SHNQ 2.09.11-22 “Quruq maʼdanli oʻgʻitlar va oʻsimliklarni kimyoviy himoyalash vositalari omborlari” shaharsozlik normalari va qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida (01/2-34-son)
25.07.2024
Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining
Buyrugʻi
[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2024-yil 14-avgustda hisobga olindi, hisob raqami 272]
Oʻzbekiston Respublikasining Shaharsozlik kodeksi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 13-martdagi PF-5963-son “Oʻzbekiston Respublikasining qurilish sohasida islohotlarni chuqurlashtirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi hamda 2020-yil 27-noyabrdagi PF-6119-son “Oʻzbekiston Respublikasi qurilish tarmogʻini modernizatsiya qilish, jadal va innovatsion rivojlantirishning 2021 — 2025-yillarga moʻljallangan strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi farmonlariga muvofiq buyuraman:
1. SHNQ 2.09.11-22 “Quruq maʼdanli oʻgʻitlar va oʻsimliklarni kimyoviy himoyalash vositalari omborlari” shaharsozlik normalari va qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
2. Quyidagilar oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin:
Oʻzbekiston Respublikasi davlat arxitektura va qurilish qoʻmitasi raisining 1996-yil 6-noyabrdagi 102-son buyrugʻi bilan tasdiqlangan QMQ 2.09.11-97 “Quruq maʼdanli oʻgʻitlar va oʻsimliklarni kimyoviy himoyalash vositalari omborlari” qurilish meʼyorlari va qoidalari;
Oʻzbekiston Respublikasi davlat arxitektura va qurilish qoʻmitasi raisining 2017-yil 28-apreldagi 142/1-son buyrugʻi bilan tasdiqlangan QMQ 2.09.11-97 “Quruq maʼdanli oʻgʻitlar va oʻsimliklarni kimyoviy himoyalash vositalari omborlari” qurilish meʼyorlari va qoidalariga kiritilgan 1-son oʻzgartirishlar.
3. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi hamda Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi bilan kelishilgan.
4. Ushbu buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Vazir birinchi oʻrinbosari S. XIDOYATOV
Toshkent sh.,
2024-yil 25-iyul,
01/2-34-son
Kelishildi:
Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vaziri I. ABDURAHMONOV
2024-yil 12-iyul
Qishloq xoʻjaligi vaziri A. ABDUXAKIMOV
2024-yil 1-iyul
Favqulodda vaziyatlar vaziri A. KULDASHEV
2024-yil 18-iyun
Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi raisi B. YUSUPALIYEV
2024-yil 14-iyun
Oʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining 2024-yil 25-iyuldagi 01/2-34-son buyrugʻiga ILOVA
SHNQ 2.09.11-22 “Quruq maʼdanli oʻgʻitlar va oʻsimliklarning kimyoviy himoyalash vositalari omborlari” shaharsozlik normalari va qoidalari
Mazkur shaharsozlik normalari va qoidalari (bundan buyon matnda SHNQ deb yuritiladi) yangi quriladigan va rekonstruksiya qilinadigan quruq maʼdanli oʻgʻitlar, oʻsimliklarning kimyoviy himoyalash vositalari (bundan buyon matnda pestitsidlar deb yuritiladi) omborlarini loyihalashga oid talablarni belgilaydi.
Ushbu SHNQning talablari oʻtkir taʼsir qiluvchi zaharli moddalar omborlariga nisbatan tatbiq etilmaydi.
1-bob. Shaharsozlik normalari va qoidalari, sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari hamda texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar
1. Ushbu SHNQda quyidagi shaharsozlik normalari va qoidalari, sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari hamda texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar keltirilgan:
SHNQ 2.01.19-22 “Portlab-yonish va yongʻin xavfi boʻlgan xonalar, binolar va tashqi qurilmalar toifalarini aniqlash”; SHNQ 2.01.02-04 “Bino va inshootlarning yongʻin xavfsizligi”; SHNQ 2.09.02-19 “Ishlab chiqarish binolari”; SHNQ 2.09.04-09 “Maʼmuriy va maishiy binolar”; SHNQ 2.09.17-21 “Sanoat korxonalarining bosh rejalarini loyihalash”; SHNQ 2.09.03-23 “Omborxonalar. Loyihalash meʼyorlari”; SHNQ 2.04.09-07 “Bino va inshootlarning yongʻin avtomatikasi”; SHNQ 2.09.21-22 “Yongʻin-qutqaruv depolari va postlari”; SHNQ 2.04.02-19. “Suv taʼminoti. Tashqi tarmoqlar va inshootlar”; SHNQ 2.04.07-22 “Issiqlik tarmoqlari”; SHNQ 2.03.13-24 “Pollar”; QMQ 2.03.11-96 “Qurilish konstruksiyalarini korroziyadan himoya qilish”; SHNQ 2.09.01-19 “Qishloq xoʻjaligi korxonalarining bosh rejalari”; QMQ 2.04.01-98 “Binolar ichki vodoprovodi va kanalizatsiyasi”; QMQ 2.04.05-97 “Isitish, ventilyatsiya va konditsiyalash”; QMQ 2.04.13-99 “Qozonxonalar qurilmalari”; SHNQ 2.04.17-19 “Turar joy va jamoat binolarini elektr jihozlari”; QMQ 2.01.05-19 “Tabiiy va sunʼiy yoritish”; Elektr uskunalarining tuzilishi qoidalari;
SanQvaN 003-93 “Oʻzbekiston aholi punktlarini rejalashtirish va rivojlantirishning sanitariya qoidalari va meʼyorlari”;
SanQvaN 035-95 “Atrof muhit obyektlari va oziq-ovqat mahsulotlarida pestitsidlarning gigiyenaga oid meʼyorlari”;
SanQvaN 0067-24 “Pestitsidlarni zaharliligi va xavfliligiga koʻra tasniflarga ajratishga doir gigiyenik talablar”
SanQvaN 2.1.4.1074-01 “Ichimlik suvini markazlashtirilgan tartibi. Suvni sifatiga boʻyicha gigiyenik talablar sifat nazorati”;
GOST 12.2.012-75 “Ishlab chiqarish ishlari xavfsizligini taʼminlash uchun qurilmalar”.
2-bob. Atamalar va taʼriflar
2. Ushbu SHNQda quyidagi atama va taʼriflardan foydalanilgan:
quruq maʼdanli oʻgʻitlar — oʻsimliklarning, oʻsishi, tuproqlarning hosildorligini oshiruvchi mayda donador, kristalsimon, kukun, changsimon koʻrinishdagi ozuqa moddalar;
pestitsidlar — zararli organizmlarga qarshi kurashish uchun qoʻllaniladigan moddalar;
relsli ombor — temir yoʻl transportidan mahsulotni qabul qilib olish va uni temir yoʻl transportiga va avtotransport vositalariga uzatib berishga moʻljallangan bino.
3. Ushbu SHNQda quyidagi qisqartmalar qoʻllanilgan:
SHH — sanitariya-himoya hududlari;
AMTB — atrof muhitga taʼsirini baholash.
