SHNQ 2.09.15-23 “Muzlatkichlar” shaharsozlik normalari va qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida (448-son)

27.12.2023

Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining

buyrugʻi

[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2024-yil 23-yanvarda hisobga olindi, hisob raqami 229]

Oʻzbekiston Respublikasining Shaharsozlik kodeksiga muvofiq buyuraman:

1. SHNQ 2.09.15-23 “Muzlatkichlar” shaharsozlik normalari va qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Oʻzbekiston Respublikasi davlat arxitektura va qurilish qoʻmitasi raisining 1997-yil 13-maydagi 34-son buyrugʻi bilan tasdiqlangan QMQ 2.09.15-97 “Muzlatkichlar” qurilish meʼyorlari va qoidalari oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.

3. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi hamda Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi bilan kelishilgan.

4. Ushbu buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Vazir B. ZAKIROV

Toshkent sh.,

2023-yil 27-dekabr,

448-son

Kelishildi:

Qishloq xoʻjaligi vaziri I. ABDURAHMONOV

2023-yil 30-noyabr

Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi raisi B. YUSUPALIYEV

2023-yil 21-noyabr

Favqulodda vaziyatlar vaziri A. KULDASHEV

2023-yil 14-dekabr

Oʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining 2023-yil 27-dekabrdagi 448-son buyrugʻiga ILOVA

SHNQ 2.09.15-23 “Muzlatkichlar” shaharsozlik normalari va qoidalari

Mazkur shaharsozlik normalari va qoidalari (bundan buyon matnda SHNQ deb yuritiladi) oziq-ovqat mahsulotlarini sovitish, muzlatish hamda saqlash uchun moʻljallangan xonalarni va muzlatkich binolarini (sovitiladigan omborxonalar) loyihalash tartibini belgilaydi.

Ushbu SHNQ muzlatish majmuasiga kiritilgan texnologik sexlar, kompressor boʻlimlari, xladoagent omborlari, sovitish minoralarini (gradirnya) loyihalashga nisbatan tatbiq etilmaydi.

1-bob. Shaharsozlik normalari va qoidalariga havolalar

1. Mazkur SHNQda quyidagi shaharsozlik normalari va qoidalariga havolalar keltirilgan:

SHNQ 2.09.02-19 “Ishlab chiqarish binolari”;

QMQ 2.04.05-97 “Isitish, ventilyatsiya va konditsiyalash”;

Elektr uskunalarining tuzilishi qoidalari;

SHNQ 2.09.03-23 “ Omborxonalar. Loyihalash meʼyorlari”;

QMQ 2.01.04-18 “Qurilish issiqlik texnikasi”;

QMQ 2.02.01-98 “Bino va inshootlar asoslari”;

SHNQ 2.01.01-22 “Loyihalash uchun iqlimiy va fizik-geologik maʼlumotlar”;

SHNQ 2.01.02-04 “Bino va inshootlarning yongʻin xavfsizligi”;

SHNQ 2.01.19-22 “Portlab-yonish va yongʻin xavfi boʻlgan xonalar, bino va inshootlar hamda tashqi qurilmalar toifalarini aniqlash”;

SHNQ 2.07.01-03 “Shaharsozlik. Shahar va qishloq aholi punktlari hududlarini rivojlantirish va qurilishini rejalashtirish”.

2-bob. Atamalar va taʼriflar

2. Ushbu SHNQda quyidagi atama va taʼriflardan foydalanilgan:

“sendvich” panel — oʻzakning tashqi tomonlarida joylashgan va unga yelimli qatlam yoki adgeziya yordamida ulangan ikkita metall qoplamadan iborat qurilish mahsuloti;

yuklash-tushirish rampasi — bino yoki inshootning yuklash-tushirish ishlarini bajarishga moʻljallangan qismi;

shamollatiladigan tagxona — bino ostidagi grunt yuzasi va birinchi yer usti qavatining orayopmasi orasidagi ochiq joy;

elektr kabelli isitish tizimi — isitish seksiyalarini elektr taʼminoti tarmogʻiga tashqi ulash uchun funksional ravishda oʻzaro bogʻlangan isitish kabellari, umumiy maqsadli elektr uskunalari, kabel liniyalari va elektr simlari yigʻindisi;

tambur-shlyuz — gaz, bugʻ, chang va boshqa zararli moddalarning bir xonadan ikkinchisiga kirishi imkoniyatini bartaraf etadigan hamda binolarda havo muhitining belgilangan parametrlarini saqlab turadigan maxsus qurilmalar bilan jihozlangan tambur;

muzlatkich — tez buziladigan mahsulotlarni sovitish, muzlatish, qayta ishlash va saqlash uchun moʻljallangan xonalari boʻlgan havosi sunʼiy sovitiladigan bino.

3-bob. Umumiy qoidalar

3. Muzlatkich binosi kameralar, transport yoʻlaklari, yuk platformalari va boshqa yordamchi xonalarni oʻz ichiga oladi.

4. Muzlatkichlar binolari funksional maqsadiga koʻra quyidagilarga boʻlinadi:

muzlagan mahsulotlarni uzoq vaqt davomida saqlash uchun muzlatkichlar;

savdo va umumiy ovqatlanish korxonalarini tez buziladigan mahsulotlar bilan taʼminlash uchun taqsimlovchi muzlatkichlar;

oziq-ovqat sanoatida texnologik jihatdan oziq-ovqat mahsulotlariga ishlov berish va qayta ishlash bilan bogʻliq ishlab chiqarish muzlatkichlari;

sabzavot va mevalarni saqlash uchun muzlatkichlar.

5. Sovitiladigan kameralardagi havo harorati oziq-ovqat mahsulotlarini saqlashning texnologik normalariga muvofiq oʻrnatiladi.

6. Muzlatkich binosining sovitilgan hajmi muzlatilgan va sovitilgan mahsulotlarni saqlash kameralari hajmlarining yigʻindisi sifatida aniqlanadi.

7. Muzlatkich binosi va xonalarining portlash-yongʻin va yongʻin xavfi boʻyicha toifalari SHNQ 2.01.19-22 ga muvofiq loyihaning texnologik qismida belgilanadi.

8. Muzlatkichlar binolarining konstruktiv yechimlariga qarab yongʻinga chidamlilik darajalari mazkur SHNQning ilovasiga muvofiq belgilanadi.

Muzlatkichlar binolarining yongʻin xavfi sinfi sovitilayotgan hajmga qarab 1-jadvalga muvofiq aniqlanadi.

