SHNQ 2.01.16-21 “Turar joy obyektlarining jismoniy eskirishini aniqlash” shaharsozlik normalari va qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida (01/2-31-son)

15.07.2024

Oʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining

buyrugʻi

[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2024-yil 8-avgustda hisobga olindi, hisob raqami 270]

Oʻzbekiston Respublikasining Shaharsozlik kodeksi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 13-martdagi PF-5963-son “Oʻzbekiston Respublikasining qurilish sohasida islohotlarni chuqurlashtirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi hamda 2020-yil 27-noyabrdagi PF-6119-son “Oʻzbekiston Respublikasi qurilish tarmogʻini modernizatsiya qilish, jadal va innovatsion rivojlantirishning 2021 — 2025-yillarga moʻljallangan strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi farmonlariga muvofiq buyuraman:

1. SHNQ 2.01.16-21 “Turar joy obyektlarining jismoniy eskirishini aniqlash” shaharsozlik normalari va qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Oʻzbekiston Respublikasi davlat arxitektura va qurilish qoʻmitasi raisining 1996-yil 13-avgust 68-son buyrugʻi bilan tasdiqlangan QMQ 2.01.16-97 “Turar joy binolarni jismoniy eskirishini baholash qoidalari” qurilish meʼyorlari va qoidalari oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.

3. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Energetika vazirligi hamda Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi bilan kelishilgan.

4. Ushbu buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Vazir B. ZAKIROV

Toshkent sh.,

2024-yil 15-iyul,

01/2-31-son

Kelishildi:

Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi raisi B. YUSUPALIYEV

2024-yil 27-iyun

Favqulodda vaziyatlar vaziri A. KULDASHEV

2024-yil 29-iyun

Energetika vaziri J. MIRZAMAHMUDOV

2024-yil 8-iyul

Oʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining 2024-yil 15-iyuldagi 01/2-31-son buyrugʻiga ILOVA

SHNQ 2.01.16-21 “Turar joy obyektlarining jismoniy eskirishini aniqlash” shaharsozlik normalari va qoidalari

Mazkur shaharsozlik normalari va qoidalari (bundan buyon matnda SHNQ deb yuritiladi) turar joy obyektlarining jismoniy eskirishini aniqlashga oid talablarni belgilaydi.

Ushbu SHNQning talablari tabiiy ofat vaqtida zarar koʻrgan bino va inshootlarga nisbatan tatbiq etilmaydi.

1-bob. Shaharsozlik normalari va qoidalariga havolalar

1. Mazkur SHNQda quyidagi shaharsozlik normalariga havolalar keltirilgan:

SHNQ 1.04.01-22 “Bino va inshootlarning texnik holatini oʻrganish va monitoring qilish tartibi”;

SHNQ 1.04.03-23 “Bino va inshootlarni qurish, rekonstruksiya qilish, taʼmirlash va ularga texnik xizmat koʻrsatishni tashkil etish”;

SHNQ 2.02.01-19 “Bino va inshootlarni zaminlari”.

2-bob. Atamalar va taʼriflar

2. Ushbu SHNQda quyidagi atama va taʼriflardan foydalanilgan:

turar joy obyektlari — odamlar yashashi uchun moʻljallangan binolar, doimiy yashash uchun uy-joylar (xonadonlar), shuningdek vaqtincha yashash uchun yotoqxonalar, mehmonxonalar, maktab-internatlar, qariyalar uylari;

bino — funksional maqsadiga qarab odamlar yashashi yoki boʻlishiga va har xil turdagi ishlab chiqarish jarayonlarini bajarishga moʻljallangan, tayanch, toʻsma yoki har ikkala maqsadga xizmat qiluvchi konstruksiyalardan iborat qurilish tizimi;

inshoot — har xil turdagi ishlab chiqarish jarayonlarini bajarish, moddiy qimmatliklarni joylashtirish va saqlash, odamlarning vaqtincha boʻlishi (harakatlanishi), shuningdek uskunalar yoki kommunikatsiyalarni joylashtirish (oʻtkazish, ulash) uchun moʻljallangan, tayanch, toʻsma yoki har ikkala maqsadga xizmat qiluvchi konstruksiyalardan iborat hajmiy, yassi yoki chiziq tarzidagi qurilish tizimi;