3-bob. Umumiy qoidalar
4. Temir yoʻl transporti va suv orqali kemalarda keltirilgan quruq maʼdanli oʻgʻitlar (keyingi oʻrinlarda oʻgʻitlar deb yuritiladi) hamda pestitsidlarni omborlarga qabul qilib olish, ularni tashuvchi transportlarga uzatib berish qulay boʻlishi uchun omborxona binolarini temir yoʻl yoki bandargoh (pristan)larga yaqin joyda joylashtirilishi lozim.
5. Oʻgʻitlar va pestitsidlar omborlarining loyihalari qurilish maydonchasining tabiiy iqlim, muhandislik-geologik sharoitlarini hisobga olib ishlab chiqilishi lozim.
Oʻgʻitlar va pestitsidlar omborlarini qurish va loyihalash SanQvaN 0003-93 hamda SanQvaN 0006-20, SanQvaN 0067-24 talablariga muvofiq amalga oshirish lozim.
6. Oʻgʻitlar va pestitsidlar omborlarini aholi punktlarining sanitariya-himoya zonalaridan tashqarida joylashtirish kerak.
7. Oʻgʻitlar va pestitsidlar omborlarini muhofaza etiladigan tabiiy hududlar, suv havzalarining sanitariya-himoya zonalarida joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.
8. Yangi yoki rekonstruksiya qilinayotgan oʻgʻitlar xamda pestitsidlar omborlarini SHNQ 2.09.02-19 talablariga muvofiq joylashtirish va loyihalashtirish lozim.
9. Qurish hamda ishga tushirish jarayonida kam chiqindili yoki chiqindisiz texnologiyalar, shuningdek zararli chiqindilar va chiqindilarni ushlab qolish, zararsizlantirish xamda yoʻq qilish choralarini qoʻllash orqali ifloslantiruvchi moddalar chiqarilishini kamaytirish choralarini koʻrish kerak.
10. Oʻgʻitlar va pestitsidlar omborlari bino va xonalarining toifalari SHNQ 2.01.19-22 talablariga muvofiq hisob-kitoblar asosida loyihaning texnologik qismida belgilanishi kerak.
11. Oʻgʻitlar va pestitsidlar omborlarining olovbardoshlik darajasi, yongʻin xavfliligining sinfi SHNQ 2.01.02-04 talablariga muvofiq boʻlishi lozim.
12. Oʻgʻitlar va pestitsidlar omborlarini kuchsiz yonuvchi Yo1 materiallardan loyihalash SHNQ 2.01.02-04 talablariga muvofiq amalga oshirilishi zarur.
13. Oʻgʻitlar va pestitsidlar omborlari (estakadalar, galereyalar, kanallar, bunkerlar, siloslar, tunnellar) SHNQ 2.09.02-19 ga muvofiq loyihalash kerak.
14. Oʻgʻitlar va pestitsidlarni ommaviy saqlash uchun omborlar bunker va gumbaz koʻrinishida boʻlishi lozim.
15. Bunker omborlarini vertikal hajmli, dumaloq (silos) yoki toʻrtburchak kesimli hamda uning balandligiga teng yoki kengligi (diametri) dan kattaroq boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi.
Bunkerlar temir-beton yoki poʻlatdan tayyorlanishi, unga oziqalar yuqoridan kamar konveyer yordamida tushirish moslamasidan foydalanmasdan amalga oshirilishi kerak.
Bunker omborlari kam miqdordagi oʻgʻitlarni saqlash uchun moʻljallangan boʻlib, bir necha ming tonnali qilib loyihalanishi lozim.
16. Zamonaviy qurilish texnologiyalari quyidagilarni taʼminlashi kerak:
devorlarning yuqori yuk koʻtarish qobiliyatini (devorlarga ashyolarni 10 metrdan oshiq balandlikda toʻplash hamda saqlash hajmining yuqori qiymatlariga erishish imkonini berishi);
koʻchma demontaj va yigʻish imkonini berishini.
18. Oʻgʻitlar va pestitsidlar uchun moʻljallangan omborlar binolarining umumiy maydoni tashqi devorlar (tashqi devorlar proyeksiyasi boʻyicha), tunnellar, maydonchalar, antresollar, rampalar va binolarga oʻtish joylarini (yer ustidagi va yertoʻla qavatlarini hisobga olib) maydonlarining umumiy yigʻindisi sifatida aniqlanishi zarur.
19. Idishlarga joylashtirilmagan oʻgʻitlarni pavilion koʻrinishidagi omborlarning polida uyum (toʻplam) koʻrinishida joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
20. Relsli omborlarda boʻlinmalarning enini kamida 9,0 m, tarqatish joyida esa kamida 4,5 m boʻlishi kerak.
21. Oʻgʻitlarni alohida saqlanishini taʼminlash uchun idishlarga joylanmagan oʻgʻitlarning har bir turini yoki bir necha silos bankalarda, bunkerlarda yoki pavilon koʻrinishidagi omborlarning boʻlinmalarida joylashtirish lozim.
22. Oʻgʻitlar uyumi (toʻplami)ning sirti ombor tomyopmasining tagidan 0,2 m pastga qilib joylashtirish kerak.
23. Oʻgʻitlar va pestitsidlarni omborlarda joylashtirishda mazkur SHNQning 1 va 2-ilovalarida keltirilgan talablarga muvofiq amalga oshirish lozim.
24. Idishlarga joylangan oʻgʻitlarni yassi (tekis) yoki ustunsimon ishlab chiqarish idishida omborning polida yoki javonlarda joylashtirish kerak.
25. Omborlardan tarqatish joylarida qoplarga joylangan oʻgʻitlarni ishlab chiqarish idishlaridan foydalanmasdan taxlanishini inobatga olib loyihalanishi zarur.
26. Oʻgʻitlar va pestitsidlar uchun ombor binolarini loyihalashda mazkur SHNQdan hamda SHNQ 2.01.02-04 da belgilangan yongʻinga qarshi talablarga rioya qilinishi lozim.
27. Konteynerlarga joylangan oʻgʻitlarni (ammiakli selitra bundan mustasno), ochiq maydonchalarda saqlashga yoʻl qoʻyiladi.
28. Idishlariga joylangan yoki joylanmagan ammiakli selitra yopiq omborlarda saqlanishi zarur.
29. Ammiakli selitra yoki boshqa portlash va yongʻindan xavfli oʻgʻitlar bilan ishlar bajariladigan omborlarda quyidagi yongʻin xavfsizligini taʼminlovchi talablarni inobatga olgan holda loyihalanishi kerak:
dvigatellarning tutin chiqaruvchi quvurlarini uchqun oʻchirgichlar bilan jihozlash;
ochiq alangalanadigan oʻgʻitlardan foydalanish imkoniyatini cheklash;
ishlarni bajarish joylarini yongʻinni oʻchirishni birlamchi vositalari bilan jihozlash.
