SHNQ 2.03.15-23 “Energiya tejamkor devorbop toʻsuvchi konstruksiyalar. Binolar qurilishida avtoklavda tayyorlangan silikatli gazbeton bloklardan terilgan konstruksiyalar. Loyihalash va qurilish talablari” shaharsozlik normalari va qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida (162-son)
20.06.2023
Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining
buyrugʻi
[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2023-yil 19-iyulda hisobga olindi, hisob raqami 186]
Oʻzbekiston Respublikasining Shaharsozlik kodeksiga muvofiq buyuraman:
1. SHNQ 2.03.15-23 “Energiya tejamkor devorbop toʻsuvchi konstruksiyalar. Binolar qurilishida avtoklavda tayyorlangan silikatli gazbeton bloklardan terilgan konstruksiyalar. Loyihalash va qurilish talablari” shaharsozlik normalari va qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
2. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi hamda Sogʻliqni saqlash vazirligi bilan kelishilgan.
3. Ushbu buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Vazir B. ZAKIROV
Toshkent sh.,
2023-yil 20-iyun,
162-son
Kelishildi:
Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vaziri birinchi oʻrinbosari O. QUDRATOV
2023-yil 3-iyun
Energetika vaziri J. MIRZAMAHMUDOV
2023-yil 24-may
Sogʻliqni saqlash vaziri A. INOYATOV
2023-yil 15-may
Favqulodda vaziyatlar vaziri A. KULDASHEV
2023-yil 12-may
Oʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining 2023-yil 20-iyundagi 162-son buyrugʻiga ILOVA
SHNQ 2.03.15-23 Energiya tejamkor devorbop toʻsuvchi konstruksiyalar. Binolar qurilishida avtoklavda tayyorlangan silikatli gazbeton bloklardan terilgan konstruksiyalar. Loyihalash va qurilish talablari
Mazkur shaharsozlik normalari va qoidalari (bundan buyon matnda SHNQ deb yuritiladi) qurilishda avtoklavda tayyorlangan silikatli gazbeton bloklardan (bundan buyon matnda gazbeton bloklar deb yuritiladi) terilgan konstruksiyalarni loyihalash va qurilish talablarini belgilaydi.
1-bob. Qoʻllanish doirasi
1. SHNQ gazbeton bloklardan quriladigan binolar va konstruksiyalarga ishlab chiqiladigan texnik shartlar, loyiha hujjatlari uchun, shuningdek, binolarni qurish va rekonstruksiya qilishda ishlatiladi.
2. Mazkur talablar barcha turdagi turar joy va jamoat binolariga taalluqlidir.
2-bob. Texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar
3. Mazkur SHNQ da quyidagi texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar keltirilgan:
GOST 31359-2007 — Avtoklavda tayyorlangan gʻovakli betonlar. Texnik shartlar (rasmiy manba: GOST 31359-2007 Betoni yacheistie avtoklavnogo tverdeniya. Texnicheskiye usloviya);
GOST 31360-2007 — Avtoklavda tayyorlangan gʻovakli betondan armaturalanmagan devorbop buyumlar. Texnik shartlar (rasmiy manba: GOST 31360-2007 Izdeliya stenovie nearmirovannie iz yacheistogo betona avtoklavnogo tverdeniya. Texnicheskiye usloviya);
GOST 12730.1-2020 — Betonlar. Zichlikni aniqlash usullari (rasmiy manba: GOST 12730.1-2020 Betoni. Metodi opredeleniya plotnosti);
GOST 10180-2012 — Betonlar. Mustahkamlikni aniqlash usullari (rasmiy manba: GOST 10180-2012 Betoni. Metodi opredeleniya prochnosti);
GOST 24452-80 — Betonlar. Prizmali mustahkamlik, bikirlik moduli va Puasson koeffitsiyentini aniqlash usullari (rasmiy manba: GOST 24452-80 Betoni. Metodi opredeleniya prizmennoy prochnosti, modulya uprugosti i koeffitsiyenta Puassona);
GOST 27005-2014 — Yengil va gʻovakli betonlar. Oʻrtacha zichlikni nazorat qilish qoidalari (rasmiy manba: GOST 27005-2014 Betoni legkiye i yacheistie. Pravila kontrolya sredney plotnosti);
GOST 31356-2007 — Sement bogʻlovchilarda quruq qurilish aralashmasi. Sinov usullari (rasmiy manba GOST 31356-2007 Smesi suxiye stroitelnie na sementnom vyajushem. Metodi ispitaniy);
GOST 30494-2011 — Turar-joy va jamoat binolari. Xonalarda mikroiqlim koʻrsatkichlari (rasmiy manba: GOST 30494-2011 Zdaniya jilie i obshestvennie. Parametri mikroklimata v pomesheniyax);
GOST 12.1.005-88 — Mehnat xavfsizligi standartlari tizimi. Ish hududining havosiga umumiy sanitariya-gigiyena talablari (rasmiy manba: GOST 12.1.005-88 Sistema standartov bezopasnosti truda. Obshiye sanitarno-gigiyenicheskiye trebovaniya k vozduxu rabochey zoni);
GOST 27296-2012 — Binolar va inshootlar. Toʻsuvchi konstruksiyalarning tovush izolyatsiyasini oʻlchash usullari (rasmiy manba: GOST 27296-2012 Zdaniya i soorujeniya. Metodi izmereniya zvukoizolyatsii ograjdayushix konstruksiy);
GOST 24992-2014 — Toshdan yasalgan konstruksiyalar. Toshdan qurilgan devordagi yopishish kuchini aniqlash usuli (rasmiy manba: GOST 24992-2014 Konstruksii kamennie. Metod opredeleniya prochnosti ssepleniya v kamennoy kladke);
SHNQ 2.08.01-19 — Turar joy binolari;
SHNQ 2.08.02-09 — Jamoat binolari va inshootlari;
QMQ 2.01.08-19 — Shovqindan himoya;
QMQ 2.01.03-19 — Seysmik hududlarda qurilish;
QMQ 2.01.01-94 — Loyihalash uchun iqlim va fizik-geologik maʼlumotlar;
QMQ 2.01.04-18 — Qurilish issiqlik texnikasi;
QMQ 2.03.07-98 — Tosh va armaturalangan toshli konstruksiyalar;
QMQ 2.03.01-96 — Beton va temir-beton konstruksiyalar;
QMQ 2.03.02-96 — Zich silikat betondan yasalgan temir-beton va beton konstruksiyalari;
SanQvaM 0331-16 — Oʻzbekiston iqlim sharoitida turar-joy binolarini loyihalash, qurish, ularga texnik xizmat koʻrsatishning sanitariya qoidalari va normalari.
