Gaz holatidagi yoqilgʻida ishlovchi apparatlarning xavfsizligi toʻgʻrisidagi texnik reglamentni tasdiqlash haqida (887-son)

26.12.2024

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining

qarori

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligining faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2024-yil 28-fevraldagi PQ-91-son qarori ijrosini taʼminlash, shuningdek, gaz holatidagi yoqilgʻida ishlovchi apparatlarning xavfsizligiga qoʻyiladigan talablarni yanada takomillashtirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Quyidagilar:

gaz holatidagi yoqilgʻida ishlovchi apparatlarga qoʻyiladigan xavfsizlik talablari, ulardan foydalanish qoidalari va talablarini belgilovchi hujjatlarga, shuningdek, qadoqlash va tamgʻalashga hamda identifikatsiya qilish va muvofiqligini baholashga qoʻyiladigan talablarni nazarda tutuvchi Gaz holatidagi yoqilgʻida ishlovchi apparatlarning xavfsizligi toʻgʻrisidagi texnik reglament (keyingi oʻrinlarda — Texnik reglament) 1-ilovaga muvofiq;

Gaz holatidagi yoqilgʻida ishlovchi apparatlarning xavfsizligi toʻgʻrisidagi texnik reglamentni joriy etish sxemasi 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Texnik reglament rasmiy eʼlon qilingan kundan boshlab olti oy oʻtgach amalga kiritilsin.

3. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 3-ilovaga muvofiq ayrim qarorlari ushbu qaror rasman eʼlon qilingan kundan eʼtiboran olti oy oʻtgandan soʻng oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin.

4. Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi, Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi bilan birgalikda ushbu qarorning maqsadlari, mazmuni va uni qoʻllash tartibi toʻgʻrisida aholi, vazirliklar, idoralar va boshqa tashkilotlar hamda tadbirkorlik subyektlarining keng xabardor qilinishini taʼminlasin.

5. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari A.J. Ramatov hamda Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi raisi A.V. Rafikov zimmasiga yuklansin.

Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV

Toshkent sh.,

2024-yil 26-dekabr,

887-son

Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 26-dekabrdagi 887-son qaroriga 1-ILOVA

Gaz holatidagi yoqilgʻida ishlovchi apparatlarning xavfsizligi toʻgʻrisida

TEXNIK REGLAMENT

1-bob. Umumiy qoidalar

1-§. Maqsadi va qoʻllash sohasi

1. Mazkur Texnik reglament gaz holatidagi yoqilgʻida ishlovchi apparatlarga (keyingi oʻrinlarda — gaz uskunalari) qoʻyiladigan xavfsizlik talablarini belgilaydi.

2. Mazkur Texnik reglamentga 1-ilovaga muvofiq Majburiy tartibda muvofiqligi baholanishi lozim boʻlgan gaz holatidagi yoqilgʻida ishlovchi apparatlarning roʻyxatida keltirilgan gaz uskunalari mazkur Texnik reglamentni tartibga solish obyektlari hisoblanadi.

3. Ushbu Texnik reglament:

motor yoqilgʻisi sifatida gazdan foydalaniladigan uskunalarga;

davlat mudofaasining buyurtmalari boʻyicha yetkazib beriladigan gaz uskunalariga;

sanoat korxonalarida texnologik jarayonlarda foydalanish uchun moʻljallangan gaz uskunalariga nisbatan tatbiq etilmaydi.

4. Gaz uskunalari mazkur Texnik reglament talablariga muvofiq boʻlganda, Oʻzbekiston Respublikasi hududida muomalaga chiqariladi.

5. Agar gaz uskunalarining ayrim turlari uchun boshqa texnik reglamentlar qabul qilingan va amalda boʻlsa, u holda ushbu gaz uskunasiga nisbatan qoʻllaniladigan barcha texnik reglamentlarning talablari tatbiq etiladi.

6. Ishlab chiqaruvchi tashkilotlar ushbu Texnik reglament talablariga muvofiq turkum ishlab chiqarish jarayonlarini taʼminlovchi hujjatlarga ega boʻlishlari shart.

2-§. Atamalar va taʼriflar

7. Ushbu Texnik reglamentda quyidagi atamalar va taʼriflardan foydalaniladi:

bozorga chiqarish — tijorat faoliyati jarayonida bozorda tarqatish yoki foydalanish uchun har qanday uskuna va jihozlarni toʻlov asosida yoki bepul yetkazib berish;

boshqarish va sozlash qurilmalari — gaz uskunasiga oʻrnatish uchun moʻljallangan texnologik jarayonlarning parametrlarini (rejimalarini) qoʻlda yoki avtomatik ravishda amal qilinishini taʼminlaydigan texnik vositalar;

Vobbe diapazoni — hajmli (mos ravishda eng past yoki eng yuqori qiymatini) yonish issiqligining gazsimon yoqilgʻi nisbiy zichligining (gazsimon yoqilgʻi zichligini standart sharoitlardagi havo zichligiga nisbati) kvadrat ildiziga nisbati;

gaz turlari — Vobbe diapazoni bilan bogʻliq boʻlgan oʻxshash yonish xususiyatiga ega boʻlgan gazsimon yoqilgʻilar guruhini anglatadi;

gaz holatidagi yoqilgʻi — 15°C haroratda va 101,325 kPa atmosfera bosimida gazsimon holatida boʻlgan yoqilgʻi;

yonish kamerasini shamollatish — gaz uskunalarining yonish kamerasida yonmay qolgan gazni va yondirgichga gaz yetkazilmaganda, dudboʻrondan havo bilan siqib chiqarish jarayoni;

yondirgichning alangalanish vaqti — yondirgichga gaz berilgan vaqtdan boshlab olovning yonishi va gaz yondirgich qurilmasining butun yuzasiga tarqalishigacha boʻlgan vaqt oraligʻi;

yoqish — asosiy va (yoki) oʻt oldiruvchi yondirgichda gaz havo aralashmasining alangalanishi sodir boʻlishi va alanga mavjudligini qayd qilish jarayoni;

ishga tushirish vaqti — yondirgichga gaz berilgandan keyin alanga paydo boʻlishiga qadar boʻlgan vaqt;

ishga tushirish quvvati — gaz uskunasining yondirgichiga gaz berilgan vaqtdan boshlab olov mavjudligi qayd etilgunga qadar boʻlgan vaqt oraligʻidagi oʻrtacha quvvat;

ishlab chiqarish nazorati — texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga muvofiq isteʼmolchilar uchun moʻljallangan qurilmalarni sinovdan oʻtkazish va oʻlchash uchun zarur boʻlgan oʻlchash va sinash uskunalarini, malakali kadrlarni oʻz ichiga olgan tizimning mavjudligi;

ishga tushirish — qurilmadan oxirgi foydalanuvchi tomonidan birinchi marta foydalanishni bildiradi;

import qiluvchi — mahsulot yetkazib beruvchi xorijiy ishlab chiqaruvchi (sotuvchi) bilan tashqi savdo bitimini tuzib, ushbu mahsulotni respublika hududida muomalaga chiqaradigan va uning Texnik reglament talablariga muvofiqligi uchun javobgar boʻlgan, qonunchilikda belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtgan yuridik yoki jismoniy shaxs;

kombinatsiyalashgan yondirgich — gaz holatidagi yoki suyuq turdagi yoqilgʻini alohida yoqishga moʻljallangan yondirgich;

toʻliq dastlabki aralashma hosil qiladigan yondirgich — yonishi uchun yondirgichning teshik joylaridan chiqishidan oldin gazni havo bilan aralashtiradigan yoki tayyor yonuvchi aralashmani yetkazib beradigan yondirgich;

foydalanish hujjatlari — alohida yoki boshqa hujjatlar bilan birgalikda gaz uskunalarining ishlash qoidalarini belgilaydigan va (yoki) ularning xavfsizligi uchun ishlab chiqaruvchi tomonidan kafolatlangan asosiy parametrlar va xususiyatlar, qiymatlarini tasdiqlovchi hamda foydalanish, shuningdek, kafolatlar va belgilangan xizmat muddati davomida gaz uskunasining ishlashi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni aks ettiruvchi hujjatlar;

xavfsizlik qurilmasi — nazorat qilinadigan parametrlarning ruxsat etilgan chegaralardan chiqishida asosiy yondirgichga avtomatik tarzda gaz uzatishning toʻxtatilishini taʼminlovchi va gaz uskunalariga oʻrnatiladigan qurilma;

qayta yoqish — gaz uskunalari konstruksiyasida, uskunaning ishlashi davomida alanga oʻchgandan soʻng yondirgichga gaz yetkazib berilishi toʻxtatilib, oʻrnatilgan programma asosida yondirgichni avtomatik ravishda ishga tushirish jarayoni;

qadoqlar — xom ashyo va tayyor mahsulotlarni joylashtirish, himoya qilish, tashish, yuklash va tushirish, yetkazib berish va saqlash uchun ishlatiladigan mahsulot.

2-bob. Gaz uskunalarining xavfsizlik talablari

1-§. Umumiy talablar

8. Import qiluvchi gaz uskunalarida quyidagi maʼlumotlarni koʻrsatishi shart:

tashkilot nomi, roʻyxatga olingan tovar nomi yoki tovar belgisi;

tashkilotning pochta manzili (maʼlumotlarni gaz uskunasida koʻrsatish imkoni boʻlmasa, oʻramda yoki gaz uskunaning hujjatlarida koʻrsatishga yoʻl qoʻyiladi).

Maʼlumotlar aniq, isteʼmolchilarga va nazorat qiluvchi idoralarga tushunarli tarzda davlat tilida boʻlishi kerak.

9. Import qiluvchi isteʼmolchilarga va nazorat qiluvchi idoralarga gaz uskunalarini xavfsizlik boʻyicha yoʻriqnoma va maʼlumotlar bilan birga davlat tilida taqdim qilishi kerak.

10. Gaz uskunasi import qiluvchilar tasarrufida boʻlgan vaqtda, ularni saqlash yoki tashish shartlari ushbu Texnik reglament talablariga zid boʻlmasligi shart.

11. Mazkur Texnik reglament gaz uskunalariga zarur boʻladigan minimal talablarni belgilaydi va quyidagilarni taʼminlaydi:

portlash va yongʻin xavfsizligi;

elektr xavfsizligi;

mexanik va termik xavfsizlik;

ekologik xavfsizlik;

energiya samaradorligi.

12. Gaz uskunasining egasi belgilangan tartibda foydalanish hujjatlariga muvofiq uskunani oʻrnatish, ishga tushirish va sozlash ishlari amalga oshirilishi, undan foydalanish va unga texnik xizmat koʻrsatilishini taʼminlashi lozim.

13. Gaz uskunasining (uning qismlari) foydalanish hujjatlari qoʻllanish davrida Texnik reglament talablariga javob berishi kerak.

14. Ishlab chiqaruvchi oʻzi ishlab chiqargan mahsulotlarning Texnik reglamentda belgilangan talablarga muvofiqligini doimiy ravishda taʼminlab borishga masʼuldir hamda belgilangan talablar boʻyicha ishlab chiqarish nazoratini amalga oshiradi.

15. Agar gaz uskunalari boshqarish qurilmasi bilan jihozlangan boʻlsa, ularning ishlashi xavfsizlik qurilmalari ishiga taʼsir qilmasligi shart.

16. Gaz uskunasining boshqarish, sozlash yoki xavfsizlik qurilmalari ishdan chiqqan holatlarida ham xavfsizlik taʼminlanishi shart.

17. Gaz uskunasining boshqarish, rostlash va berkitish moslamasi foydalanuvchi tomonidan yoʻl qoʻyiladigan xatolarni bartaraf etish boʻyicha tegishli koʻrsatmalar va belgilarga ega boʻlishi shart.

18. Gaz uskunasida ishlab chiqaruvchi tomonidan oʻrnatiladigan va rostlanadigan hamda foydalanuvchi yoki oʻrnatuvchi tomonidan sozlashni talab qilmaydigan xavfsizlik, boshqarish va rostlash qurilmalari mos ravishda himoyalangan boʻlishi kerak.

19. Foydalanish hujjatlarida gaz uskunalaridan foydalanish shartlarini cheklaydigan yoki xavfsizlik choralarini koʻrish zarurligi toʻgʻrisida ogohlantiruvchi maʼlumotlar koʻrsatiladi.

20. Savdo koʻrgazmalari, yarmarkalar yoki namoyishlarda ushbu Texnik reglamentga muvofiq boʻlmagan gaz uskunalarini namoyish qilish mumkin emas, bunda gaz uskunalari ochiq koʻrinadigan belgi bilan koʻrsatilgan boʻlishi kerak. Bu belgi ularning muvofiqligi tasdiqlanmaganligini va muomalaga chiqarilishiga yoʻl qoʻyilmasligini bildiradi. Namoyishlar davomida gaz uskunalari egasi tomonidan insonlar xavfsizligini taʼminlash uchun zarur xavfsizlik choralari koʻrilishi lozim.

2-§. Portlash va yongʻin xavfsizligiga qoʻyiladigan talablar

21. Gaz uskunalarining gaz quvurlariga ulanish qismi germetik boʻlishi shart.

22. Gaz uskunalari konstruksiyasi tayanchiga va unga tegib turgan yuzalarga yongʻin xavfini tugʻdirmasligi kerak.

23. Yondirgich uning butun yuzasi boʻylab bir tekis alangalanishni taʼminlashi shart.

24. Xonalarda va yopiq joylarda foydalanishga moʻljallangan gaz uskunalari gaz toʻplanib qolishning oldini olishni taʼminlovchi uskuna bilan jihozlangan boʻlishi kerak. Gaz uskunalarining oʻrnatish, texnik xizmat koʻrsatish va taʼmirlash yoʻriqnomasida xonani shamollatishga talablar (sharoitlar) mavjud boʻlganda, ushbu uskunasiz foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.

25. Gaz uskunalari gazsimon yoqilgʻini yoqish paytida kondensatni hosil boʻlishini istisno qilishni taʼminlashi kerak (kondensatsiya rejimida ishlaydigan gaz uskunalari bundan mustasno).

26. Gaz uskunalarini loyihalashtirishda va ishlab chiqarishda tashqi yongʻin sodir boʻlganda, portlash xavfi minimallashtirilgan boʻlishi shart.

27. Gaz uskunalari ularning gazli konturiga suv va hisobga olinmagan havoning kirishiga yoʻl qoʻyilmaydigan holatda loyihalashtirilishi va ishlab chiqarilishi shart.

28. Gaz uskunalari yoqish manbalari taʼsirida portlash yuzaga keltirib chiqarmasligi kerak.

29. Gaz uskunalarining konstruksiyasi havoni tabiiy tortish orqali yonish kamerasini shamollatish, yondirgichni yoqishdan va qayta yoqishdan oldin havoni ventilyator bilan majburiy yetkazib berish yoki dudburondan tortib olinishi hisobiga taʼminlanishi kerak.

30. Gaz uskunasini qayta yoqish zarurati boʻlganda, yondirgichning yoqish va qayta yoqish vaqti oraligʻida gaz uskunasi maʼlum muddat shamollatilishi kerak.

31. Gaz uskunalariga oʻrnatilgan yondirgichlarning (shu jumladan, toʻliq dastlabki aralashma hosil qiladigan va kombinatsiyalashgan) konstruksiyasi quyidagilarni taʼminlashi lozim:

yoqish va qayta yoqish vaqtida yondirgichning butun yuzasi boʻylab bir tekis alangalanishini taʼminlash;

ishlab chiqaruvchi tomonidan koʻzda tutilgan barcha rejimlarda gaz holatidagi yoqilgʻini yoqishda portlash va yongʻin chiqish xavfini istisno qilishi kerak.

32. Gaz uskunalarida ishga tushirish quvvati va yondirgichning alangalanish vaqti, yoqish va qayta yoqishda, qayta alangalatishga urinishlar soni, alanga oʻchib qolganda gazni uzatishni toʻxtatish vaqti yonmay qolgan gazlarning yigʻilib qolmasligi uchun chegaralangan boʻlishi kerak.

33. Gaz uskunalari ularga tegib turuvchi boshqa yuzalarni qizdirmasligi kerak.

34. Gaz uskunalarining yongʻin xavfsizligiga qoʻyiladigan boshqa talablar Oʻzbekiston Respublikasining “Yongʻin xavfsizligi toʻgʻrisida”gi Qonuni va texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga muvofiq belgilanadi.

35. Gaz uskunalarini joylashtirish uchun moʻljallangan xonalar yongʻin xavfsizligi, shaharsozlik normalari va qoidalarida, texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi boshqa meʼyoriy hujjatlarda belgilangan talablarga javob berishi kerak.

3-§. Elektr xavfsizligiga qoʻyiladigan talablar

36. Elektr kuchlanishning yoki yordamchi energiya tavsifining oʻzgarishi, shuningdek, elektr energiyasining uzilishi va keyinchalik qayta tiklanishi gaz uskunalarining xavfsizligini buzmasligi kerak.

37. Elektr tarmogʻiga ulangan gaz uskunasi elektr toki taʼsiridan himoyalangan boʻlishi kerak.

38. Gaz uskunalari ularni loyihalashtirishda va ishlab chiqarishda elektromagnit hodisalar va gaz bilan bogʻliq har qanday xavflardan himoyalangan boʻlishi kerak.

4-§. Mexanik va termik xavfsizlik talablari

39. Gaz uskunalari normal foydalanishda, ularning xavfsizligiga taʼsir qilishi mumkin boʻlgan beqarorlik, deformatsiya, sinish, yemirilish yoki biror-bir zararli moddalarning ajralib chiqish holatlari yuzaga kelmaydigan holda loyihalashtirilishi va ishlab chiqarilishi kerak.

40. Gaz uskunalarini ishga tushirishda yoki ishlatish vaqtida hosil boʻladigan kondensat gaz uskunalarining xavfsiz ishlashiga taʼsir qilmasligi kerak.

41. Gaz uskunalarining konstruksiyasi foydalanish davrida uning xavfsizlik darajasi Texnik reglament talablaridan pasayishiga olib keladigan mustahkamlikning yoʻqotilishi, shaklining oʻzgarishi, nosozliklar yoki keskin yemirilish holatlarini istisno qilishi kerak.

42. Gaz uskunalarining xavfsizligiga taʼsir qiladigan, paydo boʻladigan shakl oʻzgarishining oldini olish uchun bosim ostida boʻladigan barcha qismlar foydalanishdagi mexanik va harorat yuklanishlariga bardosh berishi kerak.

43. Gaz uskunalarini ishlab chiqarishda foydalanadigan materiallar qoʻllanilishiga koʻra mos boʻlishi va uskunaning foydalanish davrida uchraydigan mexanik, issiqlik va kimyoviy taʼsirga chidamli boʻlishi kerak.

44. Ovqat pishirish va issiq suv taʼminoti uchun moʻljallangan gaz uskunalarida, Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilangan tartibda ushbu maqsadlarda ishlatishga ruxsat etilgan materiallardan foydalanishi shart.

45. Gaz uskunalarining yuqori haroratda ishlovchi qismlari bilan qobiq orasida qoʻllaniladigan issiqlik izolyatsiyasi meʼyoriy termik va mexanik kuchlanishlarga bardosh berishi, foydalanishning normal sharoitlarida materialdan biror-bir zararli moddalar ajralib chiqmasligi kerak.

46. Gaz uskunalari himoya, boshqaruv yoki sozlovchi qurilmalarining ishdan chiqishi xavfli vaziyatga olib kelmasligini inobatga olgan holda loyihalashtirilishi va ishlab chiqarilishi shart.

47. Gaz uskunalarini ishlatishda har qanday xatoliklarning oldini olish maqsadida boshqaruv va sozlash qurilmalari kerakli belgilar va yoʻriqnomalar bilan taʼminlangan boʻlishi shart. Ularning konstruksiyasi tasodifiy ishlab ketishini istisno qilishi kerak.

48. Xonalarda va yopiq xonalarda ishlashga moʻljallangan gaz uskunalari har qanday holatlarda, ulardagi yonmay qolgan gazlar xonaga yigʻilib qolmasligini inobatga olgan holda loyihalashtirilishi va ishlab chiqarilishi kerak.

49. Kondensatsiya qozonlaridan tashqari yonish uchun havoning majburiy oqimini taʼminlovchi yondirgichli isitish qozonlarining materiallariga, kimyoviy tarkibi va mexanik xususiyatlariga, ishlab chiqarishdagi payvand birikmalariga boʻlgan xavfsizlik talablari mazkur Texnik reglamentga 2-ilovaning 1 — 4 jadvallarida belgilangan.

5-§. Ekologiya va atrof-muhit xavfsizligi talablari

50. Gaz uskunalari olovning barqarorligini va yonish mahsulotlarida uglerod va azot oksidlarining tarkibini texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarda belgilangan oʻrtacha kunlik maksimal ruxsat etilgan konsentratsiyalardan oshmaydigan miqdorda taʼminlashi kerak.

51. Dudboʻron bilan birlashgan gaz uskunalaridan yonish mahsulotidagi chiqindilarning xonaga tasodifiy chiqishini istisno qilishi kerak.

52. Dudboʻron bilan birlashgan gaz uskunalarida yonish mahsulotlarini chiqarish tizimining buzilishida gazning yondirgichga uzatilishini toʻxtatishi kerak.

521. Isitish qozonlari shunday loyihalashtirilishi kerakki, bunda quvvati 75 kVt dan yuqori isitish qozonlari dudboʻroni orqali yonish mahsulotidan atrof-muhitga ajralib chiqayotgan chiqindilar konsentratsiyasini kamaytirish maqsadida maxsus filtr bilan jihozlangan boʻlishi kerak.

53. Gaz uskunalari kondensatni chiqarib yuborish qurilmalari bilan jihozlangan boʻlishi kerak.

6-§. Energiya samaradorligi talablari

54. Gaz uskunalari energiya tejamkor, oqilona va samarali hamda xavfsiz foydalanishni taʼminlaydigan hamda oʻlchash vositalari bilan jihozlangan boʻlishi kerak.

7-§. Boshqarish va sozlash hamda xavfsizlik qurilmalariga qoʻyiladigan talablar

55. Gaz uskunalari xavfsizlik, boshqarish va sozlash qurilmalari bilan jihozlangan boʻlishi kerak.

56. Isteʼmolchi tomonidan gaz uskunasining xavfsizlik, boshqarish va sozlash qurilmalari yiliga kamida bir marta gaz taʼminoti tashkiloti yoki vakolatga ega boʻlgan tegishli tashkilotlarni jalb qilgan holda tekshirilishi va koʻrikdan oʻtkazilishi kerak.

57. Gaz uskunalari xavfsizlik, boshqarish va sozlash qurilmalari ishdan chiqqanda xavfsizlikni taʼminlashi kerak.

58. Boshqarish va sozlash qurilmalari, shuningdek, gaz uskunasining berkitish moslamalari foydalanuvchi (xizmat koʻrsatuvchi xodimlar) tomonidan xato harakatlarning oldini olish uchun tegishli belgilarga ega boʻlishi kerak.

3-bob. Foydalanish hujjatlariga qoʻyiladigan talablar

59. Gaz uskunalarining yetkazib berish jamlamasi davlat tilidagi pasport, gaz uskunasini oʻrnatish, texnik xizmat koʻrsatish va taʼmirlash yoʻriqnomasi hamda undan foydalanish qoʻllanmasini oʻz ichiga olishi kerak.

60. Gaz uskunalarini toʻgʻri va xavfsiz oʻrnatish, ishga tushirish, ishlatish va texnik xizmat koʻrsatish uchun ishlab chiqaruvchi yetarli va toʻliq maʼlumotlarni taqdim qilishi shart.

61. Gaz uskunalarning pasporti gaz uskunasini identifikatsiya qilish uchun asosiy hujjat hisoblanadi. Oʻzbekiston Respublikasi hududida muomalada boʻlishi uchun gaz uskunasining pasporti boʻlishi shart.

Gaz uskunalarining pasportida ishlab chiqaruvchi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, gaz uskunalarining ishlab chiqarilgan sanasi va zavod raqami, alohida qismlarining asosiy texnik tasniflari, shuningdek, xizmat qilish muddati koʻrsatiladi.

62. Gaz uskunalarini oʻrnatish, ularga texnik xizmat koʻrsatish va taʼmirlash boʻyicha yoʻriqnomasi quyidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olishi kerak:

gaz uskunasining umumiy tasnifi va uni ishlatish tartibi;

gaz uskunasining nominal issiqlik quvvati va (yoki) issiqlik ishlab chiqarishi;

ishlatiladigan gazlarning turlari va nominal bosimlari;

gaz uskunasini bir turdagi gazdan boshqasiga oʻtkazish tartibi;

yonish jarayonini taʼminlash, yonmagan gazlarning xavfli hajmi toʻplanishini bartaraf etish va yonish mahsulotlarini chiqarib tashlashni taʼminlaydigan sharoitlarni yaratish uchun gaz uskunalari oʻrnatilgan xonani shamollatishga qoʻyiladigan talablar;

blokli gaz yondirgichlarga qoʻyiladigan talablar, zarur boʻlganda esa, ishlab chiqaruvchi tomonidan tavsiya etilgan toʻgʻri yigʻish va sozlashni kafolatlash, eʼlon qilingan texnik tavsiflarni va foydalanish vaqtida gaz uskunalarining xavfsizligini taʼminlash uchun tavsiya etilgan ularning kombinatsiyalari roʻyxati;

isitish uskunalari uchun suvning kimyoviy tarkibiga boʻlgan talablar (suv issiqlik tashuvchi boʻlgan hollarda);

elektrda ishlaydigan avtomatika tizimga ega gaz uskunasi uchun elektr tarmogʻidagi nominal kuchlanishi;

gaz uskunalaridan foydalanish jarayonida texnik xizmat koʻrsatish muddatlari va turlari;

texnik nosozliklar va ularni bartaraf etish usullari;

ishlab chiqaruvchining nomi va joylashgan joyi (ishlab chiqaruvchining vakolatli vakili), u bilan bogʻlanish uchun maʼlumot;

gaz uskunalari ishlab chiqarilgan oy va yili va (yoki) qoʻllash joyi va ishlab chiqarilgan sanani aniqlash usuli toʻgʻrisidagi maʼlumotlar.

63. Gaz uskunalarini taʼmirlash, oʻrnatish va ularga texnik xizmat koʻrsatish davomida tegishli yoʻriqnomalardan tashqari gaz uskunasiga oʻrnatadigan moslamasi va uskunasi taqdim etilishi kerak.

64. Ishlab chiqaruvchi tomonidan gaz uskunalarining yoʻriqnomalarida tayyor uskunaning asosiy qismini tashkil etadigan moslamalarga koʻrsatiladigan sozlash, foydalanish va texnik xizmatlar boʻyicha barcha kerakli maʼlumotlar boʻlishi kerak.

65. Gaz uskunalarini ishlatish boʻyicha qoʻllanmada gaz uskunalaridan foydalanish shartlarini cheklovchi yoki xavfsizlik choralarini koʻrish zarurligi toʻgʻrisida ogohlantiruvchi maʼlumotlar, shuningdek, ularning butun xizmat muddati davomida xavfsiz ishlashi uchun zarur boʻlgan maʼlumotlar boʻlishi va foydalanuvchiga ularning imkoniyatlari cheklanganligini koʻrsatishi kerak.

66. Foydalanish qoʻllanmasida gaz uskunasini xavfsiz utilizatsiya qilish boʻyicha tavsiyalar boʻlishi kerak.

67. Foydalanish hujjatlari qogʻoz shaklida boʻladi. Unga elektron shaklidagi foydalanish hujjatlari toʻplami ilova qilinishi mumkin.

68. Yonish uchun havoning majburiy oqimini taʼminlovchi yondirgichli isitish qozonlarining foydali ish koeffitsiyenti talablari (kondensatsiya qozonlardan tashqari) mazkur Texnik reglamentga 2-ilovaning 5-jadvalida belgilangan.

4-bob. Qadoqlash va tamgʻalashga qoʻyiladigan talablar

1-§. Tamgʻalashga qoʻyiladigan talablar

69. Mazkur Texnik reglament talablariga muvofiqligi tasdiqlangan gaz uskunalari muvofiqlik belgisi bilan tamgʻalanishi shart.

70. Muvofiqlik belgisi har bir gaz uskunasining oʻziga hamda unga ilova qilinadigan foydalanish hujjatlariga qoʻyiladi. Agarda gaz uskunasiga muvofiqlik belgisini bevosita qoʻyishning imkoni boʻlmasa, u holda ushbu belgini mahsulot qadogʻiga qoʻyishga ruxsat etiladi hamda unga ilova qilinadigan foydalanish hujjatlarida koʻrsatiladi.

71. Muomalaga chiqariladigan gaz uskunalarining har birida foydalanish davrida saqlanadigan va koʻrish uchun qulay boʻlgan joyga, aniq va oson oʻqiladigan davlat tilidagi tamgʻalar qoʻyilishi kerak.

72. Gaz uskunasi muomalaga chiqarishdan oldin muvofiqlik belgisi bilan tamgʻalanadi.

73. Tamgʻalarda quyidagi maʼlumotlar boʻlishi kerak:

ishlab chiqaruvchining nomi va (yoki) mahsulot belgisi;

ishlab chiqaruvchi joylashgan mamlakatning nomi;

gaz uskunasining modeli (turi);

seriya raqami (toʻplam raqami);

gaz uskunasi ishlab chiqarilgan sana (oy, yil);

gaz uskunasining nominal issiqlik ishlab chiqarishi va (yoki) nominal issiqlik quvvati;

foydalaniladigan gazning turi va nominal bosimi;

elektr tokining kuchlanishi, chastotasi va isteʼmol qilinadigan elektr quvvati (elektr tarmogʻiga ulangan gaz uskunalari uchun).

74. Gaz uskunalariga oʻrnatilgan ogohlantiruvchi yozuvlar foydalanuvchini quyidagilar toʻgʻrisida xabardor qilishi kerak:

portlash, yongʻin, uglerod oksidi bilan zaharlanish, zararli issiqlik taʼsiri, elektr toki urishi (elektr tarmogʻiga ulangan gaz uskunalariga nisbatan) xavfi;

havo aylanishi yaxshi boʻlgan joylarda gaz uskunalarni oʻrnatish zarurati (xonadagi gaz uskunalarining yonish mahsulotlarini chiqarib yuborish bilan birga).

75. Agar konstruksiya xususiyatlariga koʻra gaz uskunalarini toʻgʻridan-toʻgʻri belgilash imkoniyati boʻlmasa, faqat qadoqni belgilashga yoʻl qoʻyiladi.

76. Qadoqning tashqi tomonidagi qoʻyilgan tamgʻalar aniq koʻrinadigan, suvda oʻchmaydigan boʻyoqdan boʻlishi va qadoq rangidan farq qilishi hamda quyidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olishi kerak:

gaz uskunasining modeli turi (modeli);

ishlatiladigan gazning turi va nominal bosimi;

manipulyatsiya (boshqarish) belgilari;

ishlab chiqaruvchining nomi va (yoki) tovar belgisi;

ishlab chiqaruvchi mamlakatning nomi.

77. Manipulyatsiya belgilari qadoqning turli joylarida takrorlanishi kerak.

78. Transport tamgʻalarida quyidagilar koʻrsatilishi kerak:

yukni qabul qilib oluvchining nomi;

yetkazib berish manzili;

toʻplamdagi oʻrinlar tartib raqami bilan yuk oʻrinlari soni;

yuk joʻnatuvchining nomi;

joʻnatilish manzilining nomi;

mahsulotning qadoqsiz sof ogʻirligi va qadogʻi bilan ogʻirligi;

gabarit oʻlchamlari.

2-§. Qadoqlashga qoʻyiladigan talablar

79. Gaz uskunasining har biri saqlash va tashish vaqtida uning xavfsizligini taʼminlaydigan tarzda qadoqlanishi kerak.

80. Quvur oʻtkazgichlarning barcha ulanish teshiklari tashish tiqinlari bilan yopilgan boʻlishi kerak.

81. Gaz uskunasining qadogʻi tashish, yuklash va tushirish sharoitlarini taʼminlash kerak.

5-bob. Gaz uskunasining muvofiqligini baholash

1-§. Gaz uskunasini identifikatsiya qilish

82. Identifikatsiya deganda, tamgʻada koʻrsatilgan muhim belgilarga muvofiqligini baholash uchun taqdim etilgan gaz uskunasining identifikatorini aniqlashni anglatadi.

Gaz uskunalari ishlab chiqaruvchi tomonidan berilgan hujjatlardagi maʼlumotlarga koʻra identifikatsiya qilinadi.

83. Gaz uskunalari quyidagilar tomonidan identifikatsiya qilinadi:

Oʻzbekiston Respublikasi hududida muomalaga chiqargan ishlab chiqaruvchi (sotuvchi);

sertifikatlashtirish organlari — mahsulotning muvofiqligini baholash va tasdiqlash maqsadida;

davlat nazorati organlari — Texnik reglament talablariga muvofiqligini tekshirish maqsadida.

2-§. Gaz uskunalarining muvofiqligini tasdiqlash

84. Gaz uskunalarining mazkur Texnik reglamentning talablariga muvofiqligi, muvofiqlikni deklaratsiya qilish yoki sertifikatlash shakllarida tasdiqlanadi.

85. Majburiy tartibda muvofiqligi baholanishi lozim boʻlgan Gaz holatidagi yoqilgʻida ishlovchi apparatlarning roʻyxati mazkur Texnik reglamentga 1-ilovada keltirilgan.

86. Mazkur Texnik reglamentda keltirilgan majburiy tartibda muvofiqligi deklaratsiya qilinadigan gaz uskunalari ariza beruvchining ixtiyoriga koʻra sertifikatlashtirish shaklida oʻtkazilishi mumkin.

87. Gaz uskunasining muvofiqligi quyidagi sxemalarning biri boʻyicha deklaratsiya qilish yoʻli bilan tasdiqlanadi:

1D sxema — turkum ishlab chiqarilgan gaz uskunasi uchun ariza beruvchining oʻz dalillariga asoslanib muvofiqlikni eʼlon qilishda qoʻllaniladi. Bunda ariza beruvchi ishlab chiqaruvchi yoki u tomondan vakolat berilgan yuridik shaxs hisoblanadi;

2D sxema — yagona (bitta) gaz uskunasi uchun yoki uning toʻpi uchun ariza beruvchining oʻz dalillari asosida muvofiqlikni eʼlon qilishda qoʻllaniladi. Bunda ariza beruvchi ishlab chiqaruvchi (u tomondan vakolat berilgan yuridik shaxs) yoki sotuvchi (import qiluvchi) hisoblanadi;

3D sxema — turkum ishlab chiqarilgan gaz uskunasi uchun sinov laboratoriyasi ishtirokida olingan dalillar va ariza beruvchining oʻz dalillari (agar mavjud boʻlsa) asosida muvofiqlikni deklaratsiya qilishda qoʻllaniladi. Bunda ariza beruvchi ishlab chiqaruvchi yoki u tomondan vakolat berilgan yuridik shaxs hisoblanadi;

4D sxema — yagona (bitta) gaz uskunasi uchun yoki uning toʻpi uchun sinov laboratoriyasi ishtirokida olingan dalillar va ariza beruvchining oʻz dalillari (agar mavjud boʻlsa) asosida muvofiqlikni deklaratsiyalashda qoʻllaniladi. Bunda ariza beruvchi ishlab chiqaruvchi (u tomondan vakolat berilgan yuridik shaxs) yoki sotuvchi (import qiluvchi) hisoblanadi.

88. Muvofiqlik toʻgʻrisidagi deklaratsiya qonunchilikda belgilangan tartibda rasmiylashtiriladi.

89. Gaz uskunasining ushbu Texnik reglament talablariga sertifikatlashtirish orqali muvofiqligi quyidagi sxemalar asosida baholanadi:

1S sxema — turkum ishlab chiqariladigan gaz uskunasini sertifikatlashtirishda qoʻllaniladi. Bunda ariza beruvchi ishlab chiqaruvchi (ishlab chiqaruvchi vakolatlagan shaxs) hisoblanadi va sertifikatlangan mahsulotlarni muvofiqlik belgisi bilan tamgʻalanishini taʼminlaydi;

3S sxema — gaz uskunasini toʻpi uchun qoʻllaniladi. Bunda ariza beruvchi ishlab chiqaruvchi (ishlab chiqaruvchi vakolatlagan shaxs) yoki sotuvchi (import qiluvchi) hisoblanadi va sertifikatlangan mahsulotlarni muvofiqlik belgisi bilan (import qilingan mahsulotlar ariza beruvchiga qulay shaklda) tamgʻalanishini taʼminlaydi;

4S sxema — yagona (bitta) gaz uskunasi uchun Texnik reglamentda belgilangan sinov va oʻlchash jarayonida ushbu buyumga putur yetkazilmasa qoʻllaniladi. Bunda ariza beruvchi ishlab chiqaruvchi (ishlab chiqaruvchi vakolatlagan shaxs) yoki sotuvchi (import qiluvchi) hisoblanadi;

90. Muvofiqlik sertifikati qonunchilikda belgilangan tartibda rasmiylashtiriladi.

6-bob. Texnik reglament talablariga rioya etilishi boʻyicha davlat nazorati

91. Mazkur texnik reglament talablariga rioya etilishi ustidan davlat nazorati Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Elektr energiyasi, neft mahsulotlari va gazdan foydalanishni nazorat qilish inspeksiyasi, Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi, shuningdek, boshqa vakolatli davlat organlari oʻz vakolatlari doirasida amalga oshiradi.

7-bob. Oʻtish davri

92. Mazkur Texnik reglament kuchga kirgan vaqtdan boshlab Oʻzbekiston Respublikasi hududida amalda boʻlgan va gaz uskunalari uchun xavfsizlik talablarini belgilaydigan texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlar, ularni texnik reglament bilan moslashtirilguniga qadar ushbu texnik reglamentga zid boʻlmagan qismlari amalda qoʻllaniladi.

93. Texnik reglament kuchga kirgunga qadar gaz uskunalari uchun olingan muvofiqlikni tasdiqlovchi hujjatlar ushbu hujjatlarda belgilangan muddatlar davomida amalda boʻladi.

8-bob. Texnik reglament talablarini buzganlik uchun javobgarlik

94. Ushbu Texnik reglament talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javob beradilar.

Gaz holatidagi yoqilgʻida ishlovchi apparatlarning xavfsizligi toʻgʻrisidagi texnik reglamentga 1-ILOVA

Majburiy tartibda muvofiqligi baholanishi lozim boʻlgan gaz holatidagi yoqilgʻida ishlovchi apparatlarning

ROʻYXATI

* Gaz holatidagi yoqilgʻida ishlovchi apparatlarning muvofiqligi muvofiqlikni deklaratsiya qilish yoʻli bilan tasdiqlanadi.

Gaz holatidagi yoqilgʻida ishlovchi apparatlarning xavfsizligi toʻgʻrisidagi texnik reglamentga 2-ILOVA

Kondensatsiya qozonlaridan tashqari yonish uchun havoning majburiy oqimini taʼminlovchi yondirgichli isitish qozonlarining materiallariga, kimyoviy tarkibi va mexanik xususiyatlariga, ishlab chiqarishdagi payvand birikmalariga boʻlgan xavfsizlik talablari

1-jadval

Poʻlatdan va boshqa materiallardan ishlab chiqarilgan isitish qozonlari uchun minimal devor qalinligi (choʻyandan tashqari)

* Agar hisoblash amalga oshirilgan boʻlsa va qiymatlar belgilangan chegaralardan oshmasa yoki qozon sinovdan oʻtgan boʻlsa, hisob-kitob qilishning iloji boʻlmasa, belgilangan qiymatlardan chetga chiqishga yoʻl qoʻyiladi

2-jadval

Isitish qozonlari materiallarining kimyoviy tarkibiga boʻlgan talablar

3-jadval

Isitish qozonlari materiallarining mexanik xususiyatlariga boʻlgan talablar

4-jadval

Isitish qozonlarini ishlab chiqarishdagi payvand birikmalariga boʻlgan talablar

5-jadval

Yonish uchun havoning majburiy oqimini taʼminlovchi yondirgichli isitish qozonlarining foydali ish koeffitsiyentiga boʻlgan talablar

Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 26-dekabrdagi 887-son qaroriga 2-ILOVA

Gaz holatidagi yoqilgʻida ishlovchi apparatlarning xavfsizligi toʻgʻrisidagi texnik reglamentni joriy etish

SXEMASI

Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 26-dekabrdagi 887-son qaroriga 3-ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblanayotgan ayrim qarorlari

ROʻYXATI

1. Vazirlar Mahkamasining “Gaz holatidagi yoqilgʻida ishlovchi apparatlarning xavfsizligi toʻgʻrisidagi texnik reglamentni tasdiqlash haqida” 2017-yil 30-oktabrdagi 880-son qarori.

2. Vazirlar Mahkamasining “Sanoat elektrotexnika mahsulotlaridan foydalanishda aholi xavfsizligini taʼminlash hamda ushbu mahsulotlar ustidan sifat nazoratini kuchaytirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2023-yil 15-noyabrdagi 602-son qaroriga 2-ilovaning 2-bandi.