30. Ammiakli selitraning gʻaramlari va boʻlinmaning devorlari orasidagi kenglik 1,0 m dan kam boʻlmasligi kerak.
31. Oʻgʻitlar va pestitsidlar omborlarida ishlovchi ishchi, xizmatchi xodimlar uchun yordamchi-maʼmuriy va maishiy binolar va xonalar SHNQ 2.09.04-09 talablariga muvofiq loyihalanishi lozim.
32. Chuqursimon omborlarda ishlovchilarning soni bir semenada 25 kishidan ortiq boʻlmaganda, isitilmaydigan hojatxona va ombor binosida ishchilarni kiyimlarini saqlash uchun shkaflar hamda qoʻl yuvgichlar loyihalanishi kerak.
33. Chang hosil boʻladigan omborlar, binolar, inshootlar, shuningdek oʻgʻitlarni aralashtirish joylari avtomobil va temir yoʻllardan (kirish yoʻllari bundan mustasno) kamida 60 m masofada va shamolning asosiy (ustuvor) esish yoʻnalishini hisobga olgan holda joylashtirish kerak.
34. Ochiq holda oʻrnatish mumkin boʻlgan texnologiya va energetikaga oid asbob-uskunalarni (aralash oʻgʻitlar tayyorlaydigan asbob uskunalarni oʻrnatish, ortilgan yuklarni tushirish va yuklarni ortish qurilmalari) oʻrnatish uchun ochiq maydonchalar boʻlishi lozim.
35. Oʻgʻitlarni uyum koʻrinishida va idishda saqlash uchun ombor binolarini, zichlanmaydigan oʻgʻitlarni (donalangan oʻgʻitutlar, fosforit, ohaktosh, dolomit uni va boshqalarni) saqlash uchun esa silos va uning qutilarini loyihalash kerak.
36. Chuqursimon omborlarda zichlanmaydigan oʻgʻitlarni (fosforit, ohaktosh yoki dolomit uni) 1000 t dan ortiq boʻlmaganda, ombor binosining alohida xonasida saqlash lozim.
37. Omborxonalarda oʻgʻitlarning turi va saqlash usuliga bogʻliq ravishda ichki pardevorlar bilan ikki qismga boʻlishga yoʻl qoʻyiladi.
38. Pestitsidlar uchun omborxona maydoni 500 m2 gacha boʻlganda oʻgʻitlar uchun ombor binolari loyihalanishi kerak.
39. Pestitsidlarni katta maydonda saqlashda ularni saqlash uchun alohida ombor binolari loyihalanishi, bunda 0 °S dan yuqori haroratlarda saqlanishi lozim boʻlgan pestitsidlar uchun isitiladigan omborxonalar boʻlishi lozim.
40. Pestitsidlar omborlaridagi barcha shiyponlar yonmaydigan materiallardan loyihalanishi kerak.
41. Ammiakli selitrani saqlash uchun ombor binolari bir qavatli va olovbardoshlik darajasi II dan kam boʻlmasligi lozim.
42. Ammiakli selitra uchun omborxonalarda boshqa moddalar va materiallarni saqlashga yoʻl qoʻyilmaydi.
43. Qoplangan ammiakli selitraning gʻaramlarini umumiy ogʻirligi 700 t dan oshmasligi lozim.
Texnikalar oʻtishi uchun gʻaramlar orasidagi masofa 1,5 m, oʻtish joylari 1,0 m dan kam boʻlmasligi kerak.
44. Oʻgʻitlar va pestitsidlarni xossalari boʻyicha tegishli boʻlimlarda joylashtirib loyihalanishi, bunda har bir boʻlimda pestitsid va oʻgʻitlarni vazifasi, nomlanishi, preparatlik shakliga koʻra saqlanishi lozim.
45. Omborlarni loyihalashda quyidagilarni inobatga olish lozim:
ombordagi texnologiyaga oid jarayonlarni kompleks mexanizatsiyalash;
noxush sanitariya sharoitlarini vujudga keltirishi mumkin boʻlgan (idishlar, asbob-uskunalar, pollar va toʻsuvchi qurilmalarni yuvishda) xavfli va zararli ishlab chiqarish omillarining manbalari hisoblanuvchi chiqindilarni oʻz vaqtida chiqarib tashlash va zararsizlantirish.
4-bob. Omborlarning bosh rejasi
46. Omborlarning yer maydoni va mavjud boʻlgan obyektlarni kengaytirish uchun yer maydonida quyidagilar hosil boʻlishini hisobga olgan holda rejalashtirish kerak:
aeroiqlim xususiyatlari;
hududning relefi;
tabiiy shamollatilishi;
atmosferada tashlamalarning tarqalishi;
tuman va atmosfera havosi ifloslanishining darajalari.
47. Qoniqarsiz aeroiqlim sharoitga ega boʻlgan hududlarda ushbu SHNQning 1-jadvalida keltirilgan I va II-sinf korxonalarini SanQvaN 0350-2017, SanQvaN 0067-24 ga muvofiq joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.
48. Sanitar himoya hududi (bundan buyon matnda SHH deb yuritiladi) oʻlchamlari hamda ishlab chiqarish sinflari SanQvaN № 0350-17, SanQvaN 0067-24 ga muvofiq olinishi kerak.
49. Korxonalarni rekonstruksiya qilish paytida ular aholi turar joylariga yaqin joylashganda SHHlar hajmini texnik-iqtisodiy asoslantirgan holda oʻzgartirishlar kiritilishiga yoʻl qoʻyiladi.
50. Oʻgʻitlar va pestitsidlar relsli (temir yoʻl) va bandargoh (port) omborlarining bosh rejalarini loyihalash SHNQ 2.09.17-21 ga muvofiq boʻlishi lozim.
Chuqursimon omborlarning bosh rejalarini SHNQ 2.09.01-19 ga muvofiq loyihalash kerak.
51. Oʻgʻitlar va pestitsidlar saqlanuvchi omborlarni loyihalashda turar joylar, maʼmuriy va sanoat binolarini shamol yoʻnalishiga teskari qilib joylashtirish, bunda oʻgʻitlar va pestitsidlarning hidlari ushbu binolarga shamol orqali tarqalmasligi lozim.
52. Oʻgʻitlar va pestitsidlar omborlari, binolari va inshootlarining orasidagi masofalar olovbardoshlik darajasiga bogʻliq holda SHNQ 2.09.01-19 ga muvofiq qabul qilish lozim.
53. Omborxona binolarining tashqi devorlarini perimetri boʻyicha nishab yoʻlka (otmostka)ning eni, bino tom yopmasini devoridan konsol qilib chiqarilgan qismining enini 0,3 m, nishabligini esa 0,05 — 0,1 boʻlgan toʻshamalar loyihalanishi lozim.
54. Relsli (temir yoʻl) omborlarida pestitsidlar va oʻgʻitlarni qabul qilish maydonini joylashtirishda, shiyponning ostida ushbu maydondan va unga tutashgan hududdan (yoʻlkadan) eni 15 m boʻlgan yomgʻir suvlari chiqarib yuboradigan kanalizatsiya quvuri boʻlishi lozim.
55. Oʻgʻitlar va pestitsidlar omborxonalari loyihasining bosh rejasini ishlab chiqishda SHNQ 2.09.01-19 ga muvofiq AMTB inobatga olinishi lozim.
56. Superfosfat oʻgʻitlar saqlanuvchi omborlarning SHH masofasi SanQvaN 0350-17 va SanQvaN 0067-24 hamda quyidagi 1-jadvalga muvofiq aniqlanishi kerak.
57. Oʻgʻitlar va pestitsidlarni saqlash boʻyicha ombor binolari va inshootlaridan korxonalar va boshqa obyektlarni bino va inshootlarigacha boʻlgan masofa SanQvaN 0035-95 ga hamda SanQvaN № 0006-20, SanQvaN 0067-24 ga muvofiq aniqlanishi lozim.
58. Oʻgʻitlar va pestitsidlar omborlarining binolari va inshootlarini joylashtirishni sanitariya, yongʻin, zilzila, ekologiya va texnologiya hamda maydonchaning iqlimiy va relyef sharoitlarini hisobga olib belgilanishi kerak.
5-bob. Hajmiy-rejalashtirish va konstruktiv yechimlar
59. Oʻgʻitlar va pestitsidlar uchun ombor binolarini bir qavatli, eni va balandligi bir xil boʻlgan parallel joylashgan tarxda toʻgʻri toʻrtburchak shaklida loyihalash lozim.
60. Omborxona binolarining oʻzaro balandliklaridagi farq 1,2 m dan kam boʻlmasligi kerak.
61. Koʻp qavatli ombor binolarini loyihalashtirish texnik-iqtisodiy asoslangan boʻlishi zarur.
62. Bir qavatli ombor binolarini loyihalashda quyidagi talablarga rioya qilish lozim:
oraliqlari 12 m, 18 m va 24 m, pestitsidlar uchun binolarda oraliq 6 m;
tayanchlar (ustunlar) qadam oraligʻi 6 m, chetki qator boʻyicha 3 m;
balandliklar (poldan tayanchdagi yuk koʻtaruvchi qurilmaning tagigacha) 6 m, 8,4 m va 10,8 m;
ammiakli selitra uchun (tagliksiz maxsus qoplarda saqlanganda) va pestitsidlar uchun ombor binolarida 3,6 m;
oʻgʻitlar uchun maydoni 1200 m2 dan ortiq boʻlmagan ombor binolarini balandligi 4,8 m.
63. Tashqi va ichki yuk koʻtaruvchi devorlarning materiallari texnik topshiriqqa asosan qabul qilinishi lozim.
64. Ombor binolarining, asbob-uskunalarning hajmlari va oʻgʻitlar hamda pestitsidlarni taxlash, omborlarning ichida harakatlanuvchi mexanizmlarning balandliklari SHNQ 2.09.02-19 ga muvofiq boʻlishi lozim.
65. Oʻgʻitlar va pestitsidlarni saqlash binolarining yongʻinga qarshi devorlar oraligʻi SHNQ 2.09.21-22 hamda quyidagi 2-jadvalga muvofiq boʻlishi lozim.
Izoh. Ushbu jadvalda keltirilgan qavs ichidagi son yoʻl qoʻyilgan eng koʻp qavatlar sonini bildiradi.
66. Ombor binolaridan odamlarni evakuatsiya qilish yoʻllari (evakuatsiya chiqishlarning soni va joylashuvi, ish joylaridan chiqishgacha boʻlgan masofa, oʻtish joylari, yoʻlaklar, eshiklarning oʻlchamlari) SHNQ 2.01.02-04 va SHNQ 2.09.02-19 larga muvofiq qabul boʻlishi kerak.
67. Omborchi, hisobchi (buxgalter) va operatorlarning ish joylarini oʻgʻitlar va pestitsidlar saqlash texnologiyasining talablari asosida bevosita omborxonalarda joylashtirish va balandligi 1,8 m oynali pardadevorlar bilan toʻsilgan boʻlishi lozim.
68. Oʻgʻitlar va pestitsidlar uchun omborxonalarining portlash va yongʻin xavfi toifalari SHNQ 2.01.19-22 ga muvofiq aniqlanishi kerak.
69. SHNQ 2.01.19-22 ga muvofiq “A” va “B” toifali omborxonalarni yertoʻla va yarim yertoʻla (sokol) qavatlarida joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.
“V” toifali yertoʻla va yarim yertoʻla qavatlari avtomatik yongʻin oʻchirish qurilmalari bilan jihozlangan boʻlishi, bunda ushbu qavatlarning maydoni 3000 m2 dan oshmasligi kerak.
70. Ammiakli selitra uchun ombor binolarining yuk koʻtaruvchi konstruksiyalarini temir-betondan loyihalash kerak.
Ammiakli selitra ombor binolarini yogʻoch konstruksiyalardan loyihalashga yoʻl qoʻyilmaydi.
71. Natriyli va kalsiyli selitralarni hamda yogʻoch qurilmalarni ushbu oʻgʻitlar bilan bevosita tutashuviga yoʻl qoʻyilmaydi.
72. Pestitsidlar uchun isitiladigan ombor binolari va xonalarining devorlarini, yengil betonlar (sergʻovak va gʻovak) hamda gʻisht va tabiiy toshdan loyihalash kerak.
73. SHNQ 2.01.19-22 ga asosan portlab-yonuvchi va yonuvchan pestitsidlarni saqlash uchun omborxonalar konstruktiv yongʻin xavfi K0 sinfli va boshqa xonalarni olovbardoshligi EI45 dan kam boʻlmagan devorlari bilan ajratilgan boʻlishi hamda ushbu devorlardagi eshiklarning olovbardoshligi EI30 dan kam boʻlmasligi zarur.
74. Ammiakli selitrani (suvga chidamli nitrat bundan mustasno) 1500 t dan ortiq boʻlmagan miqdorda saqlash uchun omborxonalarni boshqa xonalardan, shuningdek oʻgʻitlar va pestitsidlar uchun moʻljallangan omborxonalarni yonmaydigan materiallardan ishlangan yaxlit (darchalarsiz) olovbardoshligi R45 dan kam boʻlmagan toʻsiqlar bilan ajratilishi kerak.
75. Olovbardoshlik darajasi IV va yongʻindan xavflilik sinfi S2 boʻlgan bir qavatli omborlarda umumiy maydoni 300 m2 dan ortiq boʻlmagan “A” va “B” toifali xonalarni joylashtirishga yoʻl qoʻyilishi, bunda ushbu xonalar yongʻinga qarshi 1-turdagi toʻsiqlar va 3-turdagi orayopmalar bilan ajratilishi lozim.
76. Ombor binolarining tomiga toʻsiqlar, yongʻin narvonlari va tomga chiqish yoʻllari SHNQ 2.09.02-19 ga muvofiq boʻlishi kerak.
77. “A” va “B” toifalarga mansub binolarda yengil olib (yechib) qoʻyiladigan toʻsuvchi konstruksiyalarni loyihalash lozim.
Yengil olib qoʻyiluvchi konstruksiyalar sifatida deraza oynalari va fonarlardan foydalanilishi, bunda oynavand maydon yetarli boʻlmaganda poʻlat, alyuminiy listlar bilan qoplangan konstruksiyalar va sovuq oʻtkazmaydigan materiallardan boʻlishi kerak.
78. Bir qavatli, olovbardoshlik darajasi II va III boʻlgan, koʻp qavatli javonlari bilan jihozlangan ombor binolarida yongʻin vaqtida tutunni chiqarib tashlovchi qurilmalar, shaxtalar QMQ 2.04.05-97 ga muvofiq boʻlishi kerak.
79. SHNQ 2.09.21-22 talablari muvofiq yongʻin xavfliligi Yo3 va Yo4 guruhlariga mansub materiallardan tayyorlangan yorugʻlik oʻtkazuvchi elementli zenit fonarlari, olovbardoshlik darajasi I, II va III, yongʻin xavflilik sinfi S0 boʻlgan binolarda “G” va “D” toifadagi xonalarda va mayda shagʻaldan iborat himoya qatlami boʻlgan material qoʻllanilishi lozim.
Bunday fonarlarning yorugʻlik oʻtkazuvchi elementlarining maydoni umumiy qoplamali maydonning 15 foizdan oshmasligi kerak.
80. Ammiakli selitrani 1500 t dan koʻp boʻlmagan miqdorda saqlash uchun omborxonalarni (suvga turgʻun boʻlgan selitra bundan mustasno) boshqa xonalardan, oʻgʻitlar va pestitsidlar uchun omborxonalardan, yaxlit (darchalarsiz) yongʻinbardoshligi kamida 0,75 boʻlgan yonmaydigan pardevorlar bilan ajratishga yoʻl qoʻyiladi.
81. Oʻgʻitlar uchun omborxonalarni qismlarga yoki oʻgʻitlar uyumining ushbu xonalarni tashqi devorlaridan ajratuvchi pardevorlari yogʻochdan, selitra uchun omborxonalarda esa temir-betondan loyihalash kerak.
82. Pardevorlar balandligi 0,6 m ga karrali va ushbu pardevorlar oldidagi oʻgʻitlar gʻaramining balandligidan kamida 0,2 m ga ortiq boʻlishi lozim.
83. SHNQ 2.09.17-21 ga asosan oʻgʻitlar va pestitsidlar uchun isitilmaydigan ombor binolarining tom yopmalarini toʻlqinsimon profnastil, rulonli toʻlqinsimon tunuka materiallardan (panjara taxtalar yoki stropilalar boʻyicha) taxtalar orasidagi boʻylama va koʻndalang birikmalarni zichlash bilan loyihalash lozim.
84. Ichki havoning musbat haroratlarida saqlanishi lozim boʻlgan pestitsidlar uchun isitiladigan ombor binolari va xonalarining tom yopmalarini sovuq oʻtkazmaydigan (teploizolyatsiya) materiallardan loyihalash lozim.
85. Oʻgʻitlar va pestitsidlar uchun ombor binolarini ichki novlarsiz enini 72 m dan ortiq boʻlmagan qilib loyihalash kerak.
Tom qoplamasining chiqarmasi (tashqi devorlar sirtidan) kamida 0,3 m, oʻgʻitlar tashqi devorlar bilan tutashuvchi binolarda esa kamida 0,7 m boʻlishi lozim.
86. Oʻgʻitlar va pestitsidlar uchun ombor binolarining pollarini loyihalash SHNQ 2.03.13-24 ga hamda mazkur SHNQning talabalariga muvofiq loyihalanishi kerak.
87. Agressiv muhitga ega xonalardagi pollarning kimyoviy chidamli qoplamalari uchun materiallar QMQ 2.03.11-96 ga muvofiq tanlanishi lozim.
88. Oʻgʻitlar uchun (ammiakli selitra bundan mustasno) ombor binolarining pollarini asfalt-betondan loyihalanishi, ammiakli selitra uchun esa ombor binolarida kislotabardosh qoplamali uchqun oʻtkazmaydigan pollar boʻlishi kerak.
89. Pestitsidlar uchun omborxonalardagi pollar kislotalar va ishqorlar eritmalari taʼsiriga chidamli boʻlishi lozim.
Pestitsidlar uchun xonalarda asfalt-betonli pollarni loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
90. A, B va V toifalariga oid bino va inshootlar, shuningdek oʻgʻitlar va pestitsidlar omborlarini boshqa bino va inshootlarga nisbatan shamolga teskari qilib joylashtirish kerak.
Ammiakli selitra uchun omborxonalarda chuqurchalar, sunʼiy ariqlar, novlar poldagi boshqa chuqurliklarni qurishga yoʻl qoʻyilmaydi.
91. Oʻgʻitlar va pestitsidlar uchun ombor binolarini sathi qurilish maydonchasidagi sizot suvlarining xavfli kapillyar koʻtarilish sathidan va binolarga tutashuvchi qismlarini rejalashtirilgan sathdan kamida 0,2 m ga yuqori boʻlishi kerak.
92. SHNQ 2.03.13-24 ga muvofiq pestitsidlar uchun moʻljallangan omborxona polining sathi yuk platforma (rampa)lariga ega boʻlgan binolarda oʻgʻitlar uchun moʻljallangan omborxonalar polining sathi platforma sathidan 0,02 m yuqori boʻlishi lozim.
93. Yogʻingarchiliklarni va talk suvlarini (yomgʻir, qor, dul) omborxonaga kirib ketishini oldini olish uchun omborxona polining sathi, yuk koʻtarish platformasining sathidan past boʻlishi kerak.
94. Temir yoʻl transportini yuk koʻtarish platformasining balandligi 1520 mm izli temir yoʻl relsining yuqori qismining belgilangan belgisi bilan 1,1 m qilinishi lozim.
95. Atomobil transportini yuk koʻtarish platformasini balandligini yuk ortish yoki yukni tushirish maydoniga kirish yoʻlining yuzidan 1,2 m teng qilib loyihalanishi kerak.
96. Temir yoʻl relsli omborlaridagi suyuq agroximikatlarni quyish joy (punkt)lari quyidagilar bilan toʻliq taʼminlanishi kerak:
yuqori quyilish joylarida estakadaning balandligi 3,5 m;
eni 1,5 m dan kam boʻlmasligi, bunda uning uzunligi:
bitta qoʻyilish ustunli boʻlsa 6 m dan kam boʻlmagan;
ikki va undan yuqori qoʻyilish ustunli boʻlganda ustunlarning har tomonidan oraliq masofalari 3 m dan oshmagan.
97. Estakadalarni oʻrnatishda, temir yoʻl izlarini joylashuvini, uning tashqi oʻlchamlarini va temir yoʻl sisternalaridan foydalanishda xavfsizlik talablariga rioya etilishi kerak.
98. Oʻgʻitlar uchun omborxona binolarini yuk koʻtaruvchi devorlarining kapillyar namlanishga qarshi gidroizolyatsiya loyihalash lozim.
99. Yukli platformalariga (rampalariga) ega binolarda oʻgʻitlar uchun ombor xonalarining polining sathi platforma sathidan 0,02 m dan yuqori boʻlishi kerak.