1-jadval Olovbardoshlik darajasi Yongʻin xavfi sinfi Sovitilayotgan hajm, m3 Muzlatkichlar bir qavatli binolari Muzlatkichlar koʻp qavatli binolari I S0, S1 20 ming m3 dan yuqori II S0, S1 2,5 ming m3 dan 20 ming m3 gacha III C0, C1 2,5 ming m3 gacha - IV S0, S1 20 ming m3 dan yuqori stellajli karkasli -

9. Muzlatkichlar binolarida turli toifadagi xonalarni joylashtirish, evakuatsiya yoʻllari va chiqish joylari, tashqi yengil olib qoʻyiluvchi konstruksiyalar hamda tutun chiqarish qurilmalariga qoʻyiladigan talablar SHNQ 2.01.02-04, SHNQ 2.09.02-19 va QMQ 2.04.05-97 ga muvofiq qabul qilinishi lozim.

10. Muzlatkichlar binolari elektr taʼminotining ishonchliligi 2-darajali va ular ikkita oʻzaro bogʻliq boʻlmagan manbalardan taʼminlangan boʻlishi kerak.

11. Muzlatkich binosi va xonalarining portlab-yonish va yongʻin xavfi boʻyicha elektr jihozlarini joylashtirish va himoya qilish darajasi Elektr uskunalarining tuzilishi qoidalari talablariga muvofiq boʻlishi kerak.

4-bob. Hajmiy-rejaviy va konstruktiv yechimlar

12. Muzlatkich binolarini qurish uchun maydon, shuningdek turar-joy binolari, dam olish maskanlari chegaralarigacha boʻlgan sanitariya muhofazasi zonasi SHNQ 2.07.01-03 talablariga muvofiq tanlanishi lozim.

13. Muzlatkichlar binolari asosiy va yordamchi xonalarining maydonlari oziq-ovqat sanoatining tegishli tarmoqlarini texnologik loyihalash normalariga muvofiq belgilanadi.

14. Bir qavatli va koʻp qavatli muzlatkichlar binolaridagi sovitiladigan xonalarning soni va yoʻlaklarning joylashishi loyiha hujjatlarining texnologik qismida xodimlarni evakuatsiya qilish talablarini hisobga olgan holda belgilanadi.

Proyomlar oʻlchamlari, oʻtish yoʻllari va yuk platformalarining kengligi yuklash-tushirish va transport vositalarining turini hisobga olgan holda loyihalashtiriladi.

15. Kimyoviy gazlarning atrof-muhit va inson sogʻligʻiga salbiy taʼsirini oldini olish maqsadida loyiha hujjatlarining texnologik qismini loyihalashda quyidagi chora-tadbirlarni nazarda tutish lozim:

moyni chiqarishdan oldin ammiakni olib tashlash;

kompressor toʻxtaganda ammiakni olib tashlash;

zaryadlash xonasining ishlashi bilan bogʻliq moddalar yoki suyuqliklarning tarkibini neytrallashtirish yoki kamaytirish;

ammiakning atmosferaga yoyilishini (favqulodda otilib chiqishida) oldini olish;

muzlatish uskunasining barcha elementlarining yopiq siklda (atmosferaga ammiakning texnologik chiqindilarisiz) ishlashi.

16. Olovbardoshligi I va II darajali muzlatkichlar binolari (sovitiladigan omborxonalar) balandligi olti qavatli, olovbardoshligi boshqa darajadagi muzlatkichlar binolari (sovitiladigan omborxonalar) esa bir qavatli qilib loyihalashtiriladi.

17. Ammiakli muzlatkich uskunalarining mashina va jihoz boʻlimlari xonalari olovbardoshligi II va III darajali alohida bir qavatli shamollatiladigan tagxonasiz binolarda yoki muzlatkich binolariga taqab solingan binolarda joylashtirilishi hamda SHNQ 2.01.02-04ga muvofiq 1-toifadagi yongʻinga qarshi devorlar bilan ajratilishi lozim.

Ammiakli muzlatkich uskunalarining mashina va jihoz boʻlimlari xonalarida jihozlar va nasoslar chuqurligi 2,5 m gacha boʻlgan ochiq oʻraga oʻrnatiladi.

Ochiq oʻrada kamida ikkita narvon boʻlishi, oʻraning chuqurligi 2 m dan ortiq boʻlsa, undan toʻgʻridan-toʻgʻri tashqariga chiqadigan yoʻl boʻlishi lozim.

Ammiakli muzlatkich uskunalarining mashina boʻlimlari xonalari kamida ikkita chiqish joyiga ega boʻlishi va ulardan biri toʻgʻridan-toʻgʻri tashqariga olib chiqishi lozim. Chiqish joylaridan birini tambur-shlyuz orqali mashina boʻlimi yordamchi-maishiy xonalari yoʻlagiga oʻrnatilgan holda loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.

Ammiakli muzlatkich uskunalarining mashina va jihoz boʻlimlari xonasining polini qurilish hududining rejalashtirish belgisidan pastroq qilib loyihalashga yoʻl qoʻyilmaydi.

18. Ishlab chiqarish va maʼmuriy-maishiy binolari olovbardoshligi III darajali muzlatkichlar binolaridan 1-toifali yongʻinga qarshi devorlar bilan ajratilishi lozim. Shuningdek, ishlab chiqarish va maʼmuriy-maishiy binolari olovbardoshligi II darajali muzlatkichlar binolaridan 2-toifali yongʻinga qarshi devorlar bilan ajratilishi kerak.

Ishlab chiqarish, maʼmuriy va maishiy xonalar muzlatkichlar binolarining boshqa xonalaridan yongʻinga qarshi 1-toifa pardevorlar va 3-toifa orayopmalar bilan ajratilgan boʻlishi hamda tashqariga chiqadigan yoʻlga ega boʻlishi kerak.

19. Muzlatkichlar binolarida evakuatsiya chiqishlaridan birini zinapoya katagidan bevosita yuk platformasiga yoki transport yoʻlagi orqali amalga oshirilishi, temir yoʻl platformasi esa kamida 1 m kenglikda chiqishga olib boradigan va maxsus belgiga ega piyodalar zonalari ajratilishi lozim.

Yopiq yuk platformasidan tashqariga olib chiqadigan kamida ikkita yoʻl boʻlishi lozim.

20. Koʻp qavatli muzlatkichlar binolari temir yoʻl va avtomobil platformalari tomonidan yuk liftlari bilan jihozlangan va bino qavatlaridan yuk platformalariga olib chiqadigan evakuatsiya zinapoya kataklariga ega boʻlishi lozim.

21. Yuklash-tushirish rampalari va platformalari SHNQ 2.09.12-09 ga muvofiq loyihalashtirilishi lozim.

Temir yoʻl transporti uchun platformaning balandligi rels boshi sathidan 1400 mm ga teng boʻlishi lozim. Temir yoʻl boʻylab barcha turdagi izotermik vagonlarning eshiklari ochilishini taʼminlash uchun platforma rels boshidan kengligi 560 m va balandligi 1100 mm boʻlgan tushirilgan qismga ega boʻlishi lozim.

