SHNQ 2.08.06-23 “Taʼlim tashkilotlari. Loyihalash talablari” shaharsozlik normalari va qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida (01/2-78-son)

22.10.2024

Oʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining

buyrugʻi

[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2024-yil 16-noyabrda hisobga olindi, hisob raqami 313]

Oʻzbekiston Respublikasining Shaharsozlik kodeksiga muvofiq buyuraman:

1. SHNQ 2.08.06-23 “Taʼlim tashkilotlari. Loyihalash talablari” shaharsozlik normalari va qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi, Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi, Energetika vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi hamda Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi bilan kelishilgan.

3. Ushbu buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Vazir Sh. XIDOYATOV

Toshkent sh.,

2024-yil 22-oktabr,

01/2-78-son

Kelishildi:

Ijtimoiy himoya milliy agentligi direktori M. OLLOYOROV

2024-yil 11-oktabr

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vaziri A. ABDUXAKIMOV

2024-yil 8-oktabr

Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi raisi B. YUSUPALIYEV

2024-yil 7-oktabr

Favqulodda vaziyatlar vaziri A. KULDASHEV

2024-yil 27-sentabr

Maktabgacha va maktab taʼlimi vaziri X. UMAROVA

2024-yil 24-sentabr

Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vaziri K. SHARIPOV

2024-yil 24-sentabr

Energetika vaziri J. MIRZAMAHMUDOV

2024-yil 11-sentabr

Oʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining 2024-yil 22-oktabrdagi 01/2-78-son buyrugʻiga ILOVA

SHNQ 2.08.06-23 “Taʼlim tashkilotlari. Loyihalash talablari” shaharsozlik normalari va qoidalari

Ushbu shaharsozlik normalari va qoidalari (bundan buyon matnda SHNQ deb yuritiladi) yangi quriladigan va rekonstruksiya qilinadigan maktabgacha, umumiy oʻrta va oʻrta maxsus, kasbiy, oliy hamda maktabdan tashqari taʼlim tashkilotlari, ijod va ixtisoslashtirilgan maktablar, shuningdek maktab-internatlar, jismoniy, aqliy, sensor (sezgi) yoki ruhiy nuqsonlari boʻlgan, shuningdek uzoq vaqt davolanishga muhtoj boʻlgan bolalarni oʻqitish hamda tarbiyalash uchun davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalarini (bundan buyon matnda taʼlim tashkilotlari deb yuritiladi) loyihalashga oid talablarni belgilaydi.

1-bob. Shaharsozlik normalari va qoidalari, qurilish reglamenti hamda sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga havolalar

1. Mazkur SHNQda quyidagi shaharsozlik normalari va qoidalari, qurilish reglamenti hamda sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga havolalar keltirilgan:

SHNQ 2.01.01-22 “Loyihalash uchun iqlimiy va fizik-geologik maʼlumotlar”;

SHNQ 2.01.02-04 “Binolar va inshootlarning yongʻin xavfsizligi”;

QMQ 2.01.03-19 “Seysmik hududlarda qurilish”;

SHNQ 2.01.04-18 “Qurilish issiqlik texnikasi”;

SHNQ 2.01.05-24 “Tabiiy va sunʼiy yoritish”;

SHNQ 2.01.08-24 “Shovqindan himoya”;

SHNQ 2.01.18-24 “Binolar va inshootlarni isitish, shamollatish va konditsiyalashtirish uchun energiya sarfi normalari”;

SHNQ 2.03.10-24 “Tomlar va tom qoplamalari”;

SHNQ 2.04.01-22 “Binolarning ichki suv taʼminoti va oqova suvlarni chiqarib yuborish”;

SHNQ 2.04.05-22 “Isitish, ventilyatsiya va konditsiyalash”;

SHNQ 2.04.08-22 “Gaz taʼminoti. Loyiha normalari”;

SHNQ 2.04.09-21 “Bino va inshootlarning yongʻin avtomatikasi tizimi. Loyihalash talablari”;

SHNQ 2.04.13-24 “Qozonxonalar”;

SHNQ 2.04.15-23 “Fotoelektrik stansiyalar (tizimlar)”;

SHNQ 2.04.16-23 “Quyosh suv isitish qurilmalari”;

SHNQ 2.04.17-19 “Turar joy va jamoat binolarining elektr jihozlari”;

SHNQ 2.04.20-22 “Turar joy obyektlari va jamoat binolarining muhandislik uskunalari uchun kommunikatsiya va dispetcherlash tizimlari. Loyihalash talablari”;

SHNQ 2.07.01-23 “Aholi punktlarining hududlarini rivojlantirish va qurishni shaharsozlik jihatidan rejalashtirish”;

SHNQ 2.07.02-24 “Qurilish obyektlarini nogironligi boʻlgan va hayot faoliyati cheklangan shaxslar hamda keksalar ehtiyojini inobatga olgan holda loyihalashtirish”;

SHNQ 2.08.01-24 “Turar joy obyektlarini loyihalash”;

SHNQ 2.08.02-23 “Jamoat binolari va inshootlari”;

SHNQ 2.08.07-22 “Nogironligi boʻlgan bolalar uchun ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari binolarini loyihalash”;

SHNQ 2.09.02-23 “Korxonalarning ishlab chiqarish hamda maʼmuriy-maishiy bino va inshootlari. Loyihalash talablari”;

QR 05.02-23 “Gaz taʼminoti tizimlari va tarmoqlari”

SanQvaN 0355-18 “Oʻzbekiston Respublikasida maktabgacha taʼlim tashkilotlarining joylashuvi, tuzilishi va tashkillashtirishga oid sanitariya-gigiyenik talablar” (rasmiy manba: Sanitarno-gigiyenicheskiye trebovaniya k soderjaniyu, ustroystvu i organizatsii rejima raboti doshkolnix obrazovatelnix uchrejdeniy v Respublike Uzbekistan);

SanQvaN 0266-09 “Nogironligi boʻlgan shaxslar va aholining bolalar va katta yoshdagi kamharakat guruhlari foydalanadigan turar joy va jamoat binolarini, yashashga moʻljallangan boshqa joylarni loyihalashtirish va qurishning sanitariya qoidalari va normalari” (rasmiy manba: Sanitarnie pravila i normi proyektirovaniya i stroitelstva jilix i obshestvennix zdaniy, jilix obrazovaniy, ispolzuyemix invalidami i malomobilnimi gruppami detskogo i vzroslogo naseleniya);

SanQvaN 0313-14 “Jismoniy va aqliy rivojlanishda nuqsonlari boʻlgan bolalar uchun ixtisoslashtirilgan maktab-internatlarni tashkil etish, jihozlash, saqlash va taʼlim berish rejimlari boʻyicha sanitariya qoidalari” (rasmiy manba: Sanitarnie pravila ustroystva, oborudovaniya, soderjaniya i rejima obucheniya spetsializirovannix obrazovatelnix shkol-internatov dlya detey, imeyushix nedostatki v fizicheskom i umstvennom razvitii);

SanQvaN 0341-16 “Umumtaʼlim maktablarida taʼlim sharoitlari va tashkil etilishiga qoʻyiladigan sanitariya-epidemiologik talablari” (rasmiy manba: Sanitarno-epidemiologicheskiye trebovaniya k usloviyam i organizatsii obucheniya v obsheobrazovatelnix shkolax).

SanQvaN 0102-25 “Turar joy obyektlarini loyihalashtirish va qurishga doir sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari”;

SanQvaN 0020-22 “Davolash-profilaktika muassasalarini loyihalashtirish, qurish va ekspluatatsiya qilishning sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari”.

2-bob. Atamalar va taʼriflar

2. Ushbu SHNQda quyidagi atamalar va ularning taʼriflari qoʻllanilgan:

maktabgacha taʼlim tashkiloti — maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasida taʼlim va tarbiya xizmatlari koʻrsatuvchi davlat va nodavlat tashkiloti;

umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari — boshlangʻich taʼlim (I — IV sinflar), tayanch oʻrta taʼlim (V — IX sinflar) va oʻrta taʼlimni (X — XI sinflar) oʻz ichiga oluvchi davlat va nodavlat taʼlim tashkilotlari;

oʻrta maxsus taʼlim tashkilotlari — toʻqqiz yillik tayanch oʻrta taʼlim asosida ikki yillik oʻqish muddati bilan taʼlim oluvchilarning intellektual qobiliyatlarining jadal rivojlanishini, shuningdek chuqur, tabaqalashtirilgan, kasb-hunarga va shaxsga yoʻnaltirilgan taʼlim olishini taʼminlash uchun moʻljallangan taʼlim tashkilotlari;

oliy taʼlim tashkilotlari — bakalavriat taʼlim yoʻnalishlari va magistratura mutaxassisliklari boʻyicha yuqori malakali kadrlar tayyorlanishga moʻljallangan davlat va nodavlat taʼlim tashkilotlari;

maktabdan tashqari taʼlim tashkilotlari — bolalarga uzluksiz taʼlim berishning tarkibiy qismi sifatida ularning isteʼdodi va qobiliyatini rivojlantirishga, maʼnaviy ehtiyojlarini qanoatlantirishga qaratilgan davlat va nodavlat taʼlim tashkilotlari (bolalar, oʻsmirlar ijodiyoti saroylari, uylari, klublari va markazlari, “Barkamol avlod” bolalar maktablari, bolalar-oʻsmirlar sport maktablari, bolalar musiqa va sanʼat maktablari va boshqalar).

texnik qavat — muhandislik qurilmalarini joylashtirish va kommunikatsiyalarni oʻtkazishga moʻljallangan qavat.

3-bob. Umumiy qoidalar

3. Taʼlim tashkilotlarini loyihalash ushbu SHNQ ga muvofiq amalga oshirilishi lozim.

4. Taʼlim tashkilotlari binolari yer maydonlarini joylashtirish va rejalashtirish SHNQ 2.07.01-23, SanQvaN 0266-09, SanQvaN 0313-14, SanQvaN 0355-18 va SanQvaN 0341-16 ga muvofiq amalga oshirilishi lozim.

5. Taʼlim tashkilotlari binolarini SHNQ 2.01.01-22 ga muvofiq hamda qurilish-iqlimiy zonalarining tabiiy-iqlim sharoitlarini hisobga olib loyihalash kerak.

6. Taʼlim tashkilotlari binolarining kompozitsion-tarhiy yechimi, ularning qavatlari soni, bino va bloklarning uzunligi, bloklarni joylashtirishning kompleks talablari, bino va inshootlarni xavfli geologik jarayonlardan himoya qilish, seysmik va yongʻin xavfsizligi QMQ 2.01.03-19 va SHNQ 2.01.02-04 ga muvofiq aniqlanishi lozim.

Taʼlim tashkilotlari binolarining qavatliligi funksional-tipologik, seysmik va yongʻin xavfsizligini taʼminlash talablarini hamda SHNQ 2.08.02-23 ga muvofiq binolar konstruksiyasining olovbardoshlik darajasini hisobga olib belgilanishi kerak.

Taʼlim tashkilotlari binolarining qavatliligi ushbu SHNQning 1-jadvaliga muvofiq boʻlishi lozim.

1-jadvalT/bBino tiplariQavatlilik(koʻpi bilan)231.Maktabgacha taʼlim tashkiloti22.Umumiy oʻrta va oʻrta maxsus, kasbiy va maktabdan tashqari taʼlim tashkilotlari53.Jismoniy, aqliy, sensor (sezgi) yoki ruhiy nuqsonlari boʻlgan, shuningdek uzoq vaqt davolanishga muhtoj boʻlgan bolalarni oʻqitish hamda tarbiyalash uchun davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari (bundan buyon matnda davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari deb yuritiladi) 24.Maktab-internatlarining yotoq korpuslari, bolalar sogʻlomlashtirish oromgohlarining yotoq korpuslari25.Oʻrta maxsus, kasbiy va oliy taʼlim tashkilotlarining oʻquv-laboratoriya korpuslari5

Izohlar:

Taʼlim tashkilotlari binolarining qavatliligi hudud zilzilaviyligini hisobga olgan holda QMQ 2.01.03-19 ga muvofiq aniqlanadi.

7. Taʼlim tashkilotlarida xonalar maydoni ushbu SHNQning 2-jadvaliga asosan qabul qilinishi kerak. Ushbu jadvalda koʻrsatilmagan oʻquv xonalarining maydoni loyihalash topshirigʻi va texnologik hisob-kitob boʻyicha amalga oshirilishi lozim.

Taʼlim tashkilotlari binolari xonalarining balandligini poldan shiftgacha kamida 3,0 m deb qabul qilish lozim.

Turli maqsadlar uchun moʻljallangan zallar, auditoriyalar, laboratoriyalar, sport zallari, manejlar va boshqa xonalarning balandligi ushbu SHNQ talablariga muvofiq funksional-texnologik jarayonlar va jihozlarning oʻlchamlarini hisobga olib belgilanishi lozim.

Odamlar doimiy ravishda boʻlmaydigan ayrim ikkinchi darajali xonalar, shu jumladan koridorlar va oʻtish joylarida binoning hajmiy-rejaviy yechimiga bogʻliq holda pasaytirilgan, biroq 2,2 m dan past boʻlmagan balandlikda boʻlishi kerak.

Qiya shipli yoki shipi turli (pogʻonali) balandlikdagi qismlarga ega boʻlgan xonalarda har qanday qismdagi eng kichik balandlik kamida 2,5 m boʻlishi lozim.

Odamlar doimiy ravishda boʻlmaydigan, texnik maqsadlar uchun moʻljallangan xonalar 1,9 m balandlikka ega boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi.

2-jadvalXonalar nomlanishiMaydon, m2hisob birligigaxonalar123Umumtaʼlim turdagi sinf va oʻquv xonalari: sinfda 30 oʻquvchiga2,060 oʻrta maxsus, kasbiy taʼlim tashkilotlarida guruhda 30 nafar oʻquvchi boʻlganda2,060 shuning oʻzi, 1/2 guruh (15 oʻquvchi)2,537,5oliy taʼlim tashkilotlarida, kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha davlat taʼlim tashkilotlarida — 24-25 talabaga (tinglovchiga)2,2 — 2,454 — 60 shuning oʻzi, 1/2 guruh — 12 talaba3,0 — 3,336 — 40Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarida rasm, chizmachilik, musiqa fanlari uchun xonalari: 30 oʻquvchiga2,472Maxsus kasbiy-texnik yoʻnalishli laboratoriya va xonalar: oʻrta maxsus, kasbiy taʼlim tashkilotlarida oʻquvchilar guruhlari uchun2,0 — 2,466 — 72 shuning oʻzi , 1/2 guruhga4,4 — 4,866 — 72 oliy taʼlim tashkilotlarida 1/2 guruh hisobida5,0 — 6,060 — 72Lingafon xonalari: hamma taʼlim tashkilotlarida 1/2 guruhga (sinfga) hisoblaganda3,0 — 3,350 oliy taʼlim tashkilotlarida 1/2 guruh hisobida3,0 — 5,050 — 60Informatika xonasi2,5-Kurs loyihasi va malakaviy bitiruv ishlarini bajarish zallari3,6-Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari ustaxonalari (1/2 sinf hisobidan): metallga, yogʻochga ishlov berish, mehnatning texnik turi boʻyicha universal, metall va yogʻochga ishlov berish boʻyicha qoʻshma ustaxonalar;4,5 — 676 — 100 kulinariya va matolarga ishlov berish3,0 — 4,550 — 60

Izohlar:

1. Laboratoriyalar va ustaxonalar uchun uskuna gabaritlari va texnologik oʻtish joylarini hisobga olish lozim.

2. Havoni konditsiyalashtirish tizimi mavjud boʻlmaganda oʻquv xonalari va auditoriyalarda havo muhitining hajmi kamida 5 m3/kishini tashkil qilishi kerak.

8. Texnik qavatlar (shu jumladan, texnik yertoʻla) balandligi muhandislik jihozlarining oʻlchamlari va uni foydalanish sharoitlaridan kelib chiqib belgilanishi kerak.

Texnik qavatda yoki texnik yertoʻlada faqat quvurlar va quvurlarning yonmaydigan materiallardan yasalgan izolyatsiyasi boʻlgan muhandislik tarmoqlarini joylashtirishda poldan shiftgacha balandlikni 1,6 m qilib qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.

9. Binolardagi ikki yoqlama oʻtish joylari kengligini kamida 3,5 m va balandligini kamida 4,25 m deb qabul qilish lozim.

Bunda, ushbu masofani yongʻin-qutqaruv avtomobillarining oʻtishiga moʻljallanmagan birinchi qavat darajasidagi ikki yoqlama oʻtish joylari va piyodalar oʻtish joylariga nisbatan tatbiq etishga yoʻl qoʻyilmaydi.

10. Binoga kiraverishdagi xonalarning pol sathi kirish oldidagi trotuar sathidan kamida 0,15 m baland boʻlishi kerak.

Xonalarni yongʻindan himoya qilish uchun choralar koʻrilganda binoga kirishdagi pol sathini trotuar darajasidan pastroq qilib qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.

11. Umumiy oʻrta va oʻrta maxsus hamda kasbiy taʼlim tashkilotlarida majlislar zallari oʻquvchilarning 25 — 35 foizi, maktab-internatlarda esa, oʻquvchilarning 50 foizini joylashtirish hisobidan koʻzda tutiladi.

Bunda, majlislar zali maydoni quyidagicha, biroq 90 m2 dan kam boʻlmasligi kerak:

100 oʻringa moʻljallangan zal maydoni kamida 120 m2;

150 oʻringa moʻljallangan zal maydoni kamida 160 m2;

200 va undan ortiq oʻrinli zallar SHNQ 2.08.02-23 ga muvofiq.

Majlislar zalida inventar xonasi bilan estrada (30 — 36 m2), artistlar xonasi, texnik markazlar (radiouzel, apparat taʼmiri xonasi) koʻzda tutilishi kerak.

Majlislar zalini katta ekranli videoproyeksiya bilan jihozlash inobatga olinishi lozim.

Majlislar zalining balandligi texnologik talablarga muvofiq kamida 4,5 m belgilanishi kerak.

12. Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari binolarida koʻp maqsadli sport zallari 9,0x18,0 m; 12,0x24,0 m; 18,0x30,0 m oʻlchamda qabul qilinishi hamda sport zallari uchun yordamchi xonalar hisobga olinishi lozim.

Oʻrta maxsus, shuningdek kasbiy taʼlim tashkilotlari binolarida maydoni taʼlim oluvchilar soniga koʻra 12,0x24,0 m; 18,0x36,0 oʻlchamdagi sport zallaridan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.

Sport zallari tarkibida quyidagi qoʻshimcha xonalarni hisobga olish kerak:

omborxonalar;

inventar xonalari;

dushxonalar;

yechinish xonalari.

Kiyinish xonalarining maydoni bir kishiga kamida 1 m2, biroq har bir xona maydoni kamida 15 m2 qabul qilinishi lozim.

Har bir kiyinish xonasida hojatxona va dushxonalar boʻlishi kerak (2 ta shoxli).

13. Umumiy oʻrta taʼlim, oʻrta maxsus va kasbiy taʼlim tashkilotlarida axborot-resurs markazlari (kutubxonalar) quyidagi zonalarni oʻz ichiga olishi kerak:

abonement;

katalog va adabiyotni berish;

oʻquv zali;

kitoblarni saqlash xonasi;

darsliklarni saqlash va taʼmirlash.

Oʻquv zalidagi oʻrindiqlar soni quyidagidan kam boʻlmasligi kerak:

umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarida — 20 oʻrin;

oʻrta maxsus va kasbiy taʼlim tashkilotlarida — 30 oʻrin.

Bunda, bir oʻrindiqqa 2.5 — 3.0 m2, shaxsiy kompyuter oldidagi oʻrin uchun 4 — 6 m2 koʻzda tutish lozim.

Kitob omborining maydoni quyidagi hisob boʻyicha qabul qilinishi lozim:

ochiq foydalanish uchun 1000 ta kitobga 5 m2;

yopiq saqlash uchun 1000 kitobga 2,5 m2.

Sigʻimi 25 ming saqlash birligiga ega boʻlgan kutubxona bitta xonaga joylashtirilishiga yoʻl qoʻyiladi.

Kutubxonalar qoshida maydoni 50 — 60m2 boʻlgan oʻquvchilar guruhiga moʻljallangan maʼnaviyat va maʼrifat oʻquv xonasi joylashtirilishi lozim.

Axborot-resurs markazining (kutubxonalar) umumiy maydoni bitta oʻquvchi hisobidan umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarida 0,6 m2, oʻrta maxsus va kasbiy taʼlim tashkilotlarida — 2,5 m2 etib qabul qilinishiga yoʻl qoʻyiladi.

14. Oshxonalar 20 — 30 foiz (maktab-internatlarda 50 foiz) sigʻim uchun hisoblanadi (loyihalash topshirigʻi bilan texnologik asoslash boʻyicha aniqlanadi).

Ovqatlanish zallari zaldagi bir oʻringa 1,3 m2 hisobida inobatga olinishi kerak (loyihalash topshirigʻi bilan texnologik asoslash boʻyicha aniqlanadi).

Ovqatlanish bloklari tarkibi va maydonlari ishlab chiqariladigan ovqatlar hajmi va texnologiyasini hisobga olib SHNQ 2.08.02-23 ga asosan hisoblanishi kerak.

Bufetlar yordamchi xona, idish yuvish jihozi, elektr plita va muzlatkichlar bilan jihozlanishga yoʻl quyiladi.

Bufet zali maydoni kamida 20 m2, yordamchi xona maydoni esa kamida 6 m2 boʻlishi kerak.

15. Oʻquvchilari soni 600 nafargacha boʻlganda maydoni 14 — 16 m2 boʻlgan bitta tibbiyot xonasi loyihalanishi lozim.

Oʻquvchilar soni 600 nafardan koʻp boʻlganda maydoni 14 m2 boʻlgan muolaja xonasi, maydoni 12 m2 boʻlgan terapevt-shifokor xonasi, maydoni 14 m2 boʻlgan tish shifokori xonasi boʻlishi kerak.

Umumiy oʻrta va oʻrta maxsus, kasbiy taʼlim tashkilotlarining yotoqxonalarida:

100 — 200 oʻringa — 2 ta koykali;

200 — 300 oʻringa — 3 ta koykali izolyatorlar hisobga olinishi kerak.

16. Umumiy oʻrta va oʻrta maxsus, kasbiy taʼlim tashkilotlarida rekreatsiya xonalari bir oʻquvchiga 0,6 m2 hisobidan koʻzda tutilishi lozim.

17. Zal rekreatsiyalarini tashkil etishga yoʻl qoʻyiladi.

Ichki koridor yengligi evakuatsiyani taʼminlash boʻyicha ushbu SHNQ ga muvofiq boʻlishi kerak.

18. Barcha taʼlim tashkilotlari bino va inshootlarida nogironligi boʻlgan shaxs oʻrindiqli aravachasida qulay kirib-chiqishi uchun panduslar, koʻtargich qurilmalar, maxsus jihozlangan hojatxonalar va boshqalar SHNQ 2.07.02-24 ga muvofiq boʻlishi lozim.

19. Davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalarining binolari SHNQ 2.08.07-22 ni hisobga olib, loyihalash topshirigʻiga asosan loyihalanishi lozim.

Davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalaridagi elementlarning tarkibi va maydonlari ushbu SHNQning 1-ilovasiga muvofiq qabul qilinishi kerak.

Nogironligi boʻlgan bolalar uchun maktabgacha taʼlim tashkilotlarida tibbiyot xonalarining 72 — 120 oʻringa (6 — 10 guruh) hisoblagan tarkibi va maydonlari ushbu SHNQning 2-ilovasiga muvofiq qabul qilishga yoʻl quyiladi.

Nogironligi boʻlgan bolalar uchun maktabgacha taʼlim tashkilotlarida umumiy xizmat xonalari va maʼmuriy-xoʻjalik xonalarining tarkibi va maydonlari (72 — 120 oʻringa hisoblaganda) ushbu SHNQning 3-ilovasiga muvofiq qabul qilishga yoʻl quyiladi.

Davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari xonalarining tarkibi va maydonlari ushbu SHNQning 4-ilovasiga muvofiq qabul qilish tavsiya etiladi.

20. Yertoʻla va sokol qavatida joylashtirishga yoʻl qoʻyilgan xonalarning roʻyxati SHNQ 2.08.02-23 ga muvofiq belgilanadi. Yertoʻlani ikki va undan ortiq qavatli qilib qurishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Poli trotuar yoki nishab yoʻlkaning rejaviy darajasidan koʻpi bilan 0,5 m ga pastroqda joylashgan sokol qavatda tibbiyot xonasi, oshxona, bolalar uchun jamoat va oʻquv xonalardan tashqari barcha xonalarni joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

21. Individual issiqlik punktlarini binolarning tashqi devorlari oldida joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

Bino ichiga qurilgan individual issiqlik punktlarini mustaqil kirish joyi boʻlgan xonalar yoki ventilyatsiya va havoni konditsiyalash qurilmalar oʻrnatilgan xonalar bilan birlashtirish lozim.