3-bob. Atamalar va taʼriflar
4. Mazkur SHNQ da quyidagi atamalar tegishli taʼriflari bilan qoʻllanilgan:
avtoklav — yuqori harorat va bosimni taʼminlab beruvchi germetik yopiq uskuna boʻlib, qurilish materiallari sanoatida kimyoviy jarayonlarning borishini yoki ularning tezlashishini taʼminlashda qoʻllaniladi;
blok — oʻlchamlari uzunligi boʻyicha 250 mmdan, balandligi 140 mmdan, qalinligi 120 mmdan katta boʻlgan, yengillashtirish uchun boʻshliqli va/yoki gʻovak strukturaga ega boʻlgan devorbop material;
gʻovakli beton — gʻovak tuzilishga ega beton;
gazbeton — gʻovakli betonlarning turi boʻlib, beton aralashmasida aluminiy pastasi yoki kukuni yordamida gaz ajralib chiqishi orqali gʻovak hosil qilinishiga asoslangan texnologiyada ishlab chiqariladigan qurilish materiali. Qotirish usuliga koʻra gazbeton avtoklavda yoki avtoklavsiz tayyorlanishi mumkin;
gazbeton blok — avtoklavda tayyorlangan silikatli gazbeton blok;
gazbeton bloklar terimi — qurilish qorishmasi bilan oʻzaro yopishtirilgan (yelimlangan), muayyan tarzda ustma-ust terilgan bloklardan iborat qurilish konstruksiyasi boʻlib, bino devorlarini tiklashda qoʻllaniladigan yuk koʻtaruvchi va/yoki toʻsuvchi konstruksiyalarni tiklashda qoʻllaniladi;
silikatli materiallar — kremniy oksidi va kalsiy gidroksidi birikmasidan hosil boʻladigan qurilish materiallari;
avtoklavda tayyorlangan silikatli gazbeton blok — blok shaklidagi, asosiy xomashyosi maydalangan kvars qumi va ohaktosh boʻlgan va avtoklavda tayyorlangan gʻovakli qurilish materiali.
4-bob. Umumiy qoidalar
5. Ushbu SHNQ dan gazbeton bloklaridan quriladigan kam qavatli (3 qavatgacha boʻlgan) binolar hamda oraliqlari ushbu bloklar bilan toʻldiriladigan koʻp qavatli karkasli binolar uchun, shuningdek mavjud binolarni rekonstruksiya qilish va yangi quriladigan karkasli binolarda qoʻllash uchun loyiha, texnologik hujjatlarni ishlab chiqishda foydalaniladi.
6. Seysmikligi 7, 8 va 9 ball boʻlgan qurilish maydonlaridagi turar-joy va jamoat binolarining qurilishida gazbeton bloklarini QMQ 2.01.03 va SHNQ 2.08.01 talablari boʻyicha qoʻllash lozim.
7. Konstruksiyalarning zarur boʻlgan hollarda deformatsiyalar hamda yoriqlarning hosil boʻlishi va kengayishi boʻyicha yuk koʻtaruvchanlik qobiliyati SHNQ 2.08.01, SHNQ 2.08.02, QMQ 2.01.03 va QMQ 2.03.07 ga muvofiq hisoblanishi kerak.
8. Gazbeton bloklari koʻp qavatli (3 qavatli va undan yuqori) turar-joy va jamoat binolarini karkasli usul bilan qurishda QMQ 2.01.03 talablari boʻyicha qoʻllanilishi lozim.
Bunda, gazbeton bloklar hech qanday cheklovlarsiz toʻldiruvchi sifatida ishlatilishi mumkin.
9. Gazbeton bloklaridan tiklanadigan yuk koʻtaruvchi devorlarga ega boʻlgan binolar qavatlarining ruxsat berilgan soni QMQ 2.01.03 va SHNQ 2.08.01 talablarini hisobga olgan holda, 2 qavatdan oshmasligi lozim.
10. Deformatsion choklarni hisobga olgan holda gazbeton bloklar bilan karkaslar oraliqlarini toʻldirishda tashqi toʻsuvchi konstruksiyalar QMQ 2.01.03 talablariga javob berishi kerak.
11. Gazbeton bloklardan qurilgan ichki devorlar va pardevorlar SHNQ 2.01.02 va QMQ 2.01.08 boʻyicha tovush izolyatsiyasi va olovbardoshlik talablariga javob berishi kerak.
5-bob. Umumiy texnik talablar
12. Binolar qurilishida qoʻllaniladigan gazbeton bloklar GOST 31359 va GOST 31360 talablariga javob berishi lozim.
13. Turar-joy va jamoat binolari qurilishida devorlarni terish uchun qoʻllaniladigan gazbeton bloklarining zichlik boʻyicha markasi GOST 27005 va GOST 12730.1 boʻyicha D 600 dan oshmasligi lozim.
14. Turar-joy va jamoat binolari qurilishida devorlarni terish uchun qoʻllaniladigan gazbeton bloklarining mustahkamlik boʻyicha sinfi GOST 10180 boʻyicha B 1,5 dan past boʻlmasligi zarur.
15. Gazbeton bloklar GOST 31359 ga muvofiq ishlab chiqilgan ishchi chizmalarda nazarda tutilgan yassi yoki profillashgan qirrali parallelepiped shakliga, shuningdek, ularni barmoqlar bilan qulay qisib koʻtarish uchun teshiklarga (chuqurlashtirilgan oʻyiqlarga) ega boʻladi.
16. Gazbeton bloklardan tayyorlanadigan konstruksiyalarni loyihalash jarayonida loyihalarda GOST 31359 va GOST 31360 talablariga muvofiq quyidagi asosiy tavsiflar aks ettirilishi kerak:
siqilishdagi mustahkamligi boʻyicha betonning sinfi — B;
oʻrtacha zichlik boʻyicha beton markasi — D;
sovuqbardoshlik boʻyicha beton markasi — F.
17. Gazbeton bloklarining maksimal oʻlchamlari mazkur SHNQning 1-jadvalida, ularning chiziqli oʻlchamlardan yoʻl qoʻyiladigan chegaraviy ogʻish qiymatlari ushbu SHNQning 2-jadvalida keltirilgan.
18. Gazbeton bloklar ushbu SHNQning 2-jadvalida koʻrsatilgan chegaraviy ogʻish qiymatlariga bogʻliq holda bloklar ikki toifaga boʻlinadi.
Izoh:
1. I toifadagi gazbeton bloklarning burchaklari va qirralaridagi chuqurligi 3 mm gacha boʻlgan nuqsonlar (koʻchgan joylar) ularni yaroqsizga chiqaruvchi nuqsonlar deb hisoblanmaydi.
2. Oʻlchamlarida yoʻl qoʻyiladigan chegaraviy ogʻishlar mavjud boʻlgan gazbeton bloklarning soni bir qadoqdagi gazbeton bloklar sonining 5 % dan oshmasligi lozim.
3. I toifadagi gazbeton bloklarni yelimlab terish tavsiya etiladi.
4. Gazbeton bloklarning teshiklari va qirralari boʻyicha koʻchgan joylarining oʻlchamlari: chuqurligi boʻyicha — 10 mm dan, uzunligi boʻyicha — 30 mm dan oshmasligi lozim.
6-bob. Gazbeton bloklar terimini yuk koʻtarish qobiliyati boʻyicha hisoblash
19. Kam qavatli (3 qavatgacha boʻlgan) turar-joy va jamoat binolarining gazbeton bloklardan tiklanadigan yuk koʻtaruvchi devorlarining elementlarini yuk koʻtarish qobiliyati boʻyicha hisoblashni QMQ 2.01.03 va QMQ 2.03.07 talablariga muvofiq amalga oshirish kerak.
20. Yuk koʻtaruvchi devor kesimining yuzasi 0,04 m2 dan kam boʻlmasligi va SHNQ 2.08.01, SHNQ 2.08.02 hamda QMQ 2.01.03 talablariga muvofiq boʻlishi lozim.
21. Gazbeton bloklar terimining siqilishga nisbatan hisobiy qarshiligi ushbu SHNQning 3-jadvalida keltirilgan.
22. Gazbeton bloklar terimi qorishmasining (yelimning) loyihaviy mustahkamligiga erishmaguncha yuklama berilganda blok terimining siqilishga nisbatan hisobiy qarshiliklarini ushbu qorishma markasi boʻyicha qabul qilish tavsiya etiladi. Yoz hamda qish faslida (muzlashga qarshi qoʻshimchalarsiz, erish bosqichida) terilib, qotib ulgurmagan blok terimining mustahkamligining hisobiy qarshiliklarini aniqlashda qorishmaning mustahkamligini nolga teng deb qabul qilish tavsiya etiladi.