Avtotransport uchun yuk platformasining balandligi yuklash va tushirish maydoni yuzasidan 1200 mm ga teng boʻlishi kerak.

Yuklash va tushirish maydoni yuzasidan balandligi 200 mm boʻlgan platformalar oʻrnatiladi.

22. Olovbardoshligi II va III darajali binolarga tutashgan yopiq platformalar va bostirmalarning konstruksiyalari yonmaydigan materiallardan tayyorlanishi lozim.

Yopiq platformalar QMQ 2.04.05-97 ga muvofiq tutun chiqarish bilan loyihalashtirilishi lozim.

23. Past haroratli muzlatkichlarning sovitiladigan xonalariga tashqaridan yoki isitiladigan xonadan kirish tambur yoki isitilmaydigan xona orqali amalga oshirilishi lozim.

Elektr yoki pnevmatik uzatmali ochish va yopish mexanizmlariga ega eshiklar hamda darvozalar barcha hollarda qoʻlda ochish moslamalari bilan taʼminlanishi lozim.

Odamlarni evakuatsiya qilishga moʻljallangan darvozalarda ostonasiz yoki balandligi 100 mm dan oshmaydigan ostonali binodan chiqish yoʻnalishi boʻyicha ochiladigan eshiklar koʻzda tutilishi lozim.

24. Ishchilarni isitish uchun xonalar maxsus kiyimlarni isitish va quritish uchun shkaflar, devor va pol isitish panellari hamda qoʻllarni isitish uchun moslama bilan jihozlangan boʻlishi lozim. Koʻp qavatli muzlatkichlar binolarida ushbu xonalar bir qavat oʻtkazgan holda, bir qavatli muzlatkichlar binolarida esa ish joyidan 100 m dan uzoq boʻlmagan masofada joylashgan boʻlishi kerak.

25. Yuk koʻtaruvchi va toʻsuvchi konstruksiyalarning materiallariga koʻra, muzlatkichlar binolari (sovitiladigan omborxonalar) quyidagilarga boʻlinadi:

temir-beton va tosh konstruksiyalardan yasalgan, issiqlik izolyatsiyasi materiallari bilan qoplangan muzlatkichlar;

“sendvich” panellardan foydalanilgan holda yengil metall va poʻlat konstruksiyalardan tayyorlangan muzlatkichlar;

“sendvich” panellar bilan qoplangan karkasli temir-beton konstruksiyalardan tayyorlangan muzlatkichlar.

26. Muzlatkichlarning koʻp qavatli binolari uchun toʻsinsiz temir-beton konstruksiyalardan foydalanish lozim.

27. Muzlatkich binolari tashqi devorlarining temir-beton panellari hisobiy qishki harorat minus 30 °C gacha boʻlgan hududlar uchun sovuqqa chidamlilik markasi F 200 dan, suv oʻtkazmaslik markasi W4 dan kam boʻlmasligi lozim.

Panelning tashqi yuk koʻtaruvchi temir-beton qatlamining qalinligi hisob-kitob boʻyicha, lekin kamida 120 mm qilib olinadi.

Muzlatkichlar binolari yuk koʻtaruvchi konstruksiyalari uchun sovuqqa chidamlilik va suv oʻtkazmaslik boʻyicha beton markasi kamida quyidagicha boʻlishi lozim:

F150 va W4 — past haroratli muzlatkichlarda (harorat minus 5 °C dan past);

F100 va W4 — sabzavot va mevalarni saqlash uchun muzlatkichlarda (harorat minus 5 °C va undan yuqori).

28. Muzlatkich binolarining devorlari gʻisht va tabiiy toshdan qurilganda, ularning sovuqqa chidamlilik markasi kamida F25 boʻlishi lozim.

29. Kameralar orasidagi pardevorlar loy-gʻishtdan yoki temir-betondan tayyorlanganda, ularning sovuqqa chidamlilik markasi F 75 dan kam boʻlmasligi kerak.

Gaz bilan boshqariladigan meva va sabzavotlarni saqlash uchun kameralar (xonalar) toʻsiqlari “sendvich” panellarni karkasga mahkamlash orqali amalga oshiriladi.

Koʻp qavatli muzlatkichlar binolarining orayopmalari va yuk koʻtaruvchi ichki devorlari yigʻma yoki monolit temir-beton va metallardan loyihalaniladi.

Sovitiladigan xonalarning devorlari va ustunlari, shuningdek, transport yoʻlaklari va vestibyullarning devorlari polda harakatlanadigan transport zarbalaridan balandligi kamida 500 mm boʻlgan toʻsiq bilan himoyalangan boʻlishi lozim.

Tashqi va ichki toʻsuvchi konstruksiyalarni oʻrnatish uchun zichligi 100-120 kg/m³ issiqlik izolyatsiyasi qatlami boʻlgan uch qavatli “sendvich” panellardan foydalaniladi.

Panel qoplamalari qalinligi kamida 0,5 mm boʻlgan och ranglardagi korroziyaga qarshi qoplamali poʻlat listlardan yasalgan boʻlishi lozim.

30. Muzlatkichlar binolarining rulon yoki mastikali tom qoplamalari kamida 1,5 % nishabga ega boʻlishi lozim. Koʻp qavatli muzlatkichlar binolarining tomlari suv ketkazish tizimi bilan taʼminlanishi kerak.

31. Sovuq xonalar, yoʻlaklar, vestibyullar va platformalardagi pol qoplamalari, sovuqqa chidamlilik markasi F 150 dan kam boʻlmagan ogʻir betondan boʻlishi lozim.

Koʻp qavatli muzlatkichlar binolarining sovitiladigan xonalaridagi pollar, shu jumladan 1-qavatning poli gidroizolyatsiya bilan taʼminlanishi lozim.

32. Ichki harorati manfiy boʻlgan muzlatkich binolari poydevor va pollarning asosi boʻlgan gruntlarning muzlashiga yoʻl qoʻymasligini qurilish-iqlimiy zonalarni hisobga olgan holda loyihalash lozim. Bunda, gruntni sunʼiy isitish tizimlari (elektr isitish, muzlamaydigan suyuqlik bilan isitish), shamollatiladigan tagxona qurilmasi va boshqa himoya tizimlaridan foydalanish kerak.

Manfiy haroratli xonalar, shuningdek ularga qoʻshni yoʻlaklar, vestibyullar, liftli shaxtalar tagida gruntni muzlashdan himoya qilish tizimlari bilan taʼminlangan boʻlishi lozim.

33. Muzlatkichlar binolari uchun poydevorlarni gruntni sunʼiy isitish bilan loyihalashda binolarning tashqi konturi boʻylab gruntning mavsumiy muzlash chuqurligi QMQ 2.02.01-98 ga muvofiq qabul qilinishi lozim.

