SHNQ 2.09.17-21 “Sanoat korxonalarining bosh rejalarini loyihalash” shaharsozlik normalari va qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida (01/2-16-son)

29.04.2024

Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining

buyrugʻi

[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2024-yil 3-iyunda hisobga olindi, hisob raqami 256]

Oʻzbekiston Respublikasining Shaharsozlik kodeksiga muvofiq buyuraman:

1. SHNQ 2.09.17-21 “Sanoat korxonalarining bosh rejalarini loyihalash” shaharsozlik normalari va qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi, Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi hamda Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi bilan kelishilgan.

3. Ushbu buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Vazir B. ZAKIROV

Toshkent sh.,

2024-yil 29-aprel,

01/2-16-son

Kelishildi:

Favqulodda vaziyatlar vaziri A. KULDASHEV

2024-yil 12-aprel

Togʻ-kon sanoati va geologiya vaziri B. ISLAMOV

2024-yil 9-aprel

Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasining raisi B. YUSUPALIYEV

2024-yil 1-aprel

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirning birinchi oʻrinbosari O. QUDRATOV

2024-yil 19-aprel

Oʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining 2024-yil 29-apreldagi 01/2-16-son buyrugʻiga ILOVA

SHNQ 2.09.17-21 “Sanoat korxonalarining bosh rejalarini loyihalash” shaharsozlik normalari va qoidalari

Mazkur shaharsozlik normalari va qoidalari (bundan buyon matnda SHNQ deb yuritiladi) yangi, kengaytirilayotgan va rekonstruksiya qilinayotgan sanoat korxonalarining hududlarini loyihalashtirishga oid boʻlgan talablarni belgilaydi.

1-bob. Normativ-huquqiy hujjatlar, shaharsozlik normalari va qoidalari, sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga havolalar

1. Mazkur SHNQda quyidagi normativ-huquqiy hujjatlar, shaharsozlik normalari va qoidalari, sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga havolalar qoʻllanilgan:

Oʻzbekiston Respublikasi korxonalari uchun atmosfera havosini ifloslantirish manbalarini inventarizatsiyadan oʻtkazish va unga chiqarib tashlanadigan ifloslantiruvchi moddalarni meʼyorlash boʻyicha yoʻriqnoma (roʻyxat raqami 1533, 2006-yil 3-yanvar);

Oʻzbekiston Respublikasi koʻmir shaxtalaridagi xavfsizlik qoidalari (roʻyxat raqami 114, 2009-yil 25-may) ;

SHNQ 2.01.02-04 “Bino va inshootlarning yongʻin xavfsizligi”;

QMQ 2.01.03-19 “Seysmik hududlarda qurilish”;

QMQ 2.01.07-96 “Yuklar va taʼsirlar”;

QMQ 2.01.08-19 “Shovqindan himoya”;

QMQ 2.02.05-98 “Dinamik yuklamali mashinalarning poydevorlari”;

SHNQ 2.04.02-19 “Suv taʼminoti. Tashqi tarmoqlar va inshootlar”;

QMQ 2.04.03-19 “Kanalizatsiya. Tashqi tarmoqlar va inshootlar”;

SHNQ 2.04.07-22 “Issiqlik tarmoqlari”;

SHNQ 2.04.08-22 “Gaz taʼminoti. Loyihalash talablari”;

SHNQ 2.04.09-07 “Bino va inshootlarning yongʻin avtomatikasi”;

SHNQ 2.05.02-07 “Avtomobil yoʻllari”;

SHNQ 2.07.01-03* “Shaharsozlik. Shahar va qishloq aholi punktlari hududlarini rivojlantirish va qurilishini rejalashtirish”;

SHNQ 2.07.02-22 “Qurilish obyektlarini nogironligi boʻlgan shaxslar hamda keksalar ehtiyojini inobatga olgan holda loyihalashtirish”;

QMQ 2.07.03-97 “Korxonalar, binolar va inshootlar hududlarini toʻsish”;

SHNQ 2.09.21-22 “Yongʻin-qutqaruv depolari va postlari”;

SHNQ 2.09.04-09 “Korxonalarning maʼmuriy va maishiy binolari”;

SanQvaN 0244-07 “Xoʻjalik ichimlik suvi quvurlari va suv taʼminoti uchun moʻljallangan sanitar qoʻriqlanadigan zonalardan foydalanish va loyihalashtirishning sanitariya qoidalari va normalari”;

SanQvaN 0008-20 “Turar joylarda, jamoat binolarida, aholi yashash hududlarida va dam olish zonalarida ruxsat etilgan shovqin darajasining sanitariya qoidalari va meʼyorlari”;

SanQvaN 0331-16 “Oʻzbekiston iqlimi sharoitida turarjoy binolarini loyihalash, qurish va taʼmirlash boʻyicha sanitariya qoidalari va normalari”;

SanQvaN 0339-16 “Oʻzbekiston aholi punktlarini rejalashtirish va rivojlantirish boʻyicha sanitariya qoidalari va normalari”;

SanQvaN 0350-17 “Oʻzbekiston Respublikasi aholi turar-joy atmosfera havosini muhofaza qilish sanitariya qoidalari va normalari” ;

SanQvaN 0318-15 “Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi suv havzalarida suvni muhofaza qilish boʻyicha gigiyenik va epidemiyaga qarshi talablar”.

2-bob. Atamalar va taʼriflar

2. Ushbu SHNQda quyidagi atama va taʼriflardan foydalanilgan:

sanoat korxonasi — sanoat mahsulotlarini ishlab chiqarish yoki qayta ishlash faoliyati bilan shugʻullanuvchi korxona;

avtoturargoh — transport vositalarini doimiy, vaqtincha yoki mavsumiy saqlash (turishi) uchun moʻljallangan alohida yoki qoʻshib qurilgan, yerusti, yerosti yoki birlashgan bino, inshoot (bino yoki inshootning qismi) yoxud maxsus ochiq maydon;

bosh reja — yer uchastkasini rejaviy tashkil etishning tarhi, qurilish faoliyatini tartibga soluvchi, aholining xavfsiz yashashi shart-sharoitlarini, zarur sanitariya-gigiyenik, ekologik talablar taʼminlanishini belgilaydigan loyiha hujjatining turi;

yer uchastkasi — yer fondining qayd etilgan chegaraga, maydonga, joylashish manziliga, huquqiy rejimga hamda davlat yer kadastrida aks ettiriladigan boshqa xususiyatlariga ega boʻlgan qismi;

ishlab chiqarish obyektlari — odamlar va texnologik asbob-uskunalar ishlashi uchun zarur shart-sharoitlar taʼminlanadigan ishlab chiqarishni joylashtirish uchun moʻljallangan binolar hamda inshootlar;

muhandislik tarmoqlari — aholi punktlari, korxonalarning hududlarida, turli vazifalar uchun moʻljallanib yotqiziladigan quvurlar va kabellar;

nogironligi boʻlgan shaxs — ijtimoiy yordam va himoyaga, jamiyat va davlatning siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy hayotida boshqalar bilan birga teng toʻliq va samarali ishtirok etish uchun shart-sharoitlar yaratilishiga muhtoj barqaror jismoniy, aqliy, sensor (sezgi) yoki ruhiy nuqsonlari boʻlgan shaxs;

sanitariya-muhofaza zonasi (SMZ) — ichimlik, maishiy va davolash-sogʻlomlashtirish maqsadlari uchun foydalanilayotgan, loyihalashtirilayotgan, qurilayotgan va rekonstruksiya qilinayotgan suv obyektlariga tutash, rejim asosida muhofaza etiladigan, ularni sanitariya-epidemiologik jihatidan ishonchliligini taʼminlash maqsadida tashkil qilinadigan tabiiy hudud;

funksional zonalar — hududiy rejalashtirish hujjatlari (hududiy rejalashtirishning bosh rejalari va sxemalari) orqali hududning asosiy vazifalarini ushbu zonalarda qurilishning rejalashtirilayotgan rivojlanish parametrlarini aniqlab berish bilan belgilanuvchi chegaralari aks ettirilgan zonalar;

qurilish zichligi — binolar va inshootlar yerusti qismidagi qavatlarning tashqi devorlari gabaritlarida hisoblanib, hududdagi bir gektarga toʻgʻri keladigan umumiy maydoni (m2/ha) va koʻcha-yoʻl tarmoqlarining hududdagi bir gektarga toʻgʻri keladigan uzunligi.

3-bob. Sanoat korxonalarini joylashtirish

1-§. Asosiy talablar

3. Sanoat korxonalarini joylashtirish QMQ 2.01.03-19 talablariga muvofiq amalga oshirilishi lozim.

4. Sanoat korxonalarini yordamchi xizmatlar, muhandislik va transport taʼminoti, madaniy-maishiy xizmat koʻrsatish tizimi obyektlari bilan birlashtirgan holda joylashtirilishiga yoʻl qoʻyiladi.

2-§. Sanoat korxonalarini qurish uchun yer uchastkalarini tanlash

5. Yangi sanoat korxonalarini qurish (joylashtirish) uchun yer uchastkalari SHNQ 2.07.01-03*, QMQ 2.01.03-19 va SanQvaN 0350-17 talablarini inobatga olgan holda tanlanishi kerak.

6. Sanoat korxonalarini qishloq xoʻjaligiga moʻljallanmagan yerlar yoki qishloq xoʻjaligi uchun yaroqsiz boʻlgan yerlar yoxud qishloq xoʻjaligining sifati yomon yerlarida joylashtirish lozim.

7. Sanoat korxonalarini foydali qazilmalar joylashgan yerlarda joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

8. Sanoat korxonalarini quyidagi hududlarda joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi:

suv taʼminoti manbalari sanitariya-muhofaza zonasining birinchi mintaqasida;

kurortlar sanitariya-muhofaza zonasining birinchi mintaqasida, agar korxona kurortning tabiiy davolash vositalaridan foydalanish bilan bogʻliq boʻlmasa;

rekreatsiya zonalarida;

muhofaza etiladigan tabiiy hududlar yerlari va ularning qoʻriqlanma zonalarida;

tarixiy, madaniy va tabiat yodgorliklarining muhofaza zonalarida;

koʻmir va boshqa kon ishlanmalarining maʼdan chiqindilari uyulgan joylarning xavfli zonalarida;

organik va radioaktiv chiqindilar bilan ifloslangan uchastkalarda, sanitariya qoidalari normalari va gigiyena normativlariga muvofiq belgilangan muddatlar yakunlanguniga qadar;

toʻgʻon yoki damba buzilishi natijasida halokatli suv bosishi roʻy berishi mumkin boʻlgan hamda halokatli suv bosish zonalarida.

9. Sanoat korxonalarining hududlari, umumiy tarmoq temir va avtomobil yoʻllari, shuningdek suv obyektlari bilan ajratilgan maydonlarga boʻlinmasligi lozim.

10. Atmosfera havosini zararli moddalar bilan ifloslantirish xavfining I va II sinfidagi manbalarga ega sanoat korxonalarini shamolning tezligi asosan 1 m/s dan oshmaydigan, uzoq vaqt davom etadigan tumanlar (yil davomida kunning 30-40 foizi, qish mavsumida esa kunning 50 — 60 foizidan ortigʻi) boʻladigan hududlarda joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

11. Turarjoy zonasi hududida, V sinfga mansub temiryoʻl shohobchalari va yuk avtotransportining intensiv qatnovini talab qilmaydigan ishlab chiqarish obyektlarida SanQvaN 0350-17ga muvofiq sanitariya-muhofaza zonalarini tashkil qilish zaruriyati bilan joylashtirilishiga yoʻl qoʻyiladi.

3-§. Sanoat korxonalarining sanitariya-muhofaza zonalarini belgilash

12. Texnologik jarayonlarda aholini yashash muhiti va insonlar salomatligi uchun taʼsir koʻrsatadigan manbalarga ega boʻlgan ishlab chiqarish obyektlari uchun SanQvaN 0350-17 ga muvofiq SMZ belgilanishi lozim.

13. Sanoat korxonalarining SMZ oʻlchamlari SanQvaN 0350-17 hamda Oʻzbekiston Respublikasi korxonalari uchun atmosfera havosini ifloslantirish manbalarini inventarizatsiyadan oʻtkazish va unga chiqarib tashlanadigan ifloslantiruvchi moddalarni meʼyorlash boʻyicha yoʻriqnomaga (roʻyxat raqami 1533, 2006-yil 3-yanvar) muvofiq amalga oshirilishi kerak.

14. SMZlar quyidagilar uchun moʻljallanib loyihalanishi kerak:

taʼsir darajasini uning chegaralari tashqarisida barcha taʼsir omillari boʻyicha talab etilgan gigiyenik normativlargacha kamaytirilishini taʼminlash;

sanoat korxonasi (korxonalar guruhi) hududi va turarjoy hududi oʻrtasida sanitariya-muhofaza va estetik toʻsiqni tashkil qilish;

atmosfera havosini ifloslantiruvchi moddalarni ekranlash, assimilyatsiyalash va filtrlashni, shuningdek mikroiqlimning qulayligini oshirishni taʼminlovchi qoʻshimcha koʻkalamzorlarni tashkil qilish.

15. Ishlab chiqarish hajmining vaqtinchalik qisqarishi maksimal loyihaviy yoki amalda erishilgan quvvati uchun qabul qilingan SMZ oʻlchamlarini qayta koʻrib chiqish uchun asos boʻlmasligi lozim.

16. SMZning oʻlchamlari quyidagi holatlarda kamaytirib loyihalanishiga yoʻl qoʻyiladi:

havo muhiti ifloslanishining holati ustidan tizimli (kamida 1 yillik) laboratoriya kuzatuvlarining tahlil natijalariga koʻra yashash muhiti va aholiga koʻrsatiladigan texnogen taʼsirning barqaror darajaga erishilganligi asoslanganda;

sanoat korxonasining quvvati kamaytirilganda, qayta ixtisoslashtirilganda va shunga mos ravishda xavflilik sinfi oʻzgarganda.

17. SMZda quyidagilarni joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi:

odamlar yashashi uchun moʻljallangan obyektlar;

bogʻdorchilik-uzumchilik shirkatlari;

qoʻshimcha ishlab chiqarish quvvatlarini, oziq-ovqat sanoati va ular uchun idish-tovoq, uskunalar ishlab chiqaradigan korxonalarni, tayyor mahsulotlar omborxonalarini;

ichimlik suvini tayyorlash va saqlash uchun suv taʼminoti komplekslarini;

sport inshootlari, sayilgoxlar, taʼlim muassasalari, davolash-profilaktika va sogʻlomlashtirish muassasalarini.

18. Sanoat korxonalari uchun belgilangan SMZ ni koʻkalamzorlashtirish SanQvaN 0350-17 va ushbu SHNQ talablariga muvofiq bajarilishi lozim.

19. Ishlab chiqarish obyekti va turarjoy zonasi oʻrtasidagi SMZning kengligi 100 m dan kam boʻlganda avtomagistraldagi transport qatnaydigan yoʻlning kengligi SMZning tarkibiy qismi sifatida hisoblanmasligi hamda SanQvaN 0350-17da belgilangan koʻkalamzorlashtirish foizini qisqartirish uchun asos boʻlmasligi kerak.

20. SMZ yoki uning bir qismi obyektning zaxira hududi sifatida koʻrilganda SMZ chegaralariga asoslangan tuzatishlar kiritmasdan turib sanoat zonasini kengaytirishda foydalanishi mumkin.

4-§. Sanoat korxonalarining insonlar salomatligiga va atrof muhitga taʼsirini hisobga olib joylashtirish

21. Tovush balandligi 50 dB va undan ortiqroq boʻlgan shovqin manbalariga ega ishlab chiqarish obyektlari SanQvaN 0008-20, SanQvaN 0331-16 va QMQ 2.01.08-19 talablariga muvofiq joylashtirilishi lozim.

22. Sanoat korxonalarini sohil boʻyi mintaqalarida joylashtirishga faqat uning hududida suv havzasiga tutash boʻlish zarurati mavjud boʻlganida yoʻl qoʻyiladi.

23. Sanoat korxonalarini daryolar va boshqa suv havzalarining sohil boʻyi hududlarida joylashtirishda ularning hududlarini rejaviy balandligi, oʻzan torayishi yoki toʻsigʻi tufayli suv sathining koʻtarilishi va oʻzan nishabligini, shuningdek gidrotexnika inshootlariga tushadigan yuklama va taʼsirlar boʻyicha normalarga muvofiq aniqlanadigan toʻlqinning hisoblangan koʻtarilish balandligini hisobga olgan holda, suv gorizontining eng yuqori belgisidan kamida 0,5 m balandroq boʻlishi lozim.

24. Xalq xoʻjaligida hamda mudofaa maqsadlarida alohida ahamiyatga ega boʻlgan sanoat korxonalari uchun belgilangan sathdan ehtimoliy ortib ketishi 100 yilda bir marta, qolgan korxonalar uchun ehtimoliy ortib ketishi 50 yilda bir marta, foydalanish muddati 10 yilgacha boʻlgan sanoat korxonalari uchun 10 yilda bir marta roʻy beradigan suvning eng baland sathi moʻljallangan (hisobiy) gorizont (suv sathi) sifatida qabul qilinadi.

Bunda, sanoat korxonalarini suv sathining oshib ketish chastotasi kattaroq hududlarda joylashtirishda texnik-iqtisodiy asoslar mavjud boʻlganda va ularni suv bosishidan himoya qiluvchi zarur inshootlar qurilishi sharti bilan yoʻl qoʻyiladi.

25. Yuk prichal va pirslarni (kemalar bogʻlab qoʻyiladigan maxsus joylar) yoki boshqa port inshootlari tashkil etilishini talab etuvchi sanoat korxonalari daryoning oqimi boʻylab aholi yashaydigan hududdan quyiroqda joylashtirilishi kerak.

26. Sanoat korxonasi obyektlarini aerodrom hududlariga yondosh yer uchastkalarida joylashtirganda, chiqindilarni saqlash yoki koʻmish obyektlarini, shuningdek qushlarni ommaviy yigʻilishiga sabab boʻluvchi boshqa obyektlarni aerodrom hududidan 15 km oraliq masofada joylashtirish lozim.

27. Portlovchi moddalar ishlab chiqariladigan sanoat korxonalari, shuningdek portlovchi moddalar saqlanadigan omborlar boshqa korxonalardan, aholi yashaydigan hududlardan, umumiy tarmoq avtomobil va temir yoʻllaridan belgilangan xavfsiz masofadan uzoqroqda joylashtirilishi lozim.

28. Sanoat korxonalaridan chiqadigan uyulmalar, shlam toʻplagichlar, chiqindi va tashlanmalarni utilizatsiya qilishning imkoni yoʻqligi asoslab berilganda, saqlash joylarini tashkil qilishga yoʻl qoʻyiladi.

Bunda, sanoat korxonalari uchun markazlashgan uyulmalar loyihalanishi, markazlashgan uyulmalar yer uchastkalarini, yerosti suv manbalarining sanitariya muhofazasiga oid I va II zonalarda joylashgan korxonalar uchun korxona hududining tashqarisida SanQvaN 0244-07 va SanQvaN 0318-15 talablariga rioya qilgan holda joylashtirilishi kerak.

29. Koʻmir va boshqa kon ishlanmalari hamda ishlab chiqarish va omborxona binolari oʻrtasidagi masofa Oʻzbekiston Respublikasi koʻmir shaxtalaridagi xavfsizlik qoidalariga (roʻyxat raqami 114, 2009-yil 25-may) muvofiq boʻlishi kerak.

4-bob. Hududni rejalashtirishda, bino va inshootlarni joylashtirish

30. Sanoat korxonalarining bosh rejalarida quyidagilar nazarda tutilishi lozim:

loyihalanayotgan ishlab chiqarish zonasini, sanoat tarmoqlari boʻyicha ixtisoslashtirilgan klasterlarga boʻlish;

hududning texnologik bogʻlanishlar, sanitariya-gigiyenik va yongʻinga qarshi talablar, yuk aylanmasi va transport turlari hamda funksional vazifasi oʻzgacha boʻlgan hududlar tutashishini hisobga olgan holda funksional zonalash;

tutash hududlarni eroziya, botqoqlanish, shoʻrlanishdan, shuningdek atrof-muhit korxonalarning oqova suvlari, chiqindilari va tashlamalari bilan ifloslanishdan himoya qilish;

sanoat korxonalaridagi ishlab chiqarish, transport va muhandislik tarmoqlari oʻrtasidagi ratsional bogʻlanishlar, korxonalararo hamda aholi yashaydigan hududlarni bogʻlovchi aloqalarni;

asosiy va yordamchi ishlab chiqarish xoʻjaliklari, aholi yashaydigan hududga xizmat koʻrsatuvchi oʻxshash ishlab chiqarishlar va xoʻjaliklarning umumlashtirish;

hududdan tejamkorlik bilan foydalanish;

hududni obodonlashtirish;

yon atrofdagi korxonalar va turarjoy binolari bilan bogʻlagan holda yagona arxitekturaviy yechim yaratilishi;

vaqtincha foydalanish uchun ajratilgan yer uchastkalarida, qurilish jarayonida zararlangan yerlarni tiklanishi (rekultivatsiya).

31. Sanoat korxonalari uchastkalaridagi (maydonlari) qurilish zichligi ushbu SHNQning ilovasida belgilangan koʻrsatkichdan kam boʻlmasligi kerak.

Qoʻshni binolar orasidagi yongʻinga qarshi masofalar mazkur SHNQ va SHNQ 2.07.01-03* talablariga muvofiq boʻlishi lozim.

32. Sanoat korxonasining hududida atmosfera havosini I va II sinfga mansub zararli moddalar bilan ifloslantiruvchi manbalar mavjud boʻlganda, maʼmuriy va maishiy binolarni bino va inshootlar hosil qiladigan sirkulyatsiya zonasidan (ayerodinamik soya) tashqarida joylashtirilishi kerak.

Sirkulyatsiya zonasining oʻlchamlari Oʻzbekiston Respublikasi korxonalari uchun atmosfera havosini ifloslantirish manbalarini inventarizatsiyadan oʻtkazish va unga chiqarib tashlanadigan ifloslantiruvchi moddalarni meʼyorlash boʻyicha yoʻriqnomaga (roʻyxat raqami 1533, 2006-yil 3-yanvar) muvofiq belgilanishi zarur.

33. Sanoat korxonasi hududida joylashgan avtoturargoxlar faqat ixtisoslashtirilgan avtotransport vositalari (avariyaviy texnik yordam, hududni tozalash uchun texnik vositalar, yongʻin-qutqaruv boʻlinmalari) uchun loyihalanilishi lozim.

34. Sanoat korxonasi hududi funksional vazifalariga koʻra quyidagi zonalarga ajratilishi kerak:

zavodoldi (korxonani toʻsib turuvchi devorlar yoki shartli chegarasi tashqarisidagi zona);

ishlab chiqarish;

yordamchi;

omborxona.

35. Sanoat korxonalarining zavod oldi zonalarini korxonada ishlayotgan xodimlarning asosiy kirish-chiqish yoʻllari va darvozalari tomonida joylashtirish kerak.

36. Sanoat korxonasining zavod oldi zonasining oʻlchamlari, xodimlar soniga muvofiq quyidagicha hisoblanishi lozim:

ishlayotganlar soni 0,5 minggacha boʻlganda — 1 kishi uchun 0,8 m2dan;

ishlayotganlar soni 0,5 dan 1,0 minggacha boʻlganda — 1 kishi uchun 0,7 m2dan;

ishlayotganlar soni 1,0 dan 4,0 minggacha boʻlganda — 1 kishi uchun 0,6 m2 dan;

ishlayotganlar soni 4,0 dan 10,0 minggacha boʻlganda — 1 kishi uchun 0,5 m2 dan;

ishlayotganlar soni 10,0 mingdan koʻp boʻlganda — 1 kishi uchun 0,4 m2dan.

Agar sanoat korxonasi uch smenada faoliyat yuritsa faqat birinchi va ikkinchi smenada ishlaydiganlar soni hisobga olinishi zarur.

37. Zavodoldi zonalarning rejalashtirilishi, umumshahar ahamiyatiga ega boʻlgan avtomagistrallarning oʻtish joylari bilan bogʻliq ravishda, chiziqli, halqasimon va aralash sxemali shaklga ega boʻlishi mumkin.

38. Jamoat markazi ichidagi transport qatnaydigan hududlar, maksimal yuklamalar boʻyicha hisoblanib rejalashtiriladi.

39. Sanoat korxonasining ishchi-xodimlari uchun avtoturargohlar boʻlishi lozim.

40. Maishiy xonalar joylashgan binolar oʻtish (kirish-chiqish) punktlaridan chiqadigan ishlovchilar oqimiga imkon qadar yaqinroq qilib joylashtirilishi kerak.

41. Sanoat korxonalarining oʻtish (kirish-chiqish) punktlari, bir-biridan 1,5 km dan uzoq boʻlmagan masofada joylashtirilishi lozim.

42. Oʻtish punktlaridan asosiy sexlarning sanitariya-maishiy xonalari kirish eshiklarigacha masofa 300 m va undan koʻproqni tashkil qilishi, biroq 800 m dan oshmasligi kerak.

43. Sanoat korxonasi hududida ish joylaridan sanitariya-maishiy xonalargacha boʻlgan masofalar SHNQ 2.09.04-09 talablariga muvofiq boʻlishi lozim.

44. Sanoat korxonasining oʻtish punktlari, sanitariya-maishiy xonalari, oshxona va boshqaruv binosiga kirish eshiklari oldida ishchilarning soni eng koʻp boʻlgan smena hisobga olingan holda 1 kishi uchun 0,15 m2 dan katta boʻlmagan maydoncha loyihalanishi lozim.

45. Bino va inshootlarni joylashtirish ishlab chiqarish xususiyatlari va tabiiy sharoitlardan kelib chiqqan holda amalga oshirilishi, bunda quyidagilarga rioya qilish kerak:

binolar va yorugʻlik tuynugi (fonar) boʻylama oʻqi meridianga nisbatan 45° dan, 110° gacha boʻlgan chegarada rejalashtirilishiga;

ayeratsiya fonarlari va xonalar ayeratsiyasi uchun moʻljallangan devordagi teshiklarni bino devorlarining boʻylama oʻqlari, yilning yoz davrida shamollarning ustuvor yoʻnalishiga nisbatan perpendikulyar yoki 45° burchak ostida rejalashtirilishiga;

shamollar taʼsirida ommaviy tarzda qum koʻchadigan hududlarda eng uzun va baland binolarni shamolga roʻpara tomonga koʻchayotgan qum oqimiga perpendikulyar joylashtirilishi, shuningdek yashil dov-daraxtlar (kengligi kamida 20 m) yoki toʻsiqlar loyihalanilishiga.

46. Texnologik jihatdan yoki rekonstruksiya shartlari boʻyicha boshqa loyihaviy yechimlar qabul qilishning imkoni boʻlmaganda, yarim qurshalgan (oʻralgan) hovlilarni tashkil qiluvchi binolarni qurishga yoʻl qoʻyiladi.

Yarim qurshalgan (oʻralgan) hovlilarni shamolning asosiy (ustuvor) esish yoʻnalishiga nisbatan parallel yoki 45° ogʻish burchagidan ortiq boʻlmagan holatda joylashtirilishi, bunda hovlining ochiq tomoni shamolning asosiy (ustuvor) esish yoʻnalishiga nisbatan teskari tarafga qaragan boʻlishi kerak.

Tabiiy yoritiladigan binolardan iborat yarim qurshalgan (oʻralgan) hovlining kengligi qarama-qarshi bino karnizi yoki parapeti yuqori nuqtasigacha boʻlgan balandliklar yarim yigʻindisidan, biroq 15 m dan kam boʻlmasligi kerak.

47. Hovlining chuqurligi (binoning hovliga chiqqan qismi), hovli kengligiga (2 ta binoning hovliga chiqqan qismi orasi) nisbati 3 dan ortiq boʻlsa, binoning hovlini yopadigan qismida ishlab chiqarishning zararli chiqindilari yigʻilishi mumkin boʻlsa, kengligi kamida 4 m va balandligi kamida 4,5 m boʻlgan shamollatish tuynugi (tunnel) loyihalanishi, bunda tuynukning quyi qismi yondosh hududning rejaviy balandligi bilan bir xil sathga ega boʻlishi kerak.

Shamollatish teshigida darvoza, toʻsiq va teshikning funksional vazifalariga xalaqit beruvchi boshqa inshootlarning qurilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

48. Yopiq va yarim qurshalgan (oʻralgan) hovlilarda binolarga tegib quriladigan obyektlarni loyihalashga hamda alohida bino va inshootlarni joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Texnologik jihatdan asoslar mavjud boʻlganda, ishlab chiqarish qurilmalarini bino va inshootlar devorlari uzunligining 25 foizidan kam boʻlgan qismiga joylashtirish mumkin.

49. Sanoat korxonalarini kengaytirish uchun moʻljallangan uchastkalar, ularning asosiy hududlari chegarasidan tashqarida rejalashtirilishi lozim.

50. Kengaytirilishi va rekonstruksiya qilinishi rejalashtirilayotgan sanoat korxonasining bosh reja loyihasida quyidagilar boʻlishi lozim:

sanitariya-muhofaza zonasini tashkil qilish;

sanoat korxonasi hududiga tutash aholi yashash punktlari va boshqa funksional zonalar rejalashtirish;

sanoat korxonasi hududini funksional zonalanishi hamda uning asosiy ishlab chiqarish jarayonini toʻxtatmasdan turib obodonlashtirish;

sanoat korxonasi hududida mavjud tarqoq ishlab chiqarish va yordamchi obyektlarni birlashtirish.

51. Sanoat korxonasi hududidagi qarama-qarshi joylashtiriladigan binolarning koordinata oʻqlari bir-biriga mos boʻlishi kerak.

52. Dinamik yuklamalar mavjud boʻlgan va ishlashi jarayonida gruntlar tebranishini keltirib chiqaradigan uskunalar oʻrnatilgan bino va inshootlardan tebranishga nisbatan oʻta taʼsirchan boʻlgan bino va inshootlargacha boʻlgan masofa hududlarning muhandislik-geologik sharoitlari hamda poydevorlar asoslaridagi gruntning fizik-mexanik xossalarini hisobga olgan holda QMQ 2.02.05-98 va QMQ 2.01.07-96 talablariga muvofiq belgilanishi kerak.

5-bob. Sanoat korxonasi hududida yongʻin xavfsizligi talablari

53. Sanoat korxonasi hududidagi zararli jarayonlar kechadigan ishlab chiqarish obyektlari, sinov stansiyalari, portlash yoki yongʻin sodir boʻlish xavfi yuqori boʻlgan obyektlar, shuningdek yonuvchi va yengil alangalanadigan materiallar, zaharli va portlash xavfi yuqori boʻlgan moddalar saqlanadigan omborlar bino va inshootlari SHNK 2.01.02-04 hamda SHNK 2.01.19-22ga muvofiq joylashtirilishi kerak.

Ochiq olov manbasi boʻlgan yoki uchqun sachratadigan qurilmalarni yengil alangalanuvchi va yonuvchan neft mahsulotlari, suyultirilgan gazlar, yonuvchi materiallar saqlanadigan ochiq omborxonalarga nisbatan shamolga roʻpara tomonda joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

54. Ishlab chiqarish jarayonida atmosfera havosiga turli changlar, tutunlar, gazlar chiqaradigan bino va inshootlarni, ochiq qurilmalarni, portlash va yongʻin sodir boʻlish xavfi yuqori boʻlgan obyektlarni hududdagi boshqa bino va inshootlarga nisbatan shamolning asosiy (ustuvor) esish yoʻnalishi tomonida joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

55. Bino va inshootlar oʻrtasidagi masofalar binoning olovbardoshlik darajasi va ishlab chiqarish toifasiga bogʻliq ravishda quyidagi 1-jadvalda keltirilgan koʻrsatkichlardan kam boʻlmasligi kerak.

1-jadval Olovbardoshlik darajasi Bino va inshootlar orasidagi masofa, kamida (m) Olovbardoshlik darajasi I, II III IV, V I, II, III G va D toifalarga mansub ishlab chiqarishga ega bino va inshootlar orasidagi masofa ixtiyoriy tanlanadi 9 — A, B, V va E toifasiga mansub ishlab chiqarishga ega bino va inshootlar uchun 9 12 III 9 12 15 IV, V 12 15 18

Izohlar:

1. Tashqi devorlar yoki konstruksiyalar orasidagi masofa bino va inshootlar oʻrtasidagi eng kichik masofa hisoblanadi.

2. Bino yoki inshootlarda 1 m dan ortiq chiqib turadigan yonuvchi materiallardan tayyorlangan konstruksiyalar mavjud boʻlsa, ushbu konstruksiyalar orasidagi masofa eng kichik masofa hisoblanadi.

3. Quyidagi holatlarda ishlab chiqarish binolari va inshootlari orasidagi masofalarga cheklov qoʻyilmaydi:

olovbardoshlik darajasi III, IV, V daraja boʻlgan, ikki va undan koʻp binolarni pollari maydonining yigʻindisi, yongʻin xavfi eng yuqori boʻlgan ishlab chiqarish bino va inshootlarning eng past olovbardoshlik darajasi boʻyicha hisoblaganda, yongʻinga qarshi devorlar oʻrtasidagi pollar maydonidan katta boʻlgan;

balandroq va kengroq bino yoki inshootning boshqa bino tomonga chiqadigan devori yongʻinga qarshi devor boʻlgan;

olovbardoshlikning III darajasiga ega bino va inshootlar ular ichiga joylashtiriladigan ishlab chiqarishning yongʻin xavfliligi qanday boʻlishidan qatʼi nazar, bir-biriga qarama-qarshi yopiq yoki oraliqlari olovbardoshlik chegarasi 0,75 h dan kam boʻlmagan oyna bloklar yoxud armaturalangan oyna bilan toʻldirilgan devorlarga ega boʻlgan.

bino va inshootlar yongʻin oʻchirishning avtomatik tizimlari bilan jihozlansa;

V toifaga mansub ishlab chiqarishlariga ega binolarda qavatning 1 m2 maydoniga yonuvchi moddalar bilan nisbiy yuklanish miqdori 10 kg ga teng yoki undan kamroq boʻlsa ushbu masofa 9 m dan 6 m gacha kamaytiriladi.