nuqson — qurilish elementini tayyorlash, montaj qilish yoki foydalanish qoidalari va texnik shartlarning buzilishi natijasida yuzaga keladigan nosozliklar;

yuk koʻtaruvchi konstruksiya — bino yoki inshootlarning yuk koʻtarish xususiyati va uning taʼsirlarini qabul qiluvchi, mustahkamligini, bikrligini va ustuvorligini taʼminlovchi qurilish konstruksiyasi;

chetlanish (ogʻish) — istalgan texnik koʻrsatkichning haqiqiy holatini meʼyoriy, loyiha hujjatlari yoki texnik jarayonni taʼminlash talablaridan farqi;

eskirish — uzoq muddatli tabiiy jarayonda, konstruksiyaga atrof-muhitning, binodagi texnologik jarayonlarga bogʻliq boʻlgan mexanik yuklar taʼsirida konstruktiv element ashyosining fizik-kimyoviy tarkibining oʻzgarish jarayoni;

jismoniy eskirish — konstruksiyalarning, elementlarning, injenerlik jihozlari tizimining hamda butunlay binoning yemirilishi va eskirishi tabiiy-iqlim omillar va inson hayot faoliyati natijasida ularning dastlabki texnik foydalanish sifatlarining (mustahkamligini, barqarorligini, ishonchliligini, estetik koʻrinishini va boshqalarni) yoʻqotishlari.

3-bob. Umumiy qoidalar

3. Alohida konstruksiyalarning, elementlarning, injenerlik jihozlari tizimining (bundan buyon matnda tizim deb yuritildai) yoki ularning qismlarini jismoniy eskirishi ushbu SHNQning 1-ilovasi 1 — 81-jadvallarida keltirilgan qiymatlar asosida, shuningdek kuzatishva asbob-uskunalar bilan oʻrganish natijasida aniqlangan jismoniy eskirishni solishtirish yoʻli bilan aniqlanishi lozim.

4. Konstruksiya, element, tizim yoki ularning qismi eskirishining muayyan oraligʻidagi qiymatlariga mos keluvchi barcha belgilarga ega boʻlganda, jismoniy eskirish darajasining yuqori chegarasiga teng qabul qilinishi kerak.

5. Konstruksiyada, tizimda yoki ularning qismida bir necha eskirish belgilaridan faqat biri boʻlganda jismoniy eskirish intervalining quyi chegarasiga teng deb qabul qilinishi lozim.

6. Mazkur SHNQning 1-ilovasidagi jadvallarda keltirilgan jismoniy eskirishning oraliq qiymati faqat bitta belgiga mos kelsa, konstruksiya, element, tizim yoki uning qismining jismoniy eskirishining interpolyatsiya boʻyicha mavjud zararlanish oʻlchami yoki tavsifidan kelib chiqib qabul qilinishi kerak.

7. Konstruksiyalar, elementlar, tizimlarning va ularning turli darajada eskirishga ega boʻlgan qismlarining jismoniy eskirishini qoʻyidagi formula orqali aniqlash lozim:

bu yerda:

Fk — konstruksiya, element, tizimlarning jismoniy eskirishi, %;

Fi — mazkur SHNQning 1-ilovasidagi 1 — 81-jadvallari boʻyicha aniqlangan konstruksiya, element, yoki tizim qismlarining jismoniy eskirishi, %;

Pi — shikastlangan qismning oʻlchamlari (maydon yoki uzunlik), m2 yoki m;

Pk — butun konstruksiya oʻlchamlari, m2 yoki m;

n — shikastlangan qismlarning soni.

Binoning jismoniy eskirishini quyidagi formula orqali aniqlash kerak:

bu yerda:

Fz — binoning jismoniy eskirishi %;

Fki — alohida konstruksiya, element yoki tizimning jismoniy eskirishi;

li — alohida konstruksiya, element yoki tizimning tiklanish narxining umumiy tiklanish narxidagi tegishli ulush qiymati;

n — binodagi alohida konstruksiyalar, elementlar, yoki tizimlar soni.