100. Oʻgʻitlar va pestitsidlar uchun ombor binolarining darvozalarini ikki yoqlama ochiladigan qilib loyihalanishi lozim.
Ishchi xodimlarni evakuatsiya qilish va avtomobil transporti uchun moʻljallangan ikki yoqlama ochiladigan, suriladigan darvozalar orqali binodan chiqish yoʻnalishi boʻyicha ochiladigan eshiklar (ostonasiz yoki balandligi 0,1 m dan ortiq boʻlmagan ostonali) boʻlishi kerak.
101. SHNQ 2.09.04-09 ga asosan oʻgʻitlar uchun omborxona binolaridagi derazalarni (pol ustida harakatlanuvchi mexanizmlar qoʻllanilganda) tashqi devorning yuqori qismida, pestitsidlar uchun ombor binolari va xonalarida esa qatnov yoʻllarini yoritilishini hisobga olib temirdan yasalgan stellajlar (javonlar) orasida joylashtirish lozim.
SHNQ 2.01.05-19 ga asosan tabiiy yoritilganlik koeffitsiyenti yonboshdan yoritilishida 0,1 ha teng qabul qilinishi kerak.
102. Pestitsidlar uchun omborxonalardagi derazalarni kamida 20 foizi ochiladigan tavaqali qilib loyihalash kerak.
103. Oʻgʻitlar uchun omborxona binolari va xonalarini texnik asoslab berilganda yoritish tirqishlarsiz loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
104. Ombor binolaridagi kolonnalar va darvoza kesakisi nometall materiallardan boʻlganda, transportlarni toʻla yuk bilan intensiv harakatlanishi natijasida ularni mexanik shikastlanishlaridan himoyalangan boʻlishi lozim.
105. Oʻgʻitlar va pestitsidlar uchun moʻljallangan ombor binolarini inshootlarini loyihalashda, ularning konstruksiyalarini SHNQ 2.03.11-96ga muvofiq korroziyadan hamda kuchli taʼsir etuvchi agroximikatlarning taʼsiridan himoya qilinishi kerak.
106. Ammiakli selitralar saqlanadigan omborlarda yaxlit ombor binolarida uskunalarga xizmat koʻrsatish, ishlab chiqarish ishlarini xavfsiz bajarilishi taʼminlovchi maydonchalar, shuningdek koʻpriklar GOST 12.2.012-75 ga muvofiq toʻshama va balandligi 0,15 m yon devorlarga (chekkalarga) ega boʻlishi lozim.
107. Oʻgʻitlar uchun omborxona binolariga temir yoʻllarning kirishi, yuk platformalari (rampalari), transport vositalarining oʻtish uchun panduslarini SHNQ 2.09.03-23ga muvofiq loyihalash lozim.
108. Ammiakli selitra ombor binolarida temir yoʻllarning kirishiga yoʻl qoʻyilmasligi kerak.
6-bob. Yongʻinga qarshi talablar
109. Oʻgʻitlar va pestitsidlar omborxonalari uchun SHNQ 2.04.09-07 ga muvofiq avtomatik yongʻin oʻchirish va signalizatsiya vositalari loyihalanishi kerak.
Maydoni 100 m2 dan 500 m2 gacha boʻlgan pestitsidlar saqlash uchun omborxonalar avtomatik yongʻin signalizatsiyasi bilan jihozlanishi lozim.
110. Maydoni 500 m2 dan ortiq boʻlgan omborxonalarda SHNQ 2.01.02-04 ga muvofiq quyidagilar bajarilishi kerak:
alangalanish harorati 120 °S dan past boʻlganda pestitsidlarni saqlash xonalari avtomatik yongʻin oʻchirish tizimi bilan jihozlanishi;
alangalanish harorati 120 °S dan yuqori boʻlganda pestitsidlarni saqlash xonalari avtomatik yongʻin signalizatsiyasi tizimi bilan jihozlanishi;
xonaning maydoni olovbardoshlik chegarasi kamida R45 boʻlgan devorlar oraligʻida aniqlanishi.
111. SHNQ 2.01.02-04 ga muvofiq qadoqlangan oʻgʻitlarni, ammiakli selitrani saqlash uchun maydoni 4000 m2 gacha boʻlgan omborlar yongʻin signalizatsiyasi, maydoni kattaroq boʻlgan omborlar avtomatik yongʻin oʻchirish qurilmasi bilan jihozlanishi lozim.
112. Omborxonalar avtomatik yongʻin oʻchirish qurilmalari bilan jihozlanganda mazkur SHNQning 2-jadvalida keltirilgan qavatlar maydonini 100 foizga koʻpaytirishga yoʻl qoʻyiladi (olovbardoshlik darajasi IV va V boʻlgan binolar bundan mustasno).
113. Yongʻin sodir boʻlgan vaqtida avtomatik yongʻin oʻchirish qurilmasi yoki yongʻin signalizatsiyasi ishlab ketilganda bir vaqtning oʻzida barcha havo almashtirish tizimlari avtomatik ravishda oʻchirilishi kerak.
114. Suyuq agrokimyoviy moddalarni saqlash omborlarida portlovchi gaz aralashmalari toʻplanishi mumkin boʻlgan yertoʻlalarni va yer osti kanallarini oʻrnatishga yoʻl qoʻyilmaydi.
115. Boshi berk temir yoʻllar va estakadani loyihalashda, yongʻin sodir boʻlgan vaqtida sisternalarni ajratilishini taʼminlash uchun yoʻlning hisobiy uzunligini tayanch brus tomoniga 20 m ga uzaytirilishi kerak.
116. Omborlar hududi va binolarida yongʻinni oʻchirishning birlamchi vositalari va yongʻinga qarshi uskunalarni joylashtirilishi SHNQ 2.09.21-22 ga muvofiq boʻlishi lozim.
117. Odamlarni yongʻindan xabardor va evakuatsiya qilishni boshqarish tizimlari SHNQ 2.04.09-07 ga muvofiq boʻlishi kerak.
7-bob. Suv taʼminoti va kanalizatsiya
118. Oʻgʻitlar va pestitsidlar omborlarining ichki suv taʼminoti va kanalizatsiya quvurlarini SHNQ 2.04.02-19 va QMQ 2.04.01-98 larga muvofiq loyihalash lozim.
119. Pestitsidlar uchun ombor binolari va xonalarida ishlab chiqarish toifasiga koʻra suv taʼminot tizimini SHNQ 2.04.02-19 ga muvofiq suv quvurlari boʻlishi zarur.
120. Ombor joylashgan hududda suv quvurlarining markazlashgan tizimlari boʻlmaganda, ombor suv quvurlarini yaqin mahalliy manbalardan taʼminlanishi kerak.
121. Korxonada suv taʼminotining aylanma hamda takroriy tizimlarini tashkil etish orqali ishlab chiqarish ehtiyojlari uchun ichishga yaroqsiz suvlardan foydalanilishi, bunda oʻgʻitlar uchun omborxonalarda ishlab chiqarish suv quvurlari nazarda tutilmasligiga yoʻl qoʻyiladi.