22. Xonalarning boʻrtib chiqib turuvchi konstruksiyalar pastigacha balandligi kamida 1,8 m boʻlishi kerak.

23. Shamollatish kameralari, nasos joylashtirilgan xonalar (yongʻinga qarshi nasosxonalar va avtomatik yongʻinoʻchirgichlar uchun nasosxonalardan tashqari), issiqlik punktlari, mashina boʻlimlari hamda boshqa shovqin va vibratsiya manbai boʻlgan uskuna bilan jihozlangan xonalar odamlar doimiy boʻladigan xonalarning yoniga, usti yoki ostiga, shu jumladan tomosha va repetitsiya zallari, oʻquv xonalarining usti yoki ostiga joylashtirilmasligi lozim.

24. Bino va uning xonalariga begonalarning ruxsatsiz kirishidan himoya qilish uchun toʻsuvchi konstruksiyalar, oyna va eshik konstruksiyalari va boshqa tadbirlar qoʻllanilishi kerak.

Bunday tadbirlar yongʻin va boshqa favqulodda vaziyatlarda evakuatsiya qilishga toʻsqinlik qilmasligi kerak.

Barcha qavatlarda odamlar doimo faoliyat koʻrsatadigan xonalardagi oynalarda panjarali toʻsiqlar oʻrnatishga yoʻl qoʻyilmaydi. Moddiy boyliklarni saqlash uchun moʻljallangan va insonlar doimo boʻlmaydigan xonalarning derazalarini himoya qilish zarur boʻlgan hollar bundan mustasno.

25. Tabiiy va sunʼiy yoritish SHNQ 2.01.05-24 ga muvofiq amalga oshirilishi lozim.

26. Taʼlim tashkilotlari binolarida avtomatik yongʻin signalizatsiyasi yoki oʻchirish tizimi ishga tushgandan soʻng, eng yaqin yongʻin-qutqaruv qismining dispetcherlik xizmatiga parallel ravishda signalni chiqarish hisobga olinishi lozim.

27. Xonalarni shovqindan himoya qilish hamda yoʻl qoʻyiladigan shovqin darajasini aniqlash SHNQ 2.01.08-24 ga muvofiq bajarilishi kerak.

28. Taʼlim tashkilotlari binolarining tomlari va ularning qoplamalari SHNQ 2.03.10-24 ga muvofiq loyihalash lozim.

Bino balandligi yer sathidan tom tepa qirrasigacha 10 m va undan yuqori boʻlganda, qor tutqich moslamalarga ega toʻsiqlar nazarda tutilishi kerak.

29. Avtoturargohlarni maktabgacha, umumiy oʻrta va oʻrta maxsus hamda kasbiy taʼlim tashkilotlari binolarining yertoʻla yoki sokol qavatlarida joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

30. Taʼlim tashkilotlarini rivojlantirishning bosh rejasini ishlab chiqishda quyidagilarni hisobga olish kerak:

mavjud daraxtlar va butalarning shikastlanishiga yoʻl qoʻymaslik hamda saqlab qolish choralari, shu jumladan namlash tizimlarini oʻrnatishni;

qurilayotgan taʼlim tashkilotlarining qoʻshni hududlarida obodonlashtirish ishlari, “yashil bogʻ” va “yashil belbogʻ” tashkil etishni.

Umumiy maydoni 500 m2 ortiq boʻlgan taʼlim tashkilotlari bino va inshootlariga yaqin boʻlgan hududlarning kamida 25 foizini koʻkalamzorlashtirish va ularda koʻkalamzorlashtirish tadbirlari oʻtkazish kerak.

4-bob. Maktabgacha taʼlim tashkilotlariga qoʻyiladigan talablar

1-§. Umumiy qoidalar

31. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarining binolari quyidagicha joylashtirilishiga yoʻl qoʻyiladi:

alohida;

turar joy binolari yon tomonlariga taqab;

turar joy binolari ichiga;

turar joy binolari yon tomonlari orasiga kiritib yoki ularga taqab;

alohida kirish joyi bilan koʻp qavatli uylarning birinchi va ikki qavatida.

32. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarida yosh guruhlari soni ular qurilayotgan hududning demografik maʼlumotlarini hisobga olgan holda, loyihalash topshirigʻi boʻyicha belgilanishi lozim.

Maktabgacha taʼlim tashkilotlari majmualarida ovqatlanish bloki, kir yuvish, maishiy xizmat, jismoniy tarbiya va musiqa mashgʻulotlari uchun xonalarni markazlashtirish asosida loyihalash kerak.

Asosiy blok bilan isitilgan oʻtish joyi orqali ulangan alohida ovqatlanish bloki va kir yuvish xonasini hisobga olishga yoʻl quyiladi.

Maktabgacha taʼlim tashkilotlari majmuasining sigʻimi va tarkibi loyihalash topshirigʻiga asosan belgilanishi kerak.

Barcha guruh yacheykasi xonalarini bir qavatda joylashtirish lozim.

Maktabgacha taʼlim tashkilotlarini loyihalashda mazkur SHNQ bilan bir qatorda SanQvaN 0355-18 talablarini hisobga olish kerak.

Maktabgacha taʼlim tashkiloti guruhlari yacheykalarining xonalari ushbu SHNQning 3-jadvali koʻrsatkichlariga mos holda loyihalash lozim (yuqorida koʻrsatilgan guruhlar hisobiy toʻldirilishini hisobga olgan holda).

33. Barcha turdagi maktabgacha taʼlim tashkilotlarida asosiy bino yoniga qurilgan kichik yoshdagi guruhlar uchun bir oʻringa 2 m2 hisobidan, ammo 20 m2 dan oshmagan yozgi xona-verandalarni koʻzda tutishga yoʻl qoʻyiladi.

34. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarini koʻp qavatli turar joy binolarining birinchi qavatlariga joylashtirishda issiqlik taʼminoti uchun individual isitish qozonlaridan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.

Isitish qozonxonasi hovlidan alohida kirishga ega boʻlishi, xonalardan yopiq yongʻinga qarshi devor bilan ajratilgan boʻlishi kerak.

2-§. Binolarni joylashtirish va uchastkalarga talablar

35. Maktabgacha taʼlim tashkilotlari yer maydonlarini joylashtirish va ularning oʻlchamlari SHNQ 2.07.01-23, SHNQ 2.09.20-08, SanQvaN 0355-18 va mazkur SHNQ talablarini hisobga olib qabul qilinishi lozim.

Maktabgacha taʼlim tashkilotlarini joylashtirishda avtomobillarga yoqilgʻi quyish shoxobchalarigacha boʻlgan oraliq masofalari SHNQ 2.09.20-08 ga muvofiq qabul qilinishi kerak.

36. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarini magistral koʻchalar, kommunal va sanoat korxonalari, shuningdek garajlar va avtoturargohlardan uzoqda joylashgan alohida yer maydonlarida, kichik dahalarda joylashtirish lozim.

Maktabgacha taʼlim tashkilotlari qurilishi loyihalashtirilgan hudud orqali shahar (qishloq) miqyosidagi magistral muhandislik kommunikatsiyalari (suv taʼminoti, oqova suvlarni chiqarib yuborish, issiqlik taʼminoti, elektr taʼminoti, gaz taʼminoti) kesib oʻtmasligi kerak.

Maktabgacha taʼlim tashkilotlaridan sanoat, kommunal, qishloq xoʻjaligi obyektlari, transport yoʻllari va magistrallargacha boʻlgan masofa mazkur SHNQning 4 va 5-jadvallari hamda SHNQ 2.07.01-23 ga asosan belgilanishi lozim.

37. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarining binolarini joylashtirishda asosiy xonalar, guruh xonalari va guruh yacheykalari derazalari tomonidan qarama-qarshi turgan eng baland binoning balandligidan kamida 2,5 baravar masofada turar joy va jamoat binolaridan oraliq masofa saqlanishi lozim.

38. Alohida qurilayotgan maktabgacha taʼlim tashkilotlarini quyidagicha qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi:

yer hududining maydonini 100 oʻringacha sigʻimda — 1 oʻringa 40 m2;

100 oʻrindan koʻp sigʻimda — 1 oʻringa kamida 35 m2.

Turar joylarda joylashgan maktabgacha taʼlim tashkilotlari yer hududlarining maydonini 1 oʻringa 12 m2 hisobidan qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.

39. Maktabgacha taʼlim tashkilotlari yer uchastkalarida quyidagi maydonchalarni joylashtirish kerak:

guruhlar;

jismoniy tarbiya;

xoʻjalik.

40. Maktabgacha taʼlim tashkilotlari hududining koʻkalamzorlashtirish maydoni qurilish boʻlmagan hudud maydonining kamida 30 foizi hisobidan inobatga olinishi lozim.

Hudud elementlari oʻrtasidagi mintaqalar guruhlar va xoʻjalik, shuningdek umumiy jismoniy tarbiya va xoʻjalik maydonchalari oʻrtasidagi 6 m dan kam boʻlmagan oraliq masofalarni taʼminlashi kerak.

Guruh maydonchalarini xoʻjalik zonalaridan ajratish maqsadida ekilgan daraxtlardan foydalanish lozim.

Koʻkalamzorlashtirish maydoniga quyidagilar kiritilishi kerak:

ekilgan daraxtlar;

gazonlar;

gulzorlar;

guruh va jismoniy tarbiya maydonchalarining oʻt qoplamalari.

41. Guruh maydonchalari butazor yoki dekorativ trotuar bilan toʻsilishi kerak.

Hududni koʻkalamzorlashtirish uchun yil davomida koʻm-koʻk boʻlib turadigan yashil oʻsimliklardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.

Zaharli mevalar va tikanaklari boʻlgan daraxtlar va butazorlardan foydalanmaslik lozim.

42. Oʻyin hududi zonasi quyidagilarni oʻz ichiga olishi kerak:

ilk rivojlanish guruhi yoshidagi 1 ta bola uchun kamida 4,5 m2 va maktabga tayyorlov guruhidagi 1 ta bola uchun kamida 5,5 m2 hisobidan guruh oʻyin maydonchalari;

umumiy jismoniy tarbiya maydonchasi.

43. Jismoniy tarbiya maydonchalarida quyidagi qoplamalardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi:

ilk rivojlanish guruhi yoshidagi bolalar uchun guruh maydonchalari oʻt qoplamali;

maktabga tayyorlov guruhidagi bolalar uchun oʻt qoplamalidan tashqari, grunt bilan shibbalangan;

bolalar salomatligi uchun zararsiz zamonaviy sintetik materiallar.

44. Barcha turdagi maktabgacha taʼlim tashkilotining butun hududida asfalt qoplamadan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.

45. Ochiq havoda bolalar oʻyinlari va mashgʻulotlari uchun maktabgacha taʼlim tashkilotining hududida har bir guruhga maydoni 36 — 40 m2 boʻlgan soyabonlar va uskunalar bilan jihozlangan ochiq oʻyin maydonchalari inobatga olinishi kerak.

Kichikroq yer maydonlarida har bir guruh uchun maydoni kamida 28 m2 boʻlgan soyabon oʻrnatishga yoʻl qoʻyiladi.

Soyabonlar pollari yerdan kamida 0,15 m balandlikda yogʻochdan boʻlishi kerak yoki ularni sintetik materiallardan qoplashga yoʻl qoʻyiladi. Asfalt qoplamasidan pollarni qoplashda foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.

46. Bolalar maydonchalari maktabgacha taʼlim tashkiloti binosidan chiqish joylari bilan qulay bogʻlanishga ega boʻlishi kerak.

Ilk rivojlanish guruhi yoshidagi bolalar uchun maydonchalar ushbu guruh xonalaridan chiqish joylariga bevosita yaqin joylashishi kerak.

47. Bolalar maydonchalaridagi uskunalar bolalarning oʻyinlardagi yuqori faolligiga, bolalar boʻyi va yoshiga mos kelishi hamda ishonchli va barqaror qilib mahkamlangan boʻlishi kerak.

48. Yangi qurilayotgan maktabgacha taʼlim tashkilotlari yer hududlarida bitta jismoniy tarbiya maydonchasini joylashtirish lozim.

Jismoniy tarbiya maydonchasining maydoni guruhdagi bitta oʻringa kamida 3 m2 hisobidan qabul qilinishi kerak.

49. Maktabgacha taʼlim tashkilotlari hududida loyihalash topshirigʻiga muvofiq tozalash uskunalarini hisobga olgan holda, bolalarni suzishga oʻrgatish uchun ochiq basseynlarni loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.

Loyihalash topshirigʻiga muvofiq kichikroq sigʻimda bolalarni suvda oʻynashga oʻrgatish uchun sunʼiy hovuz shaklidagi basseynlar, shu jumladan puflanadigan yoki karkasli basseynlar oʻrnatilishi kerak.

50. Jismoniy tarbiya maydonchasining yaqinida kengligi 4 — 6 m, uzunligi 8 — 12,5 m va oʻzgaruvchan chuqurligi 0,4 — 0,6 m boʻlgan basseynlar (yigʻiladigan, puflanadigan)ni loyihalashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

Sunʼiy hovuz shaklidagi basseynlar maydoni 20 — 25 m2 va oʻzgaruvchan chuqurligi 0,1 — 0,5 m boʻlgan erkin shaklga ega boʻlishi kerak.

Basseynga kirishni kengligi 1 m oqadigan suvli oyoq vannasi va tutqichli zinapoyalar orqali hisobga olish lozim.

51. Maktabgacha taʼlim tashkiloti yer hududlarida zarurat boʻlganda, xoʻjalik maydonchasini joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

Xoʻjalik maydonchasining maydonini maktabgacha taʼlim tashkilotlar uchun quyidagicha qabul qilinishi lozim:

60 oʻringacha — 25 m2;

60 dan 135 oʻringacha — 40 m2 dan koʻp;

135 dan koʻp oʻrinlar — 60 m2.

52. Xoʻjalik maydonchasi ovqatlanish bloki tomonida joylashtirilishi va koʻchadan mustaqil mashina kirish joyiga ega boʻlishi kerak.

Xoʻjalik zonasi hududida kir quritish, gilam va boshqa maishiy buyumlarni tozalash uchun joylar koʻzda tutilgan boʻlishi lozim.

53. Xoʻjalik maydonchasi qattiq qoplamaga ega boʻlishi hamda oshxona va kir yuvish xonalarining kirish qismida, binoga oʻtish joyiga tutash joylashtirilishi kerak.

Xoʻjalik maydonchasining guruh va jismoniy tarbiya maydonchalariga tutash holda loyihalashga yoʻl qoʻyilmaydi.

54. Yoqilgʻi saqlash joyini, qozonxonani, suv nasos stansiyasini yoki mahalliy suv taʼminoti manbasini oʻrnatish zarur boʻlganda, ushbu hududni toʻsib qoʻyish kerak.

55. Chiqindilarni yigʻish uskunalari faqat xoʻjalik maydonchasida joylashtirilishi lozim.

56. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarida sabzavot va mevalarni bir haftadan ortiq vaqt saqlash talab qilingan hollarda, loyihalash topshirigʻi boʻyicha maydoni 50 m2 dan koʻp boʻlmagan sabzavot saqlash omborini xoʻjalik maydonchalarida joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

57. Maktabgacha taʼlim tashkilotlari hududi perimetr boʻylab balandligi kamida 1,6 m boʻlgan devor bilan toʻsilishi kerak.

Daraxtlar maktabgacha taʼlim tashkilotlari binosidan 10 m, butalar esa 5 m dan yaqin boʻlmagan masofada ekilishi lozim.

3-§. Hajmiy-rejaviy yechimlar va asosiy xonalar

58. Maktabgacha taʼlim tashkilotlari balandligi ushbu SHNQning 7-bandi va 1-jadvaliga muvofiq, ikki qavatgacha boʻlgan alohida binolarda joylashtirilishi kerak.

Zich qurilish va yer maydonining yetishmaslik sharoitlarida uch qavatdan ortiq boʻlmagan binolarni qurish yoki maktabgacha taʼlim tashkilotlarini qayta ixtisoslashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

Uchinchi qavatda maishiy xizmat va rekreatsiya xonalari, bolalar bilan ishlash uchun moʻljallangan qoʻshimcha xonalarni (psixolog, logoped xonasi va bolalar bilan individual ravishda ishlash uchun boshqa xonalar) joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

Maktabgacha taʼlim tashkilotlari binolarida sovuq mavsum uchun hisobiy havo harorati va havo almashinuvining vaqt birligidagi intensivligi mazkur SHNQning 5-ilovasiga muvofiq boʻlishi kerak.

59. Ilk rivojlanish guruhlari birinchi qavatlarda joylashtirilishi va alohida kirish joylariga ega boʻlishi kerak.

Oʻrta guruhlar uchun ikki guruhga bitta kirish joyi boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi.

Maktabga tayyorlov guruhlari uchun uch-toʻrtta guruhlarga umumiy kirish joyi boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi (ushbu SHNQning 220-band, 12-jadval va 221-band talablarini hisobga olgan holda).

Kirish joyi yaqinida ilk rivojlanish guruhidagi bolalar uchun aravachalar joyi inobatga olinishi lozim.

Tashqi kirish joylari tamburlarining kengligi va chuqurligi kamida 1,6 m boʻlishi kerak.

60. Ilk rivojlanish guruhlari hojatxonalarini 20 m2 gacha boʻlgan bitta xonadan (suv chiqarish kabinasini oʻrnatish bilan) iborat qilib koʻzda tutish lozim.

Kichik, oʻrta, katta va maktabga tayyorlov guruhlari uchun hojatxonalar yuz-qoʻl yuvish xonasi (8 m2) va hojatxona (8 m2) dan iborat boʻlishi kerak.

Hojatxonalar oʻgʻil bolalar va qizlar uchun alohida (unitazlar orasi balandligi 1,2 m boʻlgan ekranlar yoki kengligi 0,8 m ochiq kabinalarda joylashtiriladi) boʻlishi kerak.

61. Maktabgacha taʼlim tashkilotlari binolarida musiqa va jismoniy tarbiya mashgʻulotlari uchun zallar hisobga olinishi kerak.

Maktabgacha taʼlim tashkilotlarida mashgʻulotlar uchun zalning maydoni quyidagicha qabul qilinishi lozim:

kichik, oʻrta, katta va maktabga tayyorlov guruhlarida musiqa mashgʻulotlari uchun zal maydoni bir oʻringa — kamida 2 m2;

gimnastika mashgʻulotlari uchun zal maydoni bir oʻringa — kamida 3 m2;

musiqa va jismoniy tarbiya mashgʻulotlari uchun universal zal bir oʻringa — kamida 4 m2 hisobidan.

Musiqa va jismoniy tarbiya mashgʻulotlari uchun universal zallar guruhdagi (20 nafar bolaga) har bir bolaga 4-5 m2 boʻlishini hisobga olgan holda 3 — 6 ta maktabga tayyorlov guruhlari hisobidan koʻzda tutilishi kerak.

Maktabga tayyorlov guruhlari soni 6 tadan koʻp boʻlganda, alohida jismoniy tarbiya va musiqa zallari hisobga olinishi kerak.

Bunda, jismoniy tarbiya (gimnastika) zallari kamida 9x9 m (81 m2), musiqa mashgʻulotlari uchun zallar kamida 55 m2 boʻlishi kerak (1 nafar bolaga 2,8 — 3,0 m2 maydon hisobidan).

Zallar ikki tomondan kesib oʻtilmaydigan boʻlishi lozim.

Maktabga tayyorlov guruhlari soni 3 tadan kam boʻlib, bolalar soni 60 nafardan oshmaganda, universal zallarni inobatga olmaslikka yoʻl qoʻyiladi.

Zallar tarkibida inventarlar saqlash omborlari inobatga olinishi kerak.

62. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarida quyidagilar hisobga olinishi kerak:

tibbiy xona — 12 m2 ;

tibbiy xona tarkibida muolaja xonasi — 12 m2;

logoped xonasi — 12 m2 (8 ta guruhlardan boshlab).

Izolyator xonasi maktabgacha taʼlim tashkiloti sigʻimining 1,5 — 2 foiz hisobidan, biroq kamida ikki palata (ikki xil yuqumli kasallik uchun) inobatga olinishi lozim.

100 oʻringacha boʻlgan maktabgacha taʼlim tashkilotlarida maydoni 5 m2 boʻlgan ikkita palatali izolyator, palatalar oldida sanuzel hisobga olinishi kerak.

Oʻrinlar soni 100 — 150 boʻlganda, kamida uchta palata boʻlishi lozim.

Izolyatorda tashqariga chiqish joyi boʻlgan tambur-dahlizlar, sanitariya uzellari va hamshira xonasi (6 — 8 m2) boʻlishi kerak.

Sogʻlomlantirish va davolashga moʻljallangan qoʻshimcha xonalar (massaj, fizioterapiya, ingalyatsiya, suv muolajalari va boshqalar) loyihalash topshirigʻiga asosan inobatga olinishi kerak.

63. Xizmat-maishiy xonalar tarkibida quyidagilarni inobatga olish lozim:

kirish vestibyul — xoll — 12 — 18 m2;

mudir xonasi — 12 m2;

xoʻjalik mudiri xonasi — 8 m2;

uslubiy xona — 18 — 20 m2;

xoʻjalik ombori — 6 — 8 m2 ;

kir yuvish xonasi — 10 — 12 m2;

dazmollash xonasi — 10 m2;

toza choyshablar uchun omborxona — 6 m2;

xodimlar uchun garderob xona, dushxona va sanuzel.

Sigʻimi 100 oʻrindan ortiq boʻlganda, taʼmirlash ustaxonasi inobatga olinadi (15 — 20 m2).

Ovqatlanish bloki kirish joyida (6 — 9 m2) yuk tushirish xonasi boʻlgan tashqi kirish bilan loyihalash lozim.

Ovqatlanish blokida quyidagilarni inobatga olish kerak:

oshxona, ovqat tarqatuvchi xonasi — 20 — 30 m2;

oshxona idishlarini yuvish xonasi — 6 m2;

goʻsht-baliq va sabzavotni qayta ishlash sexi — 2 ta 8 m2 dan;

sabzavot va quruq mahsulotlar ombori — 2 ta 6 — 8 m2 dan;

sovitish kamerasi — 6 — 8 m2;

xodimlar xonasi — 8 — 10 m2;

xodimlarning dush va hojatxonasi.

Kir yuvish xonalariga kirish joylarini guruhlar yacheykalari va ovqatlanish bloklari xonalarining kirish joylari qarshisida joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Guruh xonalari ostida ovqatlanish bloki va dazmollash moslamalari boʻlgan kir yuvish xonalarini joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Xizmat-maishiy xonalari, ovqatlanish bloki va kir yuvish xonasi alohida blokda joylashtirilishiga yoʻl qoʻyiladi.

Ovqatlanish blokining ishlab-chiqarish hajmini hisobga olgan holda quyidagilar loyihalash topshirigʻi bilan belgilanishi kerak:

xizmat-maishiy xonalar;

ovqatlanish bloki tarkibi va maydonlari;

tayyorlov;

issiq sex;

goʻsht-baliq va sabzavot sexlari;

sovitish kamerasi;

omborxonalar va boshqa xonalarning maydon sigʻimi;

shtat jadvali.

120 ta oʻringacha sigʻimda sovitish kamerasi oʻrniga sovutqichlardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.

64. Maktabgacha taʼlim tashkiloti va umumiy oʻrta taʼlim tashkiloti joylashtirilgan qoʻshma binolarda alohida tashqi kirishlar va evakuatsiya chiqishlari taʼminlanishi kerak.

Maʼmuriy-xoʻjalik xonalar bloki, tibbiy va sogʻlomlashtirishga moʻljallangan bloklar, jismoniy tarbiya va musiqa mashgʻulotlari zallari maktabgacha taʼlim tashkiloti va umumiy oʻrta taʼlim tashkiloti uchun umumiy qilib inobatga olinishi kerak.

65. 12 nafar bolali kichik guruhga moʻljallangan kichik choʻmilish basseyni kamida 3x7(6) m (chuqurligi 0,6 — 0,7 m gacha) oʻlchamlarga ega boʻlishi lozim.

Basseynlarni maydoni kamida 50 m2, balandligi 3,6 m boʻlgan zallarda joylashtirishni, ularga chiqishni dushxonadan chuqurligi 0,1 m boʻlgan oyoq vannasi orqali inobatga olish kerak.

Basseyn hovuziga tushish uchun kengligi kamida 1,2 m zinapoya (tutqichlari bilan) boʻlishi, uning atrofida balandligi 0,15 m va kengligi 0,3 m boʻlgan uzluksiz supacha, kengligi kamida 0,75 m, kirish tomonidan kamida 1,5 m boʻlgan aylanma yoʻllar koʻzda tutilishi lozim.

Basseyn zalida jismoniy tarbiya mashgʻulotlariga tayyorgarlik koʻrish uchun maydoncha ajratishga yoʻl quyiladi.

Oʻgʻil bolalar va qizlar uchun kiyinish xonalarida 1 ta unitazli hojatxona va 2 ta shoxchali dushxona hisobga olinishi kerak. Kiyinish xonalari 0,75 — 1,0 m2/bola hisobidan, biroq kamida 9 m2 deb qabul qilinishi lozim.