56. Sanoat korxonasi hududidagi bino va inshootlardan ochiq omborlargacha, shuningdek maxsus omborxonalarning orasidagi masofalar ushbu SHNQning 2-jadvalida keltirilgan oʻlchovlardan kam boʻlmasligi kerak.

57. Yonuvchi gaz saqlanadigan gazgolderlardan, bino va inshootlargacha boʻlgan masofalar mazkur SHNQning 3-jadvalida keltirilgan oʻlchovlardan kam boʻlmasligi lozim.

58. Suv sovitkichlaridan bino va inshootlargacha boʻlgan masofalar ushbu SHNQning 4-jadvalida belgilangan oʻlchovlardan kam boʻlmasligi kerak.

59. Bino va inshootlarga ularning butun uzunligi boʻyicha yongʻin-qutqaruv avtomobillari uchun quyidagi talablarga muvofiq kirish yoʻllari boʻlishi lozim:

bino va inshootning kengligi 18 m gacha boʻlsa — binoning bir tomonidan;

bino va inshootning kengligi 18 m dan katta boʻlsa, shuningdek yopiq yoki yarim qurshalgan (oʻralgan) hovlilar tashkil qilingan boʻlsa — binoning ikki tomonidan.

Qurilish maydoni 10 ha dan ortiq yoki kengligi 100 m dan katta boʻlgan binolarga yongʻin-qutqaruv avtomobillari uchun kirish yoʻllari binoning toʻrt tomonidan loyihalanishi lozim.

Yongʻin-qutqaruv avtomobillari oʻtishini taʼminlovchi yoʻlning qatnov qismi yoki tekislangan yuza chekkasi, balandligi 12 m gacha boʻlgan bino devorlarigacha masofa 25 m dan, binolar balandligi 12 m dan 28 m gacha boʻlsa, 8 m dan, balandligi 28 m dan yuqori boʻlgan binolar uchun esa 10 m dan oshmasligi kerak.

60. Avtomobil yoʻlining qatnov qismi chekkasidan ishlab chiqarish bino va inshootlarining eng chekka oʻqigacha boʻlgan masofani zarurat boʻlsa 60 m gacha oshirishga yoʻl qoʻyiladi, bunda yoʻllarning boshi berk qismlarida yongʻin-qutqaruv avtomobillarining aylanib olishi uchun halqasimon oʻtish joyi yoki oʻlchami 12 m x 12 m dan kam boʻlmagan maydoncha loyihalanilishi kerak.

Mazkur maydonchalarda yongʻin oʻchirish gidrantlari oʻrnatilishi hamda bino va inshootlardan yongʻin-qutqaruv avtomobillari burilib, orqaga aylanib oladigan yoʻllarning boshi berk qismigacha masofa 5 m dan kam, 15 m dan koʻp boʻlmasligi, shuningdek yoʻllarning boshi berk qismlari orasidagi masofa esa, 100 m dan koʻp boʻlmasligi lozim.

61. Suv havzalariga yoki tabiiy suv manbalariga borish uchun eni 3,75 m dan kam boʻlmagan qattiq qoplamali yoʻl va 12 m x 12 m oʻlchamli maydon loyihalanishi zarur.

Yongʻin gidrantlari avtomobil yoʻllari boʻylab, qatnov qismining chekka qismidan 2,5 m dan oshmagan, bino devorlarigacha 5 m dan yaqin boʻlmagan masofada joylashtirilishi kerak.

62. Sanoat korxonalari hududida yongʻinlar uchun tashqi va ichki yongʻinga qarshi suv taʼminoti hisoblari SHNQ 2.04.02-19ga muvofiq amalga oshirilishi lozim.

63. Yongʻin-qutqaruv depolarini umumiy foydalanishdagi yoʻllarga yondosh yer uchastkalarida SHNQ 2.09.21-22ga muvofiq joylashtirilishi kerak.

64. Yongʻin-qutqaruv depolari joylashuvi xizmat koʻrsatish radiusidan kelib chiqqan holda tanlanishi kerak.

Yongʻin-qutqaruv depolarining xizmat koʻrsatish oraliq masofasi quyidagicha boʻlishi lozim:

A, B va V toifaga mansub ishlab chiqarishi boʻlgan va qurilish-maydonning 50 foizidan koʻprogʻini egallagan sanoat korxonalari uchun — 2 km;

A, B va V toifaga mansub ishlab chiqarishlari boʻlgan va qurilish maydonning 50 foizidan kamrogʻini egallagan sanoat korxonalari hamda G va D toifaga mansub ishlab chiqarishlari boʻlgan sanoat korxonalari uchun — 4 km.

65. Yongʻin-qutqaruv deposining xizmat koʻrsatish oraliq masofasi eng uzoqda joylashgan bino yoki inshootgacha umumiy foydalanishdagi yoʻllar orqali yetib borish masofasiga qarab belgilanishi kerak.

Agar koʻrsatilgan oraliq masofa kattaligi oshib ketsa, sanoat korxonasi hududida qoʻshimcha yongʻin-qutqaruv deposi loyihalanishi kerak.

Sanoat korxonasi hududidagi bino va inshootlarning olovbardoshlik darajasi III, IV, V-toifa boʻlsa, hududning 50 foizidan koʻproq maydonini binolar egallasa, yongʻin-qutqaruv depolari (post) xizmat koʻrsatishi uchun oraliq masofalari 40 foizga kamaytirilishi lozim.

66. V, G va D toifaga mansub ishlab chiqarishi mavjud boʻlgan sanoat korxonasi hududida yongʻin-qutqaruv depolarini qoʻshib qurishga yoʻl qoʻyiladi.

Bunda, yongʻin-qutqaruv avtomobillarining chiqish yoʻllari, yoʻlovchilar va transportlarning asosiy oqimlarini kesib oʻtmasligi lozim.

Sanoat korxonasi hududidagi bino va inshootlarni, xonalarni avtomatik yongʻin oʻchirish qurilmalari va yongʻin signalizatsiyasi bilan jihozlash SHNQ 2.04.09-07ga muvofiq amalga oshirilishi kerak.

2-jadval Omborxonalar Bino va inshootlardan, ochiq omborlargacha, maxsus omborxonalar orasidagi masofalar (m) Bino va inshootlar, olovbardoshlik darajasi Omborxonalar Toshkoʻmir Yogʻoch-taxta materiallar (dumaloq va arralangan) va sarjinlangan oʻtin Mayda tarasha va payraha Yengil alangalanadigan suyuqliklar Yonuvchi suyuqliklar hajmi, t hajmi, m3 I-II III IV-V 1000 dan 100 000 gacha 1000 dan kam 1000 dan 100 000 gacha 1000 dan kam 1000 dan 5000 gacha 1000 dan kam 1000 dan 2000 gacha 600 dan 1000 gacha 600 dan kam 5000 dan 10 000 gacha 3000 dan 5000 gacha 3000 dan kam 1. Toshkoʻmir, hajmi, t: 1000 dan 100 000 gacha 6 6 12 -* -* 24 18 24 18 18 12 6 18 12 6 1000 dan kam ⸺ 6 12 -* -* 24 18 24 18 18 12 6 12 6 6 2. Yogʻoch-taxta materiallar (dumaloq va arralangan) va sarjinlangan oʻtin, m3: 1000 dan 10 000 gacha 15 24 30 24 24 -* -* 36 30 42 36 30 42 36 30 1000 dan kam 12 15 18 18 18 -* -* 36 30 36 30 24 36 30 24 3. Mayda tarasha va payraha, m3: 1000 dan 5000 gacha 18 30 36 24 24 36 36 -* -* 42 36 30 42 36 30 1000 dan kam 15 18 24 18 18 30 24 -* -* 36 30 24 36 30 24 4. Yengil alangalanadigan suyuqliklar, m3: 1000 dan 2000 gacha 30 30 36 18 18 42 36 42 36 -* -* -* -* -* -* 600 dan 1000 gacha 24 24 30 12 12 36 30 36 30 -* -* -* -* -* -* 600 dan kam 18 18 24 6 6 30 24 30 24 -* -* -* -* -* -* 5. Yonuvchi suyuqliklar, m3: 5000 dan 10 000 gacha 30 30 36 18 18 42 36 42 36 -* -* -* -* -* -* 3000 dan 5000 gacha 24 24 30 12 12 36 30 36 30 -* -* -* -* -* -* 3000 dan kam 18 18 24 6 6 30 24 30 24 -* -* -* -* -* -*

* Bir xil materiallarni (yengil alangalanuvchi va yonuvchi suyuqliklarni) ikki yoki undan koʻp omborxonalarda joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Izohlar:

1. Arralangan yogʻoch-taxta materiallar omborxonalari, shuningdek oʻz-oʻzidan yonib ketadigan koʻmirlar saqlanadigan omborxonalarda shtabel balandligi 2,5 m dan koʻproq boʻlsa, olovbardoshlik boʻyicha III, IV, V daraja boʻlgan binolar uchun jadvalda koʻrsatilgan masofalar 25 foizga oshirilishi kerak.

2. Yogʻoch-taxta materiallar, yengil alangalanadigan suyuqliklar va yonuvchi suyuqliklar omborxonalaridan, A va B toifadagi ishlab chiqarishlari boʻlgan binolargacha koʻrsatilgan masofa 25 foizga oshirilishi kerak.

3. Yengil alangalanadigan suyuqliklar va yonuvchi suyuqliklarni birga saqlashda omborxonaning keltirilgan hajmi jadvalda koʻrsatilgan miqdordan koʻp boʻlmasligi lozim, bunda keltirilgan hajm 1 m3 yengil alangalanadigan suyuqlik 5 m3 yonuvchi suyuqlikka tenglashtirilib, yer ustida saqlanadigan 1 m3 esa yer ostida saqlanadigan 2 m3 hajmga tenglashtirilib hisoblanadi. Yengil alangalanadigan suyuqliklar va yonuvchi suyuqliklarni yer ostida saqlashda jadvalda koʻrsatilgan omborlarning hajmlari 2 marotabaga koʻpaytirilishi, masofalar esa 50 foizga kamaytirilishi mumkin.

4. Quyidagi holatlarda:

sigʻimi 100 t gacha koʻmir omborxonasigacha;

yengil alangalanadigan suyuqliklar va yonuvchi suyuqliklar saqlanadigan 100 m3 sigʻimli omborxonalargacha va toshkoʻmir saqlanadigan 1000 t sigʻimli omborxonalargacha boʻlgan masofalar, agar ushbu omborxonalarga qaragan, binoning devori yongʻinga qarshi boʻlsa binodan omborlargacha boʻlgan masofalar ixtiyoriy boʻladi.

5. Jadvalda koʻrsatilgan masofalar oʻlchami:

toshkoʻmir, yogʻoch-taxta materiallari va oʻtin, mayda tarasha va payraha saqlanadigan omborxonalardan — ushbu materiallarni joylashtiriladigan maydonchalar chegarasidan;

yengil alangalanadigan suyuqliklar va yonuvchi suyuqliklar saqlanadigan omborxonalardan — rezervuarlar, quyish-toʻkish qurilmalari devorlaridan yoki koʻrsatilgan suyuqliklar saqlanadigan idishlar joylashtiriladigan maydonchalar chegarasidan belgilanadi.

6. Omborxonalardan, yonadigan taralarda saqlanadigan uskunalar (tayyor mahsulot) uchun ochiq maydonchalar (rampalar)gacha boʻlgan masofalar, jadvalning bino va inshootlar, olovbardoshlik darajasi III, IV, V boʻyicha qabul qilinishi kerak.

7. Yengil alangalanadigan suyuqliklar va yonuvchi suyuqliklar saqlanadigan yopiq omborxonalardan, bino va inshootlargacha masofa 1-jadvalga muvofiq qabul qilinishi lozim.

3-jadval Bino va inshootlar Gazgolderlargacha masofa (m) Porshenli Doimiy sigʻimli va suv bilan 1. Jamoat binolari 150 100 2. Toshkoʻmir omborxonasi, hajmi t: 10 000 dan 100 000 gacha 18 15 10 000 dan kam 12 9 3. Yogʻoch-taxta materiallari va oʻtin omborxonasi, hajmi m3: 1000 dan 10 000 gacha 48 42 1000 dan kam 36 30 4. Yonuvchi materiallar (mayda tarasha, payraha va boshqalar) omborxonasi, hajmi m3: 1000 dan 5000 gacha 48 42 1000 dan kam 36 30 5. Oson alangalanadigan suyuqliklar omborxonasi, hajmi m3: 1000 dan 2000 gacha 42 36 500 dan 1000 gacha, 36 30 500 dan kam 30 24 6. Yonuvchi suyuqliklar omborxonasi, hajmi m3: 5000 dan 10 000 gacha 42 36 2500 dan 5000 gacha 36 30 2500 dan kam 30 24 7. Sanoat korxonalarining ishlab chiqarish va yordamchi binolari: olovbardoshlikning I, II, III darajalari 30 24 olovbardoshlikning III, IV, V darajalari 36 30 8. Gazgolderlarga xizmat koʻrsatuvchi bino va inshootlar 36 30 9. Ochiq havodagi sanoat pechlari va ochiq olovli qurilmalar 21 100 15 100 10. Temiryoʻl shohobchalari chegara chizigʻlari: peregonlarda (ikki qoʻshni stansiyalar oʻrtasida) 42 30 saralash stansiyalarida 60 48 11. Avtomobil yoʻllari shoxobchalari chegara chizigʻlari:, toifalari: I — III 30 21 IV, V 21 15 12. Temiryoʻl yoki tramvay yoʻlining oʻqi, avtomobil yoʻlining shohobcha chegara chizigʻi boʻlmagan, qatnov qismining chekkasi 21 21

Izohlar:

Keltirilgan masofalar gazgolder stansiyalari va hajmi 1000 m3 dan ortiq alohida joylashgan gazgolderlarga taalluqli. Umumiy hajmi 1000 m3 va undan kam boʻlgan gazgolder shohobchalari yoki alohida joylashgan gazgolderlar uchun koʻrsatilgan masofalar muayyan hajmlar uchun quyidagi koeffitsiyentlar bilan qabul qilinadi:

250 dan 1000 m3 gacha — 0,7;

250 m3 dan kam boʻlsa — 0,5.

Yoqilgʻi va yonuvchi suyuqliklarni yer ostida saqlashda 6 va 7-pozitsiyalarda koʻrsatilgan masofalar 2 barobarga kamaytirilishi kerak.

Gazgolderlar va tutun moʻrkonlari orasidagi masofalar quvur balandligiga teng qilib qabul qilinadi.

Havo elektr tarmoqlari va gazgolderlar orasidagi masofa ushbu tarmoqlar tayanchlarining 1,5 barobar balandligidan kam boʻlmasligi kerak.

Kislorod gazgolderlaridan binolargacha masofalarni 2 barobarga kamaytirishga yoʻl qoʻyiladi. Boshqa yonmaydigan gazlar uchun gazgolderlardan binolargacha masofalar ushbu SHNQning 1-jadvalidagi olovbardoshlik darajasi I, II, III boʻlgan bino va inshootlargacha masofalardan kam boʻlmasligi kerak.

Gazgolderlar va bino inshootlar oʻrtasidagi uchastkalarda, yonmaydigan materiallar saqlanadigan ochiq omborlarni joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

4-jadval Bino va inshootlar Masofa (m) Suv sachratish hovuzigacha Minorasimon sovutish minorasi (gradirnya)gacha Yer ustida oʻrnatilgan ventilyatorli seksiyasimon sovutish minorasi (gradirnya)gacha Binolar qoplamalarida oʻrnatilgan ventilyatorli seksiyasimon sovutish minorasi (gradirnya)gacha 1. Suv sachratish hovuzlari - 30 30 - 2. Minorasimon sovutish minoralar (gradirnya) 30 0,5 D*, biroq 18 dan kam emas 18 - 3. Yer ustida oʻrnatilgan ventilyatorli seksiyasimon sovutish minorasi (gradirnaya) 30 15 9 — 24** - 4. Binolar qoplamalarida oʻrnatilgan ventilyatorli seksiyasimon sovutish minorasi (gradirnaya) - - - 12 5. Devorlari sovuqbardoshlik boʻyicha markalari Mrz 25 dan kam boʻlmagan materiallardan qurilgan binolar 42 21 21 9 6. Ochiq elektr podstansiyalari va elektr uzatish tarmoqlari 80 30 42 42 7. Ochiq omborlar 60 2-jadval boʻyicha, biroq koʻrsatilgan masofalardan kam emas 21 24 15 8. Yer ustidagi va yer yuzasidagi muhandislik tarmoqlari, toʻsiqlari 9 9 9 9 9. Tashqi va saralash temir yoʻllarining oʻqi 80 42 60 21 10. Ichki temiryoʻl shoxobchalarining oʻqi 30 12*** 12*** 9*** 11. Umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllari qatnov qismining chekkasi 60 21 39 9 12. Kirish va zavod ichidagi avtomobil yoʻllari qatnov qismining chekkasi 21 9 9 9

* D — kirish derazalari sathidagi sovutish minorasi (gradirnya) diametri.

** seksiya maydoni 20 m2 boʻlsa 9 m; 100 m2 dan 200 m2 gacha boʻlsa 21 m; 200 m2 dan koʻp boʻlsa 24 m

*** parovoz tortishidan foydalanishda va sovutish minora (gradirnaya)larda yonuvchan toʻsish konstruksiyalari qoʻllanganda masofa 21 m ga teng qilib qabul qilinadi.

Izohlar:

1 — 4-pozitsiyalarda koʻrsatilgan masofalar bir tipdagi sovitkichlar qatorlari orasida qabul qilinishi kerak, bunda suv sachratadigan hovuzlar bir qatorga oʻrnatiladi. Qatorlarda maydoni turlicha boʻlgan sovutish minora (gradirnya)lari joylashtiriladigan boʻlsa, qatorlar orasidagi masofa maydoni katta sovutish minora (gradirnya)lar uchun qabul qilinadi.

Yer ustida oʻrnatilgan ventilyatorli seksiyasimon sovutish minora (gradirnya)lar qatorlari oʻrtasidagi masofa kommunikatsiyalarni joylashtirish shartlaridan kelib chiqqan holda belgilanadi, lekin ushbu masofa 15 m dan kam boʻlmasligi kerak. Yer ustida oʻrnatilgan ventilyatorli seksiyasimon sovutish minora (gradirnya)lardan bino va inshootlargacha boʻlgan masofa minorasimon Minorasimon sovutish minorasi (gradirnya)largacha boʻlgan masofa kabi qabul qilinadi.

Minorasimon sovutish minorasi (gradirnya)lar uchun qatorlar orasidagi masofalar ularning 3000 m2 gacha maydonlari boʻyicha berilgan, maydon koʻproq boʻlganda masofalar tegishli asoslanish boʻyicha qabul qilinishi lozim.

Bir qatorda joylashgan sovutish minorasi (gradirnya)lar orasidagi masofa:

Minorasimon sovutish minorasi (gradirnya)lar uchun — sovutish minoralar asosining 0,4 diametri, lekin 12 m dan kam emas;

Yer ustida oʻrnatilgan ventilyatorli seksiyasimon sovutish minora (gradirnya)lar uchun — 3 m;

bir ventilyatorli gradirnyalar uchun — havo kiradigan derazalar balandligining 2 barobari, lekin 3 m dan kam emas.

5.7-pozitsiyada koʻrsatilgan masofalarni istisno qilganda, natriy, kaliy, kalsiy karbid va suv bilan oʻzaro taʼsir natijasida portlaydigan moddalar hosil qiladigan boshqa materiallar saqlanadigan omborxonalar (bostirmalar)da:

maydoni 20 m2 gacha boʻlgan sovitkichlar uchun masofalar 40 foizgacha;

maydoni 20 m2 dan 100 m2 gacha boʻlsa — 30 foizgacha kamaytirishga yoʻl qoʻyiladi, lekin barcha holatlar uchun masofa 6 m dan kam boʻlmasligi kerak.

Yilning eng sovuq besh kunligidagi havoning oʻrtacha harorati 36 ℃ dan past boʻlgan hududlar uchun 2 ,3, 8, 9- va 10-pozitsiyalardan koʻrsatilgan masofalar 25 foizga koʻpaytirilishi lozim.

Bino devorlari sovuqbardoshlik boʻyicha Mrz 25 markadan kam boʻlmagan qoʻrilish materiallaridan qurilganda namlanish va muzlashdan himoya qilish boʻyicha choralar koʻzda tutilishi kerak.

Rekonstruksiya qilinayotgan sanoat korxonalarida suvni sovitish qurilmalari orasidagi, shuningdek, suvni sovitish qurilmalari va binolar hamda inshootlar orasidagi masofalarni kamaytirishga yoʻl qoʻyiladi, lekin bu koʻrsatkich 25 foizdan koʻp boʻlmasligi lozim.

Suvni sovitish qurilmalari va avtomobil yoʻllari, sovitish qurilmalariga xizmat koʻrsatishga moʻljallangan yerusti va yuzasidagi muhandislik tarmoqlari oʻrtasidagi masofalarga meʼyoriy cheklov belgilanmaydi.

Sovutish minorasi (gradirnya)lari tashqi havo harorati faqat musbat boʻlgan davrda ishlaydigan boʻlsa, 5-8-pozitsiyalarda koʻrsatilgan masofalarni 25 foizga kamaytirishga yoʻl qoʻyiladi.

Bino qoplamalarida joylashtiriladigan ventilyatorli seksiyasimon sovutish minorasi (gradirnya)dan ushbu binoning devorlarigacha boʻlgan masofaga meʼyoriy cheklov belgilanmaydi.

Yer ustida oʻrnatilgan ventilyatorli seksiyasimon sovutish minorasi (gradirnya)dan ushbu bino devorlarining yuqori qismlarigacha boʻlgan masofa 5-pozitsiya boʻyicha, 5-izoh yoki 8- va 10-izohlarni hisobga olgan holda qabul qilinadi.

Ishlab chiqarish quvvati 100 m3/h gacha boʻlgan sovutish minorasi (gradirnya)dan minimal masofa:

bino va inshootlar devorlarini qurishda sovuqbardoshlik boʻyicha Mrz 25 markadan kam boʻlmagan qurilish materiallaridan foydalanilganda — 15 m;

ochiq transformator podstansiyalari uchun — 30 m;

ichki temiryoʻl shoxobchalari oʻqigacha — 15 m;

sanoat korxonaga kirish va uning ichidagi avtomobil yoʻllari qatnov qismining chekkasigacha — 6 m.

Suv sachratuvchi hovuzlarning atrofida, kengligi 2,5 m dan kam boʻlmagan, suv chiqib ketishini taʼminlaydigan nishablikka ega, suv oʻtkazmaydigan qoplama koʻzda tutilishi lozim.

Suv tindirgich hovuzlardan bino va inshootlargacha boʻlgan masofa yer ustida oʻrnatilgan ventilyatorli seksiyasimon sovutish minoralar (gradirnya) uchun masofalar kabi qabul qilinishi kerak.

6-bob. Yoʻllar, kirish va oʻtish yoʻllari

67. Sanoat korxonalarining temir yoʻllari, gidravlik, konveyer transport hamda osma kanat yoʻllari texnologik talablarga muvofiq loyihalanilishi lozim.

68. Sanoat korxonalari hududida avtomobillar uchun yoʻllar, piyodalar uchun yoʻlaklar va velosiped yoʻlaklari SHNQ 2.05.02-07 ga muvofiq loyihalanilishi kerak.

69. Sanoat korxonalarining transport rejalarida transport inshootlarini xar xil turdagi transport vositalari uchun moslashgan holda loyihalanilishi hamda kelgusida transport tizimini rivojlantirish imkoniyati nazarda tutilishi zarur.

70. Sanoat korxonalarini, ishchi-xodimlar yashaydigan hududlar bilan bogʻlovchi uzunligi 2 km dan oshmaydigan avtomobil yoʻllari boʻylab velosiped va piyodalar yoʻlaklari loyihalanilishi kerak.

Hududda velosipedlar (moped) harakatlanishi 24 h davomida 250 vel/moped va avtomobillar harakatlanishining intensivligi 24 h davomida 2000 avtomobildan koʻp boʻlsa velosiped yoʻlaklarini loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.

71. Sanoat korxonasining hududi 5 ha dan hamda uzunligi 1000 m dan katta boʻlsa, kamida ikkita kirish yoʻllari loyihalanishi, bunda kirish yoʻllari oʻrtasidagi masofa 1500 m dan oshmasligi lozim.

Sanoat korxonasining hududi ichidagi maydoni 5 ha dan ortiq boʻlgan toʻsilgan uchastkalar (ochiq transformator podstansiyalari, omborlar) kamida ikkita kirish yoʻli loyihalanilishi kerak.

72. Sanoat korxonasining hududiga kirish darvozalarining kengligi loyihada belgilangan avtomobillarning eng katta kengligiga 1,5 m qoʻshib, biroq 4,5 m dan kam boʻlmagan oʻlchamda boʻlishi lozim.

Temiryoʻl transporti kiradigan darvozalar uchun darvoza kengligi 4,9 m dan kam boʻlmasligi kerak.

73. Avtomobil yoʻlining bordyur toshlaridan yoʻlning chekka qirrasidan bino va inshootlargacha boʻlgan masofa quyidagi 5-jadvalda keltirilgan oʻlchamlardan kam boʻlmasligi lozim.

5-jadval Bino va inshootlar Masofa (m) 1. Binolar devoralarining tashqi qirralari, shuningdek tambur va birlashtirib qurilgan qurilmalar: binoga kirish yoʻli boʻlmasa va bino uzunligi 20 m gacha boʻlsa; 1,5 bino uzunligi 20 m dan koʻp boʻlsa; 3 binoga ikki oʻqli avtomobillar va avtoyuklagichlar kirishi uchun kirish joyi boʻlsa; 8 binoga uch oʻqli avtomobillar kirishi uchun kirish joyi boʻlsa; 12 binoga faqat elektr karalar uchun kirish joyi boʻlsa. 5 2. Parallel joylashgan temir yoʻl izlarining oʻqlari: 1520 (1524) mm; 3,75 750 mm. 3 3. Korxona hududini toʻsish uchun toʻsiqlar. 1,5 4. Korxonadagi, qoʻriqlanadigan hududni toʻsish uchun toʻsiqlar. 5 5. Estakada va yoʻl oʻtkazgichlar tayanchlari, tutun moʻrilari, ustunlar, machtalar, binolarning chiqib turgan qismlarining (pilyastr, kontrfors, tashqi zinalar) tashqi qirralari. 0,5 6. Suyuq metall, shlak, metall quymasi va metall quyish uchun qolipli aravacha, shixtali materiallar uchun mulda va qutilar solingan aravachalar harakatlanadigan temiryoʻl oʻqi 5

Izohlar:

1. Oʻlchami uzun yuklarni (toʻsin, balkalar) tashishga moʻljallangan, shatakka olish uchun transport vositalari, yoʻlning chorrahalarida va qatnov qismining burilishlaridagi masofalar, yuk oʻlchamlariga bogʻliq ravishda kattalashtirilishi kerak.

2. Avtomobil yoʻlining bordyur toshlaridan, yoʻlning chekka qirrasidan daraxtlar yoki butazorlargacha boʻlgan masofa, daraxtlar, butalarning navlariga qarab, daraxtlarning shox-shabbasi va butalar, yoʻlning qatnov qismiga, yoʻl chetiga osilib tushmasligini hisobga olgan holda (7-jadvalda koʻrsatilgan oʻlchamlardan kam boʻlmaslik sharti bilan) belgilanadi.

3. Ikki chiziqli yoʻllarda, chiziqlar kengligi 3,75 m boʻlib, bordyur toshlari yoki qatnov qismining chetini bildiruvchi chiziqlar boʻlmaganda, mazkur jadvalning 5-pozitsiyasida nazarda tutilgan holatlar uchun masofa yoʻl oʻqidan 4,25 m dan kam boʻlmasligi, avtomobil kengligi 2,5 m dan katta boʻlsa, koʻrsatilgan masofa mos ravishda oshirilishi kerak.

4. Tirkama ulanadigan avtomobillar sexga kirishda, sex devoridan avtomobil yoʻligacha boʻlgan masofa hisoblash yordamida aniqlanadi.

74. Tunnel, koʻprik, yoʻl oʻtkazgich, estakada, galereyalarning qurilish konstruksiyalari yoʻlning bordyur toshi yoki irrigatsiya (kyuvet) lotoklari tashqi qirgʻogʻidan kamida 0,5 m uzoqlikdagi masofada joylashtirilishi, bunda ularning qurilish konstruksiyalari pastki qismining balandligi avtomobil yoʻlining qatnov qismidan oʻtuvchi yuklangan avtomobil balandligidan 1 m baland qilib loyihalanishi, biroq ularning balandligi 5 m dan kam boʻlmasligi kerak.

Transport vositalarining turlari, yuk oʻlchamlarini asoslash vaqtida ushbu balandlik oʻlchamlari 4,5 m boʻlishi mumkin.

75. Ishlab chiqarish binolariga temiryoʻl izlarini kiritish boshi berk tarzda tashkil qilinadi, rels ustining balandligi pol balandligi bilan bir sathda boʻlishi lozim.

76. Zavod ichidagi temiryoʻllar (suyuq choʻyan, shlak va issiq yombilar tashiladigan yoʻllardan tashqari) oʻqidan hududdagi bino va inshootlargacha boʻlgan masofa quyidagi 6-jadvalda koʻrsatilgan oʻlchamlardan kam boʻlmasligi kerak.

6-jadval Binolar va inshootlar Masofa (m) Temiryoʻl izining kengligi, mm 1520 (1524) 750 1. Binolarning chiqib turgan qismlari (pilyastr, kontrfors, tashqi zinalar)ning tashqi qirralari a) binodan chiqish yoʻllari boʻlmaganda 3,1 2,3 b) binodan chiqish yoʻllari boʻlganda 6 5 v) binodan chiqish yoʻllari boʻlganda va binolardan chiqish yoʻllari hamda temiryoʻl izlari oʻrtasida binolar devorlariga parallel joylashtirilgan toʻsiqlar (uzunligi 10 m dan kam boʻlmagan) mavjud boʻlsa 4,1 3,5 2. Alohida joylashgan va ishlab chiqarish binolari darvozalari oraliqlaridagi ustunlar, shuningdek, binolarning chiqib turgan qismlari (pilyastr, kontrfors, tashqi zinalar), ularning yoʻl boʻylab uzunligi 1000 mm dan koʻp boʻlmasa, stansiya yoʻllarida (bosh va qabul qilish-joʻnatish yoʻllarini istisno qilganda) ishchi boʻlmagan holatda joylashtirilgan quyish-toʻkish va yuklash-tushirish qurilmalari, harakatlanuvchi tarkibga texnik xizmat koʻrsatish, jihozlash va taʼmirlash qurilmalari, hamda texnologik qurilmalar. Qurilmalarning temiryoʻl izlariga yaqinlashish gabariti boʻyicha: GOST 9238-2013 GOST 9720-76 3. Dumaloq yogʻoch omborxonasi, hajmi 10 000 m3 gacha 5 4,5 4. Yogʻoch-taxtalar, tarasha va payrahalar omborxonasi, hajmi 5000 m3 gacha 10 9,5 5. Yengil alangalanuvchi suyuqliklar omborxonasi, hajmi 2000 m3 gacha 20 19,5 6. Yonuvchi suyuqliklar omborxonasi, hajmi 10 000 m3 gacha 10 9,5 7. Toshkoʻmir omborxonasi, hajmi 100 000 t gacha 5 4,5

Izohlar:

1. 3 va 7-pozitsiyalarda koʻrsatilgan masofalar, ushbu SHNQning 5-jadvalning izoh qismini hisobga olib belgilanishi lozim.

2. Qoʻriqlanishi talab qilinadigan korxona va hududlar tashqi toʻsiqlari, temiryoʻl izlari oʻqlaridan kamida 5 m masofada joylashtirilishi kerak.

3. Hajmi 10 000 m3 gacha boʻlgan dumaloq yogʻochlar omborxonasiga, temiryoʻl izlarining yaqinlashishini yogʻoch-taxta omborxonalarini loyihalash meʼyorlariga muvofiq qabul qilinishi zarur.

4. Avtotransport vositalari chiqishi koʻzda tutilgan bino devorlari va avtomobil yoʻli orasida temiryoʻl izlarini joylashtirishga faqat texnologik talablar boʻyicha yoʻl qoʻyiladi. Bunda, bino devoridan temiryoʻl izlari oʻqigacha boʻlgan masofani aniqlashda, shartli avtomobil uzunligiga 5 m qoʻshib hisoblanadi, oraliq masofa yigʻindidan kam boʻlmasligi lozim.

77. Jismoniy imkoniyati cheklangan va nogironligi boʻlgan shaxslarning mehnatidan foydalanish mumkin boʻlgan sanoat korxonalarini loyihalashda SHNQ 2.07.02-22 talablarini hisobga olish lozim.

7-bob. Relyefni rejaviy tashkil etish. Tik (vertikal) rejalashtirish

78. Sanoat korxonasining hududi yuzasining nishabliklari quyidagi koʻrsatkichlardan koʻp boʻlmasligi kerak:

sertuproq, serloy gruntlar uchun — 0,003 foizdan kam va 0,05 foizdan koʻp;

qumloq gruntlar uchun — 0,03 foizdan;

yengil yuviladigan gruntlar (sariq tuproq, mayda qumli gruntlar) uchun — 0,01 foizdan.

II turga (tip) mansub choʻkuvchan gruntlar sharoitida, hududning tekislanayotgan yuzasining minimal nishabligi 0,005 foizga teng qilib qabul qilinishi kerak.

79. Sanoat korxonalari qiyaliklar yonbagʻirlarida yoki ularning etagida joylashtirilganda, uning hududini qiyalikning yuqori qismidan keluvchi suvlar bosishidan himoya qilish maqsadida ushbu suvlarni olib chiquvchi ariqlar loyihalanilishi, bunda ariqlar uchastka chegaralaridan 5 m masofada joylashtirilishi zarur.

Ariqlarning koʻndalang kesimi va ularning soni SHNQ 2.04.02-19 ga muvofiq boʻlishi lozim.

80. Sanoat korxonasining hududlarida yopiq yomgʻir kanalizatsiya tarmogʻi va aylanma suv tizimlari hamda tozalash inshootlari loyihalanilishi kerak.

81. Sanoat korxonasining hududida suv chiqarishning ochiq tarmoqlari qoʻllanilganda, koʻndalang kesimda oʻlchamlari kengligi 0,3 m, chuqurligi 0,4 m boʻlgan temir beton lotoklarning (kyuvet, kanava) trapetsiya shakliga ega boʻlgan ariqlardan foydalanish kerak.

82. Binolarning birinchi qavatidagi pol sathi, bino joylashgan yer uchastkasiga yondosh sathdan kamida 15 sm ga balandroq boʻlishi lozim.

83. Yertoʻla va yarim yertoʻla (sokol) qavatidagi binolar pol yuzasining rejaviy sathi, yerostidan sizib chiquvchi suvlari (sizot suv) sathidan kamida 0,5 m ga balandroq boʻlishi, bunda xonalarning pol yuzasini yerostidan sizib chiquvchi suv (sizot suv)lari sathidan pastroq qilib loyihalash zarurati boʻlganda, xonalar gidroizolyatsiyasi yoki yerostidan sizib chiquvchi suvlari (sizot suv) sathini pasaytirish chora-tadbirlari nazarda tutilishi kerak.

Loyihalash jarayonida sanoat korxonasidan foydalanish davrida yerostidan sizib chiquvchi suvlari (sizot suv) sathi koʻtarilishi mumkinligini hisobga olish lozim.

Binoning atrofida trotuar yotqizilmagan boʻlsa, binolar boʻylab suvni chiqarishda ariqlarni (lotok), qiya nishabli yoʻlka (otmostka) atrofi boʻylab joylashtirish lozim.

8-bob. Obodonlashtirish

84. Sanoat korxonalari yilning eng sovuq 3 oyi davomida shamollarning oʻrtacha tezligi 10 m/s dan ortiq boʻladigan hududlarda joylashtirilganda, shamolning asosiy (ustuvor) esish yoʻnalishi tomonidan dov-daraxtlar zonasi bilan himoyalanishi lozim. Mazkur zonalarning kengligi 40 m dan kam boʻlmasligi zarur.

85. Sanoat korxonasi hududidagi koʻkalamzorlashtirish uchun moʻljallangan hududlarning umumiy maydoni ularning xodimlari eng koʻp ishlaydigan smenasidagi xar bir ishchi uchun kamida 3 m2 hisobida belgilanishi lozim.

Sanoat korxonasining hududi 1 ha boʻlsa, ishchilar soni 300 nafar va undan ortiq boʻlganda, koʻkalamzorlashtirish uchun uchastkalar maydoni kamaytirilishi mumkin. Bunda, koʻkalamzorlashtirish uchun uchastka maydonining oʻlchamlari korxona hududining 25 foizdan kam boʻlmasligi kerak.

86. Binolar tomlarini koʻkalamzorlashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

87. Bino va inshootlardan daraxt va butalargacha boʻlgan masofa quyidagi 7-jadvalda keltirilgan oʻlchamlardan kam boʻlmasligi lozim.

7-jadval Bino va inshootlarning qismlari Masofa (m) Daraxt tanasi oʻqigacha Buta oʻqigacha Devorlar va binolarning tashqi qirralari 5 1,5 Temiryoʻl izi oʻqi 5 3,5 Yoritish tarmogʻi, kolonna, galereya va estakadalarning machta va tayanchlari 4 - Trotuarlar va bogʻ yoʻlkalarining chekkasi 0,7 0,5 Yoʻl chekkasidagi toʻsiq (bordyur) toshi yoki qatnov yoʻlini chetgi qismini bildiruvchi chiziqlar 2 1,2 Yerosti tarmoqlari: gaz quvurlari, oqova suv tarmoqlari 1,5 - issiqlik tarmoqlari (kanal devorlaridan hisoblaganda) 2 1 kanalsiz yotqizilgan issiqlik tarmoqlarining quvurlari, 2 - suv taʼminoti quvurlari, 2 - kuch kabellari va aloqa kabellari drenajlari 2 0,7

Izoh. Mazkur oʻlchamlar diametri 5 m dan katta boʻlgan daraxtlar uchun belgilangan. Bunda, shox-shabbalari diametri kattaroq boʻlgan daraxtlar uchun masofa mos ravishda koʻpaytirilishi lozim.

88. Daraxt va butalar qatorlab ekilganda ular orasidagi masofa quyidagi 8-jadvalda koʻrsatilgandan kam boʻlmasligi kerak.

89. Sanoat korxonasining hududida joylashgan bino va inshootlar orasidagi boʻsh maydonchalar, yongʻin sodir boʻlgan vaqtda barglari issiqlik tarqalishini oldini oladigan daraxtlar (ignabargli daraxtlar bundan mustasno) bilan koʻkalamzorlashtirilishi kerak.

90. Atrof-muhitga taʼsiri boʻyicha I toifaga va II toifaga kiruvchi yangi obyektlarni loyihalashtirishda yuqori samaradorlikka ega chang-gaz tozalash uskunalari yoki lokal suv tozalash inshootlari oʻrnatilishi lozim.

91. Sanoat korxonasining hududidagi trotuarlar, temiryoʻl izlaridan kamida 3,75 m oraliq masofa bilan joylashtirilishi lozim. Trotuarlarni toʻsuvchi tutqichlar oʻrnatilganda masofa (qurilmalarga yaqinlashish gabaritlaridan kam boʻlmagan masofaga) kamaytirilishi mumkin.

Issiq yuklar tashiladigan temiryoʻl izlaridan trotuargacha masofa 5 m dan kam boʻlmasligi kerak.

92. Trotuar kengligi harakatlanish chizigʻining eni 0,75 m qilib loyihalanishi kerak.

93. Trotuardagi harakatlanish chiziqlarining soni binodagi yoki binolar guruhidagi xodimlar eng koʻp ishlaydigan smenadagi ishchilarning soniga muvofiq belgilanishi, bunda bir smena davomida bir tasmada 750 kishi harakatlanishini hisobga olgan holda loyihalash lozim.

Trotuarning minimal kengligi 1,5 m dan kam boʻlmasligi kerak. Piyodalarning ikki yoʻnalishdagi harakatlanish intensivligi 100 kishi/h dan kam boʻlganda trotuarning kengligi 1 m gacha qisqartirilishiga yoʻl qoʻyiladi.

94. Trotuarlarda nogironligi boʻlgan shaxslar nogironlik aravachasida harakatlansa trotuar kengligi 1,8 m dan kam boʻlmasligi, bunda nogironlik aravachasida harakatlanish uchun moʻljallangan trotuarlarda nishablikni boʻylamasiga 5 foizdan, koʻndalangiga 1 foizdan oshirmaslik lozim.

95. Trotuarlarni avtomobil yoʻli yaqinida yoki avtomobil yoʻli bilan umumiy yer polotnosida joylashtirganda ularning eni kamida 0,8 m boʻlgan boʻluvchi chiziq bilan ajratilishi lozim.

Sanoat korxonasining rekonstruksiyasi qilish davrida trotuarlarni avtomobil yoʻlining qatnov qismiga tutash (taqab) joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

Trotuarlar, avtomobil yoʻlining qatnov qismiga tutash qilib loyihalanganda, yoʻl chekkasidagi toʻsiq (bordyur) toshining yuqori sathi bilan bir xil balandlikda boʻlishi, biroq qatnov qismidan kamida 15 sm dan balandda boʻlishi kerak.

96. Sanoat korxonalari tor hududlarda joylashgan boʻlsa, ularni rekonstruksiya qilish vaqtida, trotuarlardan ajratib turuvchi koʻkalamzorlar hisobiga yoki ajratib turuvchi koʻkalamzorlar boʻlmagan holatlarda esa trotuarlarni koʻchirib turib, avtomobil yoʻllarini kengaytirishga yoʻl qoʻyiladi.

97. Sanoat korxonalari hududlaridagi ishchi xodimlarning ommaviy qatnov yoʻllarida, piyodalar harakatining temiryoʻl izlari bilan kesishishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Bunda, kesishishlarni tashkil qilish zarurati asoslangan holatlarda, oʻtish joylari svetoforlar va tovushli signalizatsiya bilan jihozlanishi, yoʻlning koʻrinish darajasi SHNQ 2.05.02-07ga muvofiq loyihalanishi kerak.

98. Avtomobil yoʻllarini piyodalar yoʻlaklari bilan kesishishi SHNQ 2.05.02-07ga muvofiq loyihalanishi kerak.

99. Korxonalar, binolar va inshootlar hududlarini toʻsish, loyihalash topshirigʻiga, obyektlarni qoʻriqlash shartlariga, QMQ 2.07.03-97ga muvofiq boʻlishi kerak.

9-bob. Muhandislik tarmoqlarini joylashtirish

1-§. Asosiy talablar

100. Tarmoqlarni joylashtirish (yerusti, yer yuzasi yoki yerostida) usulining tanlanishi texnik-iqtisodiy hisoblarga muvofiq amalga oshirilishi lozim.

101. Sanoat korxonalarining jamoat markazlarida zavodoldi zonalarida muhandislik tarmoqlari yer ostida joylashtirilishi lozim.

102. Sanoat korxonalarining hududlarida muhandislik tarmoqlari SHNQ 2.04.02-19, QMQ 2.04.03-19, SHNQ 2.04.07-22 hamda SHNQ 2.04.08-22ga muvofiq loyihalanilishi kerak.

103. Yengil alangalanuvchi va yonuvchi suyuqliklar hamda gazlar tashqi tarmoqlarini bino va inshootlar tagida joylashtirilmasligi zarur.

2-§. Yerosti tarmoqlari

104. Yerosti muhandislik tarmoqlarini avtomobil yoʻllarining qatnov qismini ostida joylashtirmaslik kerak.

Rekonstruksiya qilinayotgan korxonalar hududida yerosti muhandislik tarmoqlarini avtomobil yoʻllarining qatnov qismini ostida joylashtirishiga yoʻl qoʻyiladi.

Ventilyatsiya shaxtalari, kanallar va tunnellarning kirish joylari imoratlardan xoli joylarda va avtomobil yoʻllarining qatnov qismidan tashqarida joylashtirilishi kerak.

Yerosti muhandislik tarmoqlari, kanalsiz yotqizilganda yoʻlning chekka qismida joylashtirilishiga yoʻl qoʻyiladi.

105. Muhandislik tarmoqlari kanallari va tunnellarida bosimi 0,6 MRa (6 kgf/sm2) gacha boʻlgan yonuvchi gazlarning (tabiiy va neft bilan birga chiqadigan hamroh gazlar, sunʼiy aralashtirilgan va suyultirilgan uglerodli gazlar) quvuroʻtkazgichlarini montaj va taʼmirlash sharoitlarini inobatga olgan holda oraliq masofa talablaridan kelib chiqib, boshqa quvurlaroʻtkazgichlari (issiqlik tarmogʻi quvuri, kislorod quvuri, yengil alangalanuvchi va yonuvchi suyuqliklar quvuri, suv taʼminotining bosimli tarmogʻi quvuri, bosimli kanalizatsiya quvurlari)ni va aloqa kabellari quvurlaroʻtkazgichlarini birgalikda joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi. Bunda, kanallar va tunnellar, ventilyatsiya hamda yoritish tizimlari bilan jihozlanishi lozim.

106. Muhandislik tarmoqlari kanal va tunnellarida quyidagilarni birgalikda joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi:

bosimi 0,6 MRa (6 kgf/sm2) dan yuqori boʻlgan yonuvchi gazlar quvuroʻtkazgichi bilan kuchlanish hamda yoritish kabellarini (kanal va tunnelni yoritish uchun kabellar bundan mustasno) birgalikda;

issiqlik tarmogʻi quvuroʻtkazgichi bilan suyultirilgan gaz quvuroʻtkazgichi, kislorod quvuroʻtkazgichi, azot quvuroʻtkazgichi, sovuq havo quvuroʻtkazgichlari, yengil alangalanuvchi, kimyoviy oʻyuvchi va zaharli uchuvchan moddalar quvuroʻtkazgichlari hamda maishiy kanalizatsiya tarmoqlari quvuroʻtkazgichlarini birgalikda;

yengil alangalanuvchi va yonuvchi suyuqliklar quvuroʻtkazgichlari bilan kuchlanish va aloqa kabellari, yongʻinga qarshi suv taʼminoti quvuroʻtkazgichlarini birgalikda;

kislorod quvuroʻtkazgichi bilan bosimi 0,6 MRa (6 kgf/sm2) dan yuqori boʻlgan yonuvchi gazlar quvuroʻtkazgichlarini birgalikda;

yengil alangalanuvchi va yonuvchi suyuqliklar quvuroʻtkazgichi bilan zaharli suyuqliklar quvuroʻtkazgichlari hamda kuchlanish kabellari quvuroʻtkazgichlarini birgalikda.

107. Muhandislik tarmoqlarining umumiy kanal va tunnellarida, yengil alangalanuvchi va yonuvchi suyuqliklar quvuroʻtkazgichi, suv taʼminotining bosimli tarmoqlari quvuroʻtkazgichi (yongʻinga qarshi quvurlardan tashqari) va bosimli kanalizatsiya quvuroʻtkazgichlari bilan birgalikda joylashtirilishiga yoʻl qoʻyiladi.

Yongʻin va portlash xavfi yuqori boʻlgan, oʻzidan zaharli moddalar chiqaradigan suyuqliklar quvuroʻtazgichlari joylashtirishda, kanal va tunnellarda har 60 m da va ikki tomonda chiqish joylarini koʻzda tutiladi.

108. Yerosti muhandislik tarmoqlarini umumiy transheyalarda bir biriga parallel holatda montaj va taʼmir sharoitlarini inobatga olib oraliq masofaga rioya qilib joylashtirish lozim. Bunda, muhandislik tarmoqlari oʻrtasidagi masofalar, shuningdek ulardan bino va inshootlarning poydevorigacha, hamda kameralar, quduqlar va boshqa qurilmalargacha boʻlgan masofalar mazkur SHNQning 9-jadvalida keltirilgan oʻlchamlardan kam boʻlmasligi lozim.

Yerosti muhandislik tarmoqlari parallel joylashtirilganda, tarmoqlar orasidagi gorizontal masofalar ushbu SHNQning 10-jadvalida keltirilgan oʻlchamlardan kam boʻlmasligi kerak.

9-jadval Muhandislik tarmoqlari Yerosti tarmoqlaridan quyidagi elementlargacha gorizontal boʻyicha masofa, m Bino va inshootlarning poydevorlari Toʻsiqlar, tayanchlar, galereyalar poydevorlari, kontaktli va aloqa tarmoqlari quvurlari Temiryoʻl izlaridan, lekin koʻtarma etagi va oʻyiqqacha transheya chuqurligidan kam emas Tramvay yoʻli izlaridan Avtomobil yoʻllari Havo elektr uzatish liniyalari tayanchlarining poydevorlari Yoʻlning qatnov qismi chetini bildiruvchi chiziqlar, bordyur toshi Kyuvetning yoki koʻtarma etagining tashqi chekkasi 1 kW gacha va tashqi yoritish tizimi 1 kWdan 35 kW gacha 35 kW dan yuqori 1. Suv taʼminoti va bosimli oqova suv (kanalizatsiya) tarmogʻi 5 3 4 2,75 2 1 1 2 3 2. Oqova suv (kanalizatsiya) tarmogʻi va tarnovlar 3 1,5 4 2,75 1,5 1 1 2 3 3. Drenajlar 3 1 4 2,75 1,5 1 1 2 3 4. Yonuvchi gazlar quvuroʻtkazgichlari a) past bosimli 0,005 MRa (0,05 kgf/cm2) gacha 2 1 3,75 2,75 1,5 1 1 5 10 b) oʻrta bosimli 0,05 dan 0,3 MRa (3 kgf/cm2) gacha 4 1 4,75 2,75 1,5 1 1 5 10 v) yuqori bosimli 0,3 dan 0,6 MRa (6 kgf/cm2) gacha 7 1 7,75 3,75 2,5 1 1 5 10 g) yuqori bosimli 0,6 dan 1,2 MRa (12 kgf/cm2) gacha 10 1 10,75 3,75 2,5 1 1 5 10 5. Issiqlik tarmoqlari (kanal, tunnel yoki kanalsiz yotqizilgan liniya qobigʻining tashqi devorigacha) 2 (4-izohga qarang) 1,5 4 2,75 1,5 1 1 2 3 6. Barcha kuchlanishli kabellar va aloqa kabellari 0,6 0,5 3,25 2,75 1,5 1 0,5* 5* 10* 7. Kanallar, tunnellar 2 1,5 4 2,75 1,5 1 1 2 3

* Faqat kuchlanish kabellaridan masofalarga taalluqli emas.

Izohlar:

1) Elektrlashgan temiryoʻllar uchun, temiryoʻl izlari oʻqidan aloqa kabellari va issiqlik tarmoqlarining quvurlarigacha masofalar 10,75 m dan kam boʻlmasligi kerak.

Sanoat korxonalarini rekonstruksiya qilish sharoitlarida mazkur jadvalning 6-bandida koʻrsatilgan temiryoʻllar, tramvay izlari va avtomobil yoʻllaridan hisoblangan masofalar texnik-iqtisodiy asoslash va loyiha yechimlariga koʻra qisqartirilishi mumkin. Bunda, temir yoʻllar va tramvay izlariga yaqinlashgan zonalarda kabellar bloklar va quvurlar ichida yotqizilishi kerak. Kabellar elektrlashtirilgan temir yoʻllar va tramvay izlari bilan yaqinlashgan joylarda quvurlar izolyatsiyalangan (asbotsementdan tayyorlangan, gudron yoki bitum shimdirilgan) boʻlishi lozim.

2) Suv taʼminoti quvuri va bosimli oqova suv (kanalizatsiya) quvuridan yerosti rezervuarlarining tashqi yuzasigacha masofa 3 m gacha kamaytirilishiga, shuningdek binolar va boshqa inshootlar poydevorlarigacha masofa esa, suv quvurini gʻilofda yotqizish sharti bilan 3 m gacha kamaytirilishiga yoʻl qoʻyiladi. Suv taʼminoti quvuri va bosimli oqova suv (kanalizatsiya) quvuridan avtomobil yoʻllarining yoʻloʻtkazgichlari va tunnellarigacha masofalar, koʻrsatilgan quvurlar yoʻloʻtkazgichlari va tunnelar asoslaridan 0,5 m chuqurlikda yotqizilishi sharti bilan 2 m gacha kamaytirilishi mumkin.

3) Kanalsiz yotqizilgan issiqlik tarmoqlaridan, bino va inshootlargacha masofa 5 m ga teng qilib qabul qilinishi kerak.

4) Muhandislik tarmoqlari, bino va inshootlar poydevori etagidan pastroqda yotqizilganda, jadvalda koʻrsatilgan masofalarni grunt turiga qarab uzaytirish yoki poydevorlarni mustahkamlash kerak. Korxona hududi cheklangan sharoitlarda, muhandislik tarmoqlarida avariya sodir boʻlganda poydevorlar shikastlanishini oldini oluvchi choralarni koʻrish sharti bilan muhandislik tarmoqlaridan poydevorlargacha boʻlgan masofa kamaytirilishiga yoʻl qoʻyiladi.

10-jadval Muhandislik tarmoqlari Yerosti muhandislik tarmoqlari parallel joylashtirilganda, tarmoqlar orasidagi gorizontal masofalar, m Yonuvchi gazlar quvurlarigacha Kuchlanish kabellari Aloqa kabellari Issiqlik tarmoqlari Kanallar, tunnellar Suv taʼminoti quvuri Oqova suv (kanalizatsiya) Drenaj yoki tarnovlar Past bosimli 0,005 MRa gacha Oʻrta bosimli 0,05-0,3 MRa Yuqori bosimli 0,3-0,6 MRa Yuqori bosimli 0,6-1,2 MRa gacha Kanal, tunnel tashqi devori Kanalsiz yotqizilgan, qobiqqacha 1.Suv taʼminoti quvuri 1,5 (2-izohga qarang) 1,5 1 1 1,5 2 0,5* 0,5 1,5 1,5 1,5 2.Oqova suv (kanalizatsiya) (2-izohga qarang) 0,4 0,4 1 1,5 2 5 0,5* 0,5 1 1 1 3.Drenaj va tarnovlar 1,5 0,4 0,4 1 1,5 2 5 0,5* 0,5 1 1 1 4.Yonuvchi gazlar quvurlari: a) past bosimli 0,005 MRa (0,05 kgf/cm2) gacha 1 1 1 (3-izohga karang) 1 1 2 1 2 b) oʻrta bosimli 0,05 dan 0,3 MRa (3 kgf/cm2) gacha 1 1,5 1,5 (3-izohga karang) 1 1 2 1 2 v) yuqori bosimli 0,3 dan 0,6 MRa (6 kgf/cm2) gacha 1,5 2 2 (3-izohga karang) 1 1 2 1,5 2 g) yuqori bosimli 0,6 dan 1,2 MRa (12 kgf/cm2) gacha 2 5 5 (3-izohga karang) 2 1 4 2 4 5. Barcha kuchlanish kabellari 0,5* 0,5* 0,5* 1 1 2 0,1-0,5* 0,5 2 2 2 6. Aloqa kabellari 0,5 0,5 0,5 1 1 1 0,5 1 1 1 7. Issiqlik tarmoqlari: a) kanal, tunnel tashqi devori 1,5 1 1 2 2 . 4 2 1 2 b) kanalsiz yotqizilgan, qobiqqacha 1,5 1 1 1 1 ,5 2 2 1 2 8. Kanallar, tunnellar 1,5 1 1 2 2 . 4 2 1 2 2

* “Elektr uskunalarining tuzilishi qoidalari”ga muvofiq.

Izohlar:

1.Sanoat korxonalarini rekonstruksiya qilish sharoitlarida kuchlanishi 35 kW gacha boʻlgan kabellar hamda yonmaydigan suyuqliklar va yonmaydigan gazlar quvuroʻtkazgichlari oʻrtasidagi, masofani 0,25 m gacha kamaytirishga yoʻl qoʻyiladi, bunda kabellar yerosti tarmoqlariga yaqinlashgan uchastkalarda quvuroʻtkazgichlar ichida yotqizilishi kerak.

Kuchlanishi 110-220 kW boʻlgan kabellar uchun uzunligi 50 m dan koʻp boʻlmagan yaqinlashish uchastkasida quvurlargacha, yonuvchi suyuqliklar va gazlar quvurlarini istisno qilganda, gorizontal boʻyicha masofani 0,5 m gacha kamaytirishga yoʻl qoʻyiladi, bunda kabellar va quvurlar oʻrtasida shikastlanishlarni oldini oluvchi himoya devorini oʻrnatish talab etiladi.

Issiqlik tarmoqlari quvurlari va elektr kabellari oʻrtasidagi koʻrsatilgan masofalarni taʼminlashning imkoni boʻlmaganda, yilning iliq davrida gruntning qoʻshimcha qizib ketishi, kuchlanishi 10 kW gacha boʻlgan kabellar uchun 100 ℃ dan, kuchlanishi 20-220 kW boʻlgan kabellar uchun esa 50 ℃ dan oshmaslik talabidan kelib chiqib, issiqlik tarmoqlari quvurlari issiqlikdan izolyatsiya qilinishi kerak.

Kabellarni quvurlar ustida va ostida joylashtiriishga yoʻl qoʻyilmaydi.

2. Oqova suv (kanalizatsiya) quvuridan, ichimlik suvi taʼminoti quvurigacha boʻlgan masofa quyidagicha qabul qilinadi:

gilli gruntlarda yotqiziladigan temir-beton va asbotsement quvurlargacha — 5 m dan koʻp emas;

yiriq chaqiqli va qumloq gruntlarda yotqiziladigan temir-beton va asbotsement quvurlargacha — 10 m dan kam emas;

diametri 200 mm gacha boʻlgan choʻyan suv quvurlarigacha — 1,5 m dan kam emas; diametri 200 mm dan koʻp boʻlganda — 3 m dan kam emas;

suv taʼminotining plastmassa quvurlarigacha — 1,5 m dan kam emas.

Ichimlik suv taʼminoti quvurlari, oqova suv (kanalizatsiya) quvuridan pastroqda joylashtirilganda, ular orasidagi 1,5 m va 3 m ga teng boʻlgan masofa, quvurlar yotqizilgan joylardagi balandliklari oʻrtasidagi farqqa uzaytirilishi kerak.

Oqova suv (kanalizatsiya) tarmoqlari va ishlab chiqarish suv taʼminoti quvurlari oʻrtasidagi masofa, quvurlar materiali va diametri, shuningdek, gruntlar xossalaridan qatʼi nazar, 1,5 m dan kam boʻlmasligi lozim.

3. Bir transheyada ikki va undan ortiq yonuvchi gazlar quvuroʻtkazgichlarini joylashtirilganda ular oʻrtasidagi masofa:

diametri 300 mm gacha quvurlar uchun — 0,4 m dan kam;

diametri 300 mm dan katta quvurlar uchun — 0,5 m dan kam boʻlmasligi kerak.

4. Jadvalda poʻlat quvurlargacha boʻlgan masofalar koʻrsatilgan.

Yerosti metall boʻlmagan gaz quvurlarini joylashtirishda SHNQ 2.04.08-22 talablariga rioya qilishini lozim.

5. Tarmoqlar umumiy transheyada joylashtirilganda ular orasidagi masofalar kameralar, quduqlar, qurilmalar oʻlchamlari va joylashtirilishi, tarmoqlar montaji va taʼmirlash zarurati taʼminlanishi, shuningdek, 1 — 4-izohlarda bayon etilgan talablardan kelib chiqqan holda belgilanadi.

6. Yerosti gaz quvuridan gorizontal boʻyicha minimal masofa:

oqova suv (kanalizatsiya)ning bosimli tarmoqlarigacha masofa, suv taʼminoti tarmoqlarigacha boʻlganidek qabul qilinadi;

quduqlar va kameralarning tashqi devorigacha masofa 0,3 m dan kam boʻlmasligi kerak;

kanalsiz yotqizilgan drenajli issiqlik tarmoqlarigacha masofa kanalli oʻtqizishda boʻlganidek qabul qilinadi.

7. Sanoat korxonalari rekonstruksiya qilinayotgan sharoitlarda bosimi 0,6 MRa (6 kgf/cm2)gacha boʻlgan yonuvchi gazlar quvurlaridan, tarnovlar va oqova suv (kanalizatsiya) quvurlarigacha masofa 50 foizga qisqartirilishi mumkin.

8. Muhandislik tarmoqlari turli sathlarda joylashtirilganda, jadvalda koʻrsatilgan masofalar yotqizish sathlari orasidagi farqlarga, gruntlar xossalariga bogʻliq ravishda uzaytirilishi kerak.

9. Oqova suv (kanalizatsiya)dan issiqlik taʼminoti tizimlari va issiq suv taʼminotining ochiq issiqlik tarmoqlaridagi kanalsiz yotqizilgan suvli issiqlik tarmoqlarigacha minimal masofa:

issiqlik tarmoqlari quvurlarining diametri 200 mm va undan kam boʻlsa — 1,5 m; 200 mm dan katta boʻlsa — 3 m qilib qabul qilinishi lozim.

Oqova suv (kanalizatsiya) tarmoqlari, issiqlik tarmoqlaridan yuqoriroqda joylashtirilganda, koʻrsatilgan masofalar yotqizish balandligi (chuqurligi) orasidan farqlanishga uzaytirilishi lozim.

109. Kesishadigan quvurlar devorlar orasidagi masofa 0,5 m ga teng boʻlsa, oqova suv (kanalizatsiya) quvurlaridan pastroqda gʻilofsiz yotqizilishiga yoʻl qoʻyiladi.

110. Kabel liniyasi kuchlanishi 110 kW va undan yuqori boʻlgan yuqori voltli tarmoqlarga parallel tarzda yotqizilganda, kabeldan eng chekka simgacha masofa 10 m dan kam boʻlmasligi kerak.

111. Sanoat korxonasini rekonstruksiya qilish sharoitlarida kabel liniyalaridan kuchlanishi 1000 V dan yuqori boʻlgan yuqori voltli tarmoqlari ayrim tayanchlarining yerosti qismlari va ulanadigan joyigacha masofa 2 m dan kam boʻlmasligi lozim.

112. Muhandislik tarmoqlarini yotqizish jarayonida kesishgan holatlarda:

quvurlar yoki elektr kabellar, aloqa kabellari va rels etagidan hisoblaganda temiryoʻl izlari oʻrtasidagi masofa yoki qatnov qismi qoplamasining yuqori qismidan hisoblaganda quvurning (yoki gʻilofining) yuqori nuqtasigacha yoki elektr kabeligacha tik (vertikal) masofalar, agar ishlar ochiq holatda (gruntni bosib yoʻl ochish, gorizontal burgʻilash yoki kavlash) usulda bajarilsa 1,5 m dan kam boʻlmasligi;

kanallar yoki tunnellarda joylashtiriladigan quvurlar va elektr kabellari orasidagi, kanallar yoki tunnellarni yopilgan qismining yuqori nuqtasidan, temiryoʻl relslari etagigacha vertikal masofa — 1 m, kyuvet tubi yoki boshqa suv chiqaradigan inshootlar yoxud temiryoʻl yer polotnosi koʻtarmasining asosigacha boʻlgan vertikal boʻyicha masofa esa — 0,5 m dan kam boʻlmasligi;

quvurlar va kuchlanishi 35 kW boʻlgan kabellar hamda aloqa kabellarigacha masofa — 0,5 m kam boʻlmasligi;

110-220 kW boʻlgan kabellar va quvurlar orasidagi masofa — 1 m kam boʻlmasligi lozim.

113. Sanoat korxonalarini rekonstruksiya qilish sharoitida elektr uskunalari tuzilishi qoidalari talablariga rioya qilgan holda barcha kuchlanishli kabellar va quvurlar orasidagi masofalarni 0,25 m gacha kamaytirishga yoʻl qoʻyiladi.

114. Turli maqsadlarga moʻljallangan quvurlar (suv taʼminoti quvurlari bilan kesishadigan oqova suv (kanalizatsiya) quvurlari va zaharli modda hamda badboʻy suyuqliklarni tashish uchun moʻljallangan quvurlarni istisno qilganda) orasidagi masofa — 0,2 m kam boʻlmasligi kerak.

115. Ichimlik suvini yetkazib beruvchi quvurlarni oqova suv (kanalizatsiya) quvurlari va zaharli modda hamda badboʻy suyuqliklarni tashish uchun moʻljallangan quvurlardan 0,4 m ga balandroqda joylashtirish lozim.

116. Ichimlik suvini yetkazib beruvchi, gʻilofga joylashtirilgan poʻlat quvurlarni kanalizatsiya quvurlaridan pastroqda joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi, bunda kanalizatsiya quvurlari devorlaridan gʻilof qirqilgan joyigacha boʻlgan masofa ikkala tomonda gilli gruntlarda 5 m ni, yirik chaqiqli va qumloq gruntlarda esa — 10 m ni tashkil qilishi, hamda kanalizatsiya quvurlari choʻyandan boʻlishi kerak.

117. Quvurning diametri 1500 mm boʻlganda xoʻjalik va ichimlik suv joylashgan oqova suv (kanalizatsiya) quvurlarigacha boʻlgan masofa 0,4 m boʻlishi zarur.

118. Sanoat korxonalarining hududlarida muhandislik tarmoqlarini tik (vertikal) joylashtirganda SHNQ 2.04.02-19, QMQ 2.04.03-19, SHNQ 2.04.07-22, SHNQ 2.04.08-22ga hamda elektr uskunalarining tuzilishi qoidalari talablariga rioya qilish lozim.

119. Sanoat korxonalarining hududlarida joylashgan gaz quvurlari kanallar va tunnellar bilan kesishganda ularni ushbu qurilmalar ustida yoki ostida kanal yoki tunnelning tashqi devorlaridan ikki tomoniga 2 m chiqadigan gʻiloflarda joylashtirilishi kerak.

Bosimi 0,6 MRa (6 kgf/cm2) gacha boʻlgan gaz quvurlarini tunnellar orasidan gʻilofda oʻtkazishga yoʻl qoʻyiladi.

120. Muhandislik tarmoqlari quvurlarini, temiryoʻl va tramvay izlari, avtomobil yoʻllari bilan kesishishi yoʻl oʻqiga nisbatan 45° — 90° burchak ostida loyihalanishi lozim.

Gaz quvurlari va issiqlik tarmoqlaridan rels yoʻnaltirgichlari (strelka), krestovina dumi va soʻruvchi kabellarning relslarga ulanadigan joylarigacha masofalar tramvay izlari uchun 3 m ni, temiryoʻl izlari uchun 10 m boʻlishi kerak.

121. Bevosita yerda yotqiziladigan kabel liniyalarini elektrlashgan temiryoʻl izlari bilan kesishishi, yoʻl oʻqiga nisbatan 75°— 90° burchak ostida loyihalanishi lozim. Kesishish joyidan rels yoʻnaltirgichlari (strelka), krestovina dumi va soʻruvchi kabellarning, relslarga ulanadigan joylarigacha masofa tramvay izlari uchun 3 m ni, temiryoʻl izlari uchun 10 m boʻlishi zarur.

3-§. Yer usti tarmoqlari

122. Muhandislik tarmoqlarini yer ustida joylashtirishda ularni mexanik shikastlanishlar va atmosferaning salbiy taʼsirlaridan muhofaza qilinishi lozim.

Yerusti tarmoqlarini ochiq lotoklarda, shpalalar ustida, korxona yer yuzasining rejaviy sathidan pastroq sathda joylashtirish lozim. Muhandislik tarmoqlarini yer ustida joylashtirishning boshqa (hudud yuzasiga yoki toʻldirmalar ustiga yotqiziladigan kanal va tunnellar, yarim koʻmilgan kanal va tunnellar, ochiq transheyalar) usullarini qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.

123. Yonuvchi gazlar, toksik mahsulotlar uchun quvurlarni, kislotalar va ishqorlar yetkazib beriladigan quvuroʻtkazgichlarni, oqova suv (kanalizatsiya) quvurlarini ochiq transheya va lotoklarda joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

124. Muhandislik tarmoqlari tayanch, estakada, galereyalarda yoki bino va inshootlarning devorlarida joylashtirilishi mumkin.

125. Quyidagi muhandislik tarmoqlarini yer ustida joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi:

yengil alangalanuvchi va yonuvchi suyuqliklarni, korxona hududiga gaz yetkazib beruvchi tranzit quvurlarini, estakadalarda, yengil alangalanadigan moddalar va materiallardan qurilgan ustunlar va tayanchlarda, shuningdek ishlab chiqarish toifasi V, G va D boʻlgan, olovbardoshlik darajasi I, II, III sinf boʻlgan binolarni tomlarida va devorlarida;

muhandislik tarmoqlaridagi mahsulotlarning aralashib ketishi natijasida portlash yoki yongʻin kelib chiqish ehtimoli boʻlganda, yonuvchi suyuqlikli quvurlarni va gazsimon mahsulotli quvurlarni galereyalarda;

yengil alangalanuvchi va yonuvchi suyuqliklar, hamda gaz mahsulotlarini yetkazib beruvchi quvurlarda;

olovbardoshlik darajasiga ega boʻlmagan tom va devorlarda;

portlash xavfi yuqori boʻlgan materiallar joylashgan binolarning tom va devorlarida;

yonuvchi gaz mahsulotlari quvurlarini yengil alangalanuvchi va yonuvchi suyuqliklar, hamda yonuvchi materiallar saqlanadigan omborxonalar hududida;

kabel liniyalari xar qanday bino va inshootlarning tomlarida;

tranzit kabel liniyalarini bino va inshootlar tomlarida va devorlarida, portlash va yongʻin xavfi yuqori materiallar saqlanadigan omborxonalar tomlarida va devorlarida.

126. Yengil alangalanuvchi va yonuvchi suyuqlik mahsulotlari quvuroʻtkazgichlari uchun estakadalar, turli koʻrinishdagi tayanchlarni joylashtirishda, deraza (eshik) lari boʻlgan devorlardan kamida 3 m masofada oʻrnatish lozim, deraza (eshik) lari boʻlmagan devorlardan ushbu masofa 0,5 m gacha kamaytirilishi mumkin.

127. Yer ustidan past tayanchlarda suyuqlik va bosimli gaz mahsulotlari quvuroʻtkazgichlarini hamda kuchlanish va aloqa kabellarini joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi. Bunda, kuchlanish va aloqa kabellari quyidagi joylarda joylashtirilishi lozim:

sanoat korxonasining hududida maxsus ajratilgan texnik yoʻlkalarda;

suyuq mahsulotlar va suyultirilgan gaz mahsulotlari saqlanadigan omborxonalar hududida.

128. Sanoat korxonasining transport vositalari va odamlar harakatlanishidan holi uchastkalarida, yer sathidan quvurlarning quyi qismigacha boʻlgan balandligi quyidagi koʻrsatkichlardan kam boʻlmasligi kerak:

quvur kengligi 1,5 m gacha boʻlganda — 0,35 m;

quvur kengligi 1,5 m dan katta boʻlganda — 0,5 m.

Diametri 300 mm dan kichik boʻlgan quvurlar, tik (vertikal) holatda qatorma-qator qilib joylashtirilishi lozim.

129. Baland tayanchlarda yotqiziladigan quvurlarning quyi qismi (izolyatsiyasining yuzasi)gacha boʻlgan balandligi quyidagicha boʻlishi lozim:

sanoat korxonasining transport harakatlanmaydigan, biroq odamlar harakatlanadigan uchastkalarida — 2,2 m;

sanoat korxonasining hududidagi avtomobil yoʻllari bilan kesishadigan uchastkalarda (yoʻlning qatnov qismi yuzasining sathidan) — 5 m;

tramvay izlari bilan kesishadigan uchastkalarda, rels kallagidan — 7,1 m;

yengil alangalanuvchi va yonuvchi gaz mahsulotlariga moʻljallangan quvurlarining, yonuvchi shlaklarni hamda eritilgan choʻyan mahsulotlarini tashishga moʻljallangan temiryoʻllar bilan kesishish joylarida — rels kallagidan 10 m, bunda quvurlarni issiqlikdan himoya qilish choralari koʻrilgan boʻlsa — 6 m.

Oqova suv (kanalizatsiya) tizimining tozalash inshootlari, uglevodorod xomashyosi uchun magistral quvurlar, kompressor va neft haydash stansiyalari quvurlarini loyihalashda sanitariya oraliqlari tashkil qilinishi, sanitariya oraliqlarining oʻlchamlari SanQvaN 0350-17 va SanQvaN 0339-16 talablariga muvofiq boʻlishi lozim.

SHNQ 2.09.17-21 “Sanoat korxonalarining bosh rejalarini loyihalash” shaharsozlik normalari va qoidalariga ILOVA

Sanoat korxonalarining hududlaridagi qurilish zichligining minimal koʻrsatkichlari

Sanoat tarmoqlari Korxonalar (ishlab chiqarish obyektlari) Qurilishning minimal zichligi, foiz Kimyo sanoati 1. Kon-kimyo sanoati 28 2. Azot sanoati 33 3. Fosfat oʻgʻitlar va noorganik kimyoning boshqa mahsulotlari 32 4. Soda ishlab chiqarish 32 5. Xlor ishlab chiqarish 33 6. Asosiy kimyoning boshqa mahsulotlari 33 7. Viskoza tolasi 45 8. Sintetik tola 50 9. Sintetik smola va plastmassa 32 10. Plastmassa buyumlar 50 11. Lok-boʻyoq sanoati 34 12. Organik sintez mahsulotlari 32 Qora metallurgiya 1. Temir rudasini boyitish va qizdirilgan temir boʻlaklarini ishlab chiqarish, quvvati mln. t/yil: 5-20 28 20 dan koʻp 32 2. Maydalash-saralash korxonasi, quvvati mln. t/yil: 3 gacha 22 3 dan koʻp 27 3. Taʼmirlash va transport korxonalari (ochiq usulda qaziladigan konlarning) 27 4. Yopiq usulda qaziladigan konlardagi shaxta ustidagi komplekslar va boshqa inshootlar 30 5. Metall buyumlar 50 6. Feppo qotishmalar 30 7. Quvurlar 45 8. Olovbardosh buyumlar 32 9. Olovbardosh xomashyoni pishirish hamda kukun va mertel ishlab chiqarish 28 10. Temir-tersak va qora metall chiqindilarini qayta ishlash 25 Rangli metallurgiya 1. Alyuminiy 43 2. Qoʻrgʻoshin-rux va titan-magniy 33 3. Mis eritish 38 4. Yopiq usulda qaziladigan konlardagi shaxta ustidagi komplekslar va boshqa inshootlar, boyitish fabrikasiz, quvvati mln. t/yil: 3 gacha 30 3 dan koʻp 35 5. Shu kabi, boyitish fabrikasi bilan, quvvati mln. t/yil: 30 6. Boyitish fabrikalari, quvvati mln. t/yil: 15 gacha 27 15 dan koʻp 30 7. Elektrod ishlab chiqarish 45 8. Rangli metallarni qayta ishlash 45 9. Alyuminiy oksidi 35 Koʻmir sanoati 1. Koʻmir va slanes shaxtalari, boyitish fabrikasi 28 2. Shu kabi, boyitish fabrikasi bilan 26 3. Markaziy (guruhli) boyitish fabrikalari 23 Sellyuloza-qogʻoz sanoati 1. Sellyuloza-qogʻoz va sellyuloza-karton 35 2. Keltirilgan sellyuloza va makulatura ishlaydigan qogʻoz va karton korxonalari 40 Energetika 1. Quvvati 2000 MW dan ortiq elektr stansiyalari a) gradirnyalarsiz: atom 29 qattiq yoqilgʻida ishlaydigan GRES 30 gaz-mazutda ishlaydigan GRES 38 b) gradirnyali: atom 26 qattiq yoqilgʻida ishlaydigan GRES 30 gaz-mazutda ishlaydigan GRES 35 2. Quvvati 2000 MW gacha boʻlgan elektr stansiyalari: a) gradirnyalarsiz: atom 22 qattiq yoqilgʻida ishlaydigan GRES 25 gaz-mazutda ishlaydigan GRES 33 b) gradirnyali: atom 21 qattiq yoqilgʻida ishlaydigan GRES 25 gaz-mazutda ishlaydigan GRES 33 3. Issiqlik elektr stansiyalari (IES), gradirnyali: a) quvvati 500 MW gacha: qattiq yoqilgʻida ishlaydigan 28 gaz-mazutda ishlaydigan 25 b) quvvati 500 dan 1000 MW gacha: qattiq yoqilgʻida ishlaydigan 28 gaz-mazutda ishlaydigan 26 v) quvvati 1000 MW dan ortiq: qattiq yoqilgʻida ishlaydigan 29 gaz-mazutda ishlaydigan 30 Suv xoʻjaligi 1. Qishloq xoʻjaligi suv taʼminotining melioratsiya tizimlaridagi ekspluatatsiya va taʼmirlash-ekspluatatsiya uchastkalari 50 Neft sanoati 1. Oʻlchov qurilmalari 30 2. Neft nasos stansiyalari (siquvni yakunlovchi) 25 3. Neft, gaz va suvni yigʻish hamda tayyorlash markaziy punktlari, mln. m3/yil: 3 gacha 35 3 dan koʻp 37 4. Kompressorli gaz-lift qurilmalari 35 5. Neft gazini haydash kompressor stansiyalari, quvvati ming m3/d 200 25 400 30 6. Neft qatlamlariga suv bostirish uchun birlashgan nasos stansiyalari 25 7. Neft-gaz qazib oluvchi korxonalarga va burgʻilash boshqarmalariga ishlab chiqarish xizmatlarini koʻrsatish bazalari 45 8. Neft sanoati moddiy-texnik taʼminoti bazalari 45 9. Neft sanoati geofizika bazalari 30 Mashinasozlik 1. Bugʻ va energetika qozonlari hamda qozonxona-yordamchi uskunalar 50 2. Bugʻ, gidravlik va gaz turbinalari, turbo yordamchi uskunalar 52 3. Prokat, poʻlat eritish, agolomeratsiya uskunalari 50 4. Mexanizatsiyalashgan mustahkamlash inshootlari, qazib olish komplekslari va agregatlari, vagonetkalar, tozalash va qazish ishlari uchun kombaynlar, koʻmir qazib olish uchun randalash qurilmalari, yuklash-tushirish va uyish mashinalari, gidravlik ustunlar, boyitish uskunalari, shaxta yuzasida mexanizatsiyalashgan ishlar uchun uskunalar va kon sanoati uchun boshqa mashina va mexanizmlar 52 5. Chorpoya va koʻprik elektr kranlar 50 6. Lentali konveyerlar, konteynerlarga joylashtirilgan yuklar uchun qirgʻichli, osma yuk tashuvchi qurilmalar, tal (telfer), eskalator va boshqa koʻtarish-transport uskunalari 52 7. Liftlar 65 8. Temiryoʻl harakatlanuvchi tarkibi uchun tormoz qurilmalari 52 Temiryoʻl 1. Temir yoʻl transporti harakatlanuvchi tarkibini taʼmirlash 40 Elektrotexnika sanoati 1. Elektr dvigatellar 52 3. Yuqori voltli apparatura 60 4. Transformatorlar 45 5. Past voltli apparatura va yoritish uskunalari 55 6. Kabel mahsulotlari 45 7. Elektr lampalar 45 8. Elektr izolyatsiyasi materiallari 57 9. Akkumulyator 55 10. Yarim oʻtkazgichli qurilmalar 52 Elektronika sanoati 1. Elektronika sanoati: a) bir binoda joylashgan korxonalar (korpus-zavod) 60 b) bir nechta binolarda joylashgan korxonalar: bir qavatli 55 koʻp qavatli 50 Kimyo mashinasozligi 1. Neft va gaz qazib olish va sellyuloza-qogʻoz sanoati uchun uskuna va armaturalar 50 2. Sanoat quvurlari uchun armaturalar 55 Uskunasozlik sanoati 1. Metall kesish uskunalari, quyish va yogʻochni qayta ishlash uskunalari 50 2. Temirchilik-presslash uskunalari 55 3. Asbobsozlik 60 4. Sunʼiy olmos, abraziv materiallar va ulardan tayyorlangan asboblar 50 5. Metall quyish uskunalari 50 6. Choʻkichlar va qoliplash dastgohlari 52 7. Mashinasozlik uchun payvandlangan konstruksiyalar 50 8. Umumiy mashinasozlikda qoʻllanadigan asbob-uskunalar (reduktor, gidrouskuna, filtrlovchi qurilmalar, umumiy mashinasozlik detallari) 52 Asbobsozlik 1. Avtomatlashtirish vositalari, boshqaruv tizimlarini ishlab chiqarish: a) ishlab chiqarish binolarining umumiy maydoni 100 ming m² 50 b) shu kabi 100 ming m²dan koʻp; 55 v) simob va shisha pishirishni qoʻllaganda 30 Kimyo-farmasevtika sanoati 1. Kimyo-farmasevtika 32 2. Tibbiy asbob-uskunalar 43 3. Shisha va chinnidan tibbiy buyumlarni ishlab chiqarish 40 Avtosanoat 1. Avtomobilsozlik 50 2. Avtomobil yigʻish 55 3. Avtomobil motorlarini ishlab chiqarish 55 4. Avtomobil agregatlari, uzellari va ehtiyot qismlarini ishlab chiqarish 55 5. Podshipniklar ishlab chiqarish 55 Qishloq xoʻjaligi mashinasozligi 1. Traktor, qishloq xoʻjaligi mashinalari, traktor va kombaynlar motorlari 52 2. Traktor va qishloq xoʻjaligi mashinalari uchun agregatlar, uzellar, detallar va ehtiyot qismlar ishlab chiqarish 56 Yoʻl qurilishi mashinasozligi 1. Buldozer, skreper, ekskavatorlar va ekskavator uzellarini ishlab chiqarish 50 2. Pnevmatik va elektr asboblar hamda kichik mexanizatsiya vositalari 63 3. Melioratsiya ishlari, yogʻoch tayyorlash va torf sanoati uchun uskunalar 55 4. Kommunal soha mashinasozligi 57 Uskunalar ishlab chiqarish 1. Yengil, toʻqimachilik, oziq-ovqat, omuxta yem va poligrafiya sanoati uchun texnologik uskunalar 55 2. Savdo va umumiy ovqatlanish tarmoqlari uchun texnologik uskunalar 57 3. Shisha sanoati texnologik uskunalari 57 4. Maishiy asboblar va mashinalar 57 Yogʻochsozlik sanoati 1. Arralangan yogʻoch materiallari, standart uylar, detallar komplekti, duradgorlik buyumlari: xomashyoni yetkazib berish va mahsulotni joʻnatish temiryoʻl orqali amalga oshirilganda 40 2. Yogʻoch-qipiqli plitalar 45 3. Faner 47 4. Mebel 53 Yengil sanoat 1. Paxtani yopiq saqlash sharoitida ishlaydigan paxta tozalash korxonalari 29 2. Paxtaning 25 foiz yopiq, 75 foiz ochiq saqlash sharoitida ishlaydigan paxta tozalash korxonalari 22 3. Paxta tayyorlash punktlari 21 4. Junga birlamchi ishlov berish korxonalari 61 5. Ipak kalavalash korxonalari 41 6. Bosh korpusi 1 qavatli toʻqimachilik kombinatlari 60 7. Bir qavatli korpuslarda joylashtirilgan toʻqimachilik fabrikalari, bosh ishlab chiqarish korpusining umumiy maydoni: 50 ming m² gacha 55 50 ming m² dan koʻp 60 8. Toʻqimachilik galantereyasi 60 9. Ustki va ichki trikotaj 60 10. Tikuv-trikotaj korxonalari 60 11. Tikuv korxonalari 55 12. Charm va teriga birlamchi ishlov berish korxonalari: bir qavatli 50 ikki qavatli 45 13. Sunʼiy charm, poyabzal kartoni va plyonka ishlab chiqarish korxonalari 55 14. Charm galantereyasi korxonalari: bir qavatli 55 koʻp qavatli 50 15. Moʻyna va qoʻyteri-poʻstin korxonalari 55 16. Poyabzal: bir qavatli 55 koʻp qavatli 50 17. Poyabzal, galantereya, tikuv va trikotaj sanoati uchun furnitura va boshqa buyumlar ishlab chiqaruvchi korxonalar 52 Oziq-ovqat sanoati 1. Lavlagini qayta ishlaydigan qand zavodlari, sutkasiga ming t: 3 ming t gacha (lavlagi kagat maydonlarida saqlanganda) 55 3 dan 60 ming t gacha (lavlagi mexanizatsiyalashtirilgan omborda saqlanganda) 50 2. Non va non mahsulotlari, ishlab chiqarish quvvati t/d: 45 gacha 37 45 dan ortiq 40 3. Qandolat mahsulotlari korxonasi 50 4. Oʻsimlik moyi korxonasi, quvvati: sutkasiga 400 t 33 sutkasiga 400 t dan ortiq 35 5. Margarin mahsulotlari korxonasi 40 6. Parfyumeriya-kosmetika mahsulotlari 40 7. Uzum vinosi va vino mahsulotlari korxonasi 50 8. Pivo va solod ishlab chiqarish 50 9. Meva-sabzavot konservalari korxonasi 50 10. Choy bargiga birlamchi ishlov berish korxonasi 40 11. Tamaki fermentatsiyasi 41 Goʻsht-sut sanoati 1. Goʻsht kombinati (soʻyish va qon chiqarish sexlari bilan) 40 2. Goʻsht konservalari, kolbasa, dudlangan va bosh boshqa goʻsht mahsulotlari 42 3. Sutni qayta ishlash sexlari, quvvati bir smenada: 100 t gacha 43 100 t dan ortiq 45 4. Yogʻi olingan quruq sut ishlab chiqarish sexi, quvvati: bir smenada 5 t gacha 36 bir smenada 5 t dan koʻp 42 5. Sutli konservalar 45 6. Pishloq 37 Mikrobiosanoat 1. Gidroliz-xamirturushli, furfurolli, oqsil vitaminli konsentratlar va premiks ishlab chiqaruvchi korxonalar 45 Tayyorlash korxonalari 1. Un tegirmonlari, yorma zavodlari, elevatorlar, omuxta yem va bugʻdoy qabul qilish korxonalari 44 2. Non mahsulotlari kombinatlari 42 Qishloq xoʻjaligi texnikasi 1. Yuk mashinalarini taʼmirlash 60 2. Traktorlar, traktor agregatlari va uzellarini taʼmirlash 56 3. Yuk avtomobillariga texnik xizmat koʻrsatish stansiyalari 40 4. Traktorlarga texnik xizmat koʻrsatish stansiyalari 40 5. Viloyat savdo bazalari 57 6. Temiryoʻl yaqinidagi bazalar (tuman va tumanlararo) 54 7. Mineral oʻgʻitlar, ohak, zaharli kimyoviy moddalar bazalari 35 8. Oʻsimliklarni himoya qiluvchi kimyoviy vositalar saqlanadigan omborlar 57 Mahalliy sanoat 1. Qulf va mayda metall buyumlar korxonasi 61 2. Badiiy keramika korxonasi 56 3. Metall va toshdan yasalgan badiiy buyumlar korxonasi 52 4. Puflab chalinadigan musiqa asboblari korxonasi 56 5. Yogʻoch oʻyinchoqlar va suvenirlar fabrikasi 53 6. Metall oʻyinchoqlar korxonasi 61 7. Tikuvchilik mahsulotlari fabrikasi ikki qavatli binoda 74 qavatlari ikkidan koʻp binolarda 60 Qurilish materiallarini ishlab chiqarish 1. Sementdan tayyorlanadigan materiallar: ishlab chiqarishning quruq usuli bilan 35 ishlab chiqarishning hoʻl usuli bilan 37 2. Asbestotsement buyumlar 42 3. Avvaldan kuchlantirilgan temir-beton temiryoʻl shpalalari, quvvati 90 ming m3/yil 50 4. Bosimli temir-beton quvurlar, quvvati yiliga 60 ming/m3 45 5. Gʻovak va yaxlit silikobetondan tayyorlangan yirik bloklar, panellar va boshqa konstruksiyalar, ishlab chiqarish quvvati ming m3/yil 120 45 200 50 6. Temiryoʻl va avtomobil yoʻllari qurilishi uchun temir-beton koʻprik konstruksiyalari, quvvati 40 ming m3/yil 40 7. Gidrotexnika inshootlari qurilishi uchun temir-beton konstruksiyalar, quvvati 150 ming m3/yil 50 8. Yigʻma temir-beton va yengil beton konstruksiyalar, ishlab chiqarish quvvati ming m3/yil 40 50 100 55 11. Pishgan gʻisht va keramik bloklar ishlab chiqarish 42 12. Silikat gʻisht ishlab chiqarish 45 13. Polga yotqiziladigan keramik plitalar, sirlangan pardozlash plitkalari, binolar fasadini pardozlash uchun keramik buyumlar 45 14. Kanalizatsiya tarmoqlari uchun keramik quvurlari 45 15. Keramik drenaj quvurlari 45 16. Gidromexanizatsiya usuli bilan kon qazishda shagʻal-saralash ishlari, ishlab chiqarish quvvati ming m3/yil: 500-1000 35 200 (yigʻish-qismlarga ajratish) 30 17. Ekskavator bilan kon qazishda shagʻal-saralash ishlari, ishlab chiqarish quvvati 500-1000 ming m3/yil 27 18. Bir turli mustahkam jinslarni qayta ishlash boʻyicha maydalash-saralash ishlari, ishlab chiqarish quvvati ming m3/yil: 600-1600 27 200 (yigʻish-qismlarga ajratish) 30 19. IES kullari va keramzitdan tayyorlangan agloporit shagʻal ishlab chiqarish 40 20. Koʻpirtirilgan perlit ishlab chiqarish (perlitobitum plitalarni ishlab chiqarish bilan) yoqilgʻi sifatida quyidagilar qoʻllanganda: tabiiy gaz 55 mazut 50 21. Mineral paxta va mineral paxtadan vermikulit va perlit issiqlik va tovush izolyatsiyasi mahsulotlarini ishlab chiqarish 45 22. Ohak ishlab chiqarish 30 23. Ohak uni va xom tuyilgan gips ishlab chiqarish 33 24. Deraza oynasi, sayqallangan, arxitektura-qurilish, texnik va oyna tolasi ishlab chiqarish 38 25. Kvars qumini boyitish korxonasi, ishlab chiqarish quvvati 150-300 ming t/yil 27 26. Konserva shisha idishlari, xoʻjalik shisha idishlari va billur buyumlar korxonasi 43 27. Qurilish, texnik, sanitariya-texnik fayans, chinni va yarim chinni ishlab chiqarish 45 28. Poʻlat qurilish konstruksiyalari (shu jumladan quvurlardan tayyorlangan konstruksiyalar) 55 29. Koʻpriklar uchun poʻlat konstruksiyalar 45 30. Montaj (nazorat-oʻlchash asboblari NOʻA avtomatika, santexnika) va elektr montaj ish qismlari 60 31. Texnologik metall konstruksiyalar va quvurlarning uzellari 48 32. Qurilish mashinalarini taʼmirlash korxonasi 63 33. Ixtisoslashtirilgan montaj tashkilotlarining birlashtirilgan korxonalari: mexanizatsiya bazasi bilan 50 mexanizatsiya bazasi boʻlmaganda 55 34. Qurilish mexanizatsiya bazalari 47 35. Qurilish va montaj trestlarini ishlab chiqarish-texnik butlash boʻyicha boshqaruv bazalari 60 36. Umumqurilish koʻchma mexanizatsiyalashtirilgan kolonnalarning tayanch bazalari 40 37. Ixtisoslashtirilgan koʻchma mexanizatsiyalash-tirilgan kolonnalarning tayanch bazalari 50 38. Qurilish tashkilotlarining tarkibida 200 va 300 ixtisoslashgan katta yuk avtomobillari va avtopoyezdlar boʻlgan avtotransport korxonalari 40 39. Garajlar: 150 ta avtomobil uchun 40 250 ta avtomobil uchun 50 Transport vositalariga xizmat koʻrsatish va taʼmirlash 1. Yuk avtomobillarini kapital taʼmirlash korxonasi, quvvati — bir yilda 2-10 mingta avtomobilni kapital taʼmiri 60 2. Yuk avtomobillari agregatlari va avtobuslarni taʼmirlash korxonasi, quvvati — bir yilda 10-60 mingta kapital taʼmiri 65 3. Tayyor agregatlarni qoʻllash bilan bajariladigan avtobus taʼmirlash korxonasi, quvvati — bir yilda 1-2 ming avtobus taʼmiri 60 4. Yengil avtomobil agregatlarini taʼmirlash korxonasi, quvvati — bir yilda 30-60 mingta kapital taʼmir 65 5. 200 ta avtomobil uchun moʻljallangan yuk tashish korxonasi, reysga mustaqil chiqishlari, foizda: 100 45 50 51 6. 300 va 500 ta avtomobil uchun moʻljallangan yuk tashish korxonasi, reysga mustaqil chiqishlari, foizda: 100 50 50 55 7. Avtobus parklari, avtobuslar soni: 100 50 300 55 500 60 8. Taksomotor parklari, avtomobillari soni: 300 52 500 55 800 56 1000 58 9. Sutkasiga 500-1500 tonna joʻnatadigan yuk avtostansiyalari. 55 10. 1200 avtomobilga markazlashgan texnik xizmat koʻrsatuvchi korxona 45 11. Yengil avtomobillarga texnik xizmat koʻrsatish stansiyalari, postlar soni: 5 20 10 28 25 30 50 40 12. Avtomobillarga yoqilgʻi quyish stansiyalari, 1 sutkada xizmat koʻrsatiladigan avtomobillar soni: 200 13 200 dan ortiq 16 13. Yoʻl-taʼmirlash punktlari 29 14. Yoʻl uchastkalari shu kabi, yoʻl-taʼmirlash punkti bilan 32 shu kabi, texnik yordam yoʻl-taʼmirlash punkti bilan 34 15. Yoʻl-qurilish boshqarmasi 40 16. sement-beton korxonalari, quvvati ming m3/yil: 30 42 60 47 120 51 17. Asfalt-beton ishlab chiqarish korxonalari, quvvati ming m3/yil: 30 60 35 120 44 19. Bitum bazlari: 48 temiryoʻl boʻyidagi 31 trassa boʻyidagi 27 20. Qum bazalari 48 21. Temir-beton konstruksiyalarni tayyorlash uchun poligonlar, quvvati 40 ming m3/yil 35 Baliq xoʻjaligi 1. Baliqni qayta ishlash korxonalari, quvvati t/d: 10 40 10 dan ortiq 50 Maishiy xizmat koʻrsatish korxonalari 1. Ishlab chiqarish maydoni 2000 m2 dan katta boʻlgan maishiy xizmat koʻrsatish boʻyicha ixtisoslash-tirilgan sanoat korxonalari: a) kiyim-bosh tikish va taʼmirlash, radio-tele apparatura taʼmirlash korxonalari va fotosuratlar fabrikasi 60 b) poyabzal tikish va taʼmirlash, murakkab maishiy texnikani taʼmirlash, kimyoviy tozalash va boʻyash fabrikasi, maishiy xizmat koʻrsatish korxonalarining moslashtirilgan bloklari 55 v) mebel taʼmirlash va tayyorlash korxonalari 50 Neft-kimyo sanoati 1. Neftni qayta ishlash korxonalari 46 2. Sintetik kauchuk ishlab chiqarish 32 3. Qurum (qorakuya) sanoati korxonalari 32 4. Shina ishlab chiqarish 55 5. Rezinatexnika buyumlari sanoati 55 6. Rezina poyabzal ishlab chiqarish 55 Geologiya va mineral resurslar davlat qoʻmitasi 1. Geologorazvedka boshqarmalari va trestlarning ishlab chiqarish va moddiy-texnik taʼminoti bazalari 40 2. Neft va gaz razvedkasi qoshidagi ishlab chiqarish bazalari, ishlarning yillik hajmi ming m3: 20 40 50 45 100 50 3. Qattiq foydali qazilmalar qidiruvi ekspeditsiyalari qoshidagi ishlab chiqarish bazalari 35 4. Konlarga yer ostida qazish usuli bilan ishlov beriladigan qidiruv shaxtalarining boyitish fabrikasi boʻlmagan yerusti komplekslari, quvvati yiliga 200 000 t 26 5. Quvvati yiliga 30 ming t ga teng boyitish fabrikalari 25 6. Maydalash-saralash fabrikalari, quvvati yiliga 30 000 t 20 Gaz sanoati 1. Gaz qazib olish boʻyicha bosh inshootlar, gazni kompleks tayyorlash qurilmalari, gaz yerosti omborlarining kompressor stansiyalari 35 2. Magistral gaz quvurlarining kompressor stansiyalari 40 3. Gaz yerosti omborlarining gaz taqsimlovchi punktlari 25 4. Taʼmirlash-ekspluatatsiya punktlari 45 Nashriyotchilik 1. Gazeta, kitob, jurnal nashriyotlari 50 Mahsulot yetkazib berish korxonalari 1. Mahsulot yetkazib berish korxonalari 40 2. Metall mahsulotlarni yetkazib berish korxonalari 35

Izohlar:

1. Korxona hududidagi qurilishlar maydonchasining zichligi: imoratlar qurilgan maydonning, korxonaning toʻsiqlari (toʻsiqlar boʻlmaganda — shartli chegaralar) bilan belgilangan umumiy maydoniga nisbati bilan aniqlanadi. Bunda umumiy maydonga temiryoʻl izlari shoxobchalari egallagan maydon ham qoʻshiladi.

2. Imoratlar qurilgan maydonning kattaligi barcha turdagi bino va inshootlar, shu jumladan shiyponlar, ochiq texnologik, sanitariya-texnik, energetik va boshqa qurilmalar, estakada va galereyalar, yuklash-yuk tushirish qurilmalari, yerosti inshootlari (tepasida bino va inshootlar joylashtirilmaydigan rezervuarlar, yertoʻlalar, omborlar va tunnellar), shuningdek, turargoh va omborlarning oʻlchamlari hamda uskunalari, korxonalarni texnologik loyihalash normalari boʻyicha qabul qilingan avtomobillar, mashina va mexanizmlar uchun ochiq turargohlar va ochiq omborlar bilan egallangan maydonlar summasi bilan aniqlanadi.

Imoratlar qurilgan maydon tarkibiga, korxona hududidagi loyihalash topshirigʻiga muvofiq bino va inshootlar (ushbu bino va inshootlar oʻlchamlari chegarasi)ni joylashtirish uchun moʻljallangan zaxira uchastkalari ham kiritilishi lozim.

Imoratlar qurilgan maydon tarkibiga, bino va inshootlar atrofidagi nishab yoʻlkalar, trotuarlar, avtomobil va temiryoʻl izlari, temiryoʻl stansiyalari, vaqtincha bino va inshootlar, ochiq sport maydonchalari, mehnatkashlar dam olishi uchun maydonchalar, yashil dov-daraxtlar (daraxt, buta, gul va maysalar), ochiq suv chiqarish va boshqa turdagi ariqlar, devor tirgaklari, ustiga boshqa bino va inshootlar joylashtirilishi mumkin boʻlgan yerosti bino va inshootlari yoki ularning qismlari egallagan maydonlar kiritilmaydi.

3. Bino va inshootlar egallagan maydonlar yuzasini hisoblash ularning tashqi devorlarining tashqi konturi boʻyicha, yerning rejaviy sathida bajariladi.

Galereya va estakadalar egallagan maydonlar yuzasini hisoblashda imoratlar qurilgan maydon tarkibiga galereya va estakadalar tagiga gabarit oʻlchamlari boʻyicha boshqa binolar yoki inshootlar joylashtirilmaydigan uchastkalarning gorizontal tekislikka proyeksiyasi kiritiladi, boshqa uchastkalarda faqat galereya va estakadalar tayanchlarining poydevorlari egallagan maydon hisobga olinadi.

4. Korxonalar nishablik 2 foiz va undan koʻp boʻlgan hududlarda qurilganda imoratlar minimal zichligini quyidagi jadvalga muvofiq kamaytirishga yoʻl qoʻyiladi.

Nishablik, foiz Imoratlar zichligini kamaytirish boʻyicha tuzatish koeffitsiyenti 2 — 5 5 — 10 10 — 15 15 — 20 0,95 — 0,90 0,90 — 0,85 0,85 — 0,80 0,80 — 0,70

5. Quyidagi holatlarda imoratlar minimal zichligini (tegishli texnik-iqtisodiy asoslash mavjud boʻlganda) kamaytirishga yoʻl qoʻyiladi, lekin kamaytirilgan zichlik ushbu ilovada belgilangan zichlikning 1/10 qismidan koʻp boʻlmasligi kerak:

a) korxonalarni kengaytirish va rekonstruksiya qilishda;

b) tarkibida tayyorlov (quyish, temirchilik-presslash, kopyor) sexlari boʻlgan mashinasozlik sanoati korxonalarida;

v) murakkab muhandislik-geologik yoki boshqa noqulay tabiiy sharoitlari mavjud hududlarda korxonalar qurilishida;

g) basseynli, yogʻoch arralash sexlari bilan jihozlangan daryo kemalarini taʼmirlash korxonalarida;

d) ogʻir energetik va transport mashinosozligi korxonalari uchun uzunligi 6 m dan koʻp yuklarni (ogʻir kranlarning koʻpriklari, teplovoz va vagonlar ramalarining yirik detallari) tirkamalar, treylerda tashish yoki massasi 10 t dan koʻp nogabarit yoki yirik gabaritli yuklarni (bugʻ qozonlari bloklari, atom reaktorlari korpuslari) sexlararo temiryoʻlda tashish zarurati mavjud boʻlsa;

e) elektrotexnika sanoati, gaz sanoati, baliq xoʻjaligi, qishloq xoʻjaligi texnikasi, mahalliy sanoat korxonalari, shuningdek sut, pishloq ishlab chiqarish, qandolat sanoati korxonalari uchun korxonalar hududlarida energetika obyektlari va suv soʻrgich inshootlarini qurish zarurati mavjud boʻlganda.