34. Shamollatiladigan tagxonaga ega muzlatkich binolari alohida turgan holda loyihalashtirilishi lozim.

Shamollatiladigan tagxona balandligi rejalashtirilgan grunt yuzasidan orayopma plitalarining pastki qismiga qadar kamida 0,6 m olinishi lozim. Shamollatiladigan tagxona ichida balandligi tagxona balandligining 1/3 qismidan koʻp boʻlgan toʻsinlar boʻlmasligi lozim. Shamollatiladigan tagxonada sovitgich (xladagent)ni tashish uchun muhandislik tarmoqlari va quvurlarni joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Orayopma yuzasida kondensat hosil boʻlishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Shamollatiladigan tagxona ustidagi yuk koʻtaruvchi temir-beton orayopma konstruksiyalarining himoya qatlamining qalinligi tagxona tomondan kamida 20 mm boʻlishi kerak. Shamollatiladigan tagxona ustidagi temir-beton orayopma elementlari sovuqqa chidamliligi markasi F 300 dan kam boʻlmagan, suv oʻtkazmaslik markasi W6 dan kam boʻlmagan betondan tayyorlanishi lozim.

35. Sovitilayotgan xonalar, yoʻlaklar va platformalardagi kolonnalar, platformalar, transport yoʻlaklari va vestibyullar devorlari, shuningdek metall panellardan yasalgan kameralarning devorlari yuklarni tashishda mexanik shikastlanishdan himoyalangan boʻlishi lozim.

36. Muzlatkich binolari yongʻin xabarlagichlar, qoʻriqlash signalizatsiya hamda xavfsizlik tizimi (“muzlatkich kamerasida odam”) bilan taʼminlanishi kerak. Barcha holatlarda signallarning chiqishi odamlar kun-u tun doimiy boʻladigan xonalarida taʼminlanishi kerak.

37. Muzlatkichlar binolarida kemiruvchilar tomonidan buzilmaydigan materiallardan yasalgan boʻshliqlarsiz toʻsuvchi konstruksiyalar, yaxlit va boʻshliqsiz tashqi eshiklar, darvozalar va lyuk qopqoqlari, ventilyatsiya tizimi kanallari teshiklarini yopish uchun qurilmalar, pol sathidan 0,6 m balandlikda joylashgan devorlar va havo kanallaridagi ventilyatsion teshiklarni toʻsish uchun poʻlatdan yasalgan (yacheykalarining kattaligi 12x12 mm dan katta boʻlmagan) toʻr.

38. Barcha sovitiladigan kameralarda eshiklarning kengligi va pol qoplamasi avtokarlarning kirishiga imkon berishi kerak.

5-bob. Toʻsuvchi konstruksiyalarga issiqlik-texnik talablar

39. Muzlatkichlar binolari tashqi devorlarining issiqlik oʻtkazuvchanligiga qarshiligi 2-jadvalga muvofiq olinishi lozim.

2-jadval Issiqlik oʻtkazuvchanlikka qarshilik, m2 oS/W, sovitiladigan xonalarda havo harorati, oS minus 30 minus 20 minus 10 minus 5 0 5 12 7,1 6,2 5,2 4,7 4,2 3,8 3,4

Izoh: Goʻsht kombinatlari muzlatkichli qayta ishlash xonalari tashqi devorlari issiqlik oʻtkazuvchanlikka qarshiligi 1,1 koeffitsiyent bilan qabul qilinishi lozim.

40. Muzlatkichlar binolari sovitiladigan xonalarining ustidagi qoplamalari issiqlik oʻtkazuvchanlikka qarshiligi 3-jadvaldan olinishi lozim.

3-jadval Issiqlik oʻtkazuvchanlikka qarshilik, m2 oS/W, sovitiladigan xonalarda havo harorati, oS minus 30 minus 20 minus 10 minus 5 0 5 12 7,8 6,8 5,6 5,0 4,5 4,0 3,8

Izoh: Chordoq orayopmalari issiqlik oʻtkazuvchanlikka qarshiligi 0,9 koeffitsiyent bilan qabul qilinishi, biroq muzlatkichlar binolari tashqi devorlarnikidan kam boʻlmasligi lozim.

41. Muzlatkichlar binolari sovitiladigan xonalarning ichki devorlari, pardevorlari va qavatlar orasidagi orayopmalarning issiqlik oʻtkazuvchanlikka qarshiligi 4-jadvaldan olinishi lozim.

4-jadval Issiqroq xonada havo harorati, °S Issiqlik oʻtkazuvchanlikka qarshilik R0tr, m2·°S/W sovuqroq xonada havo harorati, °S minus 30 minus 20 minus 10 minus 5 0 5 Minus 30 1,7 - - - - - Minus 20 2,9 1,7 - - - - Minus 10 4,4 3,5 1,7 - - - Minus 5 5,2 4,3 3,0 1,7 - - 0 5,6 4,7 3,5 3,0 1,7 - 5 6,0 5,2 4,2 3,5 3,0 1,7 10 6,2 5,8 4,8 4,2 3,5 2,5 20 6,8 6,5 5,6 4,7 3,8 3,0

42. Sovitiladigan xonalarni sovitilmaydigan va isitilmaydigan xonalardan ajratib turadigan ichki devorlar va pardevorlar issiqlik oʻtkazuvchanlikka qarshiligi 5-jadvaldan olinishi lozim.

5-jadval Sovitiladigan xonalarda havo harorati, °S Issiqlik oʻtkazuvchanlikka qarshilik R0tr, m2·°S/W Minus 30 6,6 Minus 20 5,6 Minus 10 4,7 Minus 5 3,9 0 3,12 5 2,8

Izoh: Isitilmaydigan va sovitilmaydigan xonalarda shartli havo harorati 5 °S qabul qilingan.

43. Gruntlardagi pollarning issiqlik oʻtkazuvchanlikka qarshilik 6-jadvaldan olinishi lozim.

6-jadval Sovitiladigan xonalarda havo harorati, °S Issiqlik oʻtkazuvchanlikka qarshilik, m2·°S/W Minus 30 8,4 Minus 20 7,2 Minus 10 5,0 Minus 1 3,6

44. Minus 4 °C va undan yuqori saqlash haroratidagi gruntlarda joylashgan sovitiladigan xonalarning pollari tashqi devorlarning perimetri boʻylab 1,5 m kenglikda issiqlik oʻtkazuvchanlikka qarshiligi tashqi devorlarning issiqlik oʻtkazuvchanligiga qarshilikka teng boʻlgan issiqlik izolyatsiyasiga ega boʻlishi lozim. Minus 4 °C dan past haroratlarda esa butun pol yuzasi kamida 2,0 m2 °C/ W issiqlik oʻtkazuvchanlikka qarshilikka ega boʻlgan issiqlik izolyatsiyasiga ega boʻlishi lozim.

45. Shamollatiladigan tagxona ustidagi orayopmalarning issiqlik oʻtkazuvchanligiga qarshiligi 7-jadvaldan olinishi lozim.

7-jadval Issiqlik oʻtkazuvchanlikka qarshilik, m2 oS/W, sovitiladigan xonalarda havo harorati, oS minus 30 minus 20 minus 10 minus 5 0 5 12 6,9 6,0 5,0 4,5 4,0 3,6 3,2

Izoh: Chordoq orayopmalari issiqlik oʻtkazuvchanligi qarshiligi 0,9 koeffitsiyent bilan qabul qilinishi, biroq muzlatkichlar binolari tashqi devorlarnikidan kam boʻlmasligi lozim.

46. Minus 4 °C va undan yuqori haroratlarda mahsulotlarni saqlash xonalarining tashqi devorlari va qoplamalarining issiqlik oʻtkazuvchanlikka qarshiligi QMQ 2.01.04-18 ga muvofiq aniqlanishi lozim. Saqlash xonalaridagi havo harorati texnologik loyihalash normalariga muvofiq, ichki havo harorati va toʻsuvchi konstruksiya ichki yuzasi harorati oʻrtasidagi haroratning farqi esa 8-jadvalga muvofiq olinishi lozim.

8-jadval Saqlanadigan mahsulotlarning nomlari Harorat farqi, rtu, °S: tashqi devorlar uchun qoplamalar va chordoq orayopmalari uchun Kartoshka 2,0 1,8 Ildizmevali oʻsimliklar va poliz ekinlari 2,0 1,8 Piyoz 2,6 2,3 Olma 2,0 1,8 Uzum 1,5 1,4 Saqlash harorati minus 4 °S va yuqori boʻlgan boshqa mahsulotlar 2,0 1,8

47. Havo harorati minus 4 °C va undan past boʻlgan sovitiladigan xonalarning toʻsuvchi konstruksiyalarining issiq tomonida namlik kondensatsiyasi paydo boʻlishi ehtimolini tekshirish lozim. Kondensatsiyaning yoʻqligi issiqlik oʻtkazuvchanligiga umumiy qarshilik qiymatida taʼminlanib, R0, m2 °C/W quyidagi formula boʻyicha aniqlangandan kam boʻlmasligi kerak.

bu yerda tv — texnologik loyihalash normalariga muvofiq qabul qilingan ichki havoning hisobiy harorati, °S;

tn — yilning sovuq mavsumida tashqi havoning hisobiy harorati, SHNQ 2.01.01-22 boʻyicha 0,92 taʼminganlik bilan eng sovuq besh kunlik davrning oʻrtacha haroratiga teng;

Δtn — ichki havo harorati va toʻsuvchi konstruksiyaning ichki yuzasi harorati oʻrtasidagi harorat farqi, 0,8 (tv-td) ga teng boʻlib, bu yerda td — shudring nuqtasining harorati;

αv — 8,7 Vt/(m °C) ga teng qabul qilingan toʻsuvchi konstruksiya ichki yuzasining issiqlik uzatish koeffitsiyenti.

48. Tashqi toʻsiq konstruksiyalarida bugʻ izolyatsiyasining bugʻ oʻtkazuvchanligiga qarshiligi 9-jadvaldan olinishi lozim.

9-jadval Qurilish hududida tashqi havoning namligi, gPa Bugʻ izolyatsiyasining bugʻ oʻtkazuvchanligiga qarshiligi, m2·h·Pa/mg, sovitilayotgan xonalarda havo harorati, °S. minus 10 va undan past 9 dan 1 gacha 14 gacha 6,6 2,7 14 dan 18 gacha 9,3 4,6 18 dan yuqori 13,3 6,6

Izohlar:

1. SHNQ 2.01.01-22 ga muvofiq eng issiq uch oy ichidagi oʻrtacha namlik tashqi havoning hisoblangan namligi sifatida qabul qilinadi.

2. Havo harorati 1 °S boʻlgan sovitiladigan xonalar uchun bugʻ oʻtkazuvchanlikka qarshilik QMQ 2.01.04-18 va SHNQ 2.01.01-22ga muvofiq qabul qilinadi.

49. Muzlatkichlar binolaridagi ichki devorlar, pardevorlar va orayopmalar konstruksiyalarida bugʻ izolyatsiyasining bugʻ oʻtkazuvchanligiga qarshiligi 10-jadvaldan olinishi lozim.

10-jadval Issiqroq xonada havo harorati Bugʻ izolyatsiyasining bugʻ oʻtkazuvchanligiga qarshiligi, m2·h·Pa/mg, sovuqroq xonalarda havo harorati, °S °S minus 30 minus 20 minus 10 0 12 Minus 30 - - - - - Minus 20 1.3 - - - - Minus 10 2.0 1.3 - - - 0 2.7 2.0 1.3 - - 12 2.7 2.7 2.0 1.3 -

50. Gruntdagi pol konstruksiyalarda bugʻ izolyatsiyasining bugʻ oʻtkazuvchanligiga qarshiligi 11-jadvaldan olinishi lozim.

11-jadval Sovitiladigan xonada havo harorati, OS Bugʻ izolyatsiyasining bugʻ oʻtkazuvchanligiga qarshilik, m2· h ·Pa/mg. minus 30 10,0 minus 20 5,3 minus 10 4,0 minus 4 4,0

51. Sovitiladigan xonalarda oraliq haroratlarda issiqlik oʻtkazuvchanligiga qarshilik qiymatlari interpolyatsiya bilan aniqlanadi.

6-bob. Issiqlik va bugʻ izolyatsiyasi

52. Toʻsuvchi konstruksiyalarning issiqlik izolyatsiyasi materiallari quyidagi talablarga javob berishi lozim:

issiqlik oʻtkazuvchanlik koeffitsiyenti — 0,07 W/(m OC) dan oshmasligi;

suvni shimishi — 24 soat ichida hajm boʻyicha 5 % dan koʻp boʻlmasligi;

muzlashga chidamliligi — issiqlik almashinuvining kamida 25 siklida boʻlishi;

biochidamlilik (chirishga olib keladigan bakteriyalar va zamburugʻlar infeksiyasiga qarshi turgʻunlik);

hidlarni tarqatmasligi;

metall korroziyasiga olib kelmasligi.

53. Issiqlik izolyatsiyalash materiallarining issiqlik oʻtkazuvchanligining koeffitsiyentlari B ish sharoitlari uchun QMQ 2.01.04-18 ga muvofiq olinishi lozim.

54. Toʻsuvchi konstruksiyalarni bugʻ va suyuq namlikdan himoya qilish uchun moʻljallangan bugʻ va gidroizolyatsiya hamda germetiklash materiallari quyidagi talablarga javob berishi lozim:

bugʻ oʻtkazuvchanligi koeffitsiyenti 0,005 mg/(m·h·Pa) dan koʻp boʻlmasligi;

manfiy, oʻzgaruvchan va yuqori haroratlar taʼsirida qurilish konstruksiyalarining yuzalariga elastiklik va adgeziyasini saqlanishi.

55. Yongʻin xavfi sinfi S1 boʻlgan bir qavatli binolarda devorlar va qoplamalarning issiqlik izolyatsiyasi Yo1 yonuvchanlik guruhidagi materiallardan boʻlganda, maydoni 1000 m² dan oshmaydigan yongʻinga qarshi boʻlinmalarga boʻlinishi lozim.

Tosh va beton materiallardan yasalgan toʻsuvchi konstruksiyali muzlatkichlarning koʻp qavatli binolarini loyihalashda har bir qavatda yongʻindan himoya qilish kamarlari Yo1 yonuvchanlik guruhiga tegishli materiallaridan foydalangan holda taʼminlanishi kerak.

Yongʻinga qarshi kamarlar issiqlik oʻtkazuvchanlik koeffitsiyenti 0,12 W/(m °S) dan oshmaydigan va suv yutilishi 24 soatda hajmning 5 foizdan oshmaydigan issiqlik izolyatsiyali yonmaydigan materiallardan tayyorlanishi lozim.

Yongʻinga qarshi kamarlar olovbardosh konstruksiyalarga zich tutashishi lozim. Ularda teshik ochish va aloqa oʻtkazishga yoʻl qoʻyilmaydi. Yongʻinga qarshi kamarlarning bugʻ izolyatsiyasi yonmaydigan materiallardan tayyorlanishi lozim.

Issiqlik izolyatsiyasi Yo1 yonuvchanlik guruhidagi materiallardan xonalar tarafdan qalinligi 20 mm shtukaturka qatlami yoki SHNQ 2.01.02-04 talablariga muvofiq toʻsuvchi konstruksiyalarning olovbardoshlik chegarasini va yongʻindan xavfsizligini taʼminlovchi boshqa materiallar bilan himoyalangan boʻlishi lozim.

Ishlab chiqarish jarayonida himoyalanmagan issiqlik izolyatsiyasiga faqat maydoni 200 m² dan ortiq boʻlmagan bitta boʻlinmada boʻlishi va loyihaning qurilish qismining ishchi chizmalarida koʻrsatilishi lozim.

56. Xonalar tarafidan kemiruvchilardan himoya qilish uchun issiqlik izolyatsiyasining tepasida, poldan 1 m balandlikda, katakchalari 12x12 mm dan katta boʻlmagan poʻlat simdan ishlangan toʻr oʻrnatilishi kerak.

7-bob. Muzlatkichlar binolari asoslari gruntlarini muzli koʻpchishdan himoya qilish

57. Ichki xonalarida manfiy havo harorati boʻlgan muzlatkichlar binolarining asos gruntlarini loyihalashda qurilish-iqlimiy zonalarida muzli koʻpchishdan himoya qilish koʻzda tutilishi kerak.

Asos gruntlarini muzli koʻpchishdan himoya qilishning asosiy usullari:

gruntlarni sunʼiy isitish tizimlarini (elektr bilan isitish, havo bilan isitish, muzlamaydigan suyuqlik bilan isitish) tashkil etish;

shamollatiladigan yoki ventilyatsiya qilinadigan tagxonani qurish;

ichki havo harorati musbat boʻlgan shamollatiladigan tagxonalarni qurish.

58. Muzlatkich binosi kengligining kamida 1/3 chuqurligigacha poydevor tagligidan pastga yoyilgan koʻpchimaydigan asos gruntlari mavjud boʻlsa, ular muzli koʻpchishdan himoya qilinishi talab etilmaydi. Bunda, pollar ostidagi toʻldirish koʻpchimaydigan tuproq bilan amalga oshirilishi lozim.

59. Gruntni elektr yordamida isitish elektr kabelli isitish tizimi asosida amalga oshiriladi.

60. Elektr kabelli isitish tizimi ichki muhitning manfiy harorati boʻlgan birinchi qavat yoki shamollatiladigan tagxonaning barcha xonalarida, shu jumladan qoʻshni vestibyullarda, yoʻlaklarda, lift shaxtalarida amalga oshiriladi.

61. Elektr kabelli isitish tizimining elektr quvvati issiqlik-texnik hisob kitoblari natijalariga koʻra, isitish quvvatini issiqlik oʻtkazuvchi qoʻshimchalarni poydevorlar, ustunlar va devorlarning konstruksiyalarini hisobga olgan holda oʻrnatiladi.

62. Elektr kabelli isitish tizimi grunt haroratini avtomatik nazorat qilish uchun mustaqil tizimlarga ega alohida seksiyalarda amalga oshiriladi. Har bir seksiyani bitta kamera ostida yoki oʻxshash harorat rejimlariga ega boʻlgan kameralar guruhi ostida loyihalash tavsiya etiladi.

63. Elektr kabelli isitish tizimining ishonchli va tejamkor ishlashi uchun masofaviy harorat datchiklari boʻlgan elektron termostatlar tomonidan amalga oshiriladigan grunt haroratini 2-3 °S oraligʻida avtomatik boshqarishni qoʻllash lozim. Harorat datchiki bor termostatlar har bir seksiya uchun oʻrnatiladi. Haroratni kuzatish va oʻlchash asboblari oʻlchashning ±0,5 °S aniqligini taʼminlashi lozim.

64. Elektr kabelli isitish tizimida isitgich sifatida oynali va zirhli isitish kabellari yotqiziladi.

65. Elektr kabelli isitish tizimining ishonchliligi va chidamliligini oshirish uchun ishchi kabelga qoʻshimcha ravishda zaxira kabel oʻrnatiladi. Ishchi va zaxira kabellari bir-biridan mustaqil ravishda ishlashi lozim.

66. Suyuqlik isitish tizimi beton yoki sement-qumli styajkaga yotqizilgan metall plastik yoki tikilgan polietilendan tayyorlangan quvur-isitgichlar seksiyalarini hamda suyuqlikni isitish va sirkulyatsiyasi uchun uskunalarni oʻz ichiga oladi.

67. Isitish uchun solishtirma issiqlik sigʻimi 2,0-4,0 kJ/g·°S, qovushqoqligi va kimyoviy agressivligi past, muzlash nuqtasi minus 15 — minus 20 °C boʻlgan suyuqliklar (etilenglikol va boshqalar)dan foydalanish lozim.

68. Seksiyalar suyuqlikni yetkazib berish va qaytarish uchun taqsimlash kollektorlariga yoki toʻgʻridan-toʻgʻri magistral quvurlarga teng gidravlik qarshilik tamoyiliga muvofiq ulanadi. Suyuqlikni toʻplagichga oʻzi oqib tushishini taʼminlash uchun quvurlar kamida 0,02 % nishablikda yotqiziladi.

69. Suyuqlikni isitish uchun muzlatkich moslamasining kondensatsiya issiqligidan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.

70. Isitgich quvurli plitaning oʻrtacha harorati 1°C-3°C oraligʻida ushlab turiladi, seksiyalardagi suyuqlikning haroratini 0,5 m/s tezlikda 5 °C-10 °S darajada qabul qilinadi.

71. Elektr kabelli isitish tizimining ishlashini tartibga solish va grunt haroratini nazorat qilish uchun quyidagilarni taʼminlash lozim:

nasosning siklik ishlashi vaqtida isitish plitasining haroratini avtomatik ravishda ushlab turish;

kondensatordagi suyuqlik yetarli darajada qizdirilmaganda bugʻ issiqlik almashtirgichga avtomatik ravishda bugʻ berish;

har bir isitish seksiyasining kirish va chiqish joylarida magistral quvurlardagi suyuqlik haroratini nazorat qilish.

72. Shamollatiladigan tagxona qurishda muzlatkich binosining tagida erimay qoladigan grunt hosil boʻlmasligi lozim.

73. Tagxonani shamollatish shamol bosimi taʼsirida kamida bitta yoʻnalishda yelvizakli shamollatish taʼminlanishi lozim.

Muzlatkich binoni qurilish maydonchasiga joylashtirishda shamollarning yoʻnalishi va tezligini hisobga olish lozim. Shamollatishni taʼminlash uchun muzlatkich binosini alohida joylashtirib loyihalashtirish lozim. Sovitiladigan omborxonadan eng yaqin binolargacha boʻlgan masofa ushbu binolarning kamida uch barobar balandligiga teng boʻlishi lozim.

74. Agar shamollatiladigan tagxona balandligi (hp) rejalashtirilgan grunt yuzasidan orayopma konstruksiyasining pastki qismigacha kamida 0,6 m boʻlsa va binoning kengligi (V) tagxona tabiiy shamollatilishda hp /V ≥ 0,015 nisbat bilan cheklansa, shamollatiladigan tagxona tashkil qilinadi.

Agar ushbu shart bajarilmasa, shamollatiladigan tagxonaning tabiiy ventilyatsiyasi tashqi havo bilan majburiy ventilyatsiya qilish moslamasi bilan almashtirilishi lozim (ventilyatsiyalanuvchi tagxona).

75. Shamollatiladigan tagxona ichida balandligi tagxona balandligining 1/3 qismidan katta boʻlgan balkalar boʻlishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Shamollatiladigan tagxonaga sovitgich (xladagent)ni tashishga moʻljallangan muhandislik tarmoqlarini va quvurlarni joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

76. Shamollatiladigan tagxona ustidagi temir-beton orayopma elementlari sovuqqa chidamlilik markasi F300 dan kam boʻlmagan va suv oʻtkazmaslik markasi W6 dan kam boʻlmagan betondan yasalgan boʻlishi lozim.

77. Shamollatiladigan tagxonadagi gruntlarning mavsumiy muzlashining hisobli chuqurligi QMQ 2.02.01-98 ga muvofiq belgilanadi.

8-bob. Issiqlik taʼminoti, isitish va ventilyatsiya

78. Havo harorati va binolardagi havo almashinuvi karraliligi 12-jadvalga muvofiq olinishi lozim.

12-jadval Xona Havo harorati, oS Havo almashinuvi karraliligi oqib kelishi soʻrib olish favqulodda soʻrib olish Muzlatkichlar uskunalari mashina va jihoz boʻlinmalari Ammiak 16 Hisobga koʻra, lekin 2 dan kam emas QMQ 2.04.05 ga muvofiq Freon 16 Hisobga koʻra, lekin 3 dan kam emas bir xil Ammiakli muzlatkichli sovitish moslamalari uchun muzlatkich taqsimlash xonasi (koʻp qavatli muzlatkichlar uchun vestibyuldagi alohida xonalarda, bir qavatli muzlatkichlarda antresollarda) 5 - Kamida uchta (davriy faoliyat) - Sovitilayotgan omborning zinapoya katagi 5 - - - Liftlarning mashina boʻlimi 5 - - - Tortuvchi akkumulyator batareyalarini zaryadlash xonasi 16 EOʻQ boʻyicha hisobga koʻra tabiiy soʻrib olish - Elektrolit 16 Hisobga koʻra - Oʻziyurar mashinalarni taʼmirlash xonasi 16 2 2 - Zaryad qurilmalari xonasi 5 Hisobga koʻra -

79. Ammiakli sovitish uskunalarining mashina va jihozlari boʻlinmalari xonalaridan chiqarilayotgan havoni tozalash QMQ 2.04.05-97 ga muvofiq taʼminlanadi.

80. Favqulodda ventilyatsiya qilinuvchi xonalarda (chiqishda) ham, ularning tashqarisida ham (tashqi eshiklarda) ishga tushirish moslamalariga ega boʻlishi, shuningdek ichki havodagi ammiak konsentratsiyasi ruxsat etilgan maksimal darajadan oshib ketganda avtomatik ravishda ishga tushishi lozim.

81. Ammiakli sovitish uskunalarining mashina va jihozlari boʻlinmalari xonalarini soʻrib oluvchi va favqulodda ventilyatsiyasi uchun ventilyatorlar hamda elektr motorlar portlashdan himoyalangan holda taʼminlanishi lozim.

82. Sabzavot va mevalarni saqlash uchun muzlatkichlar binolari havo haroratini nazorat qilish va avtomatik ravishda ushlab turish imkonini beruvchi asbob va qurilmalar, shuningdek nisbiy namlikni nazorat qilish asboblari bilan jihozlangan boʻlishi lozim. Devor va shiftlarning ichki yuzalarida namlik kondensatsiyasi hosil boʻlishiga yoʻl qoʻyilmasligi kerak.

9-bob. Suv taʼminoti va kanalizatsiya

83. Muzlatkichlar binolari maishiy-ichimlik, ishlab chiqarish hamda yongʻinga qarshi suv taʼminoti va kanalizatsiya tizimlari bilan jihozlangan boʻlishi lozim.

84. Muzlatkichlar binolarining sovitiladigan qismi (transport yoʻlagiga ega sovitish kameralari) ichki yongʻinga qarshi suv taʼminoti bilan taʼminlanmaydi. Tashqi yongʻinni oʻchirish uchun suv isteʼmoli V toifasidagi binolar kabi olinishi lozim.