Basseyn majmuasida hamshira xonasi (8 m2), sport inventar uchun omborxona (6 m2), ekspress-laboratoriya (8 — 12 m2), suvni xlorlash va isitish uchun texnik xonalarni (xonalar tarkibi loyihalashtirishga topshiriq boʻyicha) inobatga olish kerak.

15 — 20 nafar bolalar guruhini suzishga oʻrgatish uchun basseyn oʻlchamlari kamida 6x12 m va chuqurligi kamida 0,8 m boʻlishi lozim. Tayyorlanish mashgʻulotlari maydoni kamida 60 m2 boʻlishi kerak.

66. 10 — 12 nafardan iborat maktabga tayyorlov guruhidagi bolalarning qisqa muddat boʻlishiga moʻljallangan xonalar tarkibi:

guruhlar xonasi kamida — 30 m2;

qabul qilish-garderob xonasi — 12 m2;

bufet-pishirish xonasi — 6 m2;

bolalar uchun sanuzel — 4 m2;

xodimlar uchun kiyinish xonasi va dushli sanuzel, tozalash inventari uchun xona — 4 m2.

Ovqatlantirish va kunduzgi uxlashni tashkil etish hisobga olinmaydi.

5-bob. Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlariga qoʻyiladigan talablar

1-§.Umumiy qoidalar

67. Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarini bir smenali mashgʻulotlarga hisoblab loyihalanishi, sinfda oʻquvchilar soni 35 nafardan oshmagan holda boʻlishi kerak.

Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotining loyihaviy quvvati tegishli taʼlim bosqichlari: I — IV sinflar-boshlangʻich taʼlim, V — IX sinflar — tayanch oʻrta taʼlim va X-XI sinflar-oʻrta taʼlim oʻquvchilari hamda sinflar sonini hisobga olgan holda aniqlanishi lozim.

Mahalliy sharoitdan kelib chiqib, oʻquvchilarning har xil nisbatini koʻzda tutishga yoʻl qoʻyiladi.

Boshlangʻich taʼlim tashkilotlarini umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlaridan alohida joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

68. Chekka hududlardagi kichik aholi punktlarining umumiy oʻrta taʼlimga ehtiyojini taʼminlash maqsadida, kam sigʻimli sinflarga ega boʻlgan umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarini quyidagicha loyihalashtirishga yoʻl qoʻyiladi:

11-yillik — 16 — 24 oʻquvchi;

boshlangʻich (4-yillik) sinfda 10 — 12 nafardan 16 — 24 gacha oʻquvchi.

69. Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari nomenklaturasi mazkur SHNQning 6-ilovasiga muvofiq boʻlishi kerak.

Ixtisoslashtirilgan maktab va maktab-internat nomenklaturasi mazkur SHNQning 7-ilovasiga muvofiq boʻlishi kerak.

Davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari mazkur SHNQning 8-ilovasida keltirilgan.

70. Shahar va aholi yashash punktlarida umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarining oqilona sigʻimini belgilash maqsadida, shaharsozlik, ijtimoiy-iqtisodiy va demografik shart-sharoitlar (aholining hisobiy soni, aholining yosh tarkibi, shu jumladan prognoz koʻrsatkichlar) xususiyatlarini hisobga olgan holda, shahar, shaharcha va qishloqlar miqyosida umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari tarmogʻining hisob-kitobini bajarish lozim.

71. Rekonstruksiya qilish sharoitida umumiy oʻrta taʼlim tashkiloti sigʻimini shaharsozlik va demografik talablarga muvofiq, mavjud (saqlanayotgan) bino va inshootlardan samarali foydalanish hamda oʻquv xonalari bloklarining zaruriy qoʻshimcha qurilishini hisobga olgan holda aniqlash kerak.

72. Qishloq joylarida umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari koʻpi bilan ikki qavatli qilib loyihalanishi lozim.

73. Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari, maktab-internatlar binolari qavatida bir vaqtda hozir boʻlgan odamlarning eng koʻp soni ushbu qavatdagi xonalarning (oʻquv, maʼmuriy xonalar, sport va majlislar zallari, maktab-internatlarning yotoq korpuslari) hisobiy sigʻimi boʻyicha qabul qilinishi lozim.

Ijod va ixtisoslashtirilgan maktablar jami quvvatining 50 foiz (xorijiy oʻqituvchilar uchun mehmonxona xonalari bilan birga) sigʻimi uchun hisoblanishini inobatga olish lozim.

2-§. Binolarni joylashtirish va hududlarga talablar

74. Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari va maktab-internatlar binolari (bloklari, korpuslari) magistral koʻchalarning qizil chizigʻidan kamida 25 m, qishloq hududlari turar joylaridagi koʻchalardan kamida 10 m masofada joylashgan alohida yer hududlarda joylashtirilishi kerak.

Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari va maktab-internatlar yer hududlarining maydonlari 1 oʻquvchiga toʻgʻri keladigan hisobiy sigʻim (bir smenada) quyidagicha belgilanishi kerak:

40 dan 660 gacha oʻquvchiga — 20 m2;

661 dan ortiq 989 gacha oʻquvchiga — 15 m2;

989 dan ortiq oʻquvchiga — 10 m2;

Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari majmualari uchun — loyihalash topshirigʻi boʻyicha.

75. Rekonstruksiya sharoitida, shuningdek noqulay shaharsozlik va ekologik sharoitlarda (qiyaligi 20 foizdan ortiq boʻlgan relyef, shoʻrlangan tuproq, chang shamollari boʻlgan choʻl va yarim choʻl hududi va boshqalar) joylashtirishda umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari hududlarini 25 foizgacha qisqartirishga (erkin koʻkalamzorlashtirish hisobiga) yoʻl qoʻyiladi.

76. Qishloq aholi punktlarining umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari hududlarida oʻqituvchilar uchun xizmat uylari (kvartiralar) inobatga olinishiga yoʻl qoʻyiladi.

77. Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarining hududi toʻsilgan va koʻkalamzorlashtirilgan boʻlishi kerak.

Bevosita piyodalar yoʻlkasiga tutashgan bino devorlari tomonidan hududni devor bilan toʻsmaslikka yoʻl qoʻyiladi.

Daraxtlar va butazorlar bilan koʻkalamzorlashtirish iqlimiy sharoitlarni hisobga olgan holda amalga oshirilishi lozim.

Hududni uning qurilish boʻlmagan maydonining 50 foizi hisobidan, shu jumladan perimetri boʻylab koʻkalamzorlashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

Hududni koʻkalamzorlashtirishda zaharli mevali daraxtlar va butazorlar, zaharli va tikanakli oʻsimliklar ekilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

78. Hududda umumiy oʻrta taʼlim tashkiloti binosi va bloklarini joylashtirishda asosiy xonalarning yoʻnaltirilishi, insolyatsiyasi va shovqindan himoyasiga talablar hisobga olinishi kerak.

Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari va maktab-internatlar yer hududlarida quyidagi asosiy funksional zonalar hisobga olinishi kerak:

jismoniy tarbiya-sport;

oʻquv-tajriba;

dam olish va xoʻjalik.

79. Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari va maktab-internatlar hududlari funksional zonalarining maydonlari, shuningdek asosiy funksional elementlar tarkibi va maydonlari, uskunasi SanQvaN 0341-16 ga muvofiq qabul qilinishi lozim.

Hududlarda binolar atrofida aylanib oʻtish imkoniyati bilan yongʻin-qutqaruv avtomobillari uchun kirish yoʻllari hisobga olinishi kerak.

Binolar va sport inshootlarining kirish yoʻllari qattiq qoplamaga ega boʻlishi kerak.

80. Koʻkalamzorlashtirish maydonlari dam olish maskanlari, jismoniy tarbiya-sport va oʻquv-tajriba zonalarini koʻkalamzorlashtirishni, shuningdek himoya mintaqalari va umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari hududlari atrofidagi yashil ihotalarni oʻz ichiga olishi kerak.

81. Koptok bilan oʻynash va sport anjomlarini otish maydonchalarini binolar derazalaridan kamida 25 m, balandligi 3 m boʻlgan toʻsiqlar mavjudligida 15 m masofada joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

Xoʻjalik zonasida inventar va uskuna uchun soyabonlar, sabzavot saqlash omborxonasi, garaj joylashtirilishi hamda xoʻjalik zonasi inshootlarining tarkibi loyihalash topshirigʻi bilan belgilanishi kerak.

Obodonlashtirish elementlari tarkibida sport maydonchalari uchun toʻsiqlar, tomoshabinlar va sport bilan shugʻullanuvchilar uchun oʻrindiqlar, qoʻl yuvgichlar, poyabzal yuvish uchun tagliklari boʻlgan soyabonlar, ichimlik favvoralari hisobga olingan boʻlishi kerak.

82. Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlaridagi bolalar sport majmualari hududlarini ulardan dam olish, sport va oʻquv maqsadlarida foydalanish uchun koʻkalamzorlashtirilgan hududlar yaqinida joylashtirish kerak.

Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari binolari va sport inshootlarini shamolning salbiy taʼsiridan (chang boʻronlari) himoya qilishda yordam beradigan yoki hududning zarur shamollatishini taʼminlaydigan maxsus rejalashtirish usullaridan foydalangan holda eng qulay shamol rejimi sharoitlarida joylashtirish lozim.

83. Yuqori shamol rejimiga ega hududlarda umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari binolari binoga frontal shamolning taʼsirini pasaytirishni hisobga olgan holda joylashtirilishi kerak.

Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari va maktab-internatlar yer maydonlarining hududlari butun perimetri boʻyicha toʻsiqqa ega boʻlishi kerak (toʻsiq turi loyihalash topshirigʻi bilan belgilanadi, koʻcha tomondan balandligi kamida 1,6 m boʻlgan toʻrsimon toʻsiq qoʻllaniladi).

Hudud chegaralari boʻyicha yashil mintaqa kengligi kamida 1,5 m, koʻcha tomondan esa kamida 5 m boʻlishi kerak.

84. Sport, yordamchi, xoʻjalik-maishiy va texnik inshootlar tarkibi loyihalash topshirigʻi boʻyicha belgilanishi kerak.

Magistral yoʻldan sport majmuasi uchastkasining chegarasigacha boʻlgan masofa kamida 15 m (mahalliy oʻtish yoʻlidan — 10 m) boʻlishi lozim.

Transport kirish yoʻllari barcha sport inshootlari uchun inobatga olingan boʻlishi kerak.

85. Sport inshootlari SHNQ 2.08.02-23 ga muvofiq hisobga olinishi lozim.

3-§. Hajmiy-rejalash yechimlari va asosiy xonalar

86. Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari ushbu SHNQga muvofiq balandligi uch qavatgacha boʻlgan alohida binolarda joylashgan boʻlishi kerak.

Zich qurilish va yer maydoni yetishmasligi sharoitlarida besh qavatgacha binolarni qurish yoki umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlariga ixtisoslashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari va maktab-internatlari binolarida sovuq mavsum uchun hisobiy harorat hamda havo almashinuvining vaqt birligidagi intensivligi ushbu SHNQning 9-ilovasiga muvofiq hisobga olinishi kerak.

87. Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari va maktab-internatlar oʻquv xonalarining maydoni ushbu SHNQning 2-jadvali koʻrsatkichlarini hisobga olib qabul qilinishi lozim.

Oʻquv xonasining 10 — 12 nafar oʻquvchiga moʻljallangan maydoni kamida 36 m2, 15 — 20 nafar oʻquvchiga moʻljallangan maydon kamida 40 m2 boʻlishi kerak.

Oʻquv-toʻgarak mashgʻulotlari va uzaytirilgan kun uchun universal xonalar, maktab-internatlarda oʻyinlar uchun xonalar maydoni kamida 30 m2 boʻlishi kerak.

Xonalar soni umumiy oʻrta taʼlim tashkilotining sigʻimiga bogʻliq holda loyihalash topshirigʻi boʻyicha qabul qilinishi lozim.

88. Oʻquv seksiyalari (I — IV sinflar uchun) boshqa yosh guruhlariga tegishli oʻquv seksiyalaridan ajratilgan boʻlishi kerak.

I-II sinf oʻquv xonalari birinchi qavatda joylashtirilishi kerak.

III-IV sinf oʻquv xonalarini ikkinchi qavatga joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

89. Mehnat taʼlimi ustaxonalari, jumladan metall yoki yogʻochga ishlov berish ustaxonalari, matoga ishlov berish boʻyicha xonalar va kulinariya boʻyicha mashgʻulotlar uchun xonalar 2-jadval koʻrsatkichlarini hisobga olgan holda, 1/2 sinf hisobida qabul qilinishi kerak.

90. Maktab-internatlarda yotoq xonalari bir oʻringa 4,5 — 6 m2 hisobidan inobatga olinishi lozim.

Yotoq xonalari (maydoni 12 — 24 m2) 24 — 36 nafar yashovchi bolalar uchun seksiyalarga guruhlanishi, zaruriy sanitar-maishiy xonalar bilan taʼminlanishi kerak (yuz-qoʻl yuvish xonasi, hojatxona, dushxona, kir yuvish xonasi).

Navbatchi tarbiyachi xonasi (8 m2) bitta turar joy seksiyasi hisobida qabul qilinishi lozim.

Dam olish va dars tayyorlash uchun xonalar maktab-internatda yashovchi oʻquvchilarning 50 foizi uchun, bir kishiga 1,25 m2 hisobidan inobatga olinishi, bunda har bir xonaning maydoni kamida 20 m2 boʻlishi kerak.

6-bob. Davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari va koʻp tarmoqli ixtisoslashtirilgan maktabgacha taʼlim tashkilotiga qoʻyiladigan talablar

1-§. Umumiy qoidalar

91. Davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalarini loyihalashtirish SanQvaN 0266-09, SanQvaN 0313-14 ni hisobga olib va loyihalash topshirigʻi boʻyicha amalga oshirilishi kerak.

92. Davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalarida loyiha topshirigʻiga muvofiq maxsus taʼlim ehtiyojlari boʻlgan bolalarning sogʻligʻini yaxshilashga qaratilgan terapevtik, reabilitatsiya, sanitariya-gigiyena va profilaktika tadbirlarini oʻtkazish imkoniyati taʼminlangan boʻlishi lozim.

Davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalarining hisobiy sigʻimi sinflar komplektatsiyasi, shuningdek tarkibiga maktabgacha tayyorlov boʻlimining (1 — 3 guruhga) va yordamchi sinflarning kiritilganini hisobga olib, loyihalash topshirigʻi bilan belgilanishi lozim.

Davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalarini komplektatsiya qilishning turli variantlari (shu jumladan, bitta potok yuqori sinflar va ikkita potok quyi sinflar), turli miqdordagi yordamchi sinflar va tayyorlov guruhlari boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi.

Davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalarining sigʻimi va toʻldirilishi ushbu SHNQning 10-ilovasida keltirilgan.

93. Binolar 2 qavatdan yuqori boʻlmasligi va olovga bardoshliligi II darajadan past boʻlmasligi kerak.

Koʻzi ojizlar uchun maktabgacha taʼlim tashkilotlarini bir qavatli qilib loyihalash lozim.

Koʻzi ojiz va harakat funksiyalari buzilgan bolalar uchun xonalarning 60 — 80 foizi birinchi qavatda joylashtirilishini hisobga olib loyihalash lozim.

Ikkinchi qavatda yuqori sinf oʻquvchilari uchun moʻljallangan xonalar, oʻqituvchilar va maʼmuriyat uchun xonalarni joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

94. Davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalarini loyihalashtirishda SHNQ 2.07.02-24 talablarini hisobga olish lozim.

95. Xonalarni tabiiy yoritish va shamollatish, mikroiqlim parametrlariga umumiy sanitariya-gigiyena talablarini taʼminlash, xonalarni sokol va yertoʻla qavatlarida joylashtirish SHNQ 2.08.02-23 ga muvofiq boʻlishi kerak.

Binolarni loyihalashda tabiiy va sunʼiy yoritish koʻrsatkichlari SHNQ 2.01.05-24 ga muvofiq hisobga olinishi kerak.

Oʻquv xonalari va ustaxonalardagi tabiiy yoritish koeffitsiyenti kamida 1,5 foiz, koʻzi ojiz va koʻrishda nuqsoni boʻlgan shaxslar uchun oʻquv xonalari va ustaxonalarda 2,0 — 2,5 foiz boʻlishi kerak.

96. Xonalarni shovqindan himoyalash boʻyicha chora-tadbirlarda SanQvaN 0102-25 hamda SHNQ 2.01.08-24 ni hisobga olish kerak.

2-§. Binolarni joylashtirish va maydonlariga talablar

97. Davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari va koʻp tarmoqli ixtisoslashtirilgan maktabgacha taʼlim tashkiloti alohida hududlarda, aholi yashash punktlarida (turar joy yoki shahar atrofidagi hududlar), yashil hududlarda, sanoat va kommunal korxonalari, temir yoʻllar, serqatnov avtomobil yoʻllaridan uzoqda SHNQ 2.07.01-23 va SanQvaN 0102-25 ga muvofiq joylashtirilishi lozim.

Bolalarni tarbiyalash va oʻqitish uchun binolar yaqinidagi shovqin darajasi 60 dB dan oshmasligi kerak.

Davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari va koʻp tarmoqli ixtisoslashtirilgan maktabgacha taʼlim tashkiloti binolarini koʻchalarning qizil chizigʻiga nisbatan joylashtirishni SHNQ 2.07.01-23 ga muvofiq qabul qilish lozim.

Jamoat transporti va avtomobil toʻxtash joylariga bora olish masofasini 200 m atrofida taʼminlashga yoʻl qoʻyiladi.

98. Davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari va koʻp tarmoqli ixtisoslashtirilgan maktabgacha taʼlim tashkiloti maydonlarini loyihalash va zonalarga ajratish SHNQ 2.07.01-23, SHNQ 2.07.02-24 va SanQvaN 0266-09 ga muvofiq boʻlishi lozim.

99. Davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari va koʻp tarmoqli ixtisoslashtirilgan maktabgacha taʼlim tashkilotining maydonlari koʻkalamzorlashtirish va sugʻorish tizimiga, avtomobil oʻtadigan yoʻllar qattiq qoplamalarga ega boʻlishi, yoʻlkalar va maydonchalarga tosh yotqizilgan boʻlishi, havoning zarur namligi taʼminlanishi, oʻrindiqlar va ichimlik favvoralari boʻlgan dam olish joylarining qurilishi, qulay dam olish va jismoniy tarbiya maydonchalari, shuningdek chiqindi qutilari bilan jihozlangan boʻlishi kerak.

Davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari va koʻp tarmoqli ixtisoslashtirilgan maktabgacha taʼlim tashkiloti maydonida joylashtirilishi mumkin boʻlgan inshootlar va hudud elementlarining tarkibi quyidagilardan iborat boʻlishi kerak:

guruh (sayr qilish) maydonchalari;

guruh maydonchalaridagi soyabonlar;

harakatchan oʻyinlar uchun jismoniy tarbiya-sogʻlomlashtirish maydonchalari;

yugurish yoʻlakchasi (kamida 30 m);

2x4 m li sakrash uchun chuqur;

gimnastika anjomlarini joylashtirish uchun maydoncha;

sport oʻyinlari uchun maydonchalar;

ochiq basseynlar;

xoʻjalik maydonchasi.

Maydonlardagi harakatlanish yoʻllarining parametrlari SHNQ 2.07.02-24 ga muvofiq boʻlishi (shu jumladan, yoʻllar kengligi, qoplamalar, nishablar, zinapoyalar va panduslarning oʻrnatilishi) kerak.

Bino va inshootlarga keladigan mashina yoʻllari qattiq qoplamali, kengligi kamida 3 m boʻlishi kerak.

Derazalar va binoga kirish joylaridan chiqindilar konteynerlari turgan maydoncha hamda hovlidagi hojatxonagacha masofa kamida 25 m boʻlishi kerak.

Maydonlarning toʻsiqlari nazorat qilinadigan kirishlar va mashinalar kirish uchun yoʻllar boʻlishi kerak.

Toʻsiqlar tipi va balandligi mahalliy sharoitlardan kelib chiqib, loyihalash topshirigʻi bilan belgilash lozim.

100. 100 oʻringacha boʻlgan koʻp tarmoqli ixtisoslashtirilgan maktabgacha taʼlim tashkilotining maydonida yongʻin-qutqaruv avtomobillari uchun bitta kirish, 100 oʻrindan koʻp boʻlganda — ikkita kirish (uchastkaning turli tomonlaridan) hisobga olinishi lozim.

Davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari va koʻp tarmoqli ixtisoslashtirilgan maktabgacha taʼlim tashkiloti binolarining atrofida bino devorlaridan 5 m masofada yongʻin-qutqaruv avtomobillari uchun aylanib oʻtadigan yoʻllar inobatga olinishi kerak.

Davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalarida yongʻin-qutqaruv avtomobillari uchun ikkita kirish yoʻlini (maydonning turli tomonlaridan) hisobga olish lozim.

101. Yashil maydonlar koʻp tarmoqli ixtisoslashtirilgan maktabgacha taʼlim tashkiloti hududining 45 — 50 foizini va davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari hududining kamida 40 foizini egallashi lozim.

Koʻkalamzorlashtirishda zaharli mevalari boʻlgan oʻsimliklarni, shuningdek noxush hidli, allergen oʻsimliklarni qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.

Koʻkalamzorlashtirish xonalar, dam olish joylari insolyatsiyasi, rekreatsion oʻyin va jismoniy tarbiya-sport maydonchalari insolyatsiyasining sanitariya talablarini hisobga olgan holda bajarilishi lozim.

Daraxtlar binolar derazalaridan 10 m dan yaqinroq boʻlmagan masofada joylashishi lozim.

Koʻzi ojizlarni yoʻnaltirish uchun koʻkalamzorlashtirishning maxsus usullari va oʻsimliklarning dekorativ sifatlaridan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.

102. Tashqi yoritish maydonlar hududlaridagi turli elementlarni yoritishga talablarni hisobga olib bajarilishi kerak.

Koʻp tarmoqli ixtisoslashtirilgan maktabgacha taʼlim tashkiloti maydonlardagi asosiy yoʻllar, xiyobonlar va maydonchalar yoritilish darajasi kamida 6 lx boʻlishi lozim.

Davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari hududlaridagi asosiy maydonchalar va kirish hududlaridagi yoritilish darajasi kamida 10 lx ni (mahalliy sharoitlar boʻyicha aniqlanadi) tashkil qilishi kerak.

103. Reabilitatsiya markazining hududida koʻrishda nuqsoni boʻlgan bolalar uchun ochiq basseynlar hovuzlari hamda oʻyin maydonchalarining perimetri boʻyicha kengligi kamida 1,2 m boʻlgan yoʻnaltirish chizigʻini, shuningdek sakrashdan oldin yugurish yoki zarb bilan yugurish uchun kamida 1,5 m li yoʻllarni oʻrnatish lozim.

104. Ochiq basseynlar atrofidagi tashqi perimetr boʻyicha balandligi kamida 1 m boʻlgan tutqichli toʻsiqlarni nazarda tutish lozim.

105. Gimnastika maydonchalarida reabilitatsiya uchun quyidagi qoʻshimcha uskunalar hisobga olinishi lozim:

turli qoplamalarga (qum, tosh yoki oʻt) oʻrnatiladigan, uzunligi 3 — 5 m bruslar;

mustaqil harakatlanishga qodir boʻlmagan bolalar uchun oʻlchami 2x3 m boʻlgan manej;

oʻlchami 2x3 m suv yoki rangli plastik toʻplar bilan toʻldiriladigan shishiriladigan basseyn.

106. Nogironligi boʻlgan bolalar uchun oʻyin maydonchalari qumdonlar va maxsus ishlab chiqilgan koʻtarilib turuvchi tayanch siluetlar yoki uncha baland boʻlmagan qurilmalar bilan jihozlangan boʻlishi, ularga tayanish, ostidan sudralib oʻtish yoki aksincha, katta kuch sarflamasdan nishab sirtlar boʻyicha aravachalarda chiqish yoxud ularni haydab tushirish mumkin boʻlishi lozim.

107. Eshitish va nutqida nuqsoni boʻlgan bolalar uchun maktabgacha taʼlim tashkilotlari yer hududlari maydonlarini quyidagicha qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi:

har bir sigʻim birligiga 45 — 50 m2;

koʻzi ojiz, koʻrishida nuqsoni boʻlgan, shuningdek, aqliy rivojlanishida nuqsoni boʻlgan bolalar uchun — 60 m2;

tayanch-harakat apparatida nuqsonlar boʻlgan bolalar uchun har bir sigʻim birligiga — 65 m2.

Maktabgacha taʼlim tashkilotlarining binolarini joylashtirishda ushbu SHNQning 6-jadvaliga muvofiq, xonalarning gorizont tomonlari boʻyicha yoʻnaltirish koʻrsatkichlarini hisobga olish lozim.

Maktabgacha taʼlim tashkilotlarining hududida guruh maydonchalari va soyabonlar, umumiy oʻyin hamda jismoniy tarbiya maydonchalari, shuningdek xoʻjalik maydonchasi hisobga olinishi kerak.

Soyabon maydoni har bir guruh uchun kamida 36 — 40 m2 boʻlishi kerak.

Ikki tomondan toʻsilgan soyabonlarda oʻyin va bogʻ anjomlarini saqlash uchun omborxonalar (6 m2) inobatga olinishi lozim.

Maydoni 20 — 30 m2 boʻlgan bolalar uchun sunʼiy hovuzlarni oʻrnatish loyihalash topshirigʻiga muvofiq belgilanishi kerak.

Xoʻjalik maydoni hududida xoʻjalik va texnik inshootlarni ixcham (kompakt) joylashtirishni inobatga olish lozim.

108. Davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalarining sigʻimi 144 dan 200 oʻringacha boʻlgan hududning maydonini hisobiy oʻringa 110 — 120 m2, sigʻim 280 — 300 oʻrin boʻlganda, hisobiy oʻringa 75 — 90 m2 qabul qilish kerak.

109. Davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari hududini zonalashtirish hududdagi korpuslar (bloklar) va oʻquv-rekreatsion inshootlar oʻrtasidagi qulay bogʻlanishlarni hisobga olib bajarilishi kerak.

Davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari yer hududlarida quyidagi asosiy zonalarni hisobga olish lozim:

jismoniy tarbiya-sport;

oʻquv-tajriba;

rekreatsiya (dam olish);

xoʻjalik.

Hududni zonalashtirishda quyidagi toʻgʻridan-toʻgʻri rejaviy bogʻlanishni taʼminlash lozim:

jismoniy tarbiya-sport va reabilitatsiya zonalarini sport zallari hamda tibbiy xonalar bloklari, dam olish zonalari bilan;

oʻquv-tajriba zonasini yuqori sinflar oʻquv xonlari bloki bilan;

rekreatsiya, dam olish zonalarini turar joy xonalari bloklari (tegishli yoshdagi guruhlar) bilan.

Jismoniy tarbiya-sport zonasi tarkibiga gimnastika va sport oʻyinlari (voleybol, basketbol, tennis, stol tennisi) uchun maydonchalarni, sport yadrosini kiritishga yoʻl qoʻyiladi.

Tayanch-harakat apparatida nuqsonlar boʻlgan bolalar uchun quyidagi maydonchalarni inobatga olish tavsiya etiladi:

koptok oʻynash uchun universal (450 m2);

stol tennisi;

maxsus uskunali (korreksiyalovchi jihozlar, qayishqoq qoplamalar bilan) gimnastika maydonchalari.

Loyihalash topshirigʻiga asosan kamondan otish uchun maydoncha va tir oʻrnatishga yoʻl qoʻyiladi.

Toʻsiqlar, ustunlar maydoncha yoki oʻyin maydoni chegarasidan 2,5 — 3 m ga yaqin boʻlmagan masofaga joylashtirilishi lozim.

110. Reabilitatsiya zonasining elementlari (shu jumladan, davolash-gimnastika maydonchalari, terrenkur, solyariy) zarur insolyatsiyani hisobga olib, hududning janub tomonida joylashishi kerak.

Quyoshdan himoya soyabonlar koʻkalamzorlashtirish hisobiga koʻzda tutiladi.

Chang va shamoldan himoya zich qator ekilgan yashil daraxtlar va maxsus shamoldan himoyalovchi ekranlar (devorlar) hisobiga taʼminlanishi lozim.

Tibbiy xonalar blokidan reabilitatsiya maydonlarigacha masofa 25 m dan oshmasligi kerak.

Barcha reabilitatsiya maydonchalari oʻzaro yoʻllar (kengligi 1,6 — 2 m) bilan bogʻlangan boʻlishi kerak.

Koʻzi ojiz bolalar uchun terrenkurlarni tashkil etishda koʻprikchalar, joy relyefi boʻyicha yoʻl tashkil etish, yoʻllarning yoʻnalishini oʻzgartirish va boshqalarni (loyihalash topshirigʻi boʻyicha) hisobga olish kerak.

111. Oʻquv-tajriba zonasida ochiq havoda mashgʻulot uchun maydonchalar, gidrometeomaydoncha, issiqxona, zoopavilyon, bogʻdorchilik va poliz ekinlari uchun maydonlarni joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi (tarkibi loyihalash topshirigʻiga asosan belgilanadi).

Oʻquv-tajriba zonasi maydonga kirishning yaqinligini hisobga olgan holda, xoʻjalik zona bilan tutash boʻlgan asosiy binodan kamida 25 m uzoqlikda joylashtirilishi kerak.

112. Tarbiyalanuvchilarning turli yoshdagi guruhlari uchun dam olish zonasi, rekreatsion va oʻyin maydonchalarini oʻquv turar joy yacheykalaridan, oʻquv xonalari bloklaridan chiqishlar bilan qulay bogʻlanishlarni hisobga olgan holda joylashtirish lozim.

Rekreatsion maydonchalarning 30 foizga yaqini kengligi 4 — 6 m boʻlgan sayr qilish yoʻlagini hosil qiluvchi soyabonlar bilan himoyalanishi kerak. Soyabonlar qoplamasini shaffof materiallardan tayyorlashga yoʻl qoʻyiladi.

Rekreatsion oʻyin maydonchalari har xil turdagi uskunalar bilan jihozlangan boʻlib, kamida 6 m kenglikda boʻlishi kerak.

Soyabonli maydonchalar har bir guruh yoki sinf uchun (12 kishi) taxminan 40 m2 ni tashkil qilishi kerak.

Har bir guruh uchun soyabonli maydonchada anjomlar saqlanadigan omborxona (6 m2) boʻlishi lozim.

Koʻrishda nuqsoni boʻlgan va koʻzi ojiz bolalar uchun turli maqsadlardagi makonlarni oʻzlashtirish va kompensatsiya reaksiyalarini rivojlantirishga moʻljallangan maxsus maydonchalarni hisobga olish kerak. Bunda, grunti shibbalangan yoki oʻt bilan qoplangan koʻp funksional universal maydonchalar ishlatilishi kerak.

Maydonchalarda statsionar yoki yigʻiladigan (tarkibi loyihalash topshirigʻi boʻyicha) uskunalar qoʻllanilishi lozim.

3 — 5 kishilik tinch dam oladigan maydonchalarning asosiy kirish joyida va hududning asosiy xiyobonlarida oʻrindiqlar va favvoralar inobatga olinishi kerak.

113. Qarama-qarshi harakatga ega piyodalar yoʻllarining kengligi kamida 2,0 m hamda boʻylama nishab 5 foizdan oshmaydigan qilib qabul qilinishi lozim.

Piyodalar yoʻllari yer yoki gazon sathidan 5 — 7 sm balandlikda qattiq tekis qoplamaga ega boʻlishi kerak.

Yoʻllarning chekkalarida yoʻllar qoplamasi bilan rangi boʻyicha, akustik va mexanik xossalari boʻyicha kontrast boʻlgan bordyur tosh yoki boshqa materialdan bajarilgan toʻsiqlar boʻlishi lozim.

Asosiy harakatlanish yoʻllarida oʻrindiqlar va ichimlik favvoralari boʻlgan kichik dam olish hududlarini joylashtirish kerak, bunda harakatlanish yoʻlining kengligini kichraytirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Koʻzi ojiz va koʻrishda nuqsoni boʻlgan bolalar uchun davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari hududida piyodalar yoʻlkalarining tarmogʻi toʻgʻri burchakli boʻlishi lozim.

Asosiy yoʻllarda balandligi 55 — 60 sm boʻlgan tutqichli toʻsiqlar boʻlishi kerak.

Ikkinchi darajali yoʻlkalarning qoʻngʻiroqchalari boʻlgan arqon toʻsiqlar oʻrnatilishiga yoʻl qoʻyiladi.

114. Xoʻjalik zonasi ovqatlanish bloki va xoʻjalik maqsadlari uchun moʻljallangan xonalar tomonida joylashgan boʻlishi kerak.

Xoʻjalik hovlisi qattiq qoplamaga va koʻcha tomondan mashinada qulay kirish sharoitiga ega boʻlishi lozim.

Xoʻjalik binolari va texnika obyektlarining tarkibi (garaj, sabzavot saqlash omborxonasi va boshqa obyektlar) mahalliy sharoitlarga koʻra belgilanishi kerak.

Chiqindi konteynerlari uchun maydoncha atrof-muhitga salbiy taʼsirini istisno qilishni va chiqindini chiqarish uchun mashina kirishini hisobga olib joylashtirilishi kerak.

Bino derazalari va kirish joylari, jismoniy tarbiya va rekreatsion maydonchalardan chiqindi konteynerlari turgan maydonlargacha boʻlgan oraliq masofa kamida 25 m boʻlishi lozim.

3-§. Hajmiy-rejaviy yechimlar va asosiy xonalar

115. Davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari va koʻp tarmoqli ixtisoslashtirilgan maktabgacha taʼlim tashkilotlari binolarining hajmiy-rejaviy tarkibini shakllantirishda SanQvaN 0313-14 va SHNQ 2.08.02-23 ni hisobga olish lozim.

Yongʻin xavfsizligi va bolalarni binolardan evakuatsiya qilishni taʼminlash, pardozlash materiallarini qoʻllash SHNQ 2.08.02-23 va SHNQ 2.01.02-04 ga muvofiq boʻlishi kerak.

116. Davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari va koʻp tarmoqli ixtisoslashtirilgan maktabgacha taʼlim tashkilotlarining asosiy xonalari derazalarining yoʻnalishi (ufq tomonlari boʻyicha) ushbu SHNQning 6-jadvaliga muvofiq hisobga olinishi kerak.

Bolalar, jumladan, koʻrishda nuqsoni boʻlgan bolalar va koʻzi ojizlar turadigan xonalarni janubiy yoʻnalishda joylashtirish lozim.

Izoh: Jadvalda koʻrsatilmagan xonalarning derazalarini yoʻnaltirishda cheklovlar mavjud emas.

117. Binolarni loyihalashda quyidagi talablarga rioya qilish lozim:

oʻtkir burchaklarning dumaloqlashtirilishini taʼminlash (radius 0,05 m);

xonalardan chiqish eshiklarining tavaqalari harakatlanishga toʻsqinlik qilmasligi;

oyna solingan eshiklarni oʻrnatishga yoʻl qoʻyilmasligi;

tebranadigan oshiq-moshiqli ilgaklardagi eshiklarni qoʻllashga yoʻl qoʻyilmasligi;

ikkinchi yorugʻlik bilan yoritishni tashkil etishda oyna qoʻyilgan deraza oʻrinlarini pol sathidan kamida 1,5 m balandlikda joylashtirish va ularni buzilishdan himoyalovchi setkalar bilan taʼminlash;

mashgʻulotlar uchun sinf yoki xona, pleopto-ortoptik (gʻilaylik va koʻrish qobiliyatini yaxshilash) xona, logopediya xonasi umumiy foydalanish xonalari va elektr uskunasi, shu jumladan koʻtargichlar (liftlar) shaxtalari bilan jihozlangan xoʻjalik xonalariga tutash boʻlmasligi.

Guruh xonalari — oʻyin-ovqatlanish xonalari, oʻquv xonalarida deraza tokchalari pol sathidan kamida 0,8 m balandlikda boʻlishi lozim.

Devorlar boʻrtiklari oʻtkir burchaklarini dumaloqlashtirish lozim (dumaloqlashtirish radiusi 0,05 m).

Binolar vestibyullari ustunlarsiz va chiqib turgan burchaklarsiz boʻlishi lozim. Harakatlanish yoʻllari SHNQ 2.07.02-24 talablarini hisobga olgan holda maxsus qurilmalar bilan jihozlangan boʻlishi kerak.

118. Koʻp tarmoqli ixtisoslashtirilgan maktabgacha taʼlim tashkilotlarini loyihalashda SanQvaN 0313-14 talablari inobatga olinishi kerak.

Guruh yacheykalari xonalarining tarkibi va maydonlarini 7-jadvalga muvofiq qabul qilinishi lozim.

Izoh: Uchastkada maydoni 36 — 40 m2 boʻlgan guruh uchun soyabonlar 4 — 6 m2 maydonli anjomlar uchun omborxonalar bilan birga koʻzda tutilishi lozim.

Guruhlarda bolalar soni 12 tadan oshmasligi kerak (alohida holatlarda tibbiy va pedagogik talablarga koʻra 7 — 10).

Gʻilay va ambliopiyali bolalar uchun guruhlarni 15 nafar bola bilan toʻldirishga yoʻl qoʻyiladi.

Quyidagi yoshdagilar uchun alohida guruh yacheykalari koʻzda tutilishi kerak:

ilk rivojlanish guruhi (bir yoshdan uch yoshgacha);

kichik guruh (uch yoshdan toʻrt yoshgacha);

oʻrta guruh (toʻrt yoshdan besh yoshgacha);

katta guruh (besh yoshdan olti yoshgacha);

maktabga tayyorlov guruhi (olti yoshdan yetti yoshgacha).

Ilk rivojlanish va kichik guruhlar birinchi qavatda joylashtirilishi kerak. Katta guruhlar uchun ikki-uch guruhga bitta kirish yoʻlagi boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi.

Koʻzi ojiz va tayanch-harakat apparatida nuqsonlar boʻlgan bolalar uchun guruh xonalari birinchi qavatda joylashgan boʻlishi lozim.

Har bir guruh yacheykasidan kamida ikkita alohida boʻlgan chiqish yoʻlaklari taʼminlanishi kerak.

Evakuatsiya qilish yoʻllarini ushbu SHNQ va SHNQ 2.08.02-23 talablarini hisobga olib loyihalash lozim.

Har bir guruh yacheykasining xonalari boshqa guruh yacheykalaridan makon jihatidan ajralgan boʻlishi lozim.

Guruhlarning jamoat va tibbiy xonalar, musiqa va gimnastika mashgʻulotlari uchun zallar bilan qulay bogʻlanishi koʻzda tutilgan boʻlishi kerak.

Har bir guruh yacheykasida guruh va uxlash xonalari hojatxonalar bilan qulay bogʻlangan boʻlishi kerak.

Katta guruhlar uchun hojatxonalar quyidagicha alohida oʻgʻil bolalar va qizlar uchun boʻlishi kerak:

12 nafar bolali guruh uchun 3-4 ta unitaz;

2 ta pissuar;

3-4 ta qoʻl yuvgich;

1-2 ta oyoq vannalari;

1-2 ta dush setkalari.

Koʻrishda nuqsoni boʻlgan, koʻzi ojiz, tayanch-harakat apparatida nuqsonlar boʻlgan bolalar uchun sanitariya uzellarida tutqichlar inobatga olinishi lozim.

Vannalarni 2 guruh uchun hisobga olishga yoʻl qoʻyiladi.

Kichik yoshdagi guruhlar uchun havoda oʻynash va uxlash uchun taxminan 30 — 36 m2 maydonchaga ega guruh verandalarini taʼminlash tavsiya etiladi.

Koʻrish qobiliyati va tayanch-harakat apparatida nuqsonlar boʻlgan bolalar uchun muassasalarda verandalarni barcha yoshdagi bolalar uchun taʼminlash tavsiya etiladi.

119. Logopediya korreksiya mashgʻulotlari uchun xona kamida 30 m2 boʻlishi va guruh bilan qulay bogʻlangan holda joylashishi lozim.

Oʻquv xonasiga kirish oldingi qatordagi stollar tomonidan boʻlishi kerak.

Tabiiy yoritish chap tomondan boʻlishi, koridordan xonani qoʻshimcha yoritish poldan kamida 1,5 m balandlikda oʻrnatish kerak.

120. 4 — 8 ta katta guruhlar uchun maydoni 70 — 75 m2 boʻlgan universal zal yaratib, musiqa va jismoniy tarbiya mashgʻulotlari uchun xonalarni birlashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

90 oʻrindan koʻp boʻlgan sigʻimda har bir zal maydoni 60 m2 dan kam boʻlmasligi lozim.

108 — 120 oʻrin hisobiga 70 m2 li musiqa mashgʻulotlari uchun zal va maydoni 80 — 100 m2 (balandligi 4,2 — 4,5 m) boʻlgan jismoniy tarbiya-gimnastika zali hisobga olinishi kerak.

Zallarning jihozlanishi va ixtisoslashuvi bolalar kasalliklari xususiyatlarini hisobga olib loyihalanishi lozim.

2-3 bolalar guruhlari uchun zallar boʻlmasligiga yoʻl qoʻyiladi.

Sogʻlomlashtirish mashgʻulotlari uchun basseynlarni koʻzda tutishga yoʻl qoʻyiladi. (3x6 — 6x12 m, va boshqalar);

Xonalar oʻlchami va tarkibi SHNQ 2.08.02-23 ni hisobga olgan holda loyihalash topshirigʻi bilan belgilanishi kerak.

121. Tibbiyot xonalari oʻz ichiga 12 m2 tibbiyot xonasini, 14 m2 muolaja xonasini va izolyatorni oladi.

Ushbu xonalarni xoʻjalik xonalari oshxona va kirxonadan alohida ajratilgan holda birinchi qavatda joylashtirish lozim.

Izolyator 6 m2 dan kamida ikkita palataga, shlyuz (3 m2) va sanitariya uzeliga (3 m2) ega boʻlishi kerak.

Tayanch-harakat apparatida nuqsonlar boʻlgan bolalar uchun palata kamida 9 m2, sanitariya uzeli esa 4 m2 (maxsus tutqichlarni oʻrnatish bilan) boʻlishi lozim.

Ixtisoslashgan tibbiyot va sogʻlomlashtirish xonalari bolalar kasalliklarini hisobga olib, loyihalash topshirigʻi bilan belgilanishi kerak.

Oftalmolog xonasi tarkibida:

kengligi kamida 3 m;

uzunligi 6 m boʻlgan qorongʻi xonani (devorlari toʻq yashil rangga boʻyalgan) ajratishni hisobga olish lozim.

Oftalmolog xonasi boʻlmagan kichik muassasalarda kengligi 3 m va uzunligi kamida 6 m qorongʻi tibbiy xona boʻlishi kerak.

122. Maʼmuriy va xoʻjalik maqsadlari uchun xonalar, oziq-ovqat bloki xonalari SHNQ 2.08.02-23 ni hisobga olib loyihalash kerak.

123. Davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari binolarining hajmiy-rejaviy yechimlari SHNQ 2.01.02-04, QMQ 2.01.03-19, SHNQ 2.08.02-23, SHNQ 2.01.04-18 va ushbu SHNQ talablariga muvofiq belgilanishi kerak.

Yongʻin xavfsizligi va evakuatsiya yoʻllari SHNQ 2.01.02-04 hamda SHNQ 2.08.02-23 ni hisobga olgan holda taʼminlanishi lozim.

Davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari xonalari quyidagi asosiy guruhlari asosida shakllantiriladi:

maktabgacha tayyorlov boʻlimining oʻquv turar joy seksiyalari (guruhlar soni muayyan sharoitlar boʻyicha);

I — IV sinflar oʻquvchilari uchun oʻquv turar joy seksiyalari;

V — XI sinflar tarbiyalanuvchilarining yashashi uchun turar joy seksiyalari;

oʻquv xonalari (fanlar boʻyicha xonalar, tabiiy fanlar laboratoriyasi, oʻquv-ishlab chiqarish ustaxonalari);

madaniy-maʼrifiy xonalar (toʻgaraklar, sanʼatkorlar xonalariga ega majlislar zali, foye-koʻrgazma zali);

oʻquv-sport bloki (sportzal, trenajyor zali, basseyn, dushxonalari va sanitariya uzellari va yechinish xonalari);

tibbiy blok (davolash, reabilitatsiya xonalari, shifokor xonalari, muolaja xonalari, izolyator);

maʼmuriy-xoʻjalik maqsadlari uchun xonalar.

Davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari xonalari tarkibida reabilitatsiyalash ixtisoslashuviga bogʻliq holda korreksiya mashgʻulotlari, koʻrish va eshitish idrokini rivojlantirish, talaffuzni oʻrgatish, ritmika, davolash jismoniy tarbiyasi, ijtimoiy-maishiy yoʻnaltirish boʻyicha va boshqa mashgʻulotlar uchun xonalarni hisobga olish kerak.

Davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari xonalarining tarkibi va maydonlari ushbu SHNQning 4-ilovasiga muvofiq olinishi kerak.

Har bir seksiya kamida ikkita alohida-alohida joylashtirilgan chiqish yoʻlaklariga ega boʻlishi kerak.

Xonalar bilan bogʻlanishlar koridorlar va oʻtish joylari (galereyalar) orqali amalga oshirilishi kerak.

Kichik yoshdagi bolalar uchun taʼlim turar-joy seksiyalarining xonalari birinchi qavatda joylashtirilishi kerak.

Koʻzi ojiz bolalar, miya serebral falaji va tayanch-harakat apparatida nuqsonlar boʻlgan bolalar uchun xonalar ham birinchi qavatda joylashgan boʻlishi kerak.

Turar joy xonalarining ikkinchi qavatda joylashtirishga yoʻl qoʻyish imkoniyati loyihalash topshirigʻi bilan belgilanishi kerak.

124. Maktabgacha tayyorgarlik boʻlimi uchun oʻquv va turar joy boʻlimi 12 nafar kishiga moʻljallab hisoblanishi lozim.

Tarkibi katta guruh bolalari uchun kunlik rejimni hisobga olib loyihalash kerak.

Yordamchi sinflar uchun taʼlim turar joy seksiyasi 2 yoki 3 sinf uchun, yaʼni 14 — 21 kishi uchun (sinfda 7 kishidan) hisoblanishi, tarbiyalanuvchilar (oʻquvchilar)ning hisobiy soni loyihalash topshiriq boʻyicha belgilanishi kerak.

Uxlash xonalari va sanitariya uzellari oʻgʻil bolalar va qizlar uchun alohida boʻlishi kerak.

Katta guruh yoshdagi bolalar uchun uxlash xonalari kamida 3,5 m2/kishi, koʻzi ojiz va tayanch-harakat apparatida nuqsonlar boʻlgan bolalar uchun — kamida 4,0 m2/kishi hisobida qabul qilish kerak.

Maktab yoshidagi bolalar uchun uxlash xonalari 4 — 6 kishiga (4,0 — 4,5 m2/kishi) moʻljallanib hisoblanadi, yordamchi sinf oʻquvchilari, shuningdek aqliy rivojlanishida nuqsoni boʻlgan bolalar uchun uyqu xonalarini 7-8 kishi hisobidan qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.

Sanitariya-maishiy xonalar sanitariya anjomlarini joylashtirishni hisobga olgan holda, 8-jadval koʻrsatkichlari boʻyicha hisoblanadi.

Har bir turar joy seksiyasida navbatchi tarbiyachi xonasini hisobga olish kerak.

* Qavs ichida koʻzi ojiz bolalar va tayanch-harakat apparatida nuqsonlar boʻlgan bolalar uchun xonalar maydonlari keltirilgan.

Izohlar: 1. Uxlash xonalari-verandalar (oynalangan) mahalliy sharoitlarga koʻra koʻzda tutiladi (kamida 30 m2).

2. Boshlangʻich va yordamchi sinflar oʻquvchilari uchun taʼlim turar joy seksiyalari tarkibida ovqatlanish xonasini koʻzda tutish zarurati mahalliy sharoitlarga koʻra loyihalash topshirigʻi bilan belgilanadi.

125. Tayanch oʻrta va oʻrta taʼlim sinf oʻquvchilari uchun turar joy seksiyalari 3 sinf — 35 kishi, aqliy rivojlanishida nuqsoni boʻlgan bolalar uchun maktab-internatlarda 2 sinf yoki 32 kishi hisobidan hisobga olish kerak.

Ushbu turar joy seksiyalari yashash xonalari, sanitariya-maishiy, dam olish va mustaqil mashgʻulotlar xonalarini oʻz ichiga olishi kerak. Oʻgʻil bolalar va qizlar uchun alohida turar joy seksiyalarini inobatga olish kerak.

Tayanch oʻrta va oʻrta taʼlim sinfi oʻquvchilari uchun turar joy seksiyalarining tarkibi va maydonlari 9-jadvalda keltirilgan.

Izoh: Koʻzi ojiz bolalar va miya serebral falaji bilan, tayanch-harakat apparatida nuqsonlar boʻlgan bolalar uchun maktab-internatlarda xonalarni, shuningdek sanitariya uzellarini loyihalashtirishda SHNQ 2.07.02-24 talablari, shu jumladan oʻlchamlar, signalizatsiya oʻrnatish, tutqichlarni oʻrnatish va boshqalar hisobga olinishi lozim.

126. Oʻquvchilar va oʻqituvchilar oʻrtasida vizual yoki eshitish kontaktining maqbul sharoitlari oʻquv xonasining uzunligi 7 m dan oshmaganda taʼminlanishiga yoʻl qoʻyiladi.

Boshlangʻich sinflarning maydoni quyidagicha boʻlishi kerak:

kamida 32 m2;

koʻzi ojiz bolalar uchun va harakat organlari kasalliklari, miya serebral falaji (Bolalar serebral falaji — DSP) bilan bolalar uchun — kamida 36 m2, 40 m2;

7 ta oʻquvchiga yordamchi sinfning maydoni kamida 20 m2 (kengligi kamida 4 m).

Sinf xonalariga kirish sinf taxtasi (doska) va stollar (partalar)ning birinchi qatori tomonidan inobatga olish kerak.

Sinf taxtasi va oʻqituvchi stolining orasidagi oʻtish joyining kengligi kamida 1,6 m boʻlishi kerak. Sinf taxtasining yaqinida qoʻl yuvgichni hisobga olish lozim.

Maxsus fan xonalari va tabiiy fanlar laboratoriyalarining maydoni quyidagicha boʻlishi kerak:

kamida 50 m2;

karlar va zaif eshituvchilar uchun maktablarda — 40 m2 (6,5 m dan koʻp boʻlmagan uzunlikda).

Tabiiy fanlar laboratoriyalarining uzunligi 8 m dan oshmasligi, karlar uchun maktablarda 7 m dan oshmasligi kerak.

Preparator xonalari (16 — 18 m2) texnologik talablarga koʻra inobatga olinishi kerak (2-3 xona uchun bitta xonaga yoʻl qoʻyiladi).

Tabiiy fanlar (ximiya, fizika, biologiya) laboratoriyasining laborantlar uchun xonasi kamida 24 m2 boʻlishi kerak (30 m2 tavsiya etiladi).

Eshitishi va nutqi boʻyicha nogironligi boʻlgan bolalar uchun eshitish tafakkurini rivojlantirish, talaffuzga oʻrgatish boʻyicha korreksiya mashgʻulotlari va musiqa-ritmika mashgʻulotlari uchun xonalarni hisobga olish kerak.

127. Fan xonalari va laboratoriyalar, oʻquv ustaxonalarining tarkibi loyihalash topshirigʻi boʻyicha soatlik predmet rejalariga muvofiq oʻquv dasturlari bilan belgilash kerak.

Aqliy rivojlanishida nuqsoni boʻlgan bolalar uchun maktablar tayanch umumiy taʼlim maktabining 9-yillik kursi uchun hisoblanishi, fan xonalari va laboratoriyalar oʻqitish dasturiga muvofiq hisobga olinishi kerak.

128. Oʻquv-ishlab chiqarish ustaxonalari boshlangʻich kasbiy tayyorgarlik imkoniyatlarini hisobga olish kerak. Maxsus maktab-internatlar uchun ustaxonalarning roʻyxati ushbu SHNQning 11-ilovasiga muvofiq boʻlishi kerak.

Eshitishi, nutqida, intellektual rivojlanishi boʻyicha nogironligi boʻlgan bolalar uchun maxsus maktab-internatlardagi tikuvchilik, kartonaj ustaxonalari, pazandachilik ustaxonasi uchun bir ish oʻringa kamida 4 m2, matoga ishlov berish, elektrotexnika boʻyicha 4,5 — 5,0 m2 hisobga olish kerak.

Har bir ustaxonada qoʻlyuvgichlar, oshpazlik ustaxonasida idish yuvish rakovinalari boʻlishi lozim.

Ustaxonaning umumiy maydoni 50 — 60 m2 boʻlishi kerak.

Koʻrishi va tayanch-harakat apparatida nuqsonlar boʻlgan bolalar uchun ustaxonalarda har qanday maqsadlarga moʻljallangan ustaxonalardagi bitta oʻquv ish joyiga kamida 6 m2 koʻzda tutilgan boʻlishi lozim.

Ushbu ustaxonalar oʻquv yoki toʻgaraklar uchun xonalar guruhi tarkibida joylashtirilishi lozim.

Oshpazlik ustaxonasi ovqatlanish xonalari blokida joylashtirilishiga yoʻl qoʻyadi.

129. Yogʻochga, metallga ishlov berish boʻyicha, mexanika oʻquv-ishlab chiqarish ustaxonalari yagona blokda 1-qavatda joylashtirilishi lozim.

Xonalar oʻlchamlari oʻtish joylarining meʼyoriy oʻlchamlarini taʼminlash bilan birga uskunani joylashtirishga texnologik talablarni hisobga olgan holda qabul qilinishi lozim.

Ustaxonalarning maydonlari bir ish joyiga 5 — 8 m2 hisobida qabul qilinishi kerak (uskuna tipiga bogʻliq holda).

Yogʻochga ishlov berish ustaxonasidan bevosita tashqariga yoki oʻquv xonalaridan chiqishlar koʻzda tutilmagan koridor orqali chiqish taʼminlanishi lozim.

130. Oʻquv xonasida mexanik uskunalar ustaxonasini joylashtirishda markaziy oʻtish yoʻlagini quyidagicha taʼminlash kerak:

kengligini 120 — 160 sm;

dastgohlar yoki verstaklar orasidagi oʻtish yoʻlaklarini 90 sm;

devor va uskuna oʻrtasidagi oʻtish yoʻlagini 70 sm.

Tayanch-harakat apparatida nuqsonlar boʻlgan bolalar uchun ustaxonada markaziy oʻtish yoʻlagi:

kamida 160 sm;

ikkinchi darajali oʻtish yoʻlaklari kamida 90 sm boʻlishi kerak.

131. Umumiy oʻrta taʼlim bloklaridagi rekreatsiyalarni bir oʻquvchiga 1,0 m2, koʻrishda nuqsoni boʻlgan, koʻzi ojiz, tayanch-harakat apparatida nuqsonlar boʻlgan va miya serebral falajili bolalar uchun maktabda bir oʻquvchiga 1,5 m2 hisobida taʼminlash lozim.

Rekreatsiya koridorlarining kengligi kamida 2,4 m boʻlishi kerak. Oʻquv xonalari rekreatsiya yoʻlaklarining ikki tomonida joylashganda yoʻlak kengligi 2,6 m dan (maktablarda 2,8 m) kam boʻlmasligi lozim.

Tabiiy yoritish va shamollatishga ega zal tipidagi rekreatsiyalarni hisobga olishga yoʻl qoʻyiladi.

132. Majlislar zallari maktab-internati umumiy sigʻimining 75 — 100 foizi uchun hisoblanadi (loyihalash topshiriq bilan aniqlanadi).

150 — 200 oʻrinli zal maydonini zaldagi 1 oʻringa 0,8-0,9 m2 hisobida qabul qilish lozim.

100 oʻrinli zal 120 m2 maydonga ega boʻlishi lozim. Majlislar zali tashqariga chiqish yoʻlagi bilan birinchi qavatda joylashtirilishi kerak. Zal balandligini texnologik talablar boʻyicha hisobga olish kerak (4,5 — 6 m).

Zalda maydoni 30 — 36 m2 sahna (estrada) (chuqurligi kamida 5 m), maydoni 25 — 30 m2 toʻgaraklar uchun xonalar va 20 m2 texnik markaz xonasi (radiouzel, radio texnika uchun xona), foye-koʻrgazma zali (kamida 40 m2) koʻzda tutilgan boʻlishi kerak.

Majlislar zallarida katta ekranda kinofilmlarni namoyish qilish uchun videoproyeksiya qurilmasi inobatga olinishi lozim.

133. Kutubxona-axborot markazi oʻqish zali (30 — 40 m2), abonement bilan avanzal (25 — 35 m2), kitob ombori (35 m2), darsliklarni taʼmirlash xonasini (15 m2) oʻz ichiga olishi kerak.

Xonalar maydoni va uskunalar, shu jumladan, koʻzi ojizlar uchun yirik formatli maxsus kitoblarni saqlash uchun moʻljallangan joylarning maydoni texnologik talablar boʻyicha belgilanadi.

Kutubxona qoshida maydoni 36 — 40 m2 boʻlgan maʼnaviyat-maʼrifat xonasi, fonoteka-videoteka xonalari, ovoz yozib olish studiyasi, oʻquvchilar koʻrgazma ishlarini saqlash uchun xonalar koʻzda tutilishi kerak.

134. Maktab-internatlar tarkibida sport, sogʻlomlashtirish jismoniy tarbiya va gimnastika bilan shugʻullanish uchun oʻlchamlari 12x24 m boʻlgan maktab tipidagi universal sport zallari koʻzda tutilishi kerak.

Zallar balandligi kamida 6 m boʻlishi va birinchi qavatda joylashishi lozim. Zallar ikki tomonlama yoritishga (uzun tomonlar boʻyicha) va har tomondan shamollatish imkoniyatiga ega boʻlishi kerak. Zallarning chekka tomonlarida derazalar oʻrnatishga yoʻl qoʻyilmaydi. Sport zaldan tashqariga evakuatsiya chiqishi koʻzda tutilgan boʻlishi kerak.

Jismoniy tarbiya-sport zallarida quyidagi yordamchi xonalar ajratilishi kerak:

16 m2 li sport anjomlari xonasi;

oʻgʻil bolalar va qizlar uchun har biri kamida 15 m2 kiyinish xonalari (ikki shoxli dushxona, 1 ta unitaz va shlyuzdagi qoʻl yuvgichi bor hojatxonasi bilan);

8 m2 li murabbiylar xonasi.

Qoʻshimcha ravishda davolash jismoniy tarbiya mashgʻulotlari va harakat funksiyalarini rivojlantirish uchun maydoni 35 — 50 m2 boʻlgan xonalar, shu jumladan kichik trenajyor zallari loyihalash topshirigʻiga muvofiq inobatga olinishi kerak.

135. Oshxonalarning ovqatlanish zallari 1,5 — 2-marta almashinish hisobidan koʻzda tutilishi lozim (loyihalash topshiriq bilan aniqlanadi). Zal qoshida qoʻl yuvgichlari bor vestibyul koʻzda tutilgan boʻlishi kerak (20 — 30 m2, zaldagi 15 oʻringa 1 ta qoʻl yuvgich).

Oshxonalar birinchi qavatda joylashtirilishi lozim. Oshxona zali tashqariga evakuatsiya chiqishiga ega boʻlishi kerak.

Ovqatlanish zalining maydoni zaldagi 1 dona oʻrin hisobidan quyidagicha qabul qilinadi:

1,5 m2 — koʻzi ojiz va zaif koʻruvchi bolalar uchun;

1,6 m2 — miya serebral falaji va tayanch-harakat apparatida nuqsoni boʻlgan bolalar uchun;

1,3 m2 — kar bolalar va aqliy rivojlanishida nuqsoni boʻlgan bolalar uchun.

Umumiy ovqatlanish bloklari xonalarining tarkibi va maydoni texnologik talablarga koʻra ovqat ishlab chiqarish hajmini hisobga olgan holda belgilanishi kerak. Ovqat tayyorlash uchun elektr uskunasi qoʻllanilishi lozim.

Ishlab chiqarish xonalarining taxminiy maydoni 10-jadvalga koʻra qabul qilinadi.

Izoh: Xonalar tarkibi va maydoni texnologik talablarga muvofiq belgilanadi.

136. Barcha tipdagi maktab-internatlarda umumiy sigʻim hisobidan oʻrinlarning 5 foizini tashkil etadigan izolyatorni inobatga olish kerak.

Izolyator 1-qavatda joylashishi, bunda tashqariga alohida chiqish koʻzda tutilgan boʻlishi kerak.

Izolyator palatalari har bir koykaga kamida 6 m2 hisobidan, harakat funksiyalari buzilgan bolalar uchun koykaga 8-9 m2 hisobida inobatga olinishi lozim.

Palatalarda dush bilan sanitariya uzelini (kamida 4 m2) koʻzda tutilishi va palataga kiraverishda qoʻl yuvgich boʻlishi kerak.

Navbatchi hamshira xonasi kamida 8 m2, bufet xonasi 6 m2 (idish yuvish uchun rakovina bilan) boʻlishi lozim.

Izolyator xonalari tarkibi SanQvaN 0020-22ga muvofiq belgilanishi, xonalar va uskunalar gabaritlarini aniqlash esa SHNQ 2.07.02-24 ga muvofiq boʻlishi lozim.

137. Maxsus maktab-internatlar tibbiyot bloklarida quyidagilarni inobatga olishga yoʻl qoʻyiladi:

terapevt xonasi — 12 m2,

stomatolog xonasi — 14 m2;

muolaja xonasi — 18 m2;

hamshira xonasi — 8 m2;

inventar xonasi (omborxona) — 6 m2;

2-3 ta vrach-mutaxassislar xonalari, sanitariya uzeli va dushxonasi bilan xodimlar xonasi (8+3 m2);

psixoterapevt shifokor xonasi — 16 m2;

massaj xonasi — 14 m2;

fizioterapiya — elektrissiqlik bilan davolash xonasini — 18 m2.

Otolaringolog xonasi audiometrik kabina bilan boʻlishi, oftalmolog xonasi qorongʻi xona (uzunligi 6 m, kengligi 3 m, devorlar toʻq yashil rangda) bilan boʻlishi kerak.

Tayanch-harakat apparatida nuqsonlar boʻlgan bolalar uchun maktab-internatlarda quyidagilar inobatga olinishi kerak:

rentgen xona (kamida 30 m2);

gidro — terapiya va gidromassaj (30 m2);

ozokerit va issiq bilan oʻrash xonalari (24 m2);

shifokor-nevropatolog xonasi (18 m2);

protezlash xonasi (24 m2);

davolash jismoniy tarbiyasi uchun xonalar 50 — 100 m2.

Tibbiy, davolash-sogʻlomlashtirish maqsadlari uchun moʻljallangan xonalar tarkibi va maydonlari aniq qurilish sharoitlari boʻyicha loyihalash topshirigʻi bilan belgilash lozim.

138. Ixtisoslashgan maktab-internat oʻquvchilari uchun sanitariya uzellari 11-jadvalga muvofiq boʻlishi kerak.

Unitazlar eshigi tashqariga ochiladigan kabinalarda joylashtirilishi lozim. Kabinalar orasidagi pardevorlar balandligi kamida 1,75 m (poldan) boʻlishi va 0,2 m balandlikda polgacha yetmasligi kerak.

Kabinalar oʻlchami 0,8x1,0 m boʻlishi lozim.

Boshlangʻich taʼlim oʻquvchilari uchun hojatxonalar ochiq kabinalarda inobatga olinishi kerak.

Tayanch-harakat tizimida nuqsonlari boʻlgan bolalar uchun hojatxonalar, yuvinish xonalari, dushxonalar SHNQ 2.07.02-24 ga muvofiq loyihalanishi va maxsus tutqichlarga ega uskuna inobatga olingan boʻlishi lozim.

139. Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari vestibyulining maydoni 1 ta oʻquvchiga 0,25 — 0,3 m2 hisobidan, biroq, kamida 40 m2, dam olish va ota-onalar bilan uchrashuvlar uchun joylarni (uskuna-divanlar, kreslolar) joylashtirish kerak. Vestibyulga kirish kengligi kamida 1,8 m boʻlgan tambur bilan loyihalanishi kerak.

Koʻzi ojiz bolalar uchun maktab-internatlarda vestibyulda maktab-internatning maketi (hududlardagi barcha inshootlarning joylashishi bilan) joylashtirilgan boʻlishi kerak.

Izohlar:

1. Sanitariya uzellari va dushxonalar oʻgʻil bolalar va qizlar uchun ikkita boʻlimlar bilan koʻzda tutiladi. Koʻzi ojiz, tayanch-harakat tizimida buzilish boʻlgan bolalar uchun internatlarda sanitariya uzellarida lotokli pissuarlar, unitazlar oldida va dushxonalarda tutqichlar (poldan 55 — 60 sm balandlikda) koʻzda tutiladi.

2. Oʻqituvchilar uchun sanitariya uzellari oʻquvchilar sanitariya uzellaridan alohida koʻzda tutilishi lozim. Ayollar sanitariya uzelida shaxsiy gigiyena kabinasini (3 m2) koʻzda tutish lozim.

140. Rekreatsiya-yoʻlaklar kengligi oʻquv xonalari joylashuvida qarab quyidagicha boʻlishi kerak:

bir tomonlama joylashganda kamida 2,4 m;

ikki tomonlama joylashganda kamida 3,0 m.

Rekreatsiya boʻlmagan yoʻlaklar kengligi kamida 1,8 m boʻlishi lozim.

141. Maʼmuriy xonalarning tarkibi va maydonlari shtat jadvaliga muvofiq loyihalash topshirigʻi bilan belgilanadi.

Quyidagilarni koʻzda tutish tavsiya etiladi:

direktor xonasi 15 — 20 m2;

qabulxona-kanselyariya — 12 m2;

oʻqituvchilar-uslubiy xonasi — 30 — 36 m2;

tarbiyaviy ishlar tashkil etuvchisining xonasi — 12 m2;

hisobxona — 12 m2, texnik xodimlar xonasi — 10 — 12 m2.

Direktor xonasini qabulxona-devonxona bilan asosiy kirish joyi yaqinida joylashtirish lozim. Oʻqituvchilar xonasi oʻquv xonalari bilan oʻzaro bogʻlanishda joylashtirilishi lozim.

142. Tarbiyalanuvchilar buyumlarini (kiyim-kechak, poyabzal) saqlash xonalari 1 nafar oʻquvchiga 0,35 m2 hisobida, sport anjomlarini saqlash xonalari — 1 nafar oʻquvchiga 0,1 m2 hisobida inobatga olish kerak.

Xoʻjalik maqsadlari, tozalash anjomlari uchun omborxonalar, uskuna va mebelni taʼmirlash ustaxonalari loyihalash topshirigʻiga koʻra qabul qilinishi kerak.

Tozalash anjomlari uchun xonalar har bir qavatda joylashtirilishi va rakovina bilan jihozlanishi lozim.

Uskunani taʼmirlash ustaxonalari va mebel skladlari kamida 15 m2 boʻlishi kerak.

Kir yuvish blokida quyidagilar koʻzda tutilishi lozim:

maydoni 16 — 20 m2 boʻlgan kir yuvish xonasi;

quritish xonasi 6 — 8 m2;

kir choyshablarni saralash va saqlash xonasi 10 — 12 m2;

dazmollash xonasi 14 m2;

kirxona (toza choyshablarni saqlash xonasi) 12 — 15 m2.

7-bob. Oʻrta maxsus va kasbiy taʼlim tashkilotlari

1-§. Umumiy qoidalar

143. Oʻrta maxsus va boshlangʻich kasbiy taʼlim tashkilotlarining turlari ushbu SHNQning 11-ilovasiga muvofiq boʻlishi kerak.

144. Oʻrta maxsus va boshlangʻich kasbiy taʼlim tashkilotlarining oʻquv xonalarini 2-jadvalga muvofiq inobatga olish kerak.

2-§ Binolarni joylashtirish va maydonlarga talablar

145. Oʻrta maxsus va kasbiy taʼlim tashkilotlari yer maydonlarining joylashuvi va oʻlchamlari SHNQ 2.07.01-23 va mazkur SHNQ talablarini hisobga olgan holda qabul qilinishi kerak.

Oʻrta maxsus va kasbiy taʼlim tashkilotlari binolari arxitektura-rejalash topshirigʻi, loyihalash topshiriqlarga muvofiq turar joy hududlarida joylashtirish kerak.

Oliy taʼlim tashkilotlarining moddiy-texnika bazasi va oʻqituvchilar salohiyatidan samarali foydalanish maqsadida akademik litseylarni ular yaqinida joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

Ishlab chiqarish bazasidan samarali foydalanish maqsadida va mutaxassis-masterlarning kasb-hunarga oʻrgatishi uchun kasbiy taʼlim tashkilotlarini tegishli sanoat tarmoqlari korxonalariga yaqinlashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

Oʻrta maxsus va kasbiy taʼlim tashkilotlarini qurish uchun yer uchastkalarini tanlashda aholi turar joylari va qishloq aholisi yashash hududlari bilan qulay transport bogʻlanishlar, shuningdek mavjud muhandislik tarmoqlariga ulanishlarni hisobga olish lozim.

146. Oʻrta maxsus va kasbiy taʼlim tashkilotlari oʻquv binolaridan turar joy koʻchalarining qizil chizigʻigacha masofa kamida 15 m, uzluksiz harakatli magistral koʻchalar va tez yurar yoʻllar yoʻl qismining chekkasigacha masofani kamida 50 m qilib qabul qilish lozim.

Rekonstruksiya qilish sharoitida qizil chiziqdan kichikroq masofada shovqindan himoyalashning tegishli shaharsozlik va konstruktiv vositalari qoʻllaniladi.

147. Oʻrta maxsus va kasbiy taʼlim tashkilotlari hududlarining maydonlari 1 oʻquvchiga toʻgʻri keladigan nisbiy koʻrsatkichlar, taʼlim ixtisoslashuvi, barcha oʻquv va sport inshootlari, shuningdek xoʻjalik, yordamchi va texnik inshootlarni joylashtirish zaruratini hisobga olgan holda, mahalliy shaharsozlik sharoitlariga muvofiq loyihalash topshirigʻi boʻyicha belgilanishi kerak.

Yer hududining koʻkalamzorlashtirilgan maydoni hudud maydonining kamida 30 foizini tashkil qilishi kerak.

Ixtisoslashgan oʻquv zonalari va poligonlar tajriba hududlarining maydonlari, maydonlardagi inshootlar tarkibi muayyan sharoitlar boʻyicha (taʼlim yoʻnalishi, texnologik talablarni hisobga olgan holda) loyihalash topshirigʻiga asosan belgilanishi kerak.

Oʻquv xoʻjaliklari (tajriba hududlari, poligonlar, fermalar)ni asosiy uchastkadan alohida joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi (bora olish masofasi loyihalash topshiriq bilan belgilanadi).

148. Yer uchastkalarida oʻquv yoki oʻquv-ishlab chiqarish, sport, xoʻjalik va turar joy (yotoqxonalar) zonalari koʻzda tutilgan boʻlishi kerak.

Yer hududining asosiy zonalarining maydoni asosiy va yordamchi inshootlarni joylashtirishni hisobga olgan holda belgilanishi lozim.

Rekonstruksiya sharoitida, mavjud binolardan foydalanilganda uchastkani qismlarga ajratishga yoʻl qoʻyiladi, biroq barcha zarur funksional zonalar koʻzda tutilgan boʻlishi kerak.

Oʻquv muassasalari uchastkasida oʻquvchilar uchun yotoqxona joylashtirilganda, oʻqituvchilar uchun uylar ham joylashtirilishi mumkin boʻlgan turar joy hududini koʻzda tutish lozim.

Turar joy hududining oʻlchamlari SHNQ 2.08.01-24 ga muvofiq belgilanishi kerak.

Sport inshootlarining tarkibi mazkur SHNQni hisobga olgan holda va uning parametrlari SHNQ 2.08.10-24 boʻyicha qabul qilinishi lozim.

Xoʻjalik hududida garajlar, taʼmirlash ustaxonalari, omborxona inshootlari, texnik inshootlar joylashtiriladi. Xoʻjalik hududi inshootlarining tarkibi muayyan sharoitlardan kelib chiqib belgilanishi kerak.

Oʻquv-ishlab chiqarish yoki xoʻjalik hududida koʻchma oʻquv vositalaridan foydalanilganda zaxira maydonlar (maydon oʻlchami 36 — 60 m2) inobatga olinishi lozim.

Hudud maydonini hisoblashda SHNQ 2.07.01-23 ga muvofiq qoʻshimcha ravishda avtomobillar va boshqa transport vositalari turargohlari uchun maydon hisobga olinishi lozim.

149. Oʻyin sport maydonchalaridan jamoat-maishiy va boshqa xonalar derazalarigacha masofa kamida 25 m, balandligi 3 m toʻsiq oʻrnatilganda kamida 15 m boʻlishi kerak.

150. Oʻquv xonlari derazalaridan daraxtlar tanasigacha masofa kamida 10 m, butazorlargacha kamida 5 m boʻlishi kerak.

151. Yer maydonida oʻquv, turar joy binolariga yongʻin-qutqaruv avtomobillari uchun kirish yoʻllari hisobga olingan boʻlishi lozim.

Binolarga kirish yoʻllari qattiq qoplamali boʻlishi kerak.

152. Oʻquv muassasalari maydonlarining hovlisida hojatxonalar (hisob amaldagi normalar boʻyicha), shuningdek chiqindilarni yigʻish konteynerlari uchun maydonchalarni koʻzda tutish lozim. Hovlidagi hojatxonalar tarkibida nogironligi boʻlgan shaxslar hamda oʻqituvchilar uchun kabinalarni inobatga olish kerak.

Oʻquv korpuslari derazasidan hovlidagi hojatxonalar va chiqindilarni yigʻish konteynerlari uchun maydonchalargacha masofa kamida 25 m qilib qabul qilish kerak.

153. 2 yoki 3 ta oʻquv muassasalaridan iborat oʻquv majmuasi uchun rivojlangan tarkibga ega yagona sport majmuasini hisobga olish kerak (tarkibi loyihalash topshirigʻi bilan belgilanadi).

154. Xoʻjalik va texnik maqsadlarga moʻljallangan inshootlarni joylashtirish va hudud maydonini tejash zaruratini hisobga olib, bloklar koʻrinishida guruhlash va hal etish lozim.

155. Oʻrta maxsus taʼlim tashkilotlari hududlari toʻsiqlarining turi loyihalash topshirigʻi bilan belgilanishi kerak.

156. Sport inshootlari maydonlarini obodonlashtirish elementlari tarkibida kiyinish va kiyimlarni saqlash uchun soyabonlar, ichimlik fontanchalari, oyoq va poyabzal yuvish uchun qurilmalar, sportchilar va tomoshabinlar uchun kursilarni hisobga olish lozim.

157. Qishloq xoʻjalik sohasidagi oʻrta kasbiy taʼlim tashkilotlari hududlarini arxitektura-rejalashtirish jihatdan tashkil etish SHNQ 2.07.01-23 va SHNQ 2.07.04-19 ga muvofiq oʻquv poligonlari va oʻquv xoʻjaliklari, yordamchi texnik inshootlarni joylashtirish boʻyicha texnologik asoslashlarni hisobga olgan holda amalga oshirilishi kerak.

Oʻquv xoʻjaliklarini rejaviy tashkil etish loyihalash topshirigʻi va texnologik yechim boʻyicha bajarilishi lozim.

Qishloq xoʻjalik sohasidagi boshlangʻich kasbiy va oʻrta kasbiy taʼlim tashkilotlari tarkibida loyihalash topshirigʻi boʻyicha quyidagilar koʻzda tutiladi:

oʻquv chorvachilik;

otchilik fermalari;

parranda fermalari;

oʻquv asalarichilik xoʻjaliklari;

xom ashyoga birlamchi ishlov berish boʻyicha kichik korxonalar.

boshlangʻich kasbiy va oʻrta kasbiy taʼlim tashkilotlarining asosiy hududidan alohida joylashtirilgan (5 km va undan koʻp masofada) oʻquv xoʻjaliklari tarkibida quyidagi asosiy hududlar inobatga olinishi lozim:

oʻquv-maishiy;

omborxona;

taʼmirlash;

qishloq xoʻjaligi texnikasi uchun turargohlar;

oʻquv poligonlari;

oʻquv fermalari va boshqalar.

Koʻrsatilgan zonalar tarkibida quyidagilar joylashtirilishi lozim:

oʻquv-maishiy korpus;

omborxona inshootlari;

qishloq xoʻjaligi texnikasini taʼmirlash ustaxonasi;

qishloq xoʻjaligi texnikasi uchun turargohlar (soyabonlar bilan, ochiq);

oʻquv fermalari.

Korpuslar va inshootlar tarkibi loyihalash topshirigʻi boʻyicha belgilanishi kerak.

3-§. Hajmiy-rejaviy yechimlar va asosiy xonalar

158. Oʻrta maxsus va boshlangʻich kasbiy taʼlim tashkilotlari mazkur SHNQ va 1-jadvalga muvofiq alohida turgan, uch qavatgacha binolarda joylashtirish lozim.

Oʻrta maxsus kasbiy taʼlim tashkilotlari balandligi 4 qavatgacha boʻlgan alohida turgan binolarda joylashtirilishi kerak.

Oʻrta maxsus va boshlangʻich kasbiy taʼlim tashkilotlar binolarida sovuq mavsum uchun hisobiy harorat va havo almashinuvining vaqt birligidagi intensivligi ushbu SHNQning 9-ilovasida oʻrta maxsus kasbiy taʼlim tashkilotlari binolarida esa 12-ilovasiga muvofiq boʻlishi lozim.

159. Oʻrta maxsus va boshlangʻich kasbiy taʼlim tashkilotlari quyidagi asosiy xonalar guruhlarini oʻz ichiga olgan:

oʻquv va oʻquv-sport maqsadlari uchun moʻljallangan;

kutubxonalar, majlislar zallari, toʻgaraklar;

maʼmuriy-xoʻjalik;

tibbiy xizmat koʻrsatish;

umumiy ovqatlanish;

yordamchi va qoʻshimcha.

Kasbiy taʼlim tashkilotlari qoʻshimcha ravishda ixtisoslashgan kasbga tayyorlash oʻquv xonalarini (xonalar va laboratoriyalar, oʻquv ustaxonalari) oʻz ichiga olishi lozim.

160. Oʻrta maxsus va kasbiy taʼlim tashkilotlari xonalarining tarkibi va maydonlari ijtimoiy-pedagogik va texnologik talablar, davlat taʼlim standartlari, oʻquv dasturlari asosida, oʻqitishning yoʻnalishi va ixtisoslashuvini hisobga olgan holda, loyihalash topshirigʻi boʻyicha belgilanishi kerak.

161. Oʻrta maxsus va kasbiy taʼlim tashkilotlari binolarining hajmiy-rejaviy yechimlarini tanlash arxitektura-rejalash topshirigʻi, mahalliy shaharsozlik sharoitlari, shu jumladan mazkur SHNQga muvofiq energiya tejamkorlikni taʼminlash talablarini hisobga olib, funksional-texnologik va arxitektura-shaharsozlik talablari bilan belgilanishi lozim.

Oʻquv va ijtimoiy-maishiy maqsadlarga moʻljallangan xonalarning oʻzaro bogʻlangan bloklari asosida shakllantiriladigan binolarning ixcham yechimlarini qoʻllash lozim.

Majlislar zallari, sport zallari, oshxonalar, kutubxonalar, klub-toʻgarak xonalarini maktabdan tashqarida avtonom foydalanish bilan ushbu SHNQga koʻra joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

Alohida turgan korpuslar (oʻquv korpusi, jamoat-maishiy korpusi, oʻquv ustaxonalari) asosida bino majmualarni shakllantirishga yoʻl qoʻyiladi.

162. Oʻquv, jamoat, maʼmuriy va maishiy xonalarni yer usti qavatlarida joylashtirish lozim. Sokol qavatlarda suv taʼminoti va oqova suvlarni chiqarib yuborishni talab qilmaydigan xonalarni joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

Kimyo va biologiya laboratoriyalarini, suv taʼminoti va oqova suvlarni chiqarib yuborish talablarini hisobga olgan holda, 1 qavatda joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

Informatika xonalari ruxsatsiz kirishdan himoyalanishi (muhofaza signalizatsiyasi, temir eshiklar) va 2-qavatdan past boʻlmagan joyda joylashgan boʻlishi kerak.

Oʻquv, oʻquv-ishlab chiqarish va maʼmuriy va xizmat uchun moʻljallangan xonalar, shuningdek rekreatsiyalar va koridorlar tabiiy yoritish va tabiiy shamollatishga ega boʻlishi lozim.

Tabiiy yoritishsiz (tegishli ventilyatsiyani taʼminlash bilan) jismoniy tarbiya va sport xonalarni loyihalashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

163. Yirik gabaritli xonalar, shu jumladan 50 va undan koʻp oʻrinli auditoriyalar, alohida oʻquv-ishlab chiqarish xonalar balandligini texnologik talablarga koʻra 600 mm modulga koʻpaytirib qabul qilish lozim — 3,6; 4,2 m va boshqalar.

164. Oʻquv va oʻquv-ishlab chiqarish xonalarida (ularda asbob-uskunalar joylashtirilgan holda) oʻqish (ish) joylarining yon chap tomondan yoritilishi taʼminlanishi kerak.

Yon tomondan yoritishda ustki yoritish bilan qoʻshilgan aralash yoritishni qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi. Tabiiy va sunʼiy yoritish SHNQ 2.01.05-24 ga muvofiq loyihalashtirilishi kerak.

165. Ustaxonalarning oʻquv-ishlab chiqarish binolari kasbiy taʼlim va amaliy ishlab chiqarish mashgʻulotlari uchun zarur uskunalarni joylashtirishni hisobga olgan holda texnologik asoslash boʻyicha loyihalashtirilishi lozim.

Ishlab chiqarish ustaxonalari uchun maishiy xonalar (garderobxonalar, sanitar uzellari va dushxonalar) mazkur SHNQ va QMQ 2.09.04-09 ni hisobga olgan holda hisoblanishi kerak.

“V” kategoriyali ishlab chiqarish korxonalariga tegishli oʻquv-ishlab chiqarish ustaxonalari alohida bloklar-binolarda joylashtirilishi kerak (SHNQ 2.04.01-22 ga muvofiq oʻt oʻchirishga xarajatlarni oshirish talablarini hisobga olgan holda).

166. Oʻquv xonalari, laboratoriyalar tarkibi va maydonlari oʻquv rejasi boʻyicha xonalar, laboratoriyalarning hisobiy oʻquv yuklamasi hamda 2-jadvalda keltirilgan xonalar va laboratoriyalarda 1 oʻquvchiga toʻgʻri keladigan solishtirma maydonning hisobiy normalariga muvofiq belgilanishi kerak.

Oʻrta maxsus taʼlim tashkilotlarining oʻquv xonalari va laboratoriyalarining umumiy soni, oʻquv guruhlarining juft xonalari va laboratoriyalarda kichik guruhlarga boʻlinish imkoniyatini hisobga olgan holda, oʻquv guruhlarini oqilona joylashtirishni taʼminlashi kerak.

Kasbiy taʼlim tashkilotlarining xonalari va laboratoriyalari 2-jadval boʻyicha 1 talabaga toʻgʻri keladigan maydonni hisobga olgan holda, oʻquv rejalari va oʻqitish jarayonini tashkil etish talablari boʻyicha mutaxassisliklar toʻplamiga muvofiq koʻzda tutiladi.

Boshlangʻich kasbiy va oʻrta kasbiy taʼlim tashkilotlarida umumtaʼlim va maxsus oʻqitish sikllari uchun oʻquv xonalar soni, oʻquv vaqti hajmining 40 — 35 foizi ustaxonalar, tajriba uchastkalari, fermalar, ishlab chiqarish korxonalarida kasbiy amaliy oʻqitishga ajratilganligini (oʻquv vaqtining muayyan soatlar nisbati oʻquv rejalari boʻyicha belgilanadi) hisobga olib, oʻquv vaqti hajmining taxminan 60 — 65 foizi va oʻquvchilar soni boʻyicha umumiy sigʻimning 2/3 qismi uchun hisoblanishi kerak.

Oʻquv xonalarda jihozlar va texnik vositalarni joylashtirish texnologik talablar boʻyicha (xavfsizlik, sanitariya-gigiyena talablarini hisobga olgan holda) belgilanishi lozim.

167. Majlislar zallarida amfiteatrli auditoriyalarda, agar koʻrgazmali stol mavjud boʻlsa, pol boʻr doskasidan oʻrindiqlarning ikkinchi qatorigacha gorizontal boʻlishi kerak.

Pyupitrlari bor oʻrindiqlar oʻlchamlari bir oʻrindiq hisobidan quyidagicha qabul qilinishi kerak:

oʻrindiq kengligi — oʻqlarda kamida 55 sm;

oʻrindiqlar balandligi — 45 sm;

pyupitr chuqurligi — 35 sm;

pyupitr pastki qirrasining balandligi — 75 sm.

Maʼruzalar auditoriyasidagi preparat xonasida bitta chiqish toʻgʻridan-toʻgʻri auditoriyaga, ikkinchisi koridorga boʻlishi kerak.

168. Majlislar zallarida amfiteatrli auditoriyalardan evakuatsiyani SHNQ 2.08.02-23 ga muvofiq hisobga olish lozim.

8-bob. Oliy taʼlim tashkilotlari

1-§. Umumiy qoidalar

169. Oliy taʼlim tashkilotlari (universitetlar, akademiyalar, institutlar, oliy maktablar) binolari bakalavriat taʼlim yoʻnalishlari va magistratura mutaxassisliklari boʻyicha yuqori malakali kadrlar tayyorlashni taʼminlashga moʻljallangan boʻlishi kerak.

170. Oliy taʼlim tashkilotlari binolarida bakalavriatura talabalari tahsil olishini, magistrantlar va doktorantlar tayyorlanishini, kadrlar malakasini oshirish va qayta tayyorlash kurslari tashkil etilishini, ilmiy-tadqiqot va tajriba-konstruktorlik faoliyati amalga oshirilishini taʼminlash lozim.

171. Oliy taʼlim tashkilotlari yer hududlarining joylashishi va oʻlchamlarini SHNQ 2.07.01-23 ni hisobga olgan holda qabul qilish kerak.

2-§. Hajmiy-rejaviy yechimlar va asosiy xonalar

172. Oliy taʼlim tashkilotlari binolari oʻquv xonalarining hisobiy sigʻimi, tarkibi va maydonlari ijtimoiy-pedagogik va texnologik talablardan kelib chiqib, davlat taʼlim standartlari, oʻquv dasturlarini hisobga olgan holda, bir vaqtda shugʻullanuvchi talabalar, magistrlar va doktorantlar soni hisobidan keli chiqib belgilanishi hamda ushbu SHNQni hisobga olgan holda loyiha topshirigʻi bilan aniqlanishi kerak.

Oliy taʼlim tashkilotlari xonalarida sovuq mavsum uchun hisobiy havo harorati va havo almashinuvining vaqt birligidagi intensivligi ushbu SHNQning 12-ilovasiga muvofiq boʻlishi kerak.

173. Oliy taʼlim tashkilotlari binolar va inshootlar majmuasidan iborat boʻlishi hamda quyidagilarni oʻz ichiga olishi kerak:

maʼmuriy-jamoat korpuslari;

oʻquv-laboratoriya korpuslari;

sport inshootlari;

klub va koʻngil ochar binolar;

ilmiy-tadqiqot korpuslari yoki bloklari;

tajriba-konstruktorlik obyektlari;

talabalar, magistrantlar va doktorantlar yotoqxonalari;

oshxonalar va boshqa ijtimoiy-maishiy xizmat koʻrsatish obyektlari .

174. Oliy taʼlim tashkilotlari oʻquv-laboratoriya korpuslari binolarining balandligi 4 qavatdan oshmasligi kerak.

Maʼmuriy korpuslar balandligini 9 qavatgacha qilib loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.

175. Oliy taʼlim tashkilotlarining hajmiy-rejaviy yechimlari funksional-texnologik va arxitektura-shaharsozlik xarakteridagi talablar hamda ushbu SHNQni hisobga olgan holda belgilanishi kerak.

Rektorat, fakultetlar, axborot-resurs markazi, majlislar va sport zallari, oshhonaning alohida turgan binolarini inobatga olish kerak.

Alohida oʻquv korpuslari yoki binolar (axborot — resurs markazi, oshxona va boshqalar) oʻrtasida isitiladigan oʻtish joylarini qurish mahalliy sharoitlarga koʻra loyihalash topshirigʻi bilan inobatga olinishi kerak.

176. Oʻquv xonalari, shu jumladan xona va laboratoriyalar, chizmachilik zallari, kurs ishi va diplom loyihalash zallari, potok auditoriyalari maydonlari 2-jadval koʻrsatkichlarini hisobga olgan holda taʼlim dasturlariga muvofiq belgilanadi.

177. 40 dan 50 gacha oʻringa moʻljallangan maʼruza auditoriyalari balandligini kamida 3,6 m, 75 — 100 oʻrinligini kamida 4,2 m, sigʻimi 100 va undan koʻp oʻrin boʻlgan, audiovizual oʻquv vositalari bilan jihozlangan maʼruza zallarining balandligini texnologik talablarga koʻra 4,5 — 6 m qilib qabul qilish lozim.

Katta gabaritli uskunalarga ega laboratoriyalar, shuningdek ikki yarus stellajli kitob omborxonalari, oʻquv-ishlab chiqarish xonalarining balandligi texnologik asoslashlarga koʻra qabul qilinishi lozim.

178. Amfiteatrli auditoriyalarda koʻrgazma stoli mavjudligida, pol boʻr bilan yoziladigan devor taxtadan ikkinchi qator oʻrindiqlarigacha gorizontal boʻlishi kerak.

Boʻr bilan yoziladigan devor taxtadan koʻrgazma stoligacha boʻlgan masofa kamida 1,6 m boʻlishi kerak.

Oʻquv xonalarda va oʻrni 50 tagacha boʻlgan auditoriyalarda koʻrgazma taxtasi va oldingi qator oʻquv stollarigacha masofa 1,8 — 2,0 m, koʻrgazma stoli bor laboratoriyalarda va potok auditoriyalarida kamida 2,55 m boʻlishi kerak.

Potok auditoriyalari va maʼruza zallarida ekrandan birinchi qator oʻrindiqlari suyanchigʻigacha masofa 3,0 m boʻlishi lozim.

Koʻrgazma stoli va videoproyeksiya ekranining koʻrinish shartlari texnologik talablar boʻyicha aniqlanishi lozim.

179. Axborot-resurs markazlari avanzal, koʻrgazma fondi va katalog xonalari, abonement, oʻqish zallari, kitob saqlash va yangi kelgan kitoblarga ishlov berish xonalarini oʻz ichiga olishi kerak.

Oʻquv zallari 10 — 12 foizi kitobxon (talabalar, aspirantlar, doktorantlar va oʻqituvchilar)ga bir vaqtning oʻzida xizmat koʻrsatishga hisoblanishi lozim.

Zalda personal kompyuterlardan foydalanib shugʻullanadigan joylar nazarda tutilishi kerak (1 ish joyi uchun kamida 4 m2).

Kutubxona xonalaridan oʻquv muassasasining boshqa xonalariga kesib oʻtish joylarini tashkil etishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Xonalar umumiy maydoni oliy taʼlim tashkilotlarining sigʻimi birligiga kamida 1,0 m2 hisobi boʻyicha qabul qilinadi. Kutubxonalar axborot-resurs markazlarining xonalarini SHNQ 2.08.02-23 ga muvofiq aniqlash kerak.

180. Majlislar zallari, sport zallari, oshxonalar, kutubxonalar oʻqishdan tashqari vaqtda ulardan avtonom foydalanish imkoniyati bilan loyihalash topshirigʻi boʻyicha joylashtirilishi lozim.

181. Rektorat, dekanat, kafedralar, oʻquv boʻlimlari, ilmiy boʻlim hamda maʼmuriy-xoʻjalik boshqarish xonalari loyihalash topshirigʻi boʻyicha 1 nafar shtat xodimi uchun 4 — 8 m2 hisobidan qabul qilinishi, maʼmuriy blok xonalari maʼmuriy binolarga qoʻyiladigan talablarni hisobga olib loyihalashtirilishi lozim.

182. Oliy taʼlim tashkilotlarining oʻquv binolarida rekreatsiya joylari 1 talabaga 0,5 m2 hisobidan, hojatxonalar SHNQ 2.08.04-21ga muvofiq inobatga olinishi kerak.

9-bob. Maktabdan tashqari taʼlim tashkilotlari

183. Maktabdan tashqari taʼlim tashkilotlarining xonalari tarkibi va maydonlari ijodiy mashgʻulot turlarini hisobga olgan holda loyihalash topshirigʻi boʻyicha aniqlanishi kerak (texnologik asoslanishlarni hisobga olib).

Toʻgarak xonasining maydoni bir nafar shugʻullanuvchiga 2,5 — 6,0 m2 hisobidan, biroq 6 — 10 kishilik guruh uchun kamida 30 m2 qabul qilinishi lozim.

Pedagog bilan individual mashgʻulotlar uchun studiya va sinflar 12 — 18 m2 maydonga ega boʻlishi kerak (jihozlar va musiqa asboblarining turlariga bogʻliq holda).

Xoreografiya, raqs, aerobika mashgʻulotlari uchun xonalarida bir nafar shugʻullanuvchiga kamida 6 m2, sport-trenajor zallarida esa kamida 5-6 m2 boʻlishi kerak.

Yordamchi xonalar texnologik asoslanishga koʻra loyihalash topshirigʻi boʻyicha hisobga olish kerak.

Xoreografiya, raqs, jismoniy tarbiya, sport mashgʻulotlari uchun xonalar qoshida kiyinish xonalari, sanuzellar, dush xonalarini (shugʻullanuvchilar soni boʻyicha hisoblanadi) inobatga olish kerak.

184. Bolalar uchun sport zallari va sport inshootlari, bolalar kutubxonalari, kinoteatrlari hamda teatrlari SHNQ 2.08.02-23 talablarini hisobga olib loyihalanishi kerak.

10-bob. Yongʻin xavfsizligi

185. Avtomatik yongʻin oʻchirish qurilmalari va yongʻin signalizatsiyasi bilan jihozlash SHNQ 2.04.09-21 ga muvofiq amalga oshirilishi lozim.

186. Taʼlim tashkilotlari binolari va inshootlari hamda ulardagi insonlarning yongʻindan xavfsizligini SHNQ 2.01.02-04 talablariga muvofiq, bino va inshootlarning mazkur SHNQning 12-jadvalida keltirilgan funksional yongʻin xavfi klassifikatsiyasini hisobga olgan holda taʼminlash lozim.

12-jadval

Binolar va inshootlarning funksional yongʻin xavfi boʻyicha tasnifi

Taʼlim-tarbiya uchun moʻljallangan binolar, oʻrta maxsus va oliy taʼlim, kadrlar tayyorlash binolari Funksional yongʻin xavfliligi sinfi1. Barcha turdagi maktabgacha taʼlim tashkilotlari, maktab-internatlarining yotoq korpuslari, jismoniy va aqliy rivojlanishida nuqsoni boʻlgan bolalar uchun ixtisoslashgan taʼlim-tarbiya muassasalari F 1.12. Umumiy oʻrta va oʻrta maxsus taʼlimF 4.13. Kasbiy taʼlim tashkilotlari F 4.1; F 4.34. Oliy va oliy taʼlimdan keyingi taʼlim tashkilotlari, ixtisoslashgan kadrlarni tayyorlash muassasalari F 4.3

187. Maktabgacha taʼlim va umumiy oʻrta taʼlimni oʻz ichiga olgan birlashgan oʻquv-tarbiya binosida, binoning umumiy sigʻimi 50 nafardan ortiq, shuningdek 50 nafargacha kishi boʻlganda, biroq maktabgacha taʼlim tashkilotining sigʻimi 25 oʻrindan koʻp boʻlsa, maktabgacha taʼlim tashkilotining xonalari umumiy oʻrta taʼlim tashkiloti xonalaridan (xodimlar turar joy xonalaridan ham) olovbardoshligi EI 45 dan kam boʻlmagan yongʻinga qarshi devor yoki pardevorlar va olovbardoshlik chegarasi REI 60 dan kam boʻlmagan orayopmalar bilan ajratilgan boʻlishi kerak.

Birlashgan oʻquv-tarbiya binosining olovbardoshlik darajasi ushbu SHNQga muvofiq belgilanishi, bunda yongʻinga qarshi devor bilan ajratilgan bolalar maktabgacha taʼlim tashkilotini va umumiy oʻrta taʼlim tashkiloti binolarining har bir qismidagi oʻrinlar soni hisobga olinadi.

Oʻquv-tarbiya muassasasi binosiga taqab quriladigan turar joy blokining (xodimlar uchun) olovbardoshlik darajasi asosiy binoning olovbardoshlik darajasidan kam boʻlmasligi kerak.

188. Maktabgacha taʼlim tashkilotining sayr qilish uchun moʻljallab taqab qurilgan veranda va terrasalar olovbardoshlilik darajasi asosiy binoning olovga bardoshlilik darajasidan kam boʻlmasligi kerak.

189. Maktabgacha taʼlim tashkiloti binolarining devorlari, devor panellari uchun issiqlik ushlovchi materiallar sifatida noorganik YONM guruhiga mansub materiallar qoʻllanilishi lozim.

Polimer issiqlik ushlovchi material qoʻllanilganida, u panel konstruksiyasiga toʻliq monolitlangan boʻlishi kerak. Bunda, beton himoya qatlamining qalinligi hamma tomondan kamida 50 mm boʻlishi lozim.

Maktabgacha taʼlim tashkilotining musiqa va jismoniy tarbiya bilan shugʻullanish zallarining va evakuatsiya yoʻlaklarining devor hamda shiftlari YONM guruhidagi yonmas ashyolardan boʻlishi kerak. Boshqa xonalarda pardozlash Yo1 guruhidagi yonuvchan ashyolardan boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi.

190. Barcha turdagi maktabgacha taʼlim tashkilotlari (shu jumladan, sogʻlomlantirish va maxsuslashtirilgan), umumiy oʻrta va oʻrta maxsus taʼlim, kasbiy taʼlim binolari olovbardoshlilikning II darajasidan past boʻlmagan qilib loyihalashtirilishi lozim. Yoʻl qoʻyilgan qavatlar soni 1-jadvalga muvofiq boʻlishi kerak.

Oʻquvchilar soni 630 kishidan koʻp boʻlmagan umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarining ikki qavatli binolarini olovbardoshlilikning III darajasi bilan loyihalashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

Qishloq aholi punktlarida oʻquvchilar soni 200 kishidan koʻp boʻlmagan olovga bardoshlilikning IV darajasida boʻlgan umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarining bir qavatli binolarini loyihalashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

191. Normalangan qavatlilik chegarasida oʻquv binolariga qoʻshimcha ustki qavat, shu jumladan mansarda qavatini qurishga binoning texnik holatini hisobga olgan holda yoʻl qoʻyiladi. Qoʻshimcha tarzda qurilgan mansarda qavatida oʻquv xonalari hamda maktab internatlarining yotoq xonalarini joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

192. Oʻquv-tarbiya va oʻqitish yoʻnalishidagi binolarda yertoʻla va mansarda qavatlarini ajratuvchi orayopmalar, shuningdek zal xonalarining ostidagi orayopmalarning olovga bardoshlilik chegarasi kamida REI 60 boʻlishi kerak.

193. Maktab-internatning oʻquv binosida joylashgan yotoq (turar joy) bloklari yoki ixtisoslashtirilgan maktab-internatlarda oʻquv turar joy seksiyalari maktab-internatning boshqa xonalaridan 2-tip REI 45 yongʻinga qarshi devorlar yoki 1-tip EI 45 pardevorlar bilan ajratish lozim.

194. Oliy taʼlim tashkilotlari binolari kamida II darajali olovbardoshlilikka ega boʻlishi kerak.

Oʻquv-laboratoriya korpuslarining yoʻl qoʻyiladigan qavatliligi 1-jadvalda, rektoratlar maʼmuriy korpuslarining qavatliligi esa, ushbu SHNQga muvofiq boʻlishi kerak.

195. Maktabgacha taʼlim tashkilotlari, bolalar uylari, bolalar sanatoriyalari, maktab-internatlar (maktablar qoshidagi internatlar)da arxivlar saqlanadigan xona, kutubxonalarning kitob omborlari, yonuvchan materiallar saqlanadigan omborlar, yonuvchan materiallardan foydalaniladigan ustaxonalar, elektrshit xonalari, ventilyatsiya kameralari, boshqa yongʻin xavfi bor texnik xonalar, shuningdek choyshablar saqlanadigan va dazmol xonalar eshiklari kamida EI 30 olovga bardoshlilik darajasiga ega boʻlishi kerak.

Turar joy (yotoqxona) va oʻquv xonalari, madaniy-maʼrifat va davolov-sogʻlomlashtirishga moʻljallangan xonalarning tagi va ustiga yuqori yongʻin yuki bor xonalarni joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Yonuvchan ashyolarni saqlash uchun yoki qayta ishlash uchun ustaxonalar, ombor xonalarini tomoshabinlar va majlis zallari ostiga, maktabgacha taʼlim tashkilotlari, umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari, maktab-internatlarning yotoq korpuslari binolarining yertoʻla va sokol qavatlariga joylashtirilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

11-bob. Evakuatsiya yoʻllari

196. Taʼlim tashkilotlari binolarida evakuatsiya yoʻllarini taʼminlash boʻyicha asosiy yechimlar QMQ 2.08.02-23 talablariga muvofiq kelishi kerak.

197. Evakuatsiya yoʻllarida gorizontal va vertikal (koridorlar, galereyalar, zinapoyalar), tashqariga chiqishlar hamda avariya chiqishlari SHNQ 2.01.02-04 va QMQ 2.08.02-23 hamda ushbu SHNQning talablariga muvofiq boʻlishi lozim.

Evakuatsiya yoʻllarida devorlar, shiftlar va pollar yonmaydigan qurilish materiallaridan yasalgan boʻlishi kerak.

198. Evakuatsiya yoʻllari SHNQ 2.01.05-24 ga muvofiq yoritilishi va yongʻin paytida evakuatsiya yoʻnalishini aniqlaydigan statik koʻrsatkichlar bilan jihozlangan boʻlishi kerak. Bunda, asosiy elektr taʼminoti oʻchirilgandan keyin 1 h davomida yorugʻlik koʻrsatkichlarining ishlashi taʼminlanishi lozim.

Yorugʻlik koʻrsatkichlarining zaxira elektr taʼminoti sifatida koʻrsatkichlarga oʻrnatilgan akkumulyatorlarni inobatga olish kerak.

199. Zinapoya marshi kengligi zinapoya katagiga chiqish joyi kengligidan kam boʻlmasligi va taʼlim tashkilotlari binolarida sigʻimidan qatʼiy nazar, kamida 1,35 m boʻlishi kerak.

Oliy taʼlim tashkilotlari oʻquv korpuslarida (maʼruza auditoriyalari, laboratoriya) zinapoya marshlari kengligi kamida 1,5 m boʻlishi kerak.

Taʼlim tashkilotlari binolarida zinapoyalarning marshlari va maydonchalarining balandligi 0.8 — 0.9 m (maktabgacha taʼlim tashkilotlarining binolarida 0.5 m, umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari binolarida 0.6 — 0.7 m) boʻlgan toʻsiq va qoʻl ushlagichlari boʻlishi kerak.

Maktabgacha taʼlim tashkilotlari, umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarining oʻquv korpuslarida zinapoyalarning qoʻl ushlagich va toʻsiqlari quyidagi talablarga javob berishi kerak:

bolalar foydalanadigan zinapoyalar toʻsiqlarining balandligi 1.2 m dan kam boʻlmasligi, aqliy rivojlanishida nuqsoni boʻlgan bolalar uchun muassasalarda toʻsiqlar 1.8 m yoki butunlay yopiq 1.5 m boʻlishi kerak;

zinapoyalar toʻsigʻining tik elementlari oraliq boʻshligʻi 0.1 m dan katta boʻlmasligi kerak (gorizontal oraliq boʻshliqlarga boʻlishga yoʻl qoʻyilmaydi).

200. Evakuatsiya yoʻllarining kengligini hisoblashda umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarining binolari qavatiga bir vaqtda keladigan odamlarning eng koʻp soni ushbu qavatdagi xonalarning (oʻquv xonalari, zal xonalari, mehnat taʼlimi ustaxonalari, boshqa xonalar) umumiy sigʻimidan kelib chiqqan holda aniqlanishi kerak.

201. Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarida yotoq korpuslari binolarining sokol qavatida joylashgan xonalar guruhidan toʻgʻridan-toʻgʻri tashqariga ikkita evakuatsiya chiqishini koʻzda tutish lozim. Ochiq zinapoyalar va umumiy zinapoya kataklari bilan bogʻlanmagan alohida zinapoya kataklari orqali 1-qavatga chiqish yoʻllarini qurishga yoʻl qoʻyiladi.

202. Koridorlar (koridor-rekreatsiyalar boʻlmagan) kengligi 1,8 m dan kam boʻlmasligi va SHNQ 2.07.02-24 ga muvofiq boʻlishi lozim. Oʻquv xonalari bilan rekreatsiya koridorlari, kutish joylari bor koridorlar kengligi kamida 2,4 m boʻlishi kerak. Oʻquv binolarida oʻquv xonalari ikki tomonlama joylashgan rekreatsiya koridorlari kamida 2,6 m (umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarida 2,8 m) kenglik bilan koʻzda tutilishi kerak.

Oʻquv xonalari bir tomonlama joylashishida koridor-rekreatsiya kengligi 2,2 m boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi.

203. Xonalardan chiqish eshiklari kengligi kamida 0,9 m boʻlishi kerak.

Oʻquv xonalarining eshigi tashqariga koridorga ochilishi lozim.

204. Evakuatsiya yoʻllari boʻyicha taʼlim tashkilotlarining eng uzoqda joylashgan xonalarining (hojatxona, yuz-qoʻl yuvish xonasi, dushxona va boshqa odamlar doimo boʻlmaydigan xizmat koʻrsatish xonalari bundan mustasno) eshiklaridan, maktabgacha taʼlim tashkilotlarida — guruh yacheykasidan chiqish joyidan tashqariga yoki zinapoya katagiga chiqish joyigacha masofalar 13-jadvalda koʻrsatilganidan katta boʻlmasligi kerak.

Boshi berk koridor yoki xollga chiqadigan xonalar sigʻimi 80 kishidan oshmasligi kerak.

Olovbardoshlik darajasi I — III boʻlgan umumiy oʻrta, oʻrta maxsus taʼlim tashkilotlarining boshi berk koridorga yoki xollga chiqadigan xonalarining sigʻimini 125 kishigacha qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.

* Xonadan evakuatsiya qilinayotganlar sonini evakuatsiya yoʻlidagi koridor maydoniga nisbati.

Izoh: Masofa quyidagi binolar uchun qabul qilinishi lozim: maktabgacha taʼlim tashkilotlari 6-ustun boʻyicha; umumiy oʻrta, oʻrta maxsus taʼlim tashkilotlari, kasbiy taʼlim tashkilotlari 3-ustun boʻyicha.

205. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarining har bir guruh yacheykasidan kamida ikkita, alohida joylashtirilgan chiqish joylarini hisobga olish lozim. Boshqa maqsadlar uchun moʻljallangan xonalardan evakuatsiya yoʻllari bolalar uchun moʻljallangan xonalar orqali oʻtmasligi kerak. Evakuatsiya yoʻllarini tashkil qilish ushbu SHNQning 220-bandi va 13-jadvali koʻrsatkichlariga muvofiq kelishi kerak (evakuatsiya yoʻllari boʻyicha masofa).

Umumiy turdagi va sogʻlomlantirish muassasalarning ilk rivojlanish guruhlari har bir guruh yacheykasiga alohida kirish joyini tashkil qilish bilan birinchi qavatga joylashtirilishi kerak (katta yasli guruhlari uchun 2 ta guruh uchun yoʻl qoʻyiladi). Maktabgacha taʼlim guruhlar uchun uchta-toʻrtta guruhlar yacheykasiga bitta umumiy kirish joyini koʻzda tutishga yoʻl qoʻyiladi.

Bir yoki ikki guruhni birinchi qavatda va boshqa guruhlarni ikkinchi qavatda joylashtirishda toʻrtta guruh uchun bitta kirish joyi boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi.

Guruhlar yacheykasidan ikkinchi evakuatsiya chiqish joylari toʻgʻridan toʻgʻri tashqariga yoki umumiy koridorlar orqali hamda toʻgʻridan toʻgʻri tashqariga yoki zinapoya katagiga olib boruvchi koridorga chiqadigan chiqish joyi bor qoʻshni xonalar orqali koʻzda tutilishiga yoʻl qoʻyiladi.

5 — 7 yoshli maktabgacha taʼlim yoshidagi bolalar uchun ikkinchi qavatdan tashqi zinapoya orqali (guruh xonalari yoki jismoniy tarbiya va musiqa mashgʻulotlari uchun universal zallardan) evakuatsiya chiqish joyini hisobga olishga yoʻl qoʻyiladi.

Ixtisoslashtirilgan muassasalarda maktabgacha yoshdagi bolalar — koʻzi ojiz, tayanch-harakat apparatida nuqsonlar boʻlgan, aqliy rivojlanishida nuqsoni boʻlgan bolalar uchun guruh yacheykalari koʻpi bilan ikki guruhga bitta tashqi kirish joyi va qoʻshimcha evakuatsiya chiqish joylari bilan birinchi qavatda joylashtirilishi kerak.

Eshitish va nutqida nuqsoni boʻlgan bolalar uchun maktabgacha taʼlim guruhlarini ikkinchi qavatda joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi. Bunda, evakuatsiya chiqish joylarini umumiy turdagi muassasalar uchun qanday boʻlsa, shunday hal etilishi lozim.

Tashqaridan kirish joylarining tamburlari kengligi va chuqurligi kamida 1,6 m boʻlishi kerak.

206. Bitta birlashgan binoda maktabgacha taʼlim tashkiloti va boshlangʻich taʼlim, hamda xodimlar uchun turar joy xonalari bloki joylashtirilgan boʻlsa, maktabgacha taʼlim tashkiloti, umumiy oʻrta taʼlim va turar joy bloklarining xonalari alohida tashqariga chiqish joylariga ega boʻlishi kerak.

Maktabgacha taʼlim boʻlimi guruhlarining xonalari orqali boshqa xonalardan evakuatsiya yoʻllarini koʻzda tutishga yoʻl qoʻyilmaydi.

207. Yogʻochga ishlov berish boʻyicha maktab ustaxonalari va metall hamda yogʻochga ishlov berish boʻyicha qoʻshma ustaxonalardan tambur yoki ustaxonalarga tutashgan, shuningdek, sinflar, oʻquv xonalari va tajribaxonalardan unga chiqish boʻlmagan koridor orqali qoʻshimcha chiqish joyini hisobga olish lozim.

208. Maktabgacha taʼlim va umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarida oynali eshiklar qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.

209. Maktabgacha taʼlim tashkilotlari binolarida qiyaligi koʻpi bilan 45° va boshqa taʼlim tashkilotlari binolarida qiyaligi koʻpi bilan 60° boʻlgan tashqi ochiq zinapoyalardan binoning ikkinchi qavatidan ikkinchi evakuatsiya chiqish joyi sifatida foydalanishga yoʻl qoʻyiladi (jismoniy va aqliy rivojlanishida nuqsoni boʻlgan bolalarning maktabgacha taʼlim tashkilotlari binolari bundan mustasno).

Koʻrsatilgan tashqi zinapoyalar evakuatsiya qilinayotganlar soni boʻyicha hisoblanadi, kishi (koʻpi bilan):

70 — olovbardoshlik darajasi I va II boʻlgan binolar uchun,

Ochiq evakuatsiya zinapoyalarining kengligi kamida 0,8 m boʻlishi, zinapoyalar pogʻonalari yaxlit qadamlarining kengligi kamida 0,2 m boʻlishi kerak.

Yassi tomqoplamalar orqali (shu jumladan ekspluatatsiya qilinmayotgan) yoki tashqi ochiq galereyalardan tashqi ochiq zinapoyalarga oʻtish yoʻlini qurishda yuk koʻtaruvchi konstruksiyalar RP 1 sinfdagi materiallardan kamida REI 30 olovga bardoshlilik chegarasi bilan loyihalashtirilishi lozim.

12-bob. Yoritish, insolyatsiya, quyoshdan himoya

210. Taʼlim tashkilotlari binolarida tabiiy va sunʼiy yoritish SHNQ 2.01.05-24 va SHNQ 2.08.02-23 ga muvofiq loyihalash lozim.

Taʼlim tashkilotlari binolarida deraza oynalarini energiya tejamkor, past emissiyali qoplamalar bilan qoplangan boʻlishi lozim.

Odamlar doimo boʻlishiga moʻljallangan xonalarni tabiiy yoritish va shamollatish ochiladigan tavaqasi va framugalari bor derazalar orqali taʼminlanishi lozim.

Koridor-rekreatsiyalar hamda 50 nafar va undan ortiq kishini evakuatsiya qilish uchun moʻljallangan koridorlar tavaqasi ochiladigan derazalardan tabiiy yoritishga ega boʻlishi kerak.

Energiyani tejash maqsadida ichki koridorlar, xollarni oynalangan pardevorlar orqali ikkinchi yorugʻlik bilan yoritishni koʻzda tutishga yoʻl qoʻyiladi. Bunda, tanlangan oynalash yoki taram — taram yuzali oyna qoplamalarini qoʻllash hisobiga vizual izolyatsiya taʼminlanishi kerak.

Tabiiy yoritishsiz maktabgacha taʼlim tashkilotlarining bufetlari, xodimlar xonalari, ovqatlanish blokining oshxona idish-tovogʻini yuvish xonalarini loyihalashtirishga yoʻl qoʻyiladi

Tabiiy yoritish boʻlmagan xonalarda mustaqil quvvat manbalardan favqulodda yoritishni va SHNQ 2.04.05-22 boʻyicha tegishli shamollatishni taʼminlash lozim.

Yuqorida sanab oʻtilgan xonalarda (tabiiy yoritish boʻlmasligi mumkin boʻlgan) faqat ikkinchi yorugʻlik bilan yoritishga yoʻl qoʻyiladi.

211. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarining guruhlari xonalari, taʼlim tashkilotlarining oʻquv xonalari va laboratoriyalari, maʼmuriy yoʻnalishdagi ishchi xonalar, kutubxona va arxivlar oʻquv zallari, maishiy xizmat korxonalarining oʻquv ustaxonalarida chap tomondan tabiiy yorugʻlik tarqalishini koʻzda tutish lozim.

Chap tomonli tabiiy yoritish yetarli boʻlmaganda qoʻshimcha tabiiy yoki sunʼiy yoritishni inobatga olish kerak.

212. Binolarni loyihalashda tabiiy va sunʼiy yoritish koʻrsatkichlari SHNQ 2.01.05-24 ga muvofiq hisobga olinishi kerak.

Nogironligi boʻlgan bolalarning jismoniy va aqliy rivojlanishida ixtisoslashgan taʼlim-tarbiya muassasalarida tabiiy yoritish koeffitsiyenti oʻquv xonalari va ustaxonalarda kamida 1,5 foiz, koʻzi ojizlar uchun xonalar va ustaxonalarda 2,0 — 2,5 foiz boʻlishi kerak.

213. Maktabgacha taʼlim tashkilotlari, umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarining boshlangʻich sinflari guruh va oʻquv xonalarining derazalari J, JSHq, Shq ga qaratilgan qilib loyihalanishi kerak.

Oʻquv muassasalari binolarida derazalarning quyidagi yoʻnaltirilishini taʼminlashga yoʻl qoʻyiladi:

umumtaʼlim xonalari — J, JSHq, Shq;

chizmachilik, rasm, tasviriy sanʼat va informatika xonalari — shimoliy yoʻnalishlarga;

kutubxonalarning oʻquv zallari Sh, SHSHq, Shq, JSHq.

214. Kun mobaynida insolyatsiyaning umumiy davomiyligi kamida 0,5 h koʻpayish sharti bilan, koʻrsatilgan xonalarda uzluksiz boʻlmagan insolyatsiyaga yoʻl qoʻyiladi.

Yuqorida koʻrsatilmagan xonalar insolyatsiyasining davomiyligi loyihalash topshirigʻi bilan belgilashi kerak.

215. Quyosh radiatsiyasi, ortiqcha insolyatsiya va qoʻshni binolar yuzasidan aks etadigan yorugʻlik shuʼlasidan himoya xonalarni optimal yoʻnaltirish va joylashtirish, old hududlarni koʻkalamzorlashtirish, quyosh nuridan himoya qurilmalarini qoʻllash, jumladan himoyalovchi oynalashni qoʻllash hisobiga taʼminlanishi kerak.

Quyosh nuridan himoya tadbirlari mahalliy sharoitlar boʻyicha belgilanishi lozim.

Quyosh nuridan himoya qurilmalarini SHNQ 2.01.04-18 ga muvofiq loyihalashtirish lozim.

Quyosh nuridan himoya qurilmalari yilning issiq mavsumida quyosh radiatsiyasidan issiqlik tushishining kamayishini taʼminlashi va yilning sovuq davrida xona tomonidan quyosh energiyasini olishga xalaqit bermasligi kerak.

Bir va ikki qavatli binolarning quyosh nuridan himoyasini koʻkalamzorlashtirish vositalari orqali taʼminlashga yoʻl qoʻyiladi.

216. Energiya xarajatlarini kamaytirish uchun sunʼiy yoritishning bir nechta darajasini, shu jumladan “navbatchi rejimi”ni qoʻllash lozim.

Yoritishning toʻliq quvvati ish joylarida zarurat boʻlganda ishlatilishi kerak.

Koʻrsatkichlari boʻyicha sunʼiy yoritish yoqiladigan va oʻchiriladigan yoritish darajasi datchiklarini koʻzda tutish tavsiya etiladi.

13-bob. Muhandislik uskunalari

217. Muhandislik uskunalari tizimlari SHNQ 2.08.02-23 ning tegishli boʻlimi talablariga javob berishi kerak.

218. Ish paytida shovqin va tebranishni keltirib chiqaradigan muhandislik uskunasini joylashtirish va oʻrnatish xizmat koʻrsatilayotgan bino xonalari hamda unga yopishgan hududlarga normalangan vibroakustik taʼsirni taʼminlashni hisobga olgan holda SHNQ 2.01.08-24 ga muvofiq inobatga olish kerak.

219. Taʼlim tashkilotlariga qozonxonalarni oʻrnatish ishlari SHNQ 2.04.13-24 talablariga muvofiq boʻlishi lozim.

1-§. Issiqlik taʼminoti, isitish, ventilyatsiya va konditsiyalashtirish

220. Xonalarda issiqlik qulayligi boʻyicha normalangan, chegaraviy yoki optimal meteorologik parametrlarni taʼminlash uchun isitish va ventilyatsiya yoki konditsiyalashtirishni SHNQ 2.04.05-22 talablarini hisobga olib loyihalash lozim.

221. Havoni toʻliq retsirkulyatsiyasida ishlaydigan avtonom konditsionerlarni xonaga sanitar normasidan kam boʻlmagan tashqi havoni kirishini taʼminlovchi ventilyatsiya mavjudligida qoʻllashga yoʻl quyiladi.

222. Bolalar maktabgacha taʼlim tashkilotlarida sovuq davr uchun hisobiy havo harorati va havo almashinuvining vaqt birligidagi intensivligini ushbu SHNQning 12-ilovasi boʻyicha, maʼlumot boʻlmaganda esa SHNQ 2.08.02-23 ga muvofiq qabul qilish lozim.

223. Maktabgacha yoshdagi bolalar doimo boʻladigan xonalardagi isitish jihozlari ularni muntazam ravishda tozalash imkonini beradigan olinadigan yogʻoch panjaralar bilan himoyalangan boʻlishi kerak.

Isitish jihozlari yuzasining harorati 70 °S dan oshmasligi kerak.

Maktabgacha taʼlim tashkilotlarining guruhlari xonalaridagi deraza ostki qismiga oʻrnatiladigan radiatorlar ostki sathi bilan pol sathi orasi kamida 50 mm boʻlishi zarur.

Maktabgacha taʼlim tashkilotlari guruh xonalarining deraza tokchasi ostiga radiatorlarni oʻrnatishda, jihozning pastki qismidan pol sathigacha masofa kamida 50 mm qilib qabul qilish lozim.

224. Birinchi qavatda joylashtiriladigan barcha turdagi bolalar maktabgacha taʼlim tashkilotlarining guruh xonalarida hamda kiyinish va yotoqxonalarida, tayanch-harakatida nuqsonlari bor bolalar uchun muassasalarda pol yuzasidagi harorat polni isitish hisobiga 23 °S atrofida boʻlishi kerak.

Ushbu xonalarni isitish davrida 20 °S dan past boʻlmagan harorat bilan taʼminlanadigan yertoʻla, sokol yoki texnik yertoʻlalar ustiga joylashtirilganda isitiladigan pol oʻrnatish shart emas.

225. Bolalar maktabgacha taʼlim tashkilotlarining burchakli shamollatiladigan yotogʻidan havoni chiqarib tashlashni guruhlar xonalari orqali koʻzda tutishga yoʻl qoʻyiladi.

Ovqatlantirish blokidan havoni soʻrib chiqaradigan havo quvurlari guruhlar yoki yotoqlar xonalari orqali oʻtmasligi kerak.

226. Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari, maktab-internatlar va oʻrta maxsus taʼlim tashkilotlari, ijod va ixtisoslashtirilgan taʼlim tashkilotlari, kasbiy taʼlim tashkilotlarining binolarida sovuq davr uchun havoning hisobiy harorati va havo almashinuvining vaqt birligidagi intensivligini ushbu SHNQning 9-ilovasi boʻyicha qabul qilish lozim.

227. Oʻquv xonalarida mexanik ravishda havo kiritish va markazlashmagan oqim bilan havo kiritish ventilyatsiyasini loyihalashtirishda soatiga kamida bir marta almashtirish hisobi boʻyicha tabiiy havo tortish ventilyatsiyasi koʻzda tutilishi lozim.

Qolgan havo hajmi rekreatsiya xonalari, sanitariya uzellari va kimyo laboratoriyalaridagi havo tortuvchi javonlar orqali chiqarilishi lozim.

Umumiy oʻrta va oʻrta maxsus taʼlim tashkilotlari hamda boshlangʻich kasbiy taʼlim tashkilotlari binolarida retsirkulyatsiyani qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.

Oʻquvchilar soni 250 nafargacha boʻlgan maktablarda mexanik ravishda haydashsiz havo kiritish ventilyatsiyasini oʻrnatishga yoʻl qoʻyiladi.

Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari va ixtisoslashtirilgan maktablarda hamda boshlangʻich kasbiy taʼlim tashkilotlarida havo bilan isitishni qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.

228. Isitilmagan tashqi havoning markazlashmagan oqimini framugalar va fortochkalar orqali hisobga olish kerak.

229. Sigʻimi 100 kishigacha boʻlgan majlislar va sport zallarida tabiiy havo haydash bilan kiritish va tortib chiqarish ventilyatsiyasini inobatga olishga yoʻl qoʻyiladi.

230. Oʻquv muassasalari binolari ovqatlanish blokining ishlab chiqarish xonalariga havo kiritish ovqatlanish zali orqali hisobga olinishi lozim.

Kiritilayotgan havo hajmi oshxona texnologik jihozlaridan chiqayotgan issiqlikning yutilishini hisobga olgan holda hisoblanishi va ovqatlanish zalidagi bir oʻrindiq uchun kamida 20 m³/h ni tashkil etilishi kerak.

231. Oʻrta maxsus kasbiy va oliy taʼlim tashkilotlari xonalarida sovuq davr uchun havo hisobiy harorati va havo almashinuvining vaqt birligidagi intensivligi ushbu SHNQning 12-ilovasi boʻyicha qabul qilinishi lozim.

232. Taʼlim tashkilotlari tarkibiga kiruvchi laboratoriya xonalari, oʻquv-ishlab chiqarish va ishlab chiqarish ustaxonalarining isitish, ventilyatsiya va boshqa muhandislik jihozlanish tizimlari SHNQ 2.09.02-23 boʻyicha loyihalanishi kerak.

233. 4 ta va undan ortiq auditoriyalar yoki 100 dan ortiq oʻrinli auditoriyalarga xizmat koʻrsatadigan ventilyatsiya tizimining ishlash unumdorligini aniqlashda auditoriyalarning toʻliq yuklanmaganligini va ularning 0,75 koeffitsiyent bilan bir vaqtning oʻzida ishlamasligini hisobga olishga yoʻl qoʻyiladi.

Havo tortish javonlardan havoni chiqarishni, portlash xavfsizligi talablarini taʼminlash sharti bilan bir yoki bir necha xonalardan umumiy tizim bilan koʻzda tutishga yoʻl qoʻyiladi.

2-§. Suv taʼminoti va oqova suvlarni chiqarib yuborish

234. Taʼlim tashkilotlari binolarida xoʻjalik-ichimlik, yongʻinga qarshi va issiq suv taʼminoti, oqova suvlarni chiqarib yuborish va suv ketkazish tizimlarini nazarda tutish hamda ularni SHNQ 2.08.02-23, SHNQ 2.04.01-22, SHNQ 2.04.02-19 ga muvofiq loyihalashtirish kerak.

Markazlashtirilgan oqova suvlarni chiqarib yuborish tizimi mavjud boʻlgan aholi punktlarida quriladigan barcha turdagi taʼlim tashkilotlari binolarida ichki suv taʼminoti va oqova suvlarni chiqarib yuborish tizimlari nazarda tutilishi lozim.

235. Barcha turdagi taʼlim tashkilotlari binolarida ichki sovuq va issiq suv vodoprovod tizimini oʻrnatishda, tozalash inventarlarini saqlash xonalari, dushxonalar, sanitar uzellari, tibbiy punktlarda oʻrnatiladigan yuvish jihozlari, rakovina yoki umivalniklarga, oshxonalar, bufetlarning texnologik uskunalariga, shuningdek xonalardagi boshqa jihozlarga loyihalash topshirigʻiga muvofiq sovuq va issiq suvlarni yetkazib berishni hisobga olish kerak.

236. Suv olish joylarida issiq suv haroratini issiqlik taʼminoti tizimidan qatʼiy nazar 50 °S dan past va 60 °S dan yuqori boʻlmagan qilib qabul qilish, bolalar maktabgacha taʼlim tashkilotlari xonalaridagi dush va umivalniklarning suv olish armaturasiga uzatiladigan issiq suv bundan mustasno, uning harorati 37°S dan oshmasligi kerak.

237. Issiq suv taʼminoti manbai boʻlmaganda suv olish jihozlariga faqat sovuq suv berilishini koʻzda tutish lozim.

Tibbiy xonalar, dushxonalar va gigiyena xonalarida loyihalash topshirigʻi boʻyicha issiq suv tayyorlash uchun elektr energiyasidan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.

238. Bolalar maktabgacha taʼlim tashkilotlarida ilk rivojlanish guruhi va kichik guruh uchun hojatxonalarda:

2 ta bolalar va 1 ta kattalar uchun umivalniklar;

1 ta bolalar uchun unitaz;

suv tushiradigan jihoz;

dush tagligi, 1 ta sochiq quritgich oʻrnatiladi.

Maktabga tayyorlov guruhlari uchun hojatxonalarda 4 ta bolalar uchun umivalniklar, pardevorlari — ekranlari bor ochiq xonalarda 4 ta bolalar uchun unitaz, egiluvchan shlangdagi dush, setkali dush tagligi, 1 ta sochiq quritgich oʻrnatiladi.

Katta va maktabga tayyorlov guruhlari uchun hojatxona hududida qulflanmaydigan yopiladigan kabinalarda 4 ta bolalar uchun unitaz joylashtirilishi kerak. Bolalar kabinasining oʻlchami 0,8x0,75 m, kabinalar oʻrtasiga balandligi 1,2 m (poldan) polgacha 0,15 m yetmaydigan ekran oʻrnatiladi.

239. Bolalar maktabgacha taʼlim tashkilotlarida sanitariya jihozlarini oʻrnatish balandligini xonalar polidan jihoz yon devorigacha hisoblaganda, quyidagicha qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi:

kichik guruh bolalari uchun umivalniklar — 0,4 m;

oʻrta va katta guruh bolalari uchun umivalniklar — 0,5 m;

postamentdagi vannalar — 0,6 m;

kichik yoshdagi ikkinchi guruh va birinchi kichik guruh bolalari uchun chuqur dush tagligi (dush setkasining taglik tubidan boshlab joylashish balandligi — 1,5 m) — 0,6 m;

maktabgacha yoshdagi bolalar uchun sayoz dush tagligi (dush setkasining taglik tubidan boshlab joylashish balandligi — 1,6 m) — 0,3 m.

Dush setkalari egiluvchan shlangli boʻlishi kerak.

Egiluvchan shlangli dush setkasining taglik tubidan boshlab joylashish balandligi 1,5 m boʻlishi kerak.

Taglik yon devoridan 0,15 m balandlikda dush setkasini ilib qoʻyish uchun qoʻshimcha kronshteyn oʻrnatishni koʻzda tutish lozim.

240. Maktabgacha taʼlim tashkilotlari hamda jismoniy va aqliy rivojlanishida nuqsoni boʻlgan bolalar uchun ixtisoslashtirilgan oʻquv-tarbiya muassasalarida sovuq va issiq suv taʼminoti quvurlarini yashirin oʻtkazishni koʻzda tutish kerak.

241. Sanitariya uzellari va dush xonalarini tozalash uchun sovuq hamda issiq suv ulangan suv quyish kranlari oʻrnatilishi lozim.

242. Markazlashtirilgan oqova suvlarni chiqarib yuborish tizimi mavjud boʻlmagan hududlarda ichki suv taʼminoti tizimini tashkil etishda ichki oqova suvlarni chiqarib yuborish tizimi hamda mahalliy tozalash inshootlari nazarda tutilishi lozim.

Ichki oqova suvlarni chiqarib yuborish tizimi mavjud boʻlmagan binolarda ichki suv taʼminoti tizimini qurishga yoʻl qoʻyilmaydi.

243. Aholi yashash punktlari va qishloq joylardagi oqova suvlarni chiqarib yuborish tizimi boʻlmagan hududlarda alohida joylashtirilgan yerga qazilgan tipdagi hojatxonalar bilan quyidagi bino va inshootlar jihozlanishi mumkin (balandligi 2 qavatdan koʻp emas):

joyi 90 gacha boʻlgan bolalar maktabgacha taʼlim tashkilotlari — chiqindilarini olib ketishni tashkil qilgan holda;

umumiy oʻrta va oʻrta maxsus taʼlim tashkilotlari hamda maktab-internatlar, boshlangʻich kasbiy taʼlim tashkilotlarida (oshxona, shifokor xonasi, kimyo va biologiya xonalari uchun suv quvuri va oʻyiqqa tushiriladigan oqova suvlarni chiqarib yuborish tizimi qurilishi sharti bilan).

244. Markazlashgan issiq suv taʼminoti boʻlmagan, hisobiy sigʻimi 600 dan ortiq oʻquvchiga moʻljallangan taʼlim tashkilotlari binolarining ovqatlanish bloklari uchun ishlab chiqarish oqova chiqindilarini chiqarish joylarida yogʻ tutib qoluvchi qurilmalarini oʻrnatishni hisobga olish kerak.

Bolalar maktabgacha taʼlim tashkilotlari ovqatlanish bloklari yogʻ tutkichlar bilan jihozlanmasligi lozim.

3-§. Elektrotexnika qurilmalari

245. Taʼlim tashkilotlari binolarida QMQ 2.08.02-23, SHNQ 2.04.17-19 va SHNQ 2.04.20-22 talabalarini hisobga olgan holda elektr qurilmalari, elektr yoritish, shahar telefon aloqa, simli eshittirish va televideniye qurilmalari nazarda tutilishi lozim.

246. Oʻquvchilar soni 1000 nafardan koʻp boʻlgan oʻquv muassasalari binolarining elektr qabul qiluvchilari elektr taʼminotining ishonchliligini taʼminlash darajasi boʻyicha quyidagilarga taalluqli boʻlishi lozim:

yongʻinga qarshi qurilmalar, xavfsizlik signalizatsiyasi, liftlarning elektr qabul qiluvchilari I toifaga;

binoning qolgan elektr qabul qiluvchilari — II toifaga.

247. Bolalar maktabgacha taʼlim tashkilotlari binolarida sunʼiy yoritish manbalari sifatida 2700 — 40000 K rang haroratli lampalardan foydalanish tavsiya etiladi.

248. Bolalar maktabgacha taʼlim tashkilotlari binolarida avtomatik yongʻin signalizatsiyasi qurilmalarini barcha xonalarda koʻzda tutish lozim (hojatxonalar, dushxonalar, kir yuvish-saralash xonalari, sabzavotlar omborxonalari, sovitish kameralari, boylerlar, nasos va ventilyatsiya kameralari bundan mustasno).

249. Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari va maktab-internatlar binolarida mahalliy eshittirish orqali yongʻin haqida odamlarni ogohlantirish koʻzda tutilgan boʻlishi kerak (boshlangʻich maktablar bundan mustasno).

Signal mahalliy sharoitga bogʻliq holda telefon juftligi boʻyicha markaziy kuzatuv punkti yoki tashqi signalizatsiya qurilmasiga (qoʻngʻiroq, chiroq) chiqarilishi lozim.

250. Binolar va xonalarni xavfsizlik signalizatsiyasi bilan jihozlash loyihalash topshirigʻiga muvofiq amalga oshirilishi kerak.

4-§. Gaz taʼminoti

251. Binolar gaz taʼminoti tizimlari SHNQ 2.04.08-22 ga hamda QR 05.02-23 muvofiq qurilishi lozim.

252. Taʼlim tashkilotlarining ixtisoslashtirilgan laboratoriyalarida texnologiya va loyihalash topshirigʻiga muvofiq tabiiy gaz yoki suyultirilgan gazdan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.

Shu bilan birga, suyultirilgan gaz ballonlarini joylashtirish bino tashqarisidagi ixtisoslashtirilgan shkaflarda taʼminlanishi kerak.

253. Asosiy binodan alohida joylashgan oshxonalarning ovqat pishirish joylarida tabiiy gazdan foydalanishda ovqat pishirish uskunalarga yoʻl qoʻyiladi.

Alohida turgan isitish qozonxonalarida gazdan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.

14-bob. Liftlar

254. Yoʻlovchi liftlari kirish vestibyulining sof pol sathi va yuqori qavat pol sathi orasidagi masofa (yuqori texnik qavat bundan mustasno) 13,2 m va undan koʻp boʻlgan binolarda yaʼni 4 qavatdan yuqori boʻlgan binolarda koʻzda tutilgan boʻlishi kerak. Zaruriyat boʻyicha nogironligi boʻlgan shaxslarni oʻrindiqli aravachalarda 2 va undan yuqori qavatlarga chiqishlarini, tashrifchilar uchun oshirilgan, yuqori komfort talablarini taʼminlash uchun balandligi 2 qavat hamda undan yuqori boʻlgan bino va inshootlarda liftlar qoʻllanishi mumkin.

SHNQ 2.01.02-04 va SHNQ 2.08.02-23 talablariga muvofiq binolarda yongʻin-qutqaruv boʻlinmalarini tashish rejimiga ega liftlarni oʻrnatilishiga yoʻl qoʻyiladi.

Lift kabinasi oʻlchamlari SHNQ 2.07.02-24 talablariga mos boʻlishi kerak (nogironligi boʻlgan shaxslarning oʻrindiqli aravachasini joylashtirish hisobga olingan holda).

15-bob. Energiya tejamkorlik

255. Taʼlim tashkilotlari binolari energiya tejamkor boʻlishi kerak.

Isitish, ventilyatsiya, konditsiyalashtirishga hisobiy solishtirma energiya xarajatlari SHNQ 2.01.18-24 talablariga javob berishi lozim.

256. Energiya tejamkorlik, energiya samaradorlikni loyihalashtirishning barcha bosqichlarida quyidagilar inobatga olinishi lozim:

qurilish maydonlari va hududlarida bino(inshootlar)ni joylashtirish;

optimal hajmiy-rejaviy yechimlarni tanlash;

loyihani batafsil ishlab chiqish jarayonida aniq loyiha yechimlarini aniqlash.

257. Binoni qurilish maydoniga joylashtirishda, imkon qadar, binoning boʻylama fasadini janubiy yoki unga yaqin tomonlarga yoʻnaltirilishini taʼminlash lozim.

Bino kompaktligi yoʻl qoʻyilgan chegaralarda korpus kengligi va qavatlar sonini oshirish hisobiga, tabiiy yoritish va tabiiy shamollatish talablarini hisobga olgan holda bino xonalarini ratsional blokirovkalash hisobiga taʼminlanishi kerak.

258. Taʼlim tashkilotlari binolarini SHNQ 2.01.04-18 ga muvofiq kamida ikkinchi issiqlik himoyasi darajasi bilan loyihalashtirish lozim.

Toʻsuvchi konstruksiyalarning issiqlik texnika parametrlari SHNQ 2.01.04-18 talablariga muvofiq boʻlishi kerak.

259. Issiqlik himoyasi, isitish, ventilyatsiya va konditsiyalashtirish tizimlarini loyihalashtirishda hisobiy ichki parametrlarni ushbu SHNQning 5, 9 va 12-ilovalari jadvallariga koʻra qabul qilish lozim.

Ichki parametrlarning chegaraviy yoki optimal qiymatlarini loyihalash topshirigʻi boʻyicha ikkinchi yoki uchinchi darajali issiqlik himoyasiga ega binolar uchun qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.

260. Tabiiy yoritishning normativ koʻrsatkichlarini taʼminlab, yoʻnaltirish va oynalash konstruksiyalari orqali yoʻl qoʻyiladigan issiqlik yoʻqotishlarini hisobga olgan holda binolarning optimal oynalash maydonini hisobga olish lozim.

Minimal yetarli oynalash maydoni binolarning shimolga qaragan fasadida taʼminlanishi kerak. Butun bino boʻyicha yorugʻlik oraliqlari maydoni tashqi devorlar maydoni yigʻindisining 25 foizidan oshmasligi kerak.

Quyoshdan himoya vositalar qoʻllanganda binolarning janubiy fasadlarida asoslanganda shaffof toʻsiqlar maydonini oshirishga yoʻl qoʻyiladi. Gʻarbiy fasadlarning oynavandligi 40 foizdan oshmasligi lozim.

261. Binoning yuqori shovqin fonli hududda joylashishida shovqin va issiqlikni himoyalash xususiyatlari boʻyicha samarali deraza konstruksiyalarini — ikkitali va uchtali oynapaketlarni, issiqlik oʻtkazishga meʼyordan yuqoriroq qarshilikka ega boʻlgan samarali shaffof fasad toʻsiqlarini (orasi gʻovakli, yorugʻlik qaytaruvchi qoplamali) qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.

262. Sovuq havoning kirib kelishidan himoyalash uchun tashqi kirish eshiklarini prujinali yopish qurilmalari bilan jihozlash lozim.

Kirishlarni yengillashtirilgan, shu jumladan, shaffof konstruksiyali taqab qurilgan isitilmaydigan tamburlar bilan jihozlash tavsiya etiladi.

Xonalarda mikroiqlim parametrlarini avtomat tarzda yoki qoʻlda tartibga solishni inobatga olish lozim.

263. Taʼlim tashkilotlari binolarida energiya samaradorligini oshirish uchun iliq mavsumda issiq suv taʼminotining 50 foizini taʼminlash uchun SHNQ 2.04.16-23 boʻyicha quyosh generatorlaridan va elektr taʼminotining bir qismini taʼminlashda fotoelektrik stansiyalardan SHNQ 2.04.15-23 boʻyicha foydalanish tavsiya etiladi.

SHNQ 2.08.06-23 “Taʼlim tashkilotlari. Loyihalash talablari” shaharsozlik normalari va qoidalariga 1-ILOVA

Davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalaridagi elementlarning tarkibi va maydonlari

Izoh: Uchastkalar elementlarining tarkibi va maydonlari muayyan shaharsozlik shartlari boʻyicha maktab-internatning sigʻimliligi va ixtisoslashuvi, uchastkalar oʻlchamlari va sh.k hisobga olingan holda belgilanadi.

SHNQ 2.08.06-23 “Taʼlim tashkilotlari. Loyihalash talablari” shaharsozlik normalari va qoidalariga 2-ILOVA

Nogironligi boʻlgan bolalar uchun maktabgacha taʼlim tashkilotlarida tibbiyot xonalarining 72 — 120 oʻringa (6 — 10 guruh) hisoblaganda tarkibi va maydonlari

Izoh: Xonalar tarkibi va maydonlari muayyan sharoitlar boʻyicha loyihalash topshirigʻi bilan belgilanadi (muassasaning sigʻimi va ixtisoslashuvi hisobga olinadi).

SHNQ 2.08.06-23 “Taʼlim tashkilotlari. Loyihalash talablari” shaharsozlik normalari va qoidalariga 3-ILOVA

Nogironligi boʻlgan bolalar uchun maktabgacha taʼlim tashkilotlarida umumiy xizmat xonalari va maʼmuriy-xoʻjalik xonalarining tarkibi va maydonlari (72 — 120 oʻringa hisoblaganda)

Izoh: Xonalar tarkibi va maydonlari mahalliy shart-sharoitlar boʻyicha loyihalashtirishga topshiriq bilan belgilanadi.

SHNQ 2.08.06-23 “Taʼlim tashkilotlari. Loyihalash talablari” shaharsozlik normalari va qoidalariga 4-ILOVA

Davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari xonalarining tarkibi va maydonlari

*) Koʻzi ojiz bolalar va tayanch-harakat apparatida nuqsonlar boʻlgan bolalar, miya serebral falaji boʻlgan bolalar uchun

Izohlar: 1. 2-ustunda qavs ichida koʻzi ojiz bolalar uchun maktab-internatlardagi xonalar maydonlari koʻrsatilgan.

2. Xonalarning tarkibi va maydoni muayyan qurilish shartlari boʻyicha loyihalashtirishga topshiriq bilan belgilanadi.

3. Kommunikatsiya, evakuatsiya xonalari, yordamchi va texnik xonalar loyihada belgilanadi.

SHNQ 2.08.06-23 “Taʼlim tashkilotlari. Loyihalash talablari” shaharsozlik normalari va qoidalariga 5-ILOVA

Maktabgacha taʼlim tashkilotlari binolarida sovuq mavsum uchun hisobiy havo harorati va havo almashinuvining vaqt birligidagi intensivligi

Izohlar: 1. N — normalashtiriladigan qiymatlar, G va O — issiqlik boʻyicha komfortning chegaraviy va optimal parametrlari.

2. Talabdagi havo almashinuvi tabiiy tortish ventilyatsiyasi orqali taʼminlanishi lozim.

3. Basseynlar uchun zallar ventilyatsiyasi sport inshootlari ventilyatsiyasiga qoʻyiladigan talablarga muvofiq loyihalashtirilishi lozim.

SHNQ 2.08.06-23 “Taʼlim tashkilotlari. Loyihalash talablari” shaharsozlik normalari va qoidalariga 6-ILOVA

Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari

NOMENKLATURASI

Izoh: muayyan shaharsozlik sharoitlari uchun boshlangʻich va yuqori sinflarning turli nisbatlariga ega boʻlgan maktablar qoʻllanishi mumkin (loyihalashtirishga topshiriq boʻyicha).

SHNQ 2.08.06-23 “Taʼlim tashkilotlari. Loyihalash talablari” shaharsozlik normalari va qoidalariga 7-ILOVA

Ixtisoslashtirilgan maktab va maktab-internat nomenklaturasi

Izoh: Sinflar soni mahalliy shart-sharoitlar boʻyicha loyihalashtirishga topshiriq bilan aniqlik kiritiladi.

SHNQ 2.08.06-23 “Taʼlim tashkilotlari. Loyihalash talablari” shaharsozlik normalari va qoidalariga 8-ILOVA

Davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalarining turlari

Izohlar: 1. Sigʻim mahalliy shart-sharoitlar boʻyicha loyihalashtirishga topshiriq bilan belgilanadi;

2. 2 yoshdan 3 yoshgacha bolalar uchun ilk rivojlanish guruhlari loyihalashtirishga topshiriq bilan koʻzda tutiladi;

3. Jismoniy va aqliy rivojlanishida nuqsoni boʻlgan maktabgacha yoshdagi bolalar uchun guruhlar ixtisoslashtirilgan profilli maktab-internatlar (asosiy toʻrt tur boʻyicha) tarkibida koʻzda tutilishi mumkin.

SHNQ 2.08.06-23 “Taʼlim tashkilotlari. Loyihalash talablari” shaharsozlik normalari va qoidalariga 9-ILOVA

Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari va maktab-internatlari binolarida sovuq mavsum uchun hisobiy harorat hamda havo almashinuvining vaqt birligidagi intensivligi

* Xonalar turi SHNK 2.08.02-23 ga muvofiq olinishi kerak.

Izohlar: 1. N — normalanadigan miqdor, Ch va O — issiqlik komfortining chegaraviy va optimal parametrlari.

2. 1 — 4 sinflar uchun sinf xonalarida va burchakda joylashgan xonalarda, dam olish xonalari va oʻyin xonalarida hisobiy havo haroratini ushbu jadvalda koʻrsatilganidan 1+2 ºS ga baland qabul qilish tavsiya etiladi.

SHNQ 2.08.06-23 “Taʼlim tashkilotlari. Loyihalash talablari” shaharsozlik normalari va qoidalariga 10-ILOVA

Davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalarining sigʻimi va toʻldirilishi

Izohlar:

1. Maktab-internatlarning toʻldirilishi va tarkibi loyihalashtirishga topshiriq bilan belgilanadi, zarurat boʻlganda maktabgacha boʻlim va yordamchi sinflar koʻzda tutiladi, shunga muvofiq maktab-internatning sigʻimi belgilanadi;

2. Intellektida buzilishi boʻlgan bolalar va oʻsmirlar uchun maktab-internatlar sinflarining sigʻimliligi 16 nafar bolani, boshqa turdagi hamma maktab-internatlarda 12 nafar bolani tashkil qiladi. Maktabgacha taʼlim guruhining sigʻimliligi 12 nafar bolani, yordamchi sinfniki 7 nafar bolani tashkil qiladi.

SHNQ 2.08.06-23 “Taʼlim tashkilotlari. Loyihalash talablari” shaharsozlik normalari va qoidalariga 11-ILOVA

Maxsus maktab-internatlarda ishlab chiqarish taʼlimi ustaxonalarining

ROʻYXATI

“-” belgisi maktab-internat tarkibida ustaxona mavjud emasligini, “+” belgisi mavjudligini bildiradi.

Izohlar: 1. Ustaxonalar 1 shugʻullanuvchiga 5-6 m2 hisobidan koʻzda tutiladi (asbob-uskunalar joylashuvi va oʻtish joylari hisobga olingan holda). Ustaxonalarning barcha xonalarida qoʻl yuvgichlar koʻzda tutilishi lozim.

2. Ustaxonalarning jihozlanishi texnologik asoslovlar boʻyicha koʻzda tutiladi (koʻrlar jamiyatining oʻquv muassasalari va tashkilotlari uchun chiqarilayotgan asbob-uskunalar hisobga olingan holda).

3. Ustaxonalarning yordamchi xonalari xomashyo va tayyor mahsulot omborlari (8 — 12 m2 dan), asbob saqlanadigan xona (8 — 10 m2), ustaning xonasi (8 — 10 m2), garderobxona (8 — 12 m2), loyihalashtirishga topshiriq boʻyicha boshqa xonalarni oʻz ichiga oladi.

4. Ustaxonalar blokida sanitariya uzellari koʻzda tutilishi lozim.

5. Kasbiy ishlab chiqarish tayyorgarligi ustaxonalari SHNQ 2.09.04-09 ga muvofiq ishlab chiqarish xonalariga, sanitariya-maishiy xonalar tarkibi va joylashuviga qoʻyiladigan texnologik talablarni hisobga olgan holda loyihalashtirilishi lozim.

SHNQ 2.08.06-23 “Taʼlim tashkilotlari. Loyihalash talablari” shaharsozlik normalari va qoidalariga 12-ILOVA

Oʻrta maxsus, kasbiy va oliy taʼlim tashkilotlari xonalarida sovuq mavsum uchun hisobiy havo harorati va havo almashinuvining vaqt birligidagi intensivligi

* Xonalar turi SHNK 2.08.02-23 ga muvofiq olinadi.

Izoh: Sigʻimi 30 kishigacha boʻlgan xonalarda tabiiy chiqaruvchi ventilyatsiyani koʻzda tutish lozim.