishiy chiqindilarni yigʻish maydonchasida yogʻingarchilik suvlari toʻplanmasligi uchun joy 5 — 10 qiyalikka ega boʻlishi kerak.

18. Qattiq maishiy chiqindi solish taralarini yuvish va dezinfeksiya qilish bir oyda kamida bir marotaba amalga oshirilishi kerak.

4-bob. Poligonlarning tuzilmasi va ulardan foydalanishga qoʻyiladigan sanitariya-gigiyena talablari

19. Poligonlar Qattiq maishiy chiqindi poligonlarini loyihalashtirish va ulardan foydalanish boʻyicha yoʻriqnomaga (roʻyxat raqami 3197, 2019-yil 19-noyabr) muvofiq joylashtirilishi lozim.

20. Aholi punktlaridan poligonlar chegarasigacha boʻlgan masofa 0350-17-son SanQvaN “Oʻzbekiston Respublikasi aholi turar joy mintaqalari atmosfera havosini muhofaza qilish boʻyicha sanitariya qoidalari va normalari” ga asosan belgilanadi.

21. Quvvati yiliga 120000 m3 dan kam boʻlmagan qattiq maishiy chiqindini qabul qiluvchi poligonda qattiq maishiy chiqindilarni yigʻish uchun transheya boʻlishi kerak.

22. Poligon shamol yoʻnalishiga nisbatan perpendikulyar joylashtirilishi kerak.

23. Transheyani kovlash natijasida hosil boʻlgan tuproq ular toʻlgandan soʻng ustini yopish uchun ishlatilishi lozim.

24. Transheyaning tubi yer osti suvi chuqurligidan 0,5 metr yuqorida boʻlishi kerak.

25. Poligondagi xoʻjalik hududi qattiq qoplamali maydonga, yoritilganlik darajasi 5 lyuksdan (lux) kam boʻlmagan yoritgichlarga ega boʻlishi lozim.

26. Poligondagi xoʻjalik hududida qattiq maishiy chiqindi tashish texnikalarini yuvish maydoni boʻlishi va ushbu chiqindi tashish texnikalarini yuvish havo harorati 5°C dan yuqori boʻlganda amalga oshirilishi lozim.

27. Yiliga 360000 m3 dan ortiq qattiq maishiy chiqindilar qabul qilinadigan poligonlarda suv taʼminoti artezian quduqlari orqali amalga oshirilishi kerak.

28. Qattiq maishiy chiqindilarni toʻplash faqat ishchi hududlarda amalga oshirilishi lozim.

29. Poligonning sanitariya-muhofaza zonasi 10 kunda bir marotaba tozalanishi kerak.

30. Avvalgi qattiq maishiy chiqindi poligonlaridan takroriy foydalanilganda tashqi izolyatsiyalanuvchi qavatning qalinligi 1,5 metrdan kam boʻlmasligi kerak.

31. Poligonlar yopilganidan soʻng, uning maydoni Qattiq maishiy chiqindi poligonlarini loyihalashtirish va ulardan foydalanish boʻyicha yoʻriqnomaga (roʻyxat raqami 3197, 2019-yil 19-noyabr) muvofiq rekultivatsiya qilinishi lozim.

32. Poligon bilan aholi punkti oʻrtasidagi sanitar muhofaza zonasi 500 metrni ni tashkil etishi lozim.

33. Poligondagi xoʻjalik hududida maʼmuriy binolar, shu jumladan ovqatlanish xonasi, kiyinish xonasi, dush, sanitar tarmoq va buyumlarni saqlash xonalari boʻlishi kerak.

34. Xodimlar tibbiy koʻrikdan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga (roʻyxat raqami 2387, 2012-yil 29-avgust) asosan xodimlar tibbiy koʻrikdan oʻtkazilishi zarur.

35. Mazkur sanitariya qoidalarini ishlab chiquvchilar roʻyxati 5-ilovada keltirilgan.

Aholi punktlarini qattiq maishiy chiqindilardan tozalash boʻyicha sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga (0082-24-son SanQvaN) 1-ILOVA

Qattiq maishiy chiqindilarning oʻrtacha morfologik tarkibi (ogʻirligi boʻyicha foizda)

Aholi punktlarini qattiq maishiy chiqindilardan tozalash boʻyicha sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga (0082-24-son SanQvaN) 2-ILOVA

Aholi punktida kishi boshiga hosil boʻladigan qattiq maishiy chiqindi toʻplanishining oʻrtacha yillik normalari

Aholi punktlarini qattiq maishiy chiqindilardan tozalash boʻyicha sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga (0082-24-son SanQvaN) 3-ILOVA

Qattiq maishiy chiqindilarning oʻrtacha kimyoviy tarkibi

Aholi punktlarini qattiq maishiy chiqindilardan tozalash boʻyicha sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga (0082-24-son SanQvaN) 4-ILOVA

Qattiq maishiy chiqindilar toʻplanishining qiyosiy normalari

Aholi punktlarini qattiq maishiy chiqindilardan tozalash boʻyicha sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga (0082-24-son SanQvaN) 5-ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasining 2024-yil 22-noyabrdagi 25-son qaroriga 2-ILOVA

Oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilayotgan ayrim sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari

ROʻYXATI

1. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh davlat sanitariya vrachi tomonidan 2004-yil 12-iyulda tasdiqlangan 0157-04-son SanQvaN “Oʻzbekiston sharoitida qattiq maishiy chiqindilarni maxsus poligonlarda saqlash sanitariya talablari”;

2. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh davlat sanitariya vrachi tomonidan 2011-yil 27-avgustda tasdiqlangan 0297-11-son SanQvaN “Oʻzbekiston sharoitida aholi yashash hududlarini qattiq maishiy chiqindilardan tozalashning gigiyenik normalari”.