85. Muzlatkichlar binolarida ichki ishlab chiqarish suv taʼminoti tarmoqlari ochiq yotqizilishi lozim. Muzlatkichlar binolarida suv taʼminoti tarmoqlarini yotqizishga yoʻl qoʻyilmaydi.

86. Muzlatuvchi uskunalar mashinalari va jihozlarini sovitish uchun quyidagi asosiy koʻrsatkichlarga ega texnik sifatli suvdan foydalaniladi:

umumiy qattiqlik — 2-6 mg-ekv/l;

erkin karbonat angidridning mavjudligi — 10-100 mg-ekv/l;

vodorod ionlarining konsentratsiyasi — rN = 6,5-8;

loyqalik — 2-5 mg/l;

temir — 0,1-0,3 mg/l.

87. Suv isteʼmoli va suvni chiqarish normalari, shuningdek suv harorati 13-jadvalga muvofiq olinishi lozim.

13-jadval Ishlab chiqarish jarayoni Birlik oʻlchovlar Suv taʼminoti Kanalizatsiya suv isteʼmoli normasi, l suv harorati, °S suv chiqarish normasi, l Kameralarda havo muzlatkichlarining erishi: musbat harorat bilan m2 yuzaning 10 kam emas 10 manfiy harorat bilan bir xil - - 3 Kondensator va kompressorlarni sovitish Pasport maʼlumotlariga koʻra agregat Yuvish: pollarni; m2 3 50 gacha 3 koʻtarish-transport vositalarini (el. yuklovchilar el. karlar); 1 mashina 50 50 gacha 50 inventarni m2 yuzaning 4 60 dan kam emas 4

Izoh: Havo muzlatkichlari uchun muzdan erish vaqti 0,5 soat.

88. Suv sepish kranlari tuzlangan baliq mahsulotlari kameralarida, zaryadlash stansiyalarida, elektrolitlar va oʻziyurar transport vositalarini taʼmirlash xonalarida 500 m2 pol maydoni uchun bitta kran miqdorida, lekin har bir qavatga kamida ikkita krandan, yuk platformalarida — har 25 m dan soʻng oʻrnatilishi lozim.

Tuzlangan baliq mahsulotlari kameralarida va yuk platformalarida quruq quvurli suv taʼminoti nazarda tutilishi lozim.

89. Muzlatkich qurilmalari uchun aylanma suv taʼminoti tizimlari taʼminlanishi lozim.

Havo muzlatkichlaridan erib tushgan suv suvni qayta ishlash tizimida yoki boshqa texnologik ehtiyojlar uchun ishlatilishi kerak.

90. Maishiy va ishlab chiqarish oqova suvlari maishiy kanalizatsiyaga alohida chiqargichlar orqali tashlanishi lozim.

Bunda:

ifloslantiruvchi moddalar mavjud boʻlgan oqova suvlarni suv obyektlariga oqizmaslik choralari koʻrilishi;

suv obyektlariga, xoʻjalik obyektlari va tabiiy resurslarga (yerlar, oʻsimlik va hayvonot dunyosi, foydali qazilmalar) zarar yetkazilishiga yoʻl qoʻyilmasligi;

suvni tejash choralari koʻrilishi;

suvlarni muhofaza qilish boʻyicha texnologik, oʻrmon-melioratsiya, agrotexnika, gidrotexnika, sanitariya tadbirlari amalga oshirilishi;

suvlarning bulgʻalanishi, ifloslanishi va kamayib ketishining oldini olish maqsadida lokal oqova suv tozalash qurilma (inshoot)lari tashkil qilinishi;

yer usti va yer osti suvlari toʻplanadigan maydonlarning ifloslanishiga yoʻl qoʻymasligi lozim.

91. Yuk platformasini yuvishdan chiqqan oqova suvlar maishiy kanalizatsiyaga tashlanishi lozim. Chiqarishlarda gidroqulflarga ega boʻlgan quduqlar oʻrnatilishi lozim.

SHNQ 2.09.15-23 “Muzlatkichlar” shaharsozlik normalari va qoidalariga ILOVA

Muzlatkichlar binolarining konstruktiv yechimlariga qarab yongʻinga chidamlilik darajalari

Olovbardoshlik darajasi Konstruktiv yechim I Tabiiy va sunʼiy tosh materiallardan, yonmaydigan materiallardan foydalangan holda beton yoki temir-betondan yasalgan yuk koʻtaruvchi va toʻsuvchi konstruksiyali binolar. Olovbardoshlik chegarasi R120 boʻlgan yuk koʻtaruvchi devorlar, ustunlar va boshqa yuk koʻtaruvchi elementlar. Olovbardoshlik chegarasi R30 boʻlgan chordoqsiz qoplamalar (fermalar, toʻsinlar, tayanchlar) qurilish konstruksiyalari II Temir-beton yoki poʻlat karkasli binolar. Yuk koʻtaruvchi konstruksiyalar — devorlar, kolonnalar va R90 olovbardoshlik chegaralari boʻlgan boshqa elementlar. Yongʻinga chidamliligi R15 boʻlgan chordoqsiz qoplamalar (fermalar, toʻsinlar, tayanchlar) qurilish konstruksiyalari. Qoplama konstruksiyalari — Yo2 dan past boʻlmagan guruh isitgichiga ega boʻlgan uch qatlamli yigʻma temir-beton panellar yoki metall qoplamali va yonmaydigan materiallardan “sendvich” panellar. III Karkasli konstruktiv sxemaga ega binolar. Yuk koʻtaruvchi konstruksiyalar — R45 olovbardoshlik darajasi boʻlgan devorlar, ustunlar va boshqa toʻsuvchi elementlar. Olovbardoshlik darajasi kamida R15 boʻlgan chordoqsiz qoplamalar konstruksiyalari. Yongʻinga qarshi ishlov berilgan, metall karkasli oziq-ovqat mahsulotlarini stellajli saqlash uchun baland bir qavatli muzlatkichlar. Toʻsuvchi konstruksiyalar — metall qoplamali va Yo1 guruh kompleks panellar (sendvich panellar). Oʻtdan saqlaydigan ishlovli yogʻochli qoplama konstruksiyasi. IV Karkasli konstruktiv sxemaga ega binolar. R15 olovbardoshlik darajasiga ega yuk koʻtaruvchi devorlar va ustunlar, chordoqsiz qoplamalar konstruksiyalari. Toʻsuvchi konstruksiyalar — Yo2 guruh issiqlik izolyatsiyali uch qavatli temir-beton panellar yoki metall qoplamali va Yo2 guruh kompleks panellar (sendvich panellar).