Taʼlim muassasalarida chaqiruvga qadar boshlangʻich tayyorgarlikni tashkil etish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida (591-son)

08.11.2023

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining

qarori

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “2022 — 2026-yillarga moʻljallangan Yangi Oʻzbekistonning taraqqiyot strategiyasini “Insonga eʼtibor va sifatli taʼlim yili”da amalga oshirishga oid davlat dasturi toʻgʻrisida” 2023-yil 28-fevraldagi PF-27-son Farmoni ijrosini taʼminlash, shuningdek, mamlakatimizda yoshlarni vatanparvarlik ruhida tarbiyalash, ularni Vatan himoyasiga doimo shay turishga hamda harbiy xizmatni oʻtashga tayyorlash ishlarini yuqori saviyada tashkil etish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

2. Quyidagilar:

Taʼlim muassasalarida chaqiruvga qadar boshlangʻich tayyorgarlikni tashkil etish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 1-ilovaga muvofiq;

Taʼlim muassasalarining chaqiruvga qadar boshlangʻich tayyorgarlik fani oʻquv-moddiy bazasini 2024 — 2028-yillarda bosqichma-bosqich mustahkamlash dasturi 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

3. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari:

hududlarda yangi quriladigan taʼlim muassasalarining loyiha oldi hujjatlarida Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi bilan kelishilgan holda, chaqiruvga qadar boshlangʻich tayyorgarlik fanining oʻquv-moddiy bazasini mustahkamlash nazarda tutilishini taʼminlasin;

mazkur qaror bilan tasdiqlangan dasturga muvofiq chaqiruvga qadar boshlangʻich tayyorgarlik fanining oʻquv-moddiy bazasini mustahkamlash boʻyicha zarur chora-tadbirlarni amalga oshirsin.

4. Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi hamda Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi:

chaqiruvga qadar boshlangʻich tayyorgarlik rahbarlariga taʼlim tashkilotlarining boshqa fan oʻqituvchilari uchun belgilangan tartibda malaka toifasi berish hamda ularni Toshkent davlat pedagogika universiteti, Fargʻona davlat universiteti va Buxoro davlat pedagogika instituti harbiy taʼlim fakultetlarida malakasini oshirish ishlarini yoʻlga qoʻysin;

2024-yil 20-fevralga qadar Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi va Sogʻliqni saqlash vazirligi bilan birgalikda chaqiruvga qadar boshlangʻich tayyorgarlik fanining yangi oʻquv dasturi va darsligini ishlab chiqsin.

5. Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi taʼlim muassasalarida chaqiruvga qadar boshlangʻich tayyorgarlik fani oʻqitilishini tashkil etishda Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi hamda Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligiga uslubiy jihatdan koʻmaklashsin.

6. Belgilansinki:

taʼlim muassasalarining chaqiruvga qadar boshlangʻich tayyorgarlik rahbarlari malakasini oshirish, ularga malaka toifasini berish bilan bogʻliq xarajatlar Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi hamda Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligiga ajratiladigan davlat budjeti mablagʻlari doirasida hamda qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan;

chaqiruvga qadar boshlangʻich tayyorgarlik fanining oʻquv-moddiy bazasini mustahkamlash, qurol saqlash xonalarini texnik qoʻriqlashni tashkil etish, oʻquvchi yoshlarning harbiy poligonlarda amaliy mashgʻulotlarini oʻtkazish xarajatlari Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari mahalliy budjetlarining qoʻshimcha manbalari hisobidan qoplanadi.

7. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 3-ilovaga muvofiq ayrim qarorlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin.

8. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi mudofaa vaziri B.N. Kurbanov, Oʻzbekiston Respublikasi maktabgacha va maktab taʼlimi vaziri X.U. Umarova hamda Oʻzbekiston Respublikasi oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vaziri zimmasiga yuklansin.

Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV

Toshkent sh.,

2023-yil 8-noyabr,

591-son

Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 8-noyabrdagi 591-son qaroriga 1-ILOVA

Taʼlim muassasalarida chaqiruvga qadar boshlangʻich tayyorgarlikni tashkil etish tartibi toʻgʻrisida

NIZOM

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Mazkur Nizom umumiy oʻrta va oʻrta maxsus taʼlim hamda kasbiy taʼlim muassasalarida (keyingi oʻrinlarda — taʼlim muassasalari) chaqiruvga qadar boshlangʻich tayyorgarlikni (keyingi oʻrinlarda — CHQBT) tashkil etish tartibini belgilaydi.

2. CHQBT chaqiriluvchilarni harbiy xizmatga tayyorlash tizimining tarkibiy qismi hisoblanadi hamda umumiy oʻrta taʼlim muassasalarining 10-11-sinf oʻquvchilari, oʻrta maxsus hamda kasbiy taʼlim muassasalarida tahsil oluvchi oʻquvchi-yoshlar (keyingi oʻrinlarda — oʻquvchilar) bilan oʻtkaziladi.

3. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar, Toshkent shahar, tuman (shahar) hokimliklari (keyingi oʻrinlarda — mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari) davlat taʼlim muassasalarida CHQBT fani oʻquv-moddiy bazasi barpo etilishi, CHQBT bilan bogʻliq tadbirlar moddiy-texnik taʼminlanishi va moliyalashtirilishi uchun masʼul hisoblanadi.

4. CHQBTni uslubiy jihatdan taʼminlash Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi hamda tizimida taʼlim muassasalari boʻlgan vazirlik va idoralar tomonidan amalga oshiriladi.

5. CHQBT jarayonida oʻquvchilar:

Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi, Oʻzbekiston Respublikasining “Umumiy harbiy majburiyat va harbiy xizmat toʻgʻrisida”gi Qonuni, mamlakat mudofaa va milliy xavfsizligini taʼminlash, fuqaro muhofazasi sohasidagi qonunchilik hujjatlarining asosiy talablarini oʻrganadi;

Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarining (keyingi oʻrinlarda — Qurolli Kuchlar) asosiy vazifalari hamda Qurolli Kuchlarning harbiy nizomlari talablarini, harbiy xizmat va Vatanga qasamyodning ahamiyatini anglab yetadi;

favqulodda vaziyatlarda harakat qilish va birinchi tibbiy yordam koʻrsatish, ommaviy qirgʻin qurolidan himoyalanish koʻnikmalarini amaliy oʻzlashtirib oladi;

mamlakat Qurolli Kuchlarida mavjud qurol-aslaha, harbiy texnikaning asosiy taktik-texnik tavsiflari, harbiy xizmatchilarning kundalik hayoti va xizmat faoliyati, mavjud oliy harbiy taʼlim muassasalari hamda ularda tayyorlanayotgan mutaxassisliklar toʻgʻrisida tushunchaga ega boʻladi;

harbiy xizmatga chaqirilishga ruhan va jismonan, shuningdek, intellektual jihatdan shay boʻladi;

taʼlim muassasalarida oʻtkazilayotgan harbiy-vatanparvarlik ruhidagi tarbiyaviy ishlarning mazmun-mohiyatini chuqur anglab yetadi va yetkazilgan maʼlumotlarni oʻzlashtiradi.

2-bob. CHQBTni tashkil etish va amalga oshirish boʻyicha mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, shuningdek, boshqa vazirlik va idoralarning asosiy vazifalari

6. Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi, Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi, Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, Milliy gvardiyasi, Davlat xavfsizlik xizmati CHQBTni tashkil etish va uni amalga oshirish boʻyicha masʼul organlar hisoblanadi.

7. Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari taʼlim muassasalarida CHQBT tadbirlarini moliyalashtirish, moddiy-texnik jihatdan taʼminlash, fan oʻquv-moddiy bazasini ushbu Nizomga 1-ilovaga muvofiq barpo etish ishlarini mahalliy budjetlarning qoʻshimcha manbalari hisobidan yillik ish rejalariga kiritilgan holda muntazam ravishda amalga oshiradi.

8. Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari:

har yili iyul oyida Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi hamda Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi hududiy boshqarmalari tomonidan mudofaa ishlari boshqarmalari bilan kelishilgan holda taqdim etiladigan soʻrovnomalar asosida taʼlim muassasalaridagi CHQBT oʻquv xonalarini oʻquv qurollari bilan jihozlash, ushbu fan oʻquv-moddiy bazasi obyektlarini qurish va taʼmirlash, mudofaa ishlari boʻlimlari va taʼlim muassasalaridagi oʻquv oʻqotar quroli, oʻquv granata va minalari (keyingi oʻrinlarda — oʻquv qurol-aslahalari) saqlanadigan qurol saqlash xonalarini ichki ishlar organlari qoʻriqlash boʻlinmalarining texnik qoʻriqlash markazlari tomonidan qoʻriqlanishini mahalliy budjet mablagʻlari hisobidan moliyalashtirish tadbirlari kelgusi yil ish rejalariga kiritilishini tashkil etadi;

harbiy-vatanparvarlik yoʻnalishidagi harbiy-sport musobaqalarining tuman, viloyat va respublika bosqichi gʻolibi boʻlgan taʼlim muassasalarining CHQBT fani oʻquv-moddiy bazasini birinchi navbatda mustahkamlash orqali ragʻbatlantirib boradi;

har yili 10-fevralga qadar harbiy okruglar tomonidan taqdim etilgan reja-jadval asosida mart — may oylarida harbiy poligonlarda taʼlim muassasalaridagi bitiruvchi sinf va kurslar oʻquvchilari (oʻgʻil bolalar) bilan amaliy otish mashgʻulotlarini tashkil etish boʻyicha tegishli qaror qabul qiladi hamda ushbu tadbirlarni amalga oshirish davrida taʼlim muassasalarini transport vositalari (avtobuslar) bilan taʼminlaydi;

mazkur Nizomga 1-ilovaga muvofiq oʻquv-moddiy baza obyektlarini barpo etish ishlarini loyihalashtirish uchun belgilangan tartibda shartnomalar tuzadi va xarajatlarini qoplaydi;

harbiy poligonlarda oʻtkaziladigan mashgʻulotlarda oʻq-dori va nishonlar uchun sarflanadigan xarajatlarni har yili 20-fevralga qadar Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi bilan shartnoma tuzgan holda mahalliy budjetlarning qoʻshimcha manbalari hisobidan qoplab beradi.

9. Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi:

masʼul organlarning CHQBTni tashkil etish va rejalashtirishga oid faoliyatini muvofiqlashtiradi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tizimidagi CHQBT rahbarlari faoliyatini tashkil etadi;

Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi hamda Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi bilan hamkorlikda CHQBT fani oʻquv dasturini hamda oʻquv dasturi doirasida darsliklar, oʻquv-uslubiy qoʻllanmalarni ishlab chiqishda ishtirok etadi;

tizimida taʼlim muassasalari boʻlgan vazirlik va idoralar bilan kelishilgan holda taʼlim muassasalarini harbiy qism va muassasalarga hududiylik prinsipi asosida biriktirish ishlarini tashkil etadi hamda ularga har yili iyun oyida CHQBT fani oʻquv dasturi doirasida Qurolli Kuchlarning harbiy nizomlari, koʻrgazmali oʻquv qoʻllanmalarini elektron koʻrinishda taqdim etib boradi;

oʻquvchilarni harbiy xizmatchilar hamda harbiy taʼlim muassasalari kursantlarining kundalik faoliyati, ijtimoiy va moddiy taʼminoti, shuningdek, qurol-aslaha, harbiy texnika bilan tanishtirib borish yuzasidan taʼlim muassasalari hamda harbiy qism va harbiy taʼlim muassasalari oʻrtasidagi hamkorlikni muvofiqlashtiradi;

CHQBT fani boʻyicha amaliy mashgʻulotlar oʻtkazilishida taʼlim muassasalariga oʻzlari biriktirilgan harbiy qism, muassasalar, harbiy poligonlarning doimiy joylashuv joyidagi oʻquv-moddiy bazasidan foydalanishlari uchun shart-sharoitlar yaratadi;

har yili mart — may oylarida harbiy poligonlarda mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, harbiy okruglar, tizimida taʼlim muassasalari boʻlgan vazirlik va idoralarning hududiy boshqarmalari bilan hamkorlikda taʼlim muassasalaridagi bitiruvchi sinf va kurslar oʻquvchilari (oʻgʻil bolalar) bilan amaliy otish mashgʻulotlari oʻtkazilishini nazorat qiladi;

oʻquvchilar bilan harbiy poligonlarda oʻtkaziladigan amaliy otish mashgʻulotlari davomida sarflanadigan xarajatlarni qoplash yuzasidan Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi va tegishli mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari oʻrtasida shartnomalar tuzilishi hamda ushbu shartnomalar bajarilishini tashkil etadi;

harbiy okruglar soʻrovnomasiga asosan ichki ishlar organlari qoʻriqlash boʻlinmalarining texnik qoʻriqlash markazlari tomonidan qoʻriqlanishi yoʻlga qoʻyilgan qurol saqlash xonalari mavjud taʼlim muassasalarini ushbu Nizomga 1-ilovaga muvofiq oʻquv qurol-aslahalari bilan mudofaa ishlari boshqarmalari orqali taʼminlaydi;

qurol saqlash xonalari ichki ishlar organlari qoʻriqlash boʻlinmalarining texnik qoʻriqlash markazlari tomonidan qoʻriqlanishi yoʻlga qoʻyilmagan taʼlim muassasalarini oʻquv qurol-aslahalari bilan mudofaa ishlari boshqarmalari orqali faqat mashgʻulotlar vaqtida foydalanish uchun taʼminlaydi;

CHQBT fani oʻqitilishida foydalanish uchun mudofaa ishlari boʻlimlari va taʼlim muassasalariga berilgan oʻquv qurol-aslahalari hisobini yuritish, ularni saqlash va foydalanishga oid yoʻriqnomalarni ishlab chiqadi hamda mudofaa ishlari boshqarmalari orqali taʼlim muassasalari rahbarlariga taqdim etadi;

CHQBT rahbarlari malakasini oshirish, ularni qayta tayyorlash masalalarida “Chaqiriqqacha harbiy taʼlim” taʼlim yoʻnalishi boʻyicha mutaxassislarni tayyorlaydigan oliy taʼlim muassasalariga amaliy yordam koʻrsatadi;

CHQBTga oid tadbirlarni umumiy oʻrta va oʻrta maxsus taʼlim hamda kasbiy taʼlim muassasalarini qamragan holda amalga oshiradi;

harbiy qism va muassasalar tomonidan taʼlim muassasalarida oʻquvchi-yoshlar bilan ofitserlar, serjantlar va Qurolli Kuchlar faxriylari ishtirokida vatanparvarlik tarbiyasiga oid davra suhbatlarini tashkil etadi;

tizimida taʼlim muassasalari boʻlgan vazirlik va idoralar bilan hamkorlikda har yili oktabr oyida taʼlim muassasalaridagi CHQBT fani oʻquv-moddiy bazasining holati, oʻqituvchilar bilan jamlash sifati, CHQBTga jalb etilgan oʻquvchilar soniga oid maʼlumotlarni ushbu Nizomga 2 — 4-ilovalarga muvofiq umumlashtiradi.

10. Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi hamda Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi:

taʼlim muassasalaridagi CHQBT oʻquv xonalarini ushbu Nizomga 1-ilovaga muvofiq jihozlar va koʻrgazmali vositalar bilan taʼminlaydi, ularni doimiy ravishda takomillashtirib borish yuzasidan mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari va boshqa vazirlik va idoralar bilan hamkorlik qiladi;

har yili iyul oyida mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlariga CHQBT fanining oʻquv-moddiy bazasini mustahkamlash yuzasidan takliflar hududiy boshqarmalar tomonidan mudofaa ishlari boshqarmalari bilan kelishilgan holda taqdim etilishini tashkil etadi;

yangi qurilayotgan taʼlim muassasalarining smeta-loyiha hujjatlarida CHQBT fani oʻquv-moddiy bazasini mustahkamlash masalasi inobatga olinishini taʼminlaydi;

taʼlim muassasalarida CHQBT fani oʻqitilishi va harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyaviy ishlarning sifatli tashkil etilishini taʼminlaydi;

Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi hamda Sogʻliqni saqlash vazirligi bilan kelishilgan holda, budjetdan tashqari mablagʻlar hisobidan CHQBT fani oʻquv dasturini tayyorlaydi, hududiy boshqarmalari orqali taʼlim muassasalarini fanga oid darsliklar, oʻquv-uslubiy va koʻrgazmali qoʻllanmalar, oʻquv filmlari bilan taʼminlaydi;

taʼlim muassasalari ixtiyoriga berilgan oʻquv qurol-aslahalari, pnevmatik miltiqlar, ularning oʻq-dorilari but saqlanishini hamda mudofaa ishlari boʻlimlarida saqlanayotgan oʻquv qurol-aslahalaridan CHQBT fani mashgʻulotlarida foydalanilishini nazorat qilib boradi;

hududiy boshqarmalari tomonidan mudofaa ishlari boshqarmalari bilan hamkorlikda har yili oktabr oyida taʼlim muassasalaridagi CHQBT fani oʻquv-moddiy bazasining holati, CHQBT rahbarlari bilan jamlash sifatini oʻrganish va mazkur Nizomga 2 — 4 ilovalarga muvofiq tegishli maʼlumotlar ishlab chiqilishini tashkil etadi va umumlashtiradi, shuningdek, CHQBT fani oʻquv-moddiy bazasini mustahkamlash yuzasidan mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlariga taklif kiritadi;

CHQBTning yakuniy bosqichida taʼlim muassasalarining bitiruvchi sinf va kurslarida oʻqiyotgan oʻquvchilar bilan amaliy mashgʻulotlarni, shu jumladan, harbiy poligonlarda oʻqotar quroldan amaliy otish mashgʻulotlari oʻtkazilishini Mudofaa vazirligi hamda mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari bilan hamkorlikda amalga oshiradi;

taʼlim muassasalarida CHQBT fani oʻqitilishini doimiy ravishda oʻrganib boradi hamda ilgʻor tajribalarni keng joriy etish boʻyicha choralar koʻradi;

Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi hamda Favqulodda vaziyatlar vazirligi bilan hamkorlikda CHQBT rahbarlarining oʻquv dasturi doirasida tibbiy bilim asoslari, shuningdek, hayot faoliyati xavfsizligi boʻyicha qayta tayyorgarlikdan oʻtishini tashkil etadi;

CHQBT rahbarlarining tegishli oliy taʼlim muassasalarida malakasini oshirish hamda ularga malaka toifasi berish tadbirlarini vazirliklarga davlat budjetidan ushbu maqsadlar uchun ajratilgan mablagʻlar doirasida moliyalashtiradi va amalga oshiradi;

mudofaa ishlari boʻlimlari tavsiyanomalariga koʻra taʼlim muassasalari CHQBT rahbari lavozimiga tayinlanadigan nomzodlar bilan suhbatlar tashkil etadi (Qurolli Kuchlar tarkibiga kiradigan vazirlik va idoralar tizimidagi taʼlim muassasalari bundan mustasno);

CHQBT rahbarlarining xizmat faoliyatiga oid masalalar boʻyicha kelib tushgan murojaatlarni belgilangan tartibda koʻrib chiqadi hamda ushbu yoʻnalishda mavjud muammolarni bartaraf etish ishlarini taalluqli vazirlik va idoralar bilan hamkorlikda amalga oshiradi;

eng ilgʻor CHQBT rahbarilarini vazirlik tizimida taʼsis etilgan mukofotlar bilan taqdirlaydi va boshqa mukofotlarga tavsiya etadi.

11. Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi, Davlat xavfsizligi xizmati va Milliy gvardiyasi:

tizimida taʼlim muassasalari boʻlgan vazirlik va idoralar bilan kelishilgan holda, taʼlim muassasalarini hududiylik prinsipi asosida harbiy qism va muassasalarga biriktirish ishlarini tashkil etadi;

CHQBT fani boʻyicha amaliy mashgʻulotlar oʻtkazilishida taʼlim muassasalariga harbiy qism va muassasalarning oʻquv moddiy-texnik bazasidan foydalanishlari uchun sharoit yaratadi;

harbiy qism va muassasalar tomonidan oʻzlariga biriktirilgan taʼlim muassasalariga CHQBT fanini tashkil etish hamda harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyaviy harbiy-sport musobaqalari va boshqa tadbirlar oʻtkazilishida doimiy ravishda amaliy yordam koʻrsatilishini taʼminlaydi;

oʻquvchilarni muddatli harbiy xizmatchi va kursantlarning kundalik faoliyati, maishiy taʼminoti, shuningdek, qurol-aslaha, harbiy texnika bilan tanishtirib borish yuzasidan taʼlim muassasalari bilan harbiy qism va muassasalar oʻrtasida hamkorlikni muvofiqlashtiradi.

12. Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi:

CHQBT fani oʻquv dasturini tayyorlash jarayonida ishtirok etadi, har yili iyun oyida tizimida taʼlim muassasalari boʻlgan vazirlik va idoralarga oʻquv dasturi doirasida fuqaro muhofazasiga oid koʻrgazmali elektron oʻquv qoʻllanmalari va oʻquv-uslubiy filmlarni taqdim etib boradi;

taʼlim muassasalariga qutqaruvchi kasbini targʻib qilish va fuqaro muhofazasiga oid amaliy mashgʻulotlarni oʻtkazishda soha mutaxassislari, shuningdek, texnik vositalar bilan amaliy yordam koʻrsatadi;

tizimida taʼlim muassasalari boʻlgan vazirlik va idoralar buyurtmasiga koʻra, shuningdek, yillik tinglovchilar bilan jamlash rejalariga muvofiq CHQBT rahbarlarining Hayotiy faoliyat oʻquv markazlarida malaka oshirishini tashkil etadi;

taʼlim muassasalari oʻquvchilarida amaliy koʻnikmalarni hosil qilish maqsadida har yilgi “Yosh qutqaruvchi” harbiy-sport musobaqasini oʻtkazishda amaliy yordam koʻrsatadi.

13. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi:

CHQBT fani oʻquv dasturini tayyorlash jarayonida ishtirok etadi, tizimida taʼlim muassasalari boʻlgan vazirlik va idoralarga har yili iyun oyida oʻquv dasturi doirasida tibbiy bilim asoslariga oid koʻrgazmali elektron oʻquv qoʻllanmalar va oʻquv-uslubiy filmlarni taqdim etadi;

tibbiy bilim asoslari boʻyicha mashgʻulotlar oʻtkazadigan hamshiralarni (oʻqituvchilarni) tayyorlash va qayta tayyorlashda taʼlim muassasalariga amaliy yordam koʻrsatadi;

tizimida taʼlim muassasalari boʻlgan vazirlik va idoralar bilan hamkorlikda CHQBT rahbarlari bilan oʻquv dasturi doirasida tibbiy bilim asoslari boʻyicha amaliy mashgʻulotlar oʻtkazilishini tashkil etadi;

tibbiyot yoʻnalishidagi taʼlim muassasalari oʻquvchilari bilan amaliy mashgʻulotlar oʻtkazish uchun boʻysunuvidagi tegishli davolash-profilaktika muassasalarini taʼlim muassasalariga biriktiradi;

mudofaa ishlari boʻlimi huzuridagi hududiy tibbiy komissiyalarga jalb qilinuvchi shifokor-mutaxassislar tomonidan taʼlim muassasalarining 11-sinf yoki 2-kursda oʻqiyotgan oʻgʻil bolalarni mudofaa ishlari boʻlimlaridagi chaqiruv uchastkalarida qayd etish jarayonida tibbiy koʻrikdan oʻtkazilishini tashkil etadi.

14. Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi tizimida taʼlim muassasalari boʻlgan vazirlik va idoralar bilan hamkorlikda:

taʼlim muassasalari oʻquvchilarida diniy ekstremizm va fundamentalizm gʻoyalariga qarshi immunitet hosil qilish, harbiy burchni ongli ravishda bajarishga tayyorlik, vatanparvarlik, yurt kelajagi va taqdiri uchun javobgarlik kabi yuksak maʼnaviy-ruhiy fazilatlarni shakllantirish hamda mamlakatda amalga oshirilayotgan islohotlarning aniq maqsadi va mohiyatini anglab yetishga oid targʻibot-tashviqot ishlarini olib boradi;

taʼlim muassasalari oʻquvchilarida yuksak fuqarolik pozitsiyasini, mamlakat Qurolli Kuchlari bilan gʻururlanish tuygʻusini shakllantirish maqsadida katta hayotiy tajribaga ega boʻlgan urush va mehnat faxriylari ishtirokida uchrashuvlar oʻtkazadi;

doimiy ravishda taʼlim muassasasi oʻquvchilarining muddatli harbiy xizmatni aʼlo darajada oʻtayotgan harbiy xizmatchilar bilan uchrashuvlarini tashkil etadi, harbiy xizmatchilar uchun joriy etilgan imtiyozlar tizimi toʻgʻrisida taʼlim muassasalari oʻquvchilari va ularning ota-onalari ishtirokida tushuntirish ishlarini olib boradi;

taʼlim muassasalarida ommaviy ravishda tarbiyaviy, maʼnaviy-maʼrifiy va sport tadbirlarini tashkil etadi va oʻtkazadi;

taʼlim muassasalariga CHQBT tadbirlari doirasida harbiy-sport musobaqalarini oʻtkazishda sport inshootlari moddiy-texnik bazasidan foydalanish masalasida amaliy yordam koʻrsatadi.

3-bob. CHQBTni tashkil etish va amalga oshirish tartibi

15. Tizimida taʼlim muassasalari boʻlgan vazirlik va idoralar tomonidan CHQBT fani oʻquv dasturi Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi hamda Sogʻliqni saqlash vazirligi bilan hamkorlikda taʼlim turlari boʻyicha uzviylik taʼminlangan holda ishlab chiqiladi. CHQBT fani oʻquv dasturi boʻyicha mashgʻulotlar taʼlim muassasalarida ushbu fan uchun ajratilgan bir xil hajmdagi oʻquv soatlari doirasida oʻtkaziladi.

Taʼlim muassasalari oʻquvchilarining oʻquv mashgʻulotlari vaqtida oʻzlashtirgan bilim, koʻnikma va mahoratlari harbiy ish asoslarini oʻrganish toʻgaraklari, sportning harbiy-amaliy turlari boʻyicha seksiyalar va harbiy-sport musobaqalari davomida mustahkamlanadi.

16. CHQBT fani oʻquv-moddiy bazasi toʻliq mustahkamlanmagan taʼlim muassasalari tomonidan mashgʻulotlar va harbiy-sport musobaqalarini oʻtkazishda oʻzlari biriktirilgan (eng yaqin joylashgan) harbiy qism va muassasalar yoki ushbu obyektlar mavjud boʻlgan taʼlim muassasalari oʻquv-moddiy bazasidan foydalaniladi. Ushbu tadbirlar taʼlim muassasasi tomonidan tegishli komandirlar (rahbarlar) bilan kelishilgan holda amalga oshiriladi.

17. Taʼlim muassasalarida CHQBT fani oʻquv dasturi boʻyicha mashgʻulotlar oʻgʻil va qiz bolalar bilan birgalikda oʻtkaziladi. Bitiruvchi sinf va kurslardagi oʻgʻil bolalar bilan harbiy poligonlarda bir kunlik amaliy mashgʻulotlar oʻtkaziladigan kunda taʼlim muassasalarida qiz bolalar maʼnaviy-maʼrifiy tadbirlarga jalb etiladi.

Harbiy poligonlardagi bir kunlik amaliy mashgʻulotlarga bitiruvchi sinf va kurslardagi qizlar oʻz xohishiga koʻra jalb etilishi mumkin.

18. Taʼlim muassasalarida CHQBT rejasi butun oʻquv yili uchun haftalarga taqsimlangan holda ishlab chiqiladi hamda mashgʻulotlar umumiy dars jadvaliga kiritilgan holda oʻtkaziladi.

19. Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan CHQBT fani mashgʻulotlarida foydalanish uchun beriladigan oʻquv qurol-aslahalari, shuningdek, mahalliy budjet mablagʻlari hisobidan taʼminlanuvchi pnevmatik miltiq va ularning oʻq-dorilari, qurol saqlash xonalari ichki ishlar organlari qoʻriqlash boʻlinmalarining texnik qoʻriqlash markazlari qoʻriqloviga olingan mudofaa ishlari boʻlimlari va taʼlim muassasalarida (Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligining hisobidan chiqarilmagan holda) doimiy saqlanishiga ruxsat beriladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi texnik qoʻriqlash punktlari qoʻriqloviga olinmagan taʼlim muassasalari tomonidan mudofaa ishlari boʻlimlarida saqlanuvchi oʻquv qurol-aslahalaridan ish vaqti davomida CHQBT fani mashgʻulotlarida foydalaniladi. Mudofaa ishlari boʻlimlari va taʼlim muassasalarining oʻquv qurol-aslahalaridan mashgʻulotlar davomida foydalanish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi, tizimida taʼlim muassasalari boʻlgan vazirlik va idoralar bilan kelishgan holda Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan belgilanadi.

20. Mudofaa ishlari boʻlimlarida saqlanuvchi oʻquv qurol-aslahalaridan CHQBT fani mashgʻulotlarida foydalanish ishlarining toʻgʻri tashkil etilishi uchun taʼlim muassasasi va mudofaa ishlari boʻlimlari rahbarlari masʼul hisoblanadi.

21. Taʼlim muassasalarida oʻq otishni oʻrgatish boʻyicha amaliy mashgʻulotlar taʼlim muassasasi ixtiyoridagi tirda, sport tashkilotlari, taʼlim muassasasi biriktirilgan harbiy qism va muassasalar tirlarida pnevmatik miltiqlardan foydalangan holda oʻtkaziladi. Bunday mashgʻulotlarda qatnashishga oʻq otish mashqlarining shartlari va xavfsizlik qoidalariga oid sinovdan muvaffaqiyatli oʻtgan oʻquvchilarga ruxsat beriladi. Oʻq otish mashqlarining shartlari va xavfsizlik qoidalariga oid sinovdan oʻtolmagan oʻquvchilarga ushbu sinovni navbatdagi ish kunida qayta topshirishga ruxsat beriladi, qayta sinovdan oʻtolmagan oʻquvchilar amaliy otish mashqlariga qoʻyilmaydi.

22. Oʻquvchilarning nazariy bilimlarini mustahkamlash maqsadida CHQBT fanining yakuniy bosqichida ushbu fan uchun ajratilgan oʻquv soatlari hisobidan taʼlim muassasalarining bitiruvchi sinf va kurslarida oʻqiyotgan oʻquvchilar bilan oʻquv dasturiga asosan amaliy mashgʻulotlar oʻtkaziladi.

Bunda taʼlim muassasalari oʻquvchilarining ushbu fan boʻlimlariga oid nazorat meʼyorlarini bajarish boʻyicha koʻnikmalari sinovdan oʻtkaziladi.

CHQBT fani boʻyicha nazorat meʼyorlarini qiz bolalar ommaviy qirgʻin qurolidan individual himoya vositalarini turli usullarda kiyish hamda birinchi tibbiy yordam koʻrsatish boʻyicha topshiradi.

23. Oʻquv yilining yakuniy choragida (mart — may oylarida) harbiy okruglarga qarashli poligonlarda taʼlim muassasalarining bitiruvchilari (oʻgʻil bolalar) bilan oʻqotar quroldan amaliy otish mashgʻulotlari mahalliy budjet mablagʻlari hisobidan moliyalashtirilgan holda quyidagi tartibda oʻtkaziladi:

har yili 20-dekabrga qadar mudofaa ishlari boshqarmalari tomonidan tizimida taʼlim muassasalari boʻlgan vazirlik va idoralarning hududiy boshqarmalari bilan kelishilgan holda, bitiruvchi sinf va kurslarda oʻqiyotgan oʻgʻil bolalar soni toʻgʻrisida maʼlumotlar tegishli hokimliklar hamda harbiy okruglarga taqdim etiladi;

har yili 20-yanvarga qadar harbiy okruglarda oʻquvchilar bilan harbiy poligonlarda amaliy otish mashgʻulotlari oʻtkazish boʻyicha reja-jadval va ushbu mashgʻulotlarni tashkil etishga oid harbiy okrug qoʻshinlari qoʻmondonining buyrugʻi tayyorlanadi;

harbiy okrugda oʻquvchilarni poligonlarga olib chiqishda taʼlim muassasalarining tegishli mahalliy budjet mablagʻlari hisobidan transport bilan taʼminlanishi, transport kolonnalarining harakatlanish vaqtida yoʻl harakati xavfsizligini tashkil etish hamda mashgʻulotlar davomida sarflanadigan oʻq-dori va nishonlar uchun xarajatlarni Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligiga qoplash, oʻquvchilar uchun tushlik tashkil etish yuzasidan mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining qarori loyihasi ishlab chiqiladi;

har yili 10-fevralga qadar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari tomonidan oʻquvchilar bilan harbiy poligonlarda amaliy otish mashgʻulotlarini tashkil etish boʻyicha tegishli qaror harbiy okruglar tomonidan taqdim etilgan reja-jadval asosida ishlab chiqiladi va tasdiqlanadi;

oʻquvchilar bilan harbiy poligonlarda oʻtkaziladigan mashgʻulotlar davomida sarflanadigan oʻq-dori va nishonlar uchun xarajatlarni qoplash yuzasidan 20-fevralga qadar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi Taʼminot departamenti bilan belgilangan tartibda shartnoma tuziladi.

Harbiy poligonlardagi otish maydoni hamda harbiy qism va oliy harbiy taʼlim muassasasi ixtiyoridagi tirlarda oʻquvchilar bilan oʻtkaziladigan amaliy otish mashgʻulotlari harbiy qism komandiri yoki oliy harbiy taʼlim muassasasi boshligʻi tomonidan “Otish kursi” talablari asosida tashkil etiladi. Bunda harbiy okrug tomonidan har bir oʻquvchiga 3 dona oʻq-dori ajratiladi.

Harbiy okrug qoʻshinlari qoʻmondonlari taʼlim muassasalari bitiruvchilari bilan harbiy poligonlarda amaliy otish mashgʻulotlari xavfsizlik qoidalariga rioya etilgan holda oʻtkazilishi uchun masʼul hisoblanadilar.

Harbiy poligonlarda oʻtkaziladigan mashgʻulotlar vaqtida oʻquvchilar oziq-ovqat bilan mahalliy budjet mablagʻlari hisobidan taʼminlanadi.

24. Oʻquvchilarning CHQBT fani boʻyicha egallagan nazariy bilim va amaliy koʻnikmalari boshqa umumtaʼlim fanlari uchun belgilangan meʼyoriy baholash tizimiga muvofiq baholanadi. Oʻquvchining amaliy mashgʻulotlar davomida olgan umumiy bahosi CHQBT fani boʻyicha yakuniy baho chiqarilishida inobatga olinadi.

25. CHQBT oʻquv mashgʻulotlari yakunida taʼlim muassasasi pedagogik kengashi tomonidan oʻquv yilida CHQBT fanining oʻqitilishiga baho beriladi va oʻquv yiliga yakun yasaladi.

26. Taʼlim muassasalarida oʻquvchilarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalash ishlari CHQBT fani mashgʻulotlari bilan uygʻunlashtirilgan holda tashkil etiladi.

27. Taʼlim muassasalari bilan harbiy qismlar, harbiy taʼlim muassasalari oʻrtasida mustahkam aloqa oʻrnatiladi, taʼlim muassasalari oʻquvchilari orasida harbiy kasbni targʻib etishga doir tashviqot ishlari hamkorlikda olib boriladi.

Oʻquvchilarda Vatan himoyasiga shaylik hamda ona yurtga sadoqat tuygʻularini shakllantirish maqsadida taʼlim muassasalarida urush va jangovar harakatlar ishtirokchilari fotosuratlari qoʻyilgan “Jasorat burchagi” tashkil etiladi.

4-bob. CHQBT rahbarlarini tanlash va lavozimga tayinlash

28. CHQBT rahbari tuman (shahar) mudofaa ishlari boʻlimi tavsiyasiga koʻra taʼlim muassasasi direktori tomonidan ishga qabul qilinadi va ishdan boʻshatiladi, Qurolli Kuchlar tarkibiga kiradigan vazirlik va idoralar tizimidagi taʼlim muassasalari bundan mustasno. Ishga qabul qilinayotgan nomzodning maʼlumoti, harbiy, jismoniy va pedagogik tayyorgarligining saviyasi, shuningdek, tashkilotchilik qobiliyati hamda uslubiy koʻnikmalari puxta shakllangani hisobga olinadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tizimidagi CHQBT rahbari lavozimlari qonunchilikda belgilangan tartibda toʻldiriladi.

CHQBT rahbari lavozimiga oliy taʼlim muassasalari harbiy taʼlim fakultetlarining “Chaqiriqqacha harbiy taʼlim” yoʻnalishini tamomlagan yoki Qurolli Kuchlar rezervidagi oliy maʼlumotga ega boʻlgan oddiy askarlar, serjantlar, shuningdek, ofitserlar tarkibiga mansub kontrakt boʻyicha harbiy xizmatni oʻtagan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari tayinlanadi, Oʻzbekiston Respublikasining “Pedagogning maqomi toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq pedagogik faoliyat bilan shugʻullanish taqiqlangan shaxslar, davlat sirlaridan foydalanishga doir ruxsatnomadan mahrum qilingan yoki harbiy xizmatchi nomiga dogʻ tushiruvchi xatti-harakatlar sodir etgani natijasida harbiy xizmatdan boʻshatilganlar bundan mustasno.

29. Taʼlim muassasalarida CHQBT fani oʻquv dasturidagi tibbiy bilim asoslari boʻyicha mashgʻulotlarni oʻtishga tajribali tibbiyot xodimlari yoki Respublika shoshilinch tibbiy yordam oʻquv markazida tayyorgarlikdan oʻtgan oʻqituvchilarning jalb etilishi tizimida taʼlim muassasalari boʻlgan vazirlik va idoralar hamda Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi hamkorligida tashkil etiladi.

5-bob. Taʼlim muassasalari CHQBT rahbarlarining malakasini oshirish, ularga malaka toifasini va navbatdagi harbiy unvon berish

30. Taʼlim muassasalaridagi CHQBT rahbarlarining malakasini oshirish orqali ularning fanga oid bilim va malakalari mustahkamlanib, sohadagi yangiliklar yetkaziladi.

31. CHQBT rahbarlarining malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash oliy taʼlim muassasalarining “Chaqiriqqacha harbiy taʼlim” taʼlim yoʻnalishida mutaxassislar tayyorlovchi harbiy taʼlim fakultetlarida tashkil etiladi.

Malaka oshirish davomida CHQBT rahbarlari bilan tasdiqlangan dastur asosida umumkasbiy va mutaxassislik boʻyicha fanlardan nazariy hamda uslubiy mashgʻulotlar oʻtkaziladi.

CHQBT rahbarlarini malaka oshirishga boʻlgan ehtiyojlari tizimida taʼlim muassasalari mavjud boʻlgan vazirlik va idoralar tomonidan aniqlanadi hamda buyurtmalar shakllantiriladi.

32. CHQBT rahbarlari har besh yilda kamida bir marta malaka oshirish kurslariga jalb etiladi. Ilgari malaka oshirishdan oʻtmagan va ishga yangi qabul qilingan CHQBT rahbarlariga yoki birinchi bor ishga kirgan CHQBT rahbarlari kasbiy faoliyatiga uch yil toʻlgandan soʻng malaka oshirishga jalb etiladi.

33. Malaka oshirishdan oʻtgan CHQBT rahbarlariga tizimida taʼlim muassasalari boʻlgan vazirlik va idoralar tomonidan qonunchilikda belgilangan tartibda malaka toifalari beriladi.

34. Zaxiradagi va rezervdagi harbiy unvonga ega boʻlgan CHQBT rahbarlariga rezervdagi harbiy unvon Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari rezervidagi xizmat toʻgʻrisida”gi Qonuni va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan belgilanadigan tartibda beriladi.

6-bob. Taʼlim muassasalari mansabdor shaxslarining majburiyatlari

35. Taʼlim muassasasi direktori zimmasiga CHQBT sohasida quyidagi majburiyatlar yuklanadi:

taʼlim muassasasida CHQBT dasturining toʻliq va sifatli bajarilishini taʼminlash;

CHQBT fani uchun alohida xona, amaliy mashgʻulotlarni oʻtkazish uchun joy va maydonlar ajratish, ushbu fanga oid oʻquv-moddiy bazani muntazam ravishda xatlovdan oʻtkazib borish hamda uni mustahkamlash uchun tuman (shahar) mudofaa ishlari boʻlimlari bilan hamkorlikda tegishli hokimliklarga mazkur Nizomda belgilangan tartibda takliflar kiritib borish;

taʼlim muassasasi ixtiyoriga berilgan oʻquv qurol-aslahalar hisobi yuritilishini nazorat qilish;

CHQBT rahbariga oʻquv-uslubiy jihatdan yordam berish, ushbu fanning boshqa fanlar bilan uzviyligini taʼminlash, shuningdek, harbiy-vatanparvarlik yoʻnalishidagi darsdan tashqari toʻgaraklar faoliyatini yoʻlga qoʻyish;

CHQBT rahbari tomonidan oʻtkazilayotgan oʻquv mashgʻulotlari va oʻquvchilarning oʻquv materiallarini oʻzlashtirish sifatini muntazam tekshirib borish, ular bilan olib borilayotgan harbiy-vatanparvarlik ruhidagi tarbiyaviy ishlar holatini oʻquv yili davomida oʻtkaziladigan pedagoglar kengashlarida muhokama etib borish;

harbiy-sport musobaqalarini, shuningdek, amaliy mashgʻulotlarni tashkil etishda CHQBT rahbariga amaliy yordam koʻrsatish;

taʼlim muassasasining bitiruvchi sinf va kurslarida tahsil olayotgan oʻgʻil bolalarni mudofaa ishlari boʻlimlarida tashkil etiladigan chaqiruv uchastkalarida qayd etish tadbirlarini tashkil etish;

CHQBT va harbiy-vatanparvarlik ruhidagi tarbiyaviy ishlar toʻgʻrisida hisobotlarni tayyorlashda tuman (shahar) mudofaa ishlari boʻlimlari bilan hamkorlik olib borish.

36. CHQBT rahbari taʼlim muassasasi direktoriga boʻysunadi hamda xizmat faoliyatini mazkur Nizom, shuningdek, taʼlim muassasasi boʻysunadigan vazirlikning ichki idoraviy hujjatlari talablari asosida olib boradi.

CHQBT rahbari zimmasiga quyidagi majburiyatlar yuklanadi:

harbiy ish asoslarini oʻzlashtirish toʻgaragi faoliyatini harbiy-amaliy sport turlariga uzviy bogʻlagan holda yuritish;

ichki ishlar organlarining profilaktik hisobiga hamda maktab ichki roʻyxatiga olingan oʻquvchilarni darsdan keyingi fan toʻgaraklari hamda mashgʻulotlariga jalb qilish choralarini koʻrish;

oʻz kasbiy tayyorgarligini muntazam oshirib borish, pedagogik va uslubiy koʻnikmalarini takomillashtirish;

CHQBT fani oʻquv xonasiga rahbarlik qilish, shuningdek, qurol saqlash va otish tiri xonalarini nazorat qilish;

taʼlim muassasasi ixtiyoriga berilgan oʻquv qurol-aslahalari hisobini belgilangan tartibda yuritish, ularning mavjudligi va texnik holatini doimiy ravishda shaxsan tekshirib borish, zarur hollarda taʼmirlanishi va hisobdan chiqarilishini tashkil etish, fan oʻquv-moddiy bazasining soz holda saqlanishini taʼminlash;

harbiy-vatanparvarlik yoʻnalishidagi darsdan tashqari toʻgaraklar faoliyatini yoʻlga qoʻyish;

oʻquvchilarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalash ishlarini taʼlim muassasasi pedagoglar jamoasi bilan hamkorlikda amalga oshirish;

“14-yanvar — Vatan himoyachilari kuni”ni nishonlash bilan bogʻliq tadbirlarni tashkil etish va oʻtkazish;

jismoniy tarbiya fani oʻqituvchisi bilan hamkorlikda taʼlim muassasasi miqyosida harbiy-sport musobaqalarini muntazam ravishda tashkil etish hamda oʻtkazish;

taʼlim muassasasi oʻquvchilarini harbiy-sport musobaqalari va fuqaro muhofazasi boʻyicha tuman (shahar) miqyosida oʻtkaziladigan tadbirlarda ishtirok etishlarini tashkil etish;

CHQBT va harbiy-vatanparvarlik ruhidagi tarbiyaviy ishlarning sifatini oshirish maqsadida taʼlim muassasasiga biriktirilgan harbiy qism va muassasalar bilan hamkorlik qilish, oliy harbiy taʼlim muassasalariga oʻqishga kirish istagini bildirgan oʻquvchilarni tanlash va tayyorlash ishlarida mudofaa ishlari boʻlimiga yaqindan yordam berish;

taʼlim muassasasining bitiruvchi sinf va kurslarida tahsil olayotgan oʻquvchi oʻgʻil bolalarni mudofaa ishlari boʻlimlarida tashkil etiladigan chaqiruv uchastkalarida qayd etilishi tadbirlarini amalga oshirish;

kundalik ish faoliyatini dars jadvali, darsdan tashqari vaqtda amalga oshiriladigan asosiy tadbirlarni taʼlim muassasasi direktori tomonidan tasdiqlanadigan shaxsiy ish rejasi asosida oʻtkazish;

taʼlim muassasasidagi “Vatan tayanchi” otryadi faoliyatini tashkil etish hamda ushbu otryadga rahbarlik qilish, “Yoʻl harakati qoidalari yosh targʻibotchisi” klubi faoliyatini tashkil etish va boshqarish;

oʻquv yili yakunida yillik oʻquv dasturi ijrosi yuzasidan taʼlim muassasasi kuzatuv kengashiga hisobot berish.

7-bob. CHQBT rahbarining huquq va imtiyozlari

37. Malakaviy attestatsiya xulosasiga koʻra malaka toifasi berilgan CHQBT rahbarlarining bazaviy lavozim maoshlari Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tizimida — umumtaʼlim muassasasining mos keluvchi malaka toifasiga ega boʻlgan fan oʻqituvchilarining, oʻrta maxsus hamda kasbiy taʼlim muassasalarida — tegishlicha katta (yetakchi, bosh) oʻqituvchilarning bazaviy lavozim maoshlariga tenglashtiriladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tizimidagi CHQBT rahbarlariga qonunchilikka muvofiq tuman (shahar) mudofaa ishlari boʻlimlari fuqaro xodimlari uchun belgilangan ish staji uchun foizli ustama hamda moddiy ragʻbatlantirish maxsus fondidan ragʻbatlantirish shartlari tatbiq etiladi.

38. CHQBT rahbarining pedagogik ish stajiga Qurolli Kuchlar tizimlarida oʻtagan haqiqiy harbiy xizmat muddati qoʻshiladi.

39. CHQBT rahbarlariga respublika taʼlim muassasalarida boshqa fan oʻqituvchilari uchun nazarda tutilgan barcha imtiyozlar va ijtimoiy kafolatlar tatbiq etiladi.

Bundan tashqari, rezervdagi (zaxiradagi) ofitser yoki serjant unvoniga ega boʻlgan CHQBT rahbarlariga oʻz harbiy-hisob mutaxassisligi boʻyicha amaldagi harbiy formali kiyim-kechak va farqlovchi nishonlarni taqib yurish huquqi beriladi.

8-bob. Taʼlim muassasalarida CHQBT tashkil etilishini oʻrganish

40. Taʼlim muassasasida CHQBTning tashkil etilishini oʻrganish ishlari mudofaa ishlari boʻlimlari tomonidan tuman (shahar) maktabgacha va maktab taʼlimi boʻlimi bilan kelishilgan holda har yili oktabr oyida amalga oshiriladi. Oʻrganish davomida CHQBT dasturining toʻliq bajarilishi, oʻquvchilarning oʻzlashtirish darajasi, shuningdek, fan oʻquv-moddiy bazasi holati oʻrganib chiqiladi.

41. Oʻrganish ishlari yakuni boʻyicha tuzilgan maʼlumotnoma nusxalari mudofaa ishlari boʻlimidan mudofaa ishlari boshqarmasi va tuman (shahar) hokimligiga, mudofaa ishlari boshqarmasidan tizimida taʼlim muassasalari boʻlgan vazirlik va idoralarning hududiy boshqarmalariga yuboriladi, bir nusxa mudofaa ishlari boʻlimi va taʼlim muassasasida saqlanadi.

9-bob. Yakunlovchi qoida

42. Ushbu Nizomning talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar.

Taʼlim muassasalarida chaqiruvga qadar boshlangʻich tayyorgarlikni tashkil etish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 1-ILOVA

Chaqiruvga qadar boshlangʻich tayyorgarlik fani oʻquv-moddiy bazasi

ROʻYXATI

I. Oʻquv-moddiy baza obyektlari (tavsiyaviy)

1. Toʻsiqlar yoʻlagi.

2. Gimnastik shaharcha.

3. Saf maydoni.

4. Kichik taktik maydon.

5. Pnevmatik quroldan otish tiri yoki elektron otish trenajyori.

6. Qurol saqlash xonasi.

II. Oʻquv-moddiy baza elementlari

1. Vzvod boʻyicha sutkalik naryadni oʻtash oʻquv joyi;

2. Jasorat burchagi.

III. CHQBT fani oʻquv xonasining oʻquv-moddiy bazasi

1. Sinf doskasi — 1 dona*.

2. Oʻquvchi stoli va stuli — 15 toʻplam*.

3. Oʻqituvchi stoli — 1 dona*.

4. Yarim yumshoq stul — 1 dona*.

5. Kitob javoni (koʻrgazmali qurollar uchun) — 2 dona*.

6. Kompyuter texnikasi — 1 dona*.

7. Proyektor (ekrani bilan) — 1 dona*.

8. Oʻquv koʻrgazmali plakatlar va metodik qoʻllanmalar* — 1 toʻplam.

9. Kalashnikov oʻquv avtomati — 1 dona**.

10. Kalashnikov avtomati uchun oʻquv patronlari — 30 dona**.

11. Oʻquv granatalari — 4 dona (mudofaa granatasi — 2 dona, hujum granatasi — 2 dona )**.

12. Oʻquv minalari — 12 dona (piyodalarga qarshi — 4 xil turdagi 2 donadan, tankka qarshi — 2 xil turdagi 2 donadan)**.

13. Pnevmatik miltiqlar — 1 dona.

14. Pnevmatik miltiq oʻqlari — har bir oʻquvchiga oʻquv yiliga 20 dona.

15. Kalashnikov oʻquv avtomati maketi — 5 dona.

16. Tirda oʻtkaziladigan otish mashqlari uchun nishon — 30 dona.

17. Kalashnikov avtomatiga nayza-pichoq maketi — 5 dona.

18. Granata solish xaltachasi — 4 dona.

19. Andrianov kompasi — 4 dona.

20. Piyodalar kichik (sapyor) belkuragi gʻilofi bilan — 5 dona.

21. Gʻilofli bayroqchalar toʻplami (oq/sariq va qizil) — 4 dona.

22. Kurvimetr — 2 dona.

23. Ofitser chizgʻichi — 5 dona.

24. Mina koʻrsatkich maketi — 4 dona.

25. Ekipirovkali askar manekeni — 1 dona.

Fuqaro muhofazasiga oid oʻquv qurollari

26. Filtrlovchi gaz niqobi — 5 dona;

27. Umumqoʻshin himoya komplekti — 5 dona;

28. Sanitar zambili — 2 dona.

Tibbiy bilim asoslariga oid oʻquv qurollari

29. Sanitar sumkasi toʻplami — 1 dona;

30. Qon toʻxtatuvchi rezina jgut — 2 dona;

31. Tibbiy roʻmolcha — 2 dona;

32. Bint — 10 dona;

33. Individual bogʻlov paketi — 5 dona;

34. Shaxsiy tibbiy toʻplam — 1 dona;

35. Shina — 2 dona;

36. Odam ichki aʼzolari tasvirlangan plakat — 1 dona.

Izoh.

* Ushbu belgi bilan koʻrsatilgan CHQBT oʻquv xonasi jihozlari tasarrufida taʼlim muassasalari boʻlgan vazirliklar tomonidan taʼminlanadi.

Oʻquv koʻrgazmali plakatlar va metodik qoʻllanmalar Mudofaa, Favqulodda vaziyatlar, Sogʻliqni saqlash vazirliklari tomonidan Maktabgacha va maktab taʼlimi, Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirliklariga elektron koʻrinishda taqdim etiladi hamda ushbu vazirliklarning hududiy boshqarmalarida oʻzbek, rus, qoraqalpoq, tojik, turkman, qirgʻiz va qozoq tillarida nashr etilgan holda taalluqli taʼlim muassasalariga tarqatiladi.

** Ushbu belgi bilan koʻrsatilgan oʻquv qurol-aslahalari faqat tegishli hokimliklar hisobidan ichki ishlar organlari qoʻriqlash boʻlinmalarining texnik qoʻriqlash markazlari tomonidan qoʻriqlanishi yoʻlga qoʻyilgan qurol saqlash xonalari mavjud boʻlgan taʼlim muassasalarida Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligining hisobidan chiqarilmagan holda saqlanadi.

Alohida belgi bilan koʻrsatilmagan boshqa oʻquv qurollari va jihozlar bilan taʼlim muassasalari tegishli hokimliklar tomonidan mazkur Nizomda belgilangan tartibda mahalliy budjet mablagʻlari hisobidan taʼminlanadi. Ushbu tartibda olingan oʻquv qurollari va jihozlar taʼlim muassasasi balansiga oʻtkaziladi.

Taʼlim muassasalarida CHQBT fani oʻquv xonasi soni mavjud infratuzilma imkoniyatlari hamda ushbu fan oʻqitiladigan oʻquvchilar sonidan kelib chiqib belgilanadi.

I boʻlimdagi oʻquv-moddiy baza obyektlari tavsiyaviy xususiyatga ega boʻlib, mahalliy budjet imkoniyatlaridan kelib chiqib barpo etiladi. Mazkur oʻquv-moddiy baza obyektlari mavjud boʻlmagan taʼlim muassasalari tomonidan tegishli mashgʻulotlar va harbiy-sport oʻyinlarini oʻtkazishda oʻzlari biriktirilgan (eng yaqin joylashgan) harbiy qism va muassasalar oʻquv-moddiy bazasidan foydalaniladi.

Taʼlim muassasalarida chaqiruvga qadar boshlangʻich tayyorgarlikni tashkil etish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 2-ILOVA

NAMUNA

Umumtaʼlim maktablari, akademik litsey va texnikumlarda chaqiruvga qadar boshlangʻich tayyorgarlik fani oʻquv-moddiy bazasi holati boʻyicha

MAʼLUMOT

T/rHarbiy okrug, mudofaa ishlari boshqarmalari va boʻlimlari nomlanishi Taʼlim muassasalariCHQBT fani oʻqitilayotgan taʼlim muassasalari soniTaʼlim muassasalarida oʻquv-moddiy baza mavjudligi CHQBT fani sinflariOtish tiriQurol saqlash xonasi AK-74 oʻquv quroliToʻsiqlar yoʻlagiGimnastika shaharchasi Saf maydonioʻquv adabiyoti bilan taʼminlanishi, % JihozlanganJihozlanmaganJihozlanganJihozlanmaganJihozlanganJihozlanmaganboryoʻqboryoʻqboryoʻqboryoʻq12345678910111213141516171819Qashqadaryo viloyatiUmumiy oʻrta taʼlim maktabiAkademik litseyTexnikumJami1.Gʻuzor tumaniUmumiy oʻrta taʼlim maktabiAkademik litseyTexnikumJami2.Dehqonobod tumaniUmumiy oʻrta taʼlim maktabiAkademik litseyTexnikumJami

Mantiqiy izoh: 4=5+6; 4=7+8; 4=9+10; 4=11+12; 4=13+14; 4=15+16; 4=17+18.

___________________viloyati mudofaa ishlari boshqarmasi boshligʻi

___________________________________________________________

(harbiy unvoni, imzo, F.I.O.)

KELISHILDI:Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi_______________ viloyati hududiy boshqarmasiboshligʻi _________________________(imzo, F.I.O.)KELISHILDI:Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi_______________ viloyati hududiy boshqarmasiboshligʻi________________________ (imzo, F.I.O)gerbli muhr, sanagerbli muhr, sana

Taʼlim muassasalarida chaqiruvga qadar boshlangʻich tayyorgarlikni tashkil etish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 3-ILOVA

NAMUNA

Umumtaʼlim maktablari, akademik litsey va texnikumlarda chaqiruvga qadar boshlangʻich tayyorgarlik rahbarlari lavozimlarini butlanishi toʻgʻrisida

MAʼLUMOT

T/rHarbiy okrug, mudofaa ishlari boshqarmalari va boʻlimlari nomlanishi Taʼlim muassasalari nomlanishiCHQBT fani oʻqitilayotgan taʼlim muassasalari soni CHQBT rahbarlariCHQBTga jalb etilgan oʻquvchilar soni:shtat boʻyicha lavozimlar soniJAMI ishlayotganlarVakant lavozimlar soniIshlayotganlardan:“CHQBT rahbari” mutaxassisligi boʻyicha OTM bitiruvchilariQurolli Kuchlar pensionerlariNomutaxassislar:Oʻgʻil bolalar Qiz bolalar Jami oʻquvchilar10-sinf(1 kurs)11-sinf(2 kurs)10-sinf(1 kurs)11-sinf(2 kurs)10-sinf(1 kurs)11-sinf(2 kurs)Jami123478910111213141516171819Qashqadaryo viloyatiUmumiy oʻrta taʼlim maktabiAkademik litseyTexnikumJami1.Gʻuzor tumaniUmumiy oʻrta taʼlim maktabiAkademik litseyTexnikumJami2.Dehqonobod tumaniUmumiy oʻrta taʼlim maktabiAkademik litseyTexnikumJami

Mantiqiy izoh: 7=8+9; 8=10+11+12; 17=13+15; 18=14+16; 19=13+14+15+16.

___________________ viloyati mudofaa ishlari boshqarmasi boshligʻi

___________________________________________________________

(harbiy unvoni, imzo, F.I.O.)

KELISHILDI:Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi_______________ viloyati hududiy boshqarmasiboshligʻi_________________________ (imzo, F.I.O.)KELISHILDI:Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi_______________ viloyati hududiy boshqarmasiboshligʻi________________________ (imzo, F.I.O.)gerbli muhr, sanagerbli muhr, sana

Taʼlim muassasalarida chaqiruvga qadar boshlangʻich tayyorgarlikni tashkil etish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 4-ILOVA

NAMUNA

Taʼlim muassasalarida chaqiruvga qadar boshlangʻich tayyorgarlik rahbari lavozimida faoliyat yuritayotgan Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari pensionerlari toʻgʻrisida

MAʼLUMOT

T/rViloyat va tuman (shaharlar) nomlanishiCHQBT fani oʻqitilayotgan taʼlim muassasalariIshlayotgan CHQBT fani oʻqituvchilari vazirlik va idoralar kesimida:nomlanishisoniMudofaa vazirligiIchki ishlar vazirligiFavqulodda vaziyatlar vazirligiDavlat xavfsizligi xizmatiMilliy gvardiyaBojxona qoʻmitasiJAMI1234567891011Qashqadaryo viloyatiUmumiy oʻrta taʼlim maktabiAkademik litseyTexnikumJami1.Gʻuzor tumaniUmumiy oʻrta taʼlim maktabiAkademik litseyTexnikumJami2.Dehqonobod tumaniUmumiy oʻrta taʼlim maktabiAkademik litseyTexnikumJami......Umumiy oʻrta taʼlim maktabiAkademik litseyTexnikumJamiJAMIUmumiy oʻrta taʼlim maktabiAkademik litseyTexnikumJami

___________________viloyati mudofaa ishlari boshqarmasi boshligʻi

___________________________________________________________

(harbiy unvoni, imzo, F.I.O.)

KELISHILDI:Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi_______________ viloyati hududiy boshqarmasi boshligʻi _____________________________________________(imzo, F.I.O.)KELISHILDI:Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi_______________ viloyati hududiy boshqarmasi boshligʻi _________________________________(imzo, F.I.O.)gerbli muhr, sanagerbli muhr, sana

Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 8-noyabrdagi 591-son qaroriga 2-ILOVA

Taʼlim muassasalarida chaqiruvga qadar boshlangʻich tayyorgarlik fani oʻquv-moddiy bazasini 2024 — 2028-yillarda bosqichma-bosqich taʼminlash

DASTURI

T/rHududlar nomiTaʼlim muassasalari nomlanishiCHQBT fani oʻqitilayotgan taʼlim muassasalari soni2024 — 2028-yillarda CHQBT sinfi jihozlanadigan taʼlim muassasalari soni2024-yil2025-yil2026-yil2027-yil2028-yilMoliyalashtirish manbalariMasʼul ijrochilar1.QoraqalpogʻistonRespublikasiUmumiy oʻrta taʼlim maktabi703140141141141140Mahalliy budjet mablagʻlari, qonunchilik bilan taqiqlanmagan boshqa mablagʻlarQoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi, Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligiAkademik litsey3111Texnikum2144454Jami7271451461461461442.Andijon viloyatiUmumiy oʻrta taʼlim maktabi745149149149149149Akademik litsey41111Texnikum3366777Jami7821561561571571563.Buxoro viloyatiUmumiy oʻrta taʼlim maktabi517104104103103103Akademik litsey3111Texnikum2044444Jami5401091091081071074.Jizzax viloyatiUmumiy oʻrta taʼlim maktabi546109109110109109Akademik litsey22Texnikum1533333Jami5631141121131121125.Qashqadaryo viloyatiUmumiy oʻrta taʼlim maktabi1 193238238239239239Akademik litsey41111Texnikum3266677Jami1 2292452452462472466.Navoiy viloyatiUmumiy oʻrta taʼlim maktabi3567271717171Akademik litsey22Texnikum1122223Jami36976737373747.Namangan viloyatiUmumiy oʻrta taʼlim maktabi690138138138138138Akademik litsey3111Texnikum2755566Jami7202402402402402408.Samarqand viloyatiUmumiy oʻrta taʼlim maktabi1 245249249249249249Akademik litsey711221Texnikum3777788Jami1 2892572572582592589.Surxondaryo viloyatiUmumiy oʻrta taʼlim maktabi941188188188188189Akademik litsey3111Texnikum2855666Jami97219419419519419510.Sirdaryo viloyatiUmumiy oʻrta taʼlim maktabi3066161616162Akademik litsey11Texnikum1122232Jami318646363646411.Toshkent viloyatiUmumiy oʻrta taʼlim maktabi852170170171171170Akademik litsey3111Texnikum3266677Jami88717717717817817712.Fargʻona viloyatiUmumiy oʻrta taʼlim maktabi942189189188188188Akademik litsey41111Texnikum3266677Jami97819619619519619513.Xorazm viloyatiUmumiy oʻrta taʼlim maktabi535107107107107107Akademik litsey22Texnikum2555555Jami56211411211211211214.Toshkent shahriUmumiy oʻrta taʼlim maktabi3226464646565Akademik litsey2445555Texnikum611211Jami3526970717171Respublika boʻyichaUmumiy oʻrta taʼlim maktabi9 8931 9781 9781 9791 9791 979Akademik litsey65201415106Texnikum3306262657170Jami10 2882 0602 0542 0592 0602 055

Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 8-noyabrdagi 591-son qaroriga 3-ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblanayotgan ayrim qarorlari

ROʻYXATI

1. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi yoshlarini harbiy xizmatga tayyorlash tizimini yanada takomillashtirish toʻgʻrisida” 2014-yil 18-dekabrdagi 348-son qarori.

2. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasining “Jismoniy tarbiya va sport davlat qoʻmitasi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida” 2017-yil 15-fevraldagi PQ-2779-son qarori)” 2017-yil 16-maydagi 288-son qaroriga ilovaning 27-bandi.

3. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimcha kiritish toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Yoshlarga oid davlat siyosati samaradorligini oshirish va Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi faoliyatini qoʻllab-quvvatlash toʻgʻrisida” 2017-yil 5-iyuldagi PF-5106-son Farmoni)” 2017-yil 12-sentabrdagi 712-son qaroriga ilovaning 28-bandi.

4. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek, baʼzilarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblash toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Jismoniy tarbiya va sport sohasida davlat boshqaruvi tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2018-yil 5-martdagi PF-5368-son Farmoni va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasi Jismoniy tarbiya va sport vazirligini tashkil etish toʻgʻrisida” 2018-yil 5-martdagi PQ-3583-son qarori)” 2018-yil 5-iyuldagi 508-son qaroriga 1-ilovaning 30-bandi.

5. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirishlar va qoʻshimcha kiritish toʻgʻrisida (“Xavfsizlik va mudofaa sohasidagi qonun hujjatlari takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida” 2019-yil 5-sentabrdagi OʻRQ-564-sonli Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining harbiy xizmatni oʻtash tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida” 2019-yil 12-sentabrdagi PQ-4447-son qarori)” 2020-yil 23-martdagi 179-son qaroriga ilovaning 6-bandi.

6. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasining “Normativ-huquqiy hujjatlar toʻgʻrisida” 2021-yil 20-apreldagi OʻRQ-682-son Qonuni)” 2022-yil 4-apreldagi 153-son qaroriga ilovaning 353-bandi.