* shuningdek, qorishmaning mustahkamligidan qatʼiy nazar yupqa qatlamli qorishma (yelim)da bajarilgan devor terimi uchun.
Izoh:
1. Gazbeton bloklar terimining siqilishga nisbatan hisobiy qarshiliklari terim qatorining balandligi 151 dan 200 mm va chok qalinligi 15 mm boʻlganda, 0,9 ga teng boʻlgan pasaytiruvchi koeffitsiyent bilan qabul qilinadi.
2. 2±1 mm chok qalinligiga ega boʻlgan qorishmalarda tiklangan terimning siqilishga nisbatan hisobiy qarshiliklarini, tajribalar bilan asoslanganda, 30 % gacha oshirishga yoʻl qoʻyiladi.
3. Gazbeton bloklar terimi qatorining balandligi 150 mm va undan kam boʻlganda terimning siqilishga nisbatan hisobiy qarshiliklari 0,8 ga teng boʻlgan pasaytiruvchi koeffitsiyentni hisobga olgan holda qabul qilinadi.
23. Gazbeton bloklardan tiklangan devorlarning vertikal yuklar va eguvchi momentlardan yuzaga keladigan nomarkaziy siqilishga nisbatan mustahkamligi quyidagi (1) formula boʻyicha aniqlanadi:
(1)
bu yerda:
R — gazbeton bloklar terimining siqilishga nisbatan hisobiy qarshiligi (3-jadval);
γb2 — yuklarning taʼsir qilish davomiyligini hisobga oluvchi va 0,8 ga teng qilib qabul qilinuvchi koeffitsiyent;
γb9 — beton konstruksiyalar uchun (hisobiy armatura bilan armaturalanmagan) ish sharoitlarini hisobga oluvchi va 0,9 ga teng qilib qabul qilinuvchi koeffitsiyent;
γb11 — silikatli gazbetonning 25 % va undan koʻproq foizli namlikni hisobga oluvchi va 0,85 ga teng qilib qabul qilinuvchi ish sharoitlari koeffitsiyenti;
γc — kesimining yuzasi 0,3 m2 va undan kam boʻlgan ustunlar hamda derazalar orasidagi devorlar uchun masshtabli koeffitsiyent, uning qiymati γs = 0,8 ga teng qilib qabul qilinadi;
b — derazalar orasidagi devor kengligi (deraza usti toʻsinlarining tayanish yuzasining uzunligini ayirgan holda), yaxlit devor boʻlgan holda b=1 pog. m (1 pog. m ga tushadigan yuklarning tegishli toʻplami bilan);
h — devor qalinligi;
eo — tasodifiy (0,02 m) va momentli M/Nn ekssentrisitetlar yigʻindisi;
M — hisoblanayotgan kesimda orayopma va shamol yukidan yuzaga keladigan eguvchi moment;
Nn = Σ Ni — 1 pog. m ga tushadigan barcha vertikal yuklar yigʻindisi.
— (2) formula boʻyicha aniqlanadigan koeffitsiyent:
(2)
bu yerda:
— uzoq vaqtli yuklar taʼsiri ostida yuzaga keladigan hisobiy boʻylama kuch;
— uzoq vaqtli yuklar taʼsiridan hosil boʻladigan ekssentrisitet;
— ushbu SHNQning 4-jadvali boʻyicha qabul qilinadigan koeffitsiyent.
Izoh:
Armaturalanmagan devor uchun η koeffitsiyentlarining qiymatlarini armaturalash foizi 0,1 va undan past boʻlgan devorlarniki kabi qabul qilinadi. Armaturalash koeffitsiyenti 0,1% dan yuqori va 0,3% dan past boʻlgan holatlar uchun η koeffitsiyentlari interpolyatsiya bilan aniqlanadi.
1-rasm. Gazbeton bloklardan tiklangan siqilgan devor va ustunlarning 𝛗 va mg koeffitsiyentlari epyuralari
a — pastdan va yuqoridan qoʻzgʻalmas tayanchlarga sharnirli tayangan devorlar;
b — pastda siqilgan va yuqorida elastik tayangan devorlar;
d — pastda siqilgan va yuqorida erkin tayangan.
24. Devorlar va ustunlarning gorizontal tayanchlarga tayanish sharoitlariga bogʻliq holda boʻylamasiga egilish koeffitsiyenti
tayanchlar qoʻzgʻalmas sharnirli boʻlganda l0 = H (1a-rasm);
bikir yuqori tayanch va qattiq siqilgan pastki tayanchda:
bir oraliqli binolar uchun l0 = 1,5H
koʻp oraliqli binolar uchun l0 = 1,25H
erkin turuvchi konstruksiyalar uchun l0 = 2H
tayanch kesimlari qisman siqilgan konstruksiyalar uchun — haqiqiy siqilish darajasini hisobga olgan holda, lekin l0 = 0,8H dan kam boʻlmagan qiymatda.
Bu yerda:
N — orayopmalar yoki boshqa gorizontal tayanchlar orasidagi masofa, gorizontal tayanchlar (orayopmalar) temirbetondan (govakli beton) boʻlganda — tayanch ichki yuzalari orasidagi masofa.
Izoh:
1. Devorlarga temir-beton (silikatli gazbeton) orayopmalar tayanganda 𝑙o = 0,9𝐻 deb qabul qilinadi, devorlarga toʻrt tomonidan tayanadigan monolit temir-beton orayopmalarda esa , 𝑙o = 0,8𝐻 deb qabul qilinadi.
2. Agar hisoblanadigan joy uchun yuk faqat elementning oʻz ogʻirligidan iborat boʻlsa, mazkur bobda koʻrsatilgan siqilgan elementlarning hisobiy balandligi 𝑙o 0,75 ga koʻpaytirish yoʻli bilan kamaytiriladi.
25. Boʻylamasiga egilish koeffitsiyenti (3) formula yordamida aniqlanadi.
(3)
Bu yerda:
— eguvchi moment taʼsir etuvchi kesim uchun boʻylamasiga egilish koeffitsiyenti, elementning hisobiy balandligi l0 dan kelib chiqib aniqlanadi;
φc — kesimning siqilgan qismi uchun boʻylamasiga egilish koeffitsiyenti, eguvchi moment taʼsiridagi tekislikda elementning haqiqiy balandligi N dan (5-jadval) kelib chiqib (4) formula boʻyicha aniqlanadi:
(4)
yoki egiluvchanlikdan kelib chiqib, (5)-formula boʻyicha aniqlanadi
(5)
bu yerda hc va ic — eguvchi moment taʼsiridagi tekislikda elastik devor koʻndalang kesimining siqilgan qismi balandligi va inersiya radiusi, hc = 1,5 – (h – 2e0).
26. l0 balandlikning oʻrtasidagi 1/3 qismida joylashgan kesimlarni hisoblashda balandligi h0 = H boʻlgan va sharnirli qoʻzgʻalmas tayanchlarga tayangan devor va ustunlar (eshik va derazalar oʻrtalaridagi oraliq devorlar) uchun φ va mg koeffitsiyentlarning qiymatlari ushbu element uchun aniqlangan φ va mg hisobiy qiymatlarga teng qilib, oʻzgarmas qilib olinadi. l0 ning chetki 1/3 qismlaridagi uchastkalarda kesimlarni hisoblashda φ va mg tayanchgacha chiziqli qonun boʻyicha 1 gacha oshiriladi.
Izoh: Egiluvchanlikning oraliq qiymatlarida φ koeffitsiyentlar interpolyatsiya qilish orqali aniqlanadi. Gazbeton bloklar terimining elastiklik xossasi α 6-jadval boʻyicha qabul qilinadi.