8. Binoning yiriklashgan konstruktiv elementlarning taxminiy oʻrtacha ulush qiymatlari mazkur SHNQning 2-ilovasiga muvofiq qabul qilinadi.

9. Aniqlangan jismoniy eskirishning keltirilgan qiymati quyidagilarga muvofiq yaxlitlanishi lozim:

konstruksiya, element, tizimlarning ayrim qismlari uchun — 10 % gacha;

konstruksiya, element, tizimlar uchun — 5 % gacha;

bino uchun — 1 % gacha.

10. Qatlamli konstruksiyalar devor va yopmalar jismoniy eskirishini aniqlash uchun quyidagi ikkita usuldan foydalanish kerak:

texnik holati boʻyicha mazkur SHNQning 1-ilovasidagi 15 va 45-jadvallariga muvofiq;

konstruksiyaning xizmat muddati boʻyicha ushbu SHNQning 1-2-rasmlarga asosan.

11. Qatlamli konstruksiyalarning jismoniy eskirishini foydalanish muddatiga koʻra quyidagi formula boʻyicha aniqlash lozim:

bu yerda:

Fs — qatlamli konstruksiyaning jismoniy eskirishi, %;

Fi — 1 va 2 rasm boʻyicha mazkur qatlamli konstruksiyaning foydalanish muddatiga koʻra aniqlanadigan qatlam materialining jismoniy eskirishi, % da;

Ki — ushbu SHNQning 2-ilovasiga muvofiq qatlam materiali narxining butun konstruksiya narxiga nisbati sifatida aniqlanadigan koeffitsiyent;

n — qatlamlar soni.

12. Butun binoning ichki tizimining jismoniy eskirishi ushbu SHNQning 1-ilovasidagi 74 — 80-jadvallarga muvofiq tizimni tashkil etuvchi elementlarning texnik holatini oʻrganish asosida aniqlash lozim.

13. Foydalanish jarayonida tizimning ayrim elementlari yangisi bilan almashtirilgan boʻlsa, tizimning jismoniy eskirishini ushbu SHNQning 3 — 7-rasmlarida keltirilgan jadvallar boʻyicha ayrim elementlarning foydalanish muddati asosida hisoblash yoʻli bilan aniqlanishi lozim.

14. Yakuniy baholash uchun qiymatlarning kattarogʻini olish lozim.

1-rasm. Qatlamli konstruksiyalarning jismoniy eskirishi (foydalanish muddati 60 — 125 yil)

2-rasm. Qatlamli konstruksiyalarning jismoniy eskirishi (foydalanish muddati 10 — 50 yil)

3-rasm. Ichki issiq suv taʼminoti tizimining jismoniy eskirishi

1. Issiq suv taʼminotining ochiq sxemasidagi ruhlangan quvurlar, 2. Issiq suv taʼminotining yopiq sxemasidagi ruhlangan quvurlar, 3. Issiq suv taʼminotining ochiq sxemasidagi ruhlanmagan quvurlar, aralashtirgichlar, sochiq quritgichlar, latunli yopgʻich armaturalar, 4. Issiq suv taʼminotining yopiq sxemasidagi ruhlanmagan quvurlar,choʻyan yopgʻich armatura

4-rasm. Markaziy isitish tizimining jismoniy eskirishi

1-issiq suv taʼminotining yopiq sxemasidagi chuyan radiatorlar, 2-issiq suv taʼminotining ochiq sxemasida choʻyan radiatorlar, yopiq sxemasidaga tik quvurlar va poʻlat radiatorlar, 3-issik suv taʼminotining yopiq sxemasidagi magistrallar, 4-issiqlik taʼminotining ochiq sxemasida poʻlat radiatorlar, tik quvurlar va magistrallar, 5-hamma turdagi yopgʻich armaturalar

5-rasm. Ichki suv yullari tizimining jismoniy eskirishi

1-ruhlangan suv quvurlar, 2-sopol va choʻyan suv toʻkuvchi idishlar, 3-poʻlat suv quvurlari, plastik suv quvurlari, kranlar va latunli yopqich armaturalar, 4-kranlar va choʻyan yopqich armaturalar

6-rasm. Ichki kanalizatsiya tizimining jismoniy eskirishi

1-choʻyan suv quvurlari, choʻyan vannalar, 2-choʻyan va zanglamaydigan poʻlatdan yuvgʻichlar, rakovinalar, 3-poʻlat suv quvurlari, poʻlat vannalar, sopol unitazlar, rakovinalar va qoʻlyuvgichlar, asbotsement suv quvurlari, 4-emallangan poʻlatdan yuvgʻich va rakovinalar, 5-plastik suv quvurlari

7-rasm. Ichki elektr jihozlari tizimining jismoniy eskirishi

1-xonalar ichidagi yopiq tarmoqlar, 2-xonalar ichidagi ochiq tarmoqlar, 3-magistral suv taqsimlagichlar, 4-elektr asboblar

15. Tizimning jismoniy eskirishi elementlarining oʻrta hisobdagi eskirish qiymati sifatida aniqlanishi kerak.

16. Binolar poydevori zaminidagi gruntlarning choʻkishida, ularning choʻkuvchanlik xususiyatlari va devor hamda poydevorlarning grunt choʻkishidan yuk koʻtaruvchanligi aniqlanishi lozim.

Devor va poydevorlarni mustahkamlash boʻyicha tarkibi SHNQ 2.02.01-19ga muvofiq boʻlishi lozim.

SHNQ 2.01.16-21 “Turar joy obyektlarining jismoniy eskirishini aniqlash” shaharsozlik normalari va qoidalariga 1-ILOVA

Poydevorlar

Ustunsimon yogʻochli berkituvchi taxtali poydevorlar

1-jadval

Ixoh. Ushbu SHNQ orqali oʻrganiladigan shikastlanishlar foizlarda aniqlanadi.

Ustunsimon gʻisht sokolli yogʻochli poydevorlar

2-jadval

Tasmasimon gʻisht-toshli poydevorlar

3-jadval

Yirik blokli tasmasimon poydevorlar

4-jadval

Ustunsimon qoziqli hamda toshli, betonli, temir-betonli va harsang toshbetonli poydevorlar

5-jadval

Blokli va yirik blokli temir-beton poydevorlar temir-beton bogʻlovchi kamarlari

6-jadval

Devorlar

Yigʻma toʻsiqli yogʻoch devorlar

7-jadval

Sinchli yogʻoch devorlar

8-jadval

Chopilgan va chorqirra xodadan devorlar

9-jadval

Tashqi gʻisht qoplamali, kesilgan yogʻoch gʻoʻlali, sinchli va chorqirra gʻoʻlali devorlar

10-jadval

Gʻisht devorlar

11-jadval

Sopol bloklar va plitachalar, marmar plitalar bilan qoplangan gʻisht devorlar

12-jadval

Mayda bloklardan sunʼiy va tabiiy toshli devorlar

13-jadval

Yirik oʻlchamli blokli bir qatlamli yuk koʻtaruvchi panelli devorlar

14-jadval

Qatlamli temirbeton panelli devorlar

15-jadval

Yuk koʻtaruvchi panelli devorlar

16-jadval

Temir-beton armaturalari

17-jadval

Zilzilaga qarshi kamarlar

18-jadval

Ustunlar (tirgaklar, tayanchlar)

Yogʻoch ustunlar

19-jadval

Gʻisht ustunlar

20-jadval

Temirbeton ustunlar (yigʻma va yaxlit qoʻyma)

21-jadval

Pardevorlar

Yuk koʻtaruvchi panelli pardevorlar

22-jadval

Gʻishtli pardevorlar

23-jadval

Suvoqsiz yogʻoch pardevorlar

24-jadval

Suvoqli yogʻoch pardevorlar

25-jadval

Gazobetonli va penobetonli pardevorlar

26-jadval

Gipsbetonli va shlakbetonli pardevorlar

27-jadval

Fibrolitli pardevorlar

28-jadval

Orayopmalar

Suvalmagan yogʻoch orayopmalar

29-jadval

Yogʻoch toʻsinlar boʻyicha osma faner qoplangan orayopmalar

30-jadval

Suvalgan yogʻoch orayopmalar

31-jadval

Poʻlat toʻsinlar boʻyicha gʻisht qubbali orayopma

32-jadval

Ikki pallali temir-beton qoʻyma panellardan iborat orayopmalar

33-jadval

Yigʻma temir-beton toʻshamali orayopmalar

34-jadval

Yigʻma va yaxlit qoʻyma plitali orayopmalar

35-jadval

Yaxlit qoʻyma va yigʻma temir-beton tom yopma va orayopma toʻsinlar

36-jadval

Zinapoyalar

Yogʻoch zinapoyalar

37-jadval

Metal tirgak (kosour) boʻyicha zinapoyalar

38-jadval

Temir-beton zinapoyalar

39-jadval

Lodji, balkonlar, soyabonlar

Lodjining yigʻma temir-beton detallari

40-jadval

Balkonlar, soyabonlar

41-jadval

Tomlar

Yogʻochli tomlar

42-jadval

Yigʻma temir-betonli tomlar (chordoqli)

43-jadval

Metall konstruksiyali tomlar

44-jadval

Yigʻma temir-beton qatlamli panellardan aralash tomlar

45-jadval

Tom qoplamalar

Rulonli tom qoplamalar

46-jadval

Mastikali tom qoplamalar

47-jadval

Poʻlat tunukali tom qoplamalar

48-jadval

Tom qoplama — ondulin

49-jadval

Asbestsement listli tom yopmalar

50-jadval

Cherepitsali tom yopmalar

51-jadval

Yupqa taxtachalardan tom yopmalar

52-jadval

Yoʻnilgan taxtalardan yasalgan tom yopmalar

53-jadval

Pollar

Sement-qumli, betonli, mozaikali pollar

54-jadval

Sopol plitali pollar

55-jadval

Parket pollar

56-jadval

Taxta pollar

57-jadval

Tarket pollar

58-jadval

Yogʻoch-qipiq (yogʻoch-tola) plitali pollar

59-jadval

Rulonli materiallardan pollar

60-jadval

Sintetik plitkali pollar

61-jadval

Derazalar, eshiklar

Yogʻoch kesakili derazalar

62-jadval

Plastmassadan deraza romlari

63-jadval

Metalldan deraza romlari

64-jadval

Yogʻoch eshiklar

65-jadval

Metall eshiklar

66-jadval

Pardozli qoplamalar

Suvli tarkib bilan boʻyash

67-jadval

Moyboʻyoq

68-jadval

Gul qogʻoz yopishtirish

69-jadval

Sopol plitkalar bilan qoplash

70-jadval

Suvoq

71-jadval

Badiiy bezak elementlari

72-jadval

Yogʻoch devorlarni sof qoplash

73-jadval

Ichki injenerlik jihozlari tizimining jismoniy eskirish jadvali

Issiq suv taʼminoti tizimi

74-jadval

Markaziy isitish tizimi

75-jadval

Sovuq suv taʼminoti tizimi

76-jadval

Kanalizatsiya va oqava suv tizimi

77-jadval

Elektr jihozlari tizimi

78-jadval

Pechlar

79-jadval

Chiqindi shaxtalari

80-jadval

Past narxli kam uchrovchi yoki yangi konstruktiv elementlar va materiallarning jismoniy eskirishini aniqlash uchun yiriklashtirilgan shkala

81-jadval

SHNQ 2.01.16-21 “Turar joy obyektlarining jismoniy eskirishini aniqlash” shaharsozlik normalari va qoidalariga 2-ILOVA

Yiriklashgan konstruktiv elementlarning taxminiy oʻrtacha ulush qiymatlari