122. Omborlarining ishlab chiqarish ehtiyojlari uchun suvning sarfi va talab qilinuvchi suvning erkin bosimini texnologiyaga va asbob-uskunaning texnik tavsifiga muvofiq qabul qilish kerak.
123. SHNQ 2.04.02-19 ga muvofiq ishlab chiqarish suv quvurlari bilan jihozlangan pestitsidlar uchun omborlar va binolari hamda xonalarida diametri 20 mm, taʼsir radiusi 30 m va sochilishdagi bosimi kamida 5 m boʻlgan (pol va javonlarni yuvish uchun) joʻmraklar oʻrnatilishi lozim.
124. Omborxona tarkibida suyuq ammiak va konservantlar joylashganda agressiv suyuqliklar xizmatchilarga tekkanda, ushbu suyuqlikni tezlik bilan yuvish uchun suvni yuqori bosimda tez oqizadigan dush va avariya holati uchun hajmi 200 l dan kam boʻlmagan suv idishi boʻlishi kerak.
125. Xizmatchilarga ammiak va konservantlar agressiv suyuqliklar tegish ehtimoli mavjud joylarda avariya holati uchun dushlar loyihalanishi zarur.
126. Pestitsidlarni saqlash uchun xonalardagi pollar va javonlarni, idishlar va transport vositalarini yuvishdan hosil boʻlgan ishlab chiqarish oqova suvlarni korxonaning tozalash inshootida neytrallashtirilib va zararsizlantirilib, ushbu SHNQning 121-bandida keltirilgan tizimlarga qayta foydalanish uchun berilishi lozim.
8-bob. Isitish va shamollatish
127. Oʻgʻitlar va pestitsidlar uchun ombor binolari va inshootlarini quyidagilarga muvofiq loyihalash lozim:
isitish va shamollatish havoni shamollatish va sovitishni — SHNQ 2.04.05-97 ga;
qozonxona qurilmalarini — QMQ 2.04.13-19 ga;
issiqlik tarmoqlarini — SHNQ 2.04.07-22 ga.
128. Oʻgʻitlar va pestitsidlar omborlarining issiqlik taʼminotini texnik iqtisodiy asoslanganda QMQ 2.04.13-19 ga muvofiq qozonxonalar loyihalanishiga yoʻl qoʻyiladi.
129. Pestitsidlar 0 S dan yuqori haroratda saqlanadigan omborxonalarda, pestitsidlar sifatini tekshirishga moʻljallangan tajriba oʻtkazish xonalari, qadoqlash va qayta idishlarga joylash xonalarini isitish vositalari bilan jihozlanishi kerak.
130. Oʻgʻitlar va pestitsidlar omborxonalarida (yuqori uchuvchan pestitsidlar boʻlimidan tashqari), bir soatda bir marta havo almashinuvini taʼminlovchi tabiiy shamollatishni nazarda tutiladi.
131. Loyihaning texnologiyaga oid qismining talablariga asosan pestitsidlar uchun omborxonalarda, xamda pestitsidlarni qadoqlash va qayta idishga joylash xonalarida avariya holati roʻy berganida omborxonani tezlik bilan shamollatish kerak.
132. Meteorologik sharoitlarni ichki havoning harorati, nisbiy namligi va harakatlanish tezligini omborxonalarning isitilishi va shamollatishini loyihalashda ushbu SHNQning 3-jadvaliga muvofiq qabul qilish lozim.
133. SHNQ 2.01.19-22 ga muvofiq omborxonalarda va ulardagi tashish yoʻlaklarida hosil boʻlgan yoki ajralib chiqqan portlovchi va portlab-yonishga xavfli chang va moddalarni chiqarib tashlash uchun mahalliy soʻrish tizimlarini loyihalash lozim.
Shamollatish qurilmalari ombor binosining tashqarisiga joylashtirish kerak.
134. Shamollatish tizimida avariya holati yuz berganda, xonada zaharli moddalarning ajralib chiqishi roʻy berganida, shamollatish tizimini mexanik usulida boshqarish qurilmasi orqali bajarilishi lozim.
135. Ifloslangan oqova suvlarini yigʻuvchi rezervuarga yuborilishi, bunda keyinchalik uni oʻgʻit sifatida ishlatish yoki sanitar xizmati tomonidan ruxsat berilgan joylariga olib borish kerak.
136. Isitish asboblarini loyihalashda QMQ 2.04.05-97 talablariga muvofiq silliq yuzali qoʻl yetishi qiyin boʻlmagan, belgilangan joyga oʻrnatish (va tirqishlarsiz) lozim.
Izoh: Ushbu jadvalda keltirilgan xonalardagi havoning hisobiy koʻrsatkichlari yilning iliq davriga nisbatan tatbiq etilmaydi.
9-bob. Elektrotexnik qurilmalar
137. Elektr qurilmalar va ularni oʻrnatish SHNQ 2.01.05-19 ga muvofiq loyihalanishi lozim.
138. Oʻgʻitlar va pestitsidlar omborlarining elektr taʼminoti SHNQ 2.01.05-19 ga muvofiq uchinchi toifadagi ishonchlilik boʻyicha hisoblanishi lozim.
139. Chuqursimon omborlarni elektr taʼminoti SHNQ 2.01.05-19 ga muvofiq qabul qilish kerak.
140. A, B, V, toifadagi omborxonalarda joylashgan barcha elektr qurilmalarini binodan tashqarida yonmaydigan devorda yoki alohida tayanchdagi plombalanuvchi moslamali metall shkafda oʻrnatiluvchi umumiy toʻxtatish apparati (rubilnik) yordamida toʻxtatish lozim.
141. Oʻgʻitlar va pestitsidlar uchun omborxonalarning yashindan himoyalanishi Elektr uskunalarining tuzilishi qoidalariga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Omborlar yashindan himoyalanishning uchinchi toifasiga muvofiq boʻlishi kerak.
Pestitsidlar va oʻgʻitlarni saqlash uchun ombor binolarida ishonchlilik darajasiga koʻra, avtomatik yongʻindan himoya qilish tizimlarini elektr taʼminoti SHNQ 2.01.05-19ga muvofiq I toifadan kam boʻlmasligi kerak.
142. Elektr yoritgichlarning oʻchirgichlari va shamollatgichlarning ishga tushirgichlarini ombor devorlarining tashqi tomonida metall shkaf (quti)larning ichida oʻrnatilishi lozim.
143. Omborxona ishchilarning ish joylarida qoʻshimcha elektr yoritgichlarni inobatga olib loyihalash zarur.
144. Yuk platformalarida (rampalarida) temir yoʻl vagonlarini yoritish uchun SHNQ 2.01.05-19 ga muvofiq koʻchma yoritgichlarni ishga tushirishda 42 W gacha kuchlanishga moʻljallangan shtepselli rozetkalar loyihalanishi kerak.
145. Oʻgʻitlar omborlarini SHNQ 2.01.05-19 ga muvofiq yoritish va kuchli elektr simli kabellar yoki temir quvur ichidan oʻtkazilgan sim koʻrinishida loyihalanishi, bunda ular oʻgʻitlarni agressiv taʼsiridan himoyalangan boʻlishi lozim.
146. Pestitsidlar omborining magistral yoritish va shamollatish uskunalarini SHNQ 2.01.05-19 ga asosan ombor devorlarining tashqi tomoni boʻyicha metall quvurlar orqali oʻtkazish lozim.
147. Elektr qurilmalarini SHNQ 2.04.17-19 ga muvofiq metall qismlari va yerga tutashma oʻtkazgichlar oʻgʻitlar va pestitsidlar bilan oʻzaro tutashib qolmasligi zarur.
10-bob. Avtomatlashtirish
148. Pestitsidlarni qadoqlash va qayta idishlarga joylash xonalarda nisbiy harorat va namlik oʻgʻitlarni texnologiyaga muvofiq taʼminlab turish uchun avtomatlashtirish vositalarini oʻrnatishga yoʻl qoʻyiladi.
149. Zararli moddalar davriy ravishda ajralib chiquvchi omborxonalarning ishchi zonalarining havosida yigʻiladigan zararli moddalarni avtomatik tarzda nazorat qilish asbob uskunalarini va asosiy shamollatgich ishdan toʻxtab qolganda, avariya paytida shamollatgichni avtomatik tarzda ishga tushiruvchi moslamani loyihalash lozim.
150. SHNQ 2.01.02-04 va SHNQ 2.09.21-22 larga muvofiq avtomatik tarzda oʻt oʻchirish tizimlari va yongʻinga oid signalizatsiya ishlab ketganida shamollatishning barcha tizimlari avtomatik tarzda ishlab turishini inobatga olib loyihalanishi kerak.
151. Oʻgʻitlardan ifloslangan mashinalar, mexanizmlar va ishlatilgan asbob uskunalarni, shuningdek toʻkiladigan va sochiladigan oʻgʻitlarning joylarini SanQvaN 1.2.2584-18, SanQvaN 0067-24 ga muvofiq maxsus neytrallashtiruvchi reagentlar yordamida zararsizlantirilish joylari boʻlishi lozim.
Qayta ishlanuvchi mahsulotlar kanalizatsiya sistemasini maxsus trubalar orqali toʻplovchi (yigʻuvchi) rezervuarlariga yuborilishi kerak.
152. Transport vositalarini yuvish, shuningdek zararsizlantirish va texnologik dasgohlarnini (purkaydigan, sepaydigan aralashmalarni (rastvorlarni) tayyorlovchi mobil agregatlar) ombordagi oʻgʻitlardan alohida saqlanishi zarur.
153. Binoning oʻzida agroximikatlardan ifloslangan mashinalar va mexanizmlarni yuvishdan oqib chiqayotgan ifloslangan suvlarni kanalizatsiya sistemasini maxsus quvurlar orqali alohida yigʻuvchi sigʻim (rezervuar)larga yuborilishi lozim.
154. Kanalizatsiya tozalash inshootlari yer ustida joylashganda, suvni filtrlovchi uskunalarni yigʻuvchi sigʻim (rezervuar)larning ichiga, ular chuqurlikda joylashtirilganda esa suv chiqarish joyida suvning yerga kirishiga yoʻl qoʻyilmaslik kerak.
155. Bino va inshoot havosini tozalash uchun mexanik shamollatishda, ifloslangan havo atmosferaga tarqalmasligi uchun SanQvaN 2.1.61032-18, SanQvaN 0067-24 va SHNQ 2.04.05-97 ga muvofiq loyihalanishi kerak.
156. Ombor boʻlinmalarida (ularni toʻldirishdan oldin), qabul qilish va joʻnatish joylarida va yoʻlaklarda oʻgʻitlar va oʻsimliklarni kimyoviy himoyalash vositalarining toʻkilgan joylarini quruq tozalash, keyin yesa mexanizatsiyalashgan vositalar yordamida changni tozalashni taʼminlash inobatga olib loyihalanishi kerak.
157. Omborlardan va gazni qayta yuklash joylaridan atmosferaga mexanik ventilyatsiya tizimlari orqali chiqarilgan, tarkibida mineral oʻgʻitlar va kimyoviy meliorantlarning chang zarralari boʻlgan havo meʼyorlariga muvofiq tozalanishi inobatga olib loyihalanishi kerak.
158. Omborxonalar atroflarida yashil belbogʻ tashkil etib loyihalanishi lozim.
159. Birlashtirilgan (unifikatsiyalashtirilgan) qattiq agroximikatlarning koʻrsatkichlari mazkur SHNQning 3-ilovasida keltirilgan.
SHNQ 2.09.11-22 “Quruq maʼdanli oʻgʻitlar va oʻsimliklarning kimyoviy himoyalash vositalari omborlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga 1-ILOVA
Oʻgʻitlarni taxlash talablari
Qattiq yoki yumshoq konteynerlarni joylashda gʻaram taxlamdagi qatlamlar sonini ulardan foydalanish boʻyicha texnik shartlar talablariga muvofiq aniqlash va bajarish lozim.
Yumshoq konteynerlarni gʻaram taxlamini joylashda qatlamalar soni foydalanish boʻyicha texnik shartlar talablariga muvofiq kelishi, biroq mazkur ilovada keltirilgan miqdorlardan oshmasligi kerak.
Silos va bunkerlarda taxlash balandligini texnikaviy-iqtisodiy hisoblar asosida va mexanizmlarning berilgan balandlikka materiallarni tik yoʻnalishda uzatish imkoniyatlarini inobatga olib aniqlash lozim.
Javonlar va tagliklar (poddon) qurilmalarini yonmaydigan materiallardan loyihalash kerak.
SHNQ 2.09.11-22 “Quruq maʼdanli oʻgʻitlar va oʻsimliklarning kimyoviy himoyalash vositalari omborlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga 2-ILOVA
Pestitsidlarni taxlash talablari
Javonlarning balandligi va gʻaram taxlamlar orasidagi avtoqatnov yoʻllarining (oʻtish yoʻllarining) eni qabul qilingan avtomexanizatsiyani hajm oʻlchamlariga muvofiq kelishi lozim.
Pestitsidlarni (poddon)tagliklarsiz polda saqlashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Javonlar tokchalarida pestitsidlarni qoplarga, qutilarga, xaltalarga, bankalarga, yashiklarga va sigʻimi 20 litrgacha kanistrlarga joylagan xolda saqlashga yoʻl qoʻyiladi.
Javonlar va tagliklar qurilmalari yonmaydigan materiallardan bajarilishi lozim.
SHNQ 2.09.11-22 “Quruq maʼdanli oʻgʻitlar va oʻsimliklarning kimyoviy himoyalash vositalari omborlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga 3-ILOVA
Birlashtirilgan (unifikatsiyalashtirilgan) qattiq agroximikatlarning koʻrsatkichlari
Turli xildagi oʻgʻitlarni saqlash uchun moʻljallangan omborxona binolari va inshootlarini loyihalashtirishda, noqulay sharoitda boʻlgan har bir oʻgʻitlarni xususiyatlarini inobatga olinishi lozim.