Izoh: Yengil qorishmalarda devorni terish uchun elastik xossa qiymatlari φ 0,7 ga teng boʻlgan kamaytiruvchi koeffitsiyentni hisobga olgan holda qabul qilinadi.
27. Pastki tayanchda siqilgan va yuqori tayanch elastik boʻlgan devorlar, derazalar hamda eshiklar oraligʻidagi oraliq devorlar uchun devor yoki ustunning 0,7H balandlikkacha pastki qismining kesimini hisoblashda φ va mg hisobiy qiymatlar qabul qilinadi. Devor yoki ustunning yuqori qismini hisoblashda ushbu kesimlar uchun φ va mg qiymatlar chiziqli qonun boʻyicha 1 gacha oshiriladi (1-b rasm).
28. Erkin turadigan devorlar va ustunlar uchun ularning pastki qismidagi (0,5H balandlikkacha) kesimlarni hisoblashda φ va mg hisobiy qiymatlar qabul qilinadi, yuqorigi yarmida esa φ va mg kattaliklar chiziqli qonuniyat boʻyicha 1 gacha oshiriladi.
29. Boʻylama va koʻndalang devorlarning kesishish joyida ularni bogʻlash ankerlash sharti bilan koeffitsiyentlar 1 ga teng qilib olinadi. Devorlar kesishish joyidan N masofada φ va mg koeffitsiyentlar erkin turgan tayanchlardagi kabi qabul qilinadi. Oraliq vertikal uchastkalar uchun φ va mg koeffitsiyentlar chiziqli intrepolyatsiya boʻyicha qabul qilinadi.
30. Eshik va deraza oʻrinlari bilan zaiflashgan devorlarda eshiklar va derazalar orasidagi oraliq devorlarni hisoblashda φ koeffitsiyent devorning egiluvchanligi boʻyicha qabul qilinadi.
31. Kengligi devor qalinligidan kichik boʻlgan tor ikki deraza yoki eshik oʻrtasidagi (orasidagi) devorlar uchun ham devor tekisligida uning hisobi amalga oshiriladi. Bunda ikki deraza yoki eshik oʻrtasidagi devorning hisobiy balandligi devordagi teshik (proyom) balandligiga teng ravishda olinadi, tayanchlar esa sharnirli qilib olinadi.
32. Devor balandligi boʻylab eguvchi momentning ishorasi almashgan epyurasida mustahkamlik boʻyicha hisob turli ishorali maksimal eguvchi momentlarga ega boʻlgan kesimlar uchun bajariladi.
2-rasm. Devor balandligi boʻylab eguvchi momentning ishorasi almashgan epyurasining sxemasi
33. Boʻylamasiga egilish koeffitsiyenti φs element qismining balandligi boʻyicha eguvchi momentning bir ishorali epyurasi chegarasida (6) va (7) formulalar boʻyicha olingan nisbatlar va egiluvchanliklarda aniqlanadi:
(6) yoki
(7) yoki
bu yerda:
H1 va H2 — devorlarning eguvchi moment epyurasi bir ishorali boʻlgan qismining balandliklari;
hc1; is1 va hc2; is2 — elementlarning siqilgan qismida maksimal eguvchi momentli kesimlaridagi balandliklari va inersiya radiuslari.
34. Yuk koʻtaruvchi va oʻz yukini koʻtaruvchi devorlarni hisoblashda tasodifiy ekssentrisitetni (20 mm ga teng boʻlgan kattalik) eʼtiborga olish lozim.
35. Choʻzilgan zonasida boʻylama armaturasi boʻlmagan, avtoklavda quritilgan silikat gazobetonlardan tayyorlangan, nomarkaziy yuklangan siqilgan devorlarda ekssentrisitetning eng katta qiymati (tasodifiy ekssentrisitetni qoʻshgan holda) quyidagilardan katta boʻlmasligi lozim:
yuklarning asosiy majmui uchun 0,9u;
yuklarning maxsus majmui uchun 0,95u.
Qalinligi 25 m va undan kichik boʻlgan devorlar uchun ushbu ekssentrisitet quyidagicha boʻlishi lozim:
yuklarning asosiy majmui uchun 0,8u;
yuklarning maxsus majmui uchun 0,85u.
Bunda kuch qoʻyilgan nuqtadan kesimning eng siqilgan chetigacha boʻlgan masofa devorlar va ustunlar (derazalar va eshiklar orasidagi oraliq devorlar) 2 m dan kam boʻlmasligi lozim. bu yerda u — elementning ogʻirlik markazidan uning A chetigacha ekssentrisitet tomon boʻlgan masofa (toʻgʻri burchakli kesimlar uchun .
36. Bloklardan koʻndalang (toʻrli) armatura bilan terilgan devorlarning hisobi (8) formula boʻyicha bajariladi:
(8)
bu yerda:
— hajmiy armaturalash foizi;
Rsw — ushbu SHNQning 7-jadvaliga muvofiq koʻndalang (toʻrli) armaturaning choʻzilishga boʻlgan hisobiy qarshiligi;
Vs va Vh — mos ravishda armatura va devorning hajmi.
Balandlik boʻylab toʻrlar orasidagi masofa (toʻrlar qadami) “s” boʻlganda () uyachalar oʻlchami (oʻqlarda) “s” boʻlgan A kesimli kvadrat shaklidagi gʻovakli toʻrlar uchun (9) formula bilan aniqlanadi:
(9)
37. Bir xil diametrli simlardan yasalgan va toʻgʻri toʻrtburchakli uyachalari oʻlchami c x c1 boʻlgan toʻrlar uchun (10) formula bilan aniqlanadi:
(10)
Koʻndalang (toʻrli) armaturalashning chegaraviy foizi 0,3 ga teng.
Koʻndalang (toʻrli) armaturaning choʻzilishga boʻlgan hisobiy qarshiliklari 7-jadval boʻyicha qabul qilinadi.
38. Kesim maydonining qismiga boʻladigan taqsimlangan yuklardagi devorning mahalliy siqilishga hisobi (11) formula orqali aniqlanadi:
(11)
bu yerda
Nc — mahalliy yukdan tushadigan vertikal siquvchi kuch (tayanch reaksiyasi);
— mahalliy yukdan hosil boʻladigan bosim epyurasining toʻliqligi bosim teng taqsimlanganda 1 ga teng qilib olinadi va kuchlanishlar epyurasi uchburchak shaklida boʻlsa (toʻsinlar, progonlar, peremichkalarning uchida) 0,5 ga teng qilib olinadi;
Aloc1 — bir nuqtaga qaratilgan yukning qoʻyilish maydoni;
Rb, loc — devorning ezilishga boʻlgan hisobiy qarshiligi, (12) va (13)-formulalar orqali aniqlanadi:
(12)
(13)
Aloc2 — hisobiy ezilish maydoni 3-rasm boʻyicha aniqlanadi.
3-rasm. Mahalliy siqish uchun hisobiy sxemalar:
a) devorning butun qalinligiga tayanish;
b) burchakdagi (devor burchagi va deraza yoki eshik orasi) butun qalinlikka tayanish;
d) toʻsinlarning (ularning qadami devor qalinligining ikki baravar qiymatidan kichik boʻlgandagi) bir tomonlama tayanishi;
e) toʻsinlarning (ularning qadami devor qalinligining ikki baravar qiymatidan katta boʻlgandagi) bir tomonlama tayanishi;
f) devorlarga ularning cheti yaqinida tushadigan mahalliy yuklama.
39. Aloc2 hisobiy maydonga ezilish maydoniga nisbatan simmetrik boʻlgan uchastka ham qoʻshiladi. Bunda quyidagi talablar bajarilishi lozim:
devorning butun qalinligi boʻylab mahalliy yuklamada hisobiy maydonga devor qalinligidan katta boʻlmagan uzunlikdagi uchastka (mahalliy yuklama chegarasidan har tarafga) qoʻshiladi (3-a rasm);
devorning butun qalinligi boʻylab mahalliy chetki yuklamada Aloc2 hisobiy maydon koʻndalang (toʻrli) armatura boʻlmaganida ezilish maydoniga (3-b rasm), koʻndalang (toʻrli) armatura boʻlganida Aloc2 ga teng boʻladi;
progon va balkalarning tayangan joylaridagi mahalliy yuklamalarda hisobiy maydonga eni progonning kirish chuqurligiga teng boʻlgan va uzunligi toʻsinga tutashgan oraliqlarning markazlari orasidagi masofaga teng boʻlgan uchastka qoʻshiladi (3-d rasm);
agar toʻsinlar orasidagi masofa (toʻsinlar qadami) devorning ikki qalinligidan katta boʻlsa, hisobiy maydon uzunligi toʻsinning ikki qalinligi va devorning ikki qalinligi yigʻindisi sifatida belgilanadi (3-e rasm);
devor kesimining qismiga qoʻyilgan mahalliy yuklamada hisobiy maydon 3-f rasm boʻyicha qabul qilinadi. Belgilangan turdagi yuklamalar bir nechta boʻlsa, hisobiy maydonlar ikki qoʻshni yuklar qoʻyilish nuqtalari orasidagi masofaning markazidan oʻtuvchi chiziqlar bilan chegaralanadi.
40. Agar devorning mahalliy siqilishga hisoblangan bir nuqtaga qoʻyilgan yuklarga boʻlgan mustahkamligi yetarli boʻlmasa, taqsimlovchi elementlarni (plitalar, yostiqchalar) oʻrnatish orqali ushbu mustahkamlikni koʻpaytirish mumkin (50% dan ortiq boʻlmagan miqdorga).
7-bob. Devorlar uchun konstruktiv talablar
1-§. Umumiy konstruktiv talablar
41. Gazbeton bloklardan devorni terish uchun quyidagi minimal bogʻlash talablari taʼminlanishi kerak:
quyi qator bloklariga nisbatan yuqori qator bloklarining siljishi taʼminlagan holda, bloklar qatorlab bogʻlanadi;
yarim blok qalinligida terishda bloklar qatorlarini zanjirli bogʻlanishini taʼminlash kerak. Balandligi 250 mm gacha boʻlgan bloklarni terishda bogʻlash blok balandligining 0,4 qismidan kam boʻlmasligi kerak (balandligi 200 mm boʻlgan bloklar uchun kamida 80 mm va balandligi 250 mm boʻlgan bloklar uchun kamida 100 mm). Balandligi 250 mm dan katta boʻlgan gazbeton blokni terishdagi bogʻlash oʻlchami 100 mmdan va blok balandligining 0,2 qismidan kam boʻlmasligi kerak;
bir blok qalinligida terishda bogʻlashni koʻndalang qatorlar orqali amalga oshirish mumkin (uch qatorli terim uchun bir qator koʻndalang), har xil qalinlikdagi bloklar boylama tartibida bogʻlanadi (bogʻlash chuqurligi terim qalinligi qiymatining 0,2 qismidan kam boʻlmasligi lozim).
42. Ikkita bogʻlanmagan qatlamni sterjenli, chiziqli yoki toʻrli bogʻlar bilan ulash orqali amalga oshirilgan terimga, qatlamlarni egiluvchan ulanishli koʻp qatlamli terim deb qaraladi.
43. Gazbeton bloklarni terish choklari yupqa qatlamli qorishmada bajarilishi kerak. Gorizontal va vertikal chokning qabul qilingan hisobiy qalinligi 2±1 mm. Konstruksiyadagi yupqa qatlamli qorishmaning haqiqiy qalinligi kamida 1 mm boʻlishi va 3 mm dan oshmasligi kerak.
44. Chokning haqiqiy qalinligi 3 mm dan katta boʻlsa, bu holat devorning mustahkamligini aniqlashda QMQ 2.03.07 yoki laboratoriya sharoitida GOST 24992 boʻyicha eʼtiborga olinishi kerak.
45. Tutash choklarning haqiqiy qalinligi 5 mm dan oshsa, devordagi gazbeton bloklar terimining hisobiy qarshiligi QMQ 2.03.07 va ushbu SHNQning 3-jadvali talabiga mos ravishda kamaytiriladi.
46. Yassi qirrali bloklarni terishda vertikal choklar qorishma bilan toʻliq toʻldirilishi kerak. Chetki qirralari profillangan yuzali gazbeton bloklarni qoʻllashda, devor yuzasida siljishga boʻlgan hisobiy qarshiligining 70 % dan oshishi, blok qalinligining kamida 40 % va vertikal choklarning butun balandligi boʻyicha qorishma bilan toʻldirilishi kerak. Egilishga ishlashga moʻljallangan armaturalangan terimda, jevorning egiluvchi qismidagi bloklar orasidagi vertikal choklar qirralarining shaklidan qatʼiy nazar qorishma bilan toʻliq toʻldirilishi lozim.
47. Armaturalashga boʻlgan ehtiyoj QMQ 2.03.07 ga muvofiq choʻkish deformatsiyasida yoriqlar ochilishini hisoblash yoʻli bilan aniqlanadi.
2-§. Armaturalash va deformatsiya choklari
48. Gazbeton bloklardan tayyorlangan yuk koʻtaruvchi konstruksiyalarni armaturalash SHNQ 2.08.01, SHNQ 2.08.02, QMQ 2.01.03 talablariga mos kelishi kerak.
49. Gorizontal armaturalashda katak oʻlchamlari 10×10 mm dan 35×35 mm gacha boʻlgan hamda uzilishga mustahkamligi 50 kN/m dan kam boʻlmagan kompozit armaturalovchi toʻrlardan, shu jumladan bazalt geotoʻrlardan, QMQ 2.01.03-19 talablariga muvofiq seysmik hududlarda foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Armatura, harorat oʻzgarishi va kirishishidan hosil boʻladigan yoriqlarning oldini olish maqsadida, gazbeton bloklar terimining gorizontal choklarida yoki beton belbogʻlarida, gorizontal choklariga parallel joylashtirilishi lozim. Gorizontal deformatsiyalanadigan boʻgʻinlarga ulangan devor choklarini kesishmaning balandligi boʻylab 500 mm dan ortiq boʻlmagan oraliq bilan armaturalash kerak.
50. SHNQ 2.08.01 boʻyicha gazbeton blokdan terilgan devordagi armatura kesimi maydoni devor kesimi yuzasi maydonining 0,02% dan kam boʻlmasligi kerak.
51. Ekspluatatsiya davrida yoʻl qoʻyib boʻlmaydigan yoriqlar hosil boʻlishini oldini olish maqsadida, harorat konsentratsiyasi va kirishish deformatsiyalari yuzaga kelishi mumkin boʻlgan joylarda harorat va kirishish choklari joylashtirilishi kerak.
52. Harorat va kirishish choklari orasidagi masofani hisoblash QMQ 2.03.07 talablariga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
53. Deformatsiya choklari elastik issiqlik izolyatsiyalovchi materiallar bilan toʻldirilishi kerak. Shu bilan birga, issiqlik izolyatsiyalovchi materialni xona bugʻlari bilan namlanishidan va atmosfera namligidan himoya qilish kerak.
54. Koʻtaruvchi va oʻz yukini koʻtaruvchi devorlarda yoriqlarning shakllanishi hamda ochilishi deformatsiyalarini hisoblash QMQ 2.03.01, QMQ 2.03.02 va QMQ 2.03.07 ga muvofiq amalga oshiriladi.
55. Ochiq yoriqlar hosil boʻlishini hisoblash QMQ 2.03.01, QMQ 2.03.02 va QMQ 2.03.07 boʻyicha amalga oshiriladi, shuningdek harorat oʻzgarishi va kirishish choklari orasidagi masofa hamda armaturalash talablari hisoblash natijalariga koʻra belgilanadi.
56. Choʻkish choklari bino balandligida 6 m dan ortiq farq boʻlganda, shuningdek blok seksiyalarining burilish burchagi 30° dan ortiq boʻlgan joylarda nazarda tutilishi kerak.
57. Vertikal choklarni qorishma bilan toʻldirmasdan terilgan devorning havo oʻtkazuvchanligiga kerakli qarshiligi taʼminlash, vertikal choklarni egiluvchan yoki kengayuvchan materiallar bilan yoki yaxlit pardozlovchi qatlamlarni tushirish bilan amalga oshirish kerak.
3-§. Konstruksiyalar tutashmasi
58. Yuk koʻtaruvchi va yuk koʻtaruvchi boʻlmagan yoki oʻz yukini koʻtaruvchi devorlar tutashgan joylarda, terishdagi sirgʻaluvchanlik va choʻkish natijasida yuzaga keladigan deformatsiyalarni hisobga olish kerak.
59. Yuklarning nisbiy farqi 30% dan koʻp boʻlmaganda, yuklanuvchi elementlar sathida yoki ular ostiga (yonma-yon joylashgan elementlarga tushadigan vertikal yuklarni taqsimlashga moʻljallangan) taqsimlovchi belbogʻlarni qurishda devorlarni bogʻlash yoʻli bilan biriktirishga yoʻl qoʻyiladi. Boshqa hollarda, devorlarni bogʻlamasdan birlashtirish tavsiya etiladi.
60. Devorga yukni uzatish qorishmaning adgeziyasi yoki ankerlash orqali amalga oshirilishi mumkin. Vertikal va gorizontal konstruksiyalarning birlashtirish tugunlarining yuklari QMQ 2.01.03, QMQ 2.03.07 va QMQ 2.01.07 talablariga muvofiq boʻlishi kerak.
8-bob. Yuk koʻtaruvchi elementlarga mahkamlash uchun konstruktiv talablar
61. Yuk koʻtaruvchi rama konstruksiya (karkas)ga toʻldiruvchi sifatida terilgan gazbeton bloklarni mahkamlash bogʻlovchi elementlar, qorishma yoki yelim choklarining adgeziyasi, shponkalar bilan (betondan, metaldan, boshqa materiallardan) yoki materiallarning bir-biriga ishqalanishini taʼminlovchi boshqa usul orqali amalga oshirilishi mumkin. Tiralgan devorlardagi vertikal yukning kichik qiymatlarda boʻlishi ishqalanish kuchi potensialini cheklaydi.
62. Yuk koʻtaruvchi karkasga mahkamlash usulini tanlashda toʻldiruvchi devordan yuk koʻtaruvchi karkasga gorizontal yuklarni toʻliq oʻtkazilishini taʼminlashi hamda devor va karkasning mustaqil deformatsiyalanish imkoniyatini saqlab qolishi kerak.
63. Gorizontal ravishda bogʻlovchi elementlar orasidagi masofa (yuqori qismdagi karkas elementiga mahkamlash) 3 m dan oshmasligi kerak. Bogʻlovchi elementlar orasidagi vertikal masofa (yuk koʻtaruvchi devorlarga va/yoki ustunlarga mahkamlash) 1,5 m dan oshmasligi kerak.
64. Toʻldiruvchi bloklar orasidagi va yuk koʻtaruvchi karkasning elementlari orasidagi deformatsiya choklari QMQ 2.01.03 ga muvofiq amalga oshirilishi kerak. Hisobiy deformatsiyalari natijasida oʻlchamlari oʻzgarganda toʻldiruvchi materiallarning elastiklik xususiyatlari saqlanishini taʼminlash kerak. Ichki va tashqi toʻldirish elementlari deformatsiya chokida namlik toʻplanishi ehtimolini istisno qilishi kerak.
9-bob. Ikki qatlamli devorlar uchun konstruktiv talablar
65. Toʻsuvchi qoplamaning asosiy konstruksion qatlami sifatida qoplama devor ishlasa, avtoklavda tayyorlangan silikatli gazobeton bloklardan tayyorlangan devor issiqlik izolyatori vazifasini bajaradi. Ikki qatlamli devorda qatlamlar konstruktiv jihatdan kamida 2 dona/m2 miqdorda bittalik elastik ulanish bilan biriktiriladi. Avtoklavda tayyorlangan silikatli gazobeton bloklardan tayyorlangan devorning yaxlitligi hisobi QMQ 2.01.07 ga muvofiq amalga oshiriladi.
66. Gazbeton bloklardan pardozlovchi terim devorning asosiy konstruktiv-issiqlik izolyatsiya qatlamiga yuklarni uzatib beruvchi ekran sifatida ishlaganda, qatlamlar bogʻi qatlamlar orasida gorizontal bosimlar uzatilishini taʼminlashi lozim.
67. Hisob natijalaridan qatʼi nazar, qatlamlar elastik bogʻlar bilan ulansa, ularning soni fasad yuzasi uchun kamida 5 dona/m2, fasadning burchak zonalari uchun esa kamida 8 dona/m2 ni (bino fasadining burchagi bilan tutashgan qoplama devorning deformatsion choklaridan 1,5 m gacha boʻlgan masofada) tashkil etishi lozim.
68. Qatlamlar birgalikda ishlasa, ular orasidagi bogʻlanish bikir boʻlishi hamda asosiy va pardozlovchi qatlamning koʻndalang terilgan qatorlari bogʻlamalar bilan taʼminlanishi lozim.
10-bob. Gazbeton bloklardan foydalanilganda binoni issiqlik texnikasi hisobining umumiy qoidalari
1-§. Binoning issiqlik texnik xossalariga qoʻyiladigan umumiy talablar
69. QMQ 2.01.04 ga muvofiq binoning issiqlik himoyalovchi qoplamasi quyidagi talablarga javob berishi lozim:
a) toʻsuvchi konstruksiyalarning issiqlik oʻtkazishga boʻlgan qarshiligi berilgan qiymatlardan (elementlarga qoʻyilgan talablar) kam boʻlmasligi lozim.
b) binoning nisbiy issiqlik himoyalovchi xossalari meʼyorlarda belgilangan (umumiy talablar) qiymatlarda boʻlishi lozim;
d) toʻsuvchi konstruksiyalar ichki yuzasining harorati minimal ruxsat etilgan qiymatlardan (sanitariya-gigiyena talablari) kichik boʻlmasligi lozim.
2-§. Binoning issiqlik texnikasi hisobi uchun konstruksiya elementlariga qoʻyiladigan talablar
70. Toʻsuvchi konstruksiyaning issiqlik oʻtkazishga boʻlgan normativ qarshilik qiymati, Ronorm, m2·oC/Vt, quyidagi (14) formula yordamida aniqlanadi:
(14)
bu yerda:
Rotr— toʻsuvchi konstruksiyalarning issiqlik oʻtkazuvchanlikka qarshiligining talab etilgan bazaviy qiymatlari, m2·oC/Vt, isitish davrining gradus-sutkasi, oC sut/yil, qurilish maydoniga qarab qabul qilinadi va QMQ 2.01.04 ning 2-jadvali boʻyicha aniqlanadi.
mp — qurilish hududining oʻziga xos xususiyatlarini inobatga oluvchi koeffitsiyent. Formula (14) boʻyicha hisoblanganda 1 ga teng qilib olinadi. Binoni isitish va ventilyatsiyasiga ketadigan issiqlik energiyasi sarfining solishtirma xossalari QMQ 2.01.04 talablariga muvofiq boʻlganda, mp koeffitsiyentining qiymatini kamaytirib olishga ruxsat etiladi. Bunda mp koeffitsiyentining qiymatlari devorlar uchun mp = 0,63 dan, yorugʻlik oʻtkazuvchi yengil konstruksiyalar uchun mp = 0,95 dan, boshqa toʻsuvchi konstruksiyalar uchun mp = 0,8 dan kichik boʻlmasligi lozim.
71. Binoni issiqlik himoyasi qoplamasi fragmentining (yoki toʻsuvchi konstruksiyaning istalgan alohida qatlami) issiqlik oʻtkazishga keltirilgan qarshiligi Ropr, m2·oC/Vt, harorat maydonlarining hisoblari natijalaridan foydalangan holda mazkur SHNQning 1-ilovasiga muvofiq hisoblanadi.
72. Binoni nisbiy issiqlik himoyasining meʼyorlanadigan qiymati (m2·oC/Vt) binoning isitiladigan hajmiga va QMQ 2.01.04 ning 2-jadvali boʻyicha qurilish maydoni uchun isitish davrining gradus-sutkasiga bogʻliq holda qabul qilinadi.
73. Binoning solishtirma issiqlik himoyasi xususiyati, ksirt, Vt/(m3 °C), ushbu SHNQning 2-ilovasi boʻyicha hisoblanadi.
74. Issiqlik oʻtkazuvchi qoʻshimchalar zonasida, burchaklar va deraza qiyaliklarida (otkoslarida) hamda zenit fonarlar toʻsuvchi konstruksiyasining ichki yuzasining harorati (yorugʻlik oʻtkazuvchi vertikal konstruksiyalar, yaʼni gorizontga nisbatan ogʻish burchagi 45° va undan yuqori boʻlgan konstruksiyalardan tashqari) tashqi havoning hisobiy harorati tn da ichki havoning shudring nuqtasidan past boʻlmasligi lozim.
75. Toʻsuvchi konstruksiyaning ichki yuzasi harorati QMQ 2.01.04 ga muvofiq issiqlik oʻtkazuvchanlik boʻyicha bir jinsli boʻlmagan barcha zonalarning harorat maydonlari hisobi natijalari boʻyicha yoki akkreditatsiyalangan laboratoriyaning iqlim kamerasida oʻtkazilgan sinovlar natijasi boʻyicha aniqlanishi lozim.
76. Shudring nuqtasini aniqlash uchun ichki havoning nisbiy namligi quyidagicha qabul qilinishi lozim:
turar-joy binolari, shifoxonalar, dispanserlar, ambulator-poliklinikalari, tugʻruqxonalar, qariyalar va imkoniyati cheklanganlar uchun internatlar, maktablar, maktabgacha taʼlim muassasalari va mehribonlik uylari uchun — 55%;
oshxonalar uchun — 60 %;
yuvinish xonalari uchun — 65 %;
kommunikatsiyalari boʻlgan yertoʻlalar va issiq yertoʻlalar uchun — 75 %;
turar-joy binolarining issiq chordoqlari uchun — 55 %;
jamoat binolarining boshqa xonalari uchun (yuqorida keltirilganlardan tashqari) — 50%.
77. Devorning issiqlik oʻtkazuvchanligi hisobiy koeffitsiyentlari mazkur SHNQ ning 3-ilovasiga muvofiq yoki issiqlik-fizik xossalari maʼlum boʻlgan materiallardan tayyorlangan tashqi devorning oldindan qabul qilingan loyihasi boʻyicha namlik rejimi hisobi natijalarini inobatga olib qabul qilinadi.
78. Tashqi devorning qabul qilingan konsturksiyasi issiqlik oqimiga nisbatan perpendikulyar yoʻnalishda suvoq (shtukaturka), bugʻ izolyatsiyasi va pardozlash qatlamlari bilan birga n elementar qatlamlarga kesiladi. Bunda tashqi devor materialining har bir qatlami kamida ikkita elementar qatlamga kesilishi lozim.
79. Konstruksiyaning bir oʻlchamli kesimi qalinligi boʻyicha harorat taqsimlanishi (15)-formula bilan aniqlanadi:
(15)
bu yerda tichki ttashqi — mos ravishda, ichki va tashqi havoning hisobiy harorati (eng sovuq oy uchun oʻrtacha qiymat), °C;
— tashqi devor qatlamlarining n-chi qatlami termik qarshiligi, m2·oC/Vt.
80. QMQ 2.01.04 boʻyicha olingan haroratlarga muvofiq har bir boʻlingan n-chi elementar qatlam uchun toʻyingan suv bugʻining parsial bosim qiymati En, Pa deb belgilanadi.
81. Bir oʻlchamli kesim qalinligi boʻylab parsial bosimlarning taqsimlanishi quyidagi formula yordamida hisoblanadi:
) (16)
bu yerda eichki – etashqi — mos ravishda, ichki va tashqi havoning parsial bosimi, Pa;
Rn — toʻsuvchi konstruksiya kesimining boʻlingan har bir n-chi elementar qatlamidagi suv bugʻining parsial bosimi, Pa;
— toʻsuvchi konstruksiya kesimining boʻlingan n-chi elementar qatlamining bugʻ oʻtkazuvchanlikka qarshiligi, (m2·soat Pa)/mg.
3-§. Sanitariya-gigiyena talablari
82. Gazbeton bloklardan turar-joy binolarini loyihalash va ulardan foydalanishda SanQvaN 0331-16 sanitariya-gigiyena talablariga rioya qilish kerak.
11-bob. Gazbeton bloklardan tayyorlangan tovush oʻtkazmaydigan konstruksiyalarga qoʻyiladigan talablar
83. Devorning tovush izolyatsiyalovchi xususiyatlari gazbeton bloklarning zichligi va terish qorishmasi zichligiga bogʻliq boʻlib, qorishma chokining qalinligi QMQ 2.01.08 talablariga javob berishi kerak.
84. Ichki toʻsuvchi konstruksiyalarning (devorlar va pardevorlarning) meʼyorlashtirilgan parametri Rw, dB havo shovqinining izolyatsiya indeksi hisoblanadi.
85. Ichki toʻsuvchi konstruksiyalarning havo shovqini izolyatsiyasining talab qilinadigan meʼyoriy koʻrsatkichlari Rw QMQ 2.01.08 ning 5-jadvalida keltirilgan.
86. Bir qavatli toʻsuvchi konstruksiyalarning havo shovqini izolyatsiyasining indeksi havo shovqinidan izolyatsiyaning hisobiy chastotali xossalari asosida aniqlanishi va QMQ 2.01.08 talablariga muvofiq baholash egri chizigʻi bilan taqqoslanishi kerak.
87. Pardozlash qatlamlarini hisobga olgan holda havo shovqinidan izolyatsiyalashning haqiqiy koʻrsatkichlari va tutash konstruksiyalarga ulanishlarning bajarilishi GOST 27296 boʻyicha dala sinovlari asosida aniqlanishi kerak.
88. Yelim yoki oddiy qorishma asosidagi gazbeton bloklardan terilgan devorning havo shovqinidan izolyatsiyalashning taxminiy hisobiy koʻrsatkichlari ushbu SHNQning 8-jadvalida keltirilgan.
12-bob. Gazbeton bloklardan devorlarni pardozlash
89. Mazkur SHNQning 88-bandi talablarini hisobga olgan holda gazbeton bloklardan pardozlanmagan devorlarni terishga ruxsat beriladi.
90. Devorning namlik kuchli taʼsir qiladigan joylarida va gorizontal konstruksiyalarda (deraza tokchalari, otmostkaga (nishab yoʻlkaga) tutashgan joylar, soyabonlarning qoplamalari, balkon plitalarining chiqish joylari, arxitektura elementlari va boshqalar) gazbeton bloklar botqoqlanishdan himoyalangan boʻlishi kerak.
91. Gazbeton bloklardan terilgan devorlarni pardozlash ikki turga boʻlinadi:
devorga yopishtiriluvchi (boʻyash, surtish, suvash, donabay mahsulotlari bilan qoplash);
mexanik ravishda oʻrnatiladigan (osma qoplamalar va boʻshliqli qoplama devor).
92. Pardozlash qoplamalariga (materiallar, tizimlar, mahsulotlar) qoʻyiladigan talablar pardozlanayotgan konstruksiyalarning foydalanish tartibiga qarab belgilanadi.
93. Adgeziyali tiklangan devorning pardozlash qoplamalariga qoʻyiladigan talablar ushbu SHNQning 9-jadvalida, bunday qoplamalar uchun suvoqlarga qoʻyiladigan talablar mazkur SHNQning 10-jadvalida keltirilgan.
94. Pardozlash ishlarini boshlashdan oldin terilgan devorning namligi meʼyorlashtirilmaydi. Isitiladigan binolarning devorlariga tashqi suvoq ishlarini boshlashdan oldin tavsiya etilgan namlik devor qalinligiga koʻra oʻrtacha hajm boʻyicha 8% gacha boʻlishi mumkin. Organik erituvchilardagi birikmalarni qoʻllashda (surtishda), asosning namligiga qoʻyiladigan talablar bunday birikmalarni ishlab chiqaruvchisi tomonidan belgilanishi kerak.
Izohlar:
1. SHNQ 2.08.02 “Binolarning issiqlik muhofazasi”ga muvofiq, bugʻ oʻtkazuvchanligiga qarshiligi
bu yerda,
2. Havo boʻshligʻisiz bajariladigan ikki qatlamli devorning tashqi qatlami uchun bugʻ oʻtkazuvchanligiga qarshiligi
3. Barcha holatlarda konstruksiyalar botqoqlanishdan himoyalanishi uchun SHNQ 2.08.02 talablariga javob berishi kerak.
1 qalin qatlamli suvoqlarga oʻrtacha qatlam qalinligi 7 mm dan ortiq boʻlgan suvoqlar kiradi, yupqa qatlamlilarga — oʻrtacha qalinligi 7 mm yoki undan kam.
2 koʻp qatlamli suvoq tizimlarining tashqi qatlami uchun yuqoriroq mustahkamlik qabul qilinadi.
3 qurilish hududiga va foydalanish sharoitlariga qarab talab aniqlashtirilishi mumkin.
95. Pardozlash suvoq qatlamini qoʻllashdan oldin devor sirtini tayyorlash kerak. Bunda choklar va singan joylari soʻtib tashlanadi va taʼmirlash (suvoq) aralashmasi bilan toʻldiriladi, yelim va beton tomchilari kesib tashlanadi va silliqlanadi, chang ketkaziladi, devorning yutish qobiliyati (namlash yoki gruntlash orqali) bir xillashtiriladi.
96. Suvga asoslangan birikmalar bilan suvoq va boʻyoq ishlarini +5...25°C haroratda bajarish tavsiya etiladi. Havoning harorati yuqori boʻlganda, shuningdek quyoshli ob-havo sharoitida va shamol tezligi 10 m/s dan yuqori boʻlganda, tashqi qoplamaning yangi yotqizilgan qatlamlarini suvsizlanishdan himoya qilish choralari koʻrilishi kerak.
97. Mexanik mahkamlash bilan boʻlgan qoplamalarni oʻrnatish asosning namligidan qatʼi nazar va har qanday haroratda amalga oshirilishi mumkin.
98. Pardoz qoplamalarning mahkamlash elementlari vertikal (oʻz vaznidan) va gorizontal (shamolga oid) yuklarni qabul qilish uchun moʻljallangan boʻlishi kerak. Bogʻlovchi elementlarga qoʻyiladigan talablar ushbu SHNQning 70-bandida keltirilgan.
99. Silikatli gazbetonning oʻrtacha namligi 8% dan yuqori boʻlgan qoplama va silikatli gazbeton oʻrtasida havo boʻshligʻi boʻlgan donabay materiallardan yasalgan devorlarni qurishda, kondensatni devorning asosiy qatlamidan olib tashlash uchun konstruktiv choralarni koʻrish tavsiya etiladi.
100. Devorning gazbeton bloklari asosida tashqi issiqlik izolyatsiyasiga ega konstruksiyalarni loyihalashda devordan dastlabki namlikni olib tashlash mumkin boʻlishi kerak.
101. Issiqlik saqlovchi materialning bugʻ oʻtkazuvchanligi gazbetonning bugʻ oʻtkazuvchanligidan kattaroq boʻlgan holda, poydevorning har qanday namligida va isitkichning har qanday qalinligida isitkich va qoplama qatlami orasidagi havo boʻshligʻiga ega boʻlgan tashqi isitish tizimlarini oʻrnatish mumkin.
102. Isitkich uchun suvoq qatlami bilan tashqi isitish tizimlarini oʻrnatish silikatli gazbetonning oʻrtacha hajmli namligi 8% dan koʻp boʻlmagan hollarda tavsiya etiladi. Bunday tizimlarning bugʻ oʻtkazuvchanlikka qarshiligi mazkur SHNQning 9-jadvali 1b-bandi talabiga muvofiq boʻlishi kerak.
13-bob. Yongʻin xavfsizligi
103. Gazbeton bloklardan turar-joy binolarini loyihalash va qurishda yongʻin xavfsizligini taʼminlashda SHNQ 2.01.02 talablariga rioya qilinishi lozim.
SHNQ 2.03.15-23 Energiya tejamkor devorbop toʻsuvchi konstruksiyalar. Binolar qurilishida gazbeton konstruksiyalar. Loyihalash va qurilish talablariga 1-ILOVA
Gazbeton blokdan qurilgan binoning issiqlik himoyasi qoplamasi fragmentining issiqlik oʻtkazuvchanligiga keltirilgan qarshilikni hisoblash
Hisoblash binoning issiqlikdan himoya qiluvchi qobigʻining bir qismini mustaqil elementlar toʻplami sifatida koʻrsatishga asoslangan boʻlib, ularning har biri parcha orqali issiqlik yoʻqotilishiga taʼsir qiladi. Har bir elementdan kelib chiqadigan solishtirma issiqlik yoʻqotishlari elementni oʻz ichiga olgan tugun orqali va xuddi shu tugun orqali, lekin oʻrganilayotgan elementsiz issiqlik oqimini taqqoslash asosida topiladi.
1. Binoning issiqlik himoyasi qoplamasi fragmentining issiqlik oʻtkazuvchanligiga keltirilgan qarshilik 𝑅okel, (𝑚2 ∙ ℃)/𝑊, (1) formula bilan aniqlanishi kerak.
(1)
bu yerda Roshart — binoning issiqlik himoyasi qoplamasi fragmentining yoki maxsus toʻsuvchi konstruksiyaning issiqlik oʻtkazuvchanligiga maydon boʻyicha (𝑚2 ∙ ℃)/𝑊;
lj — binoning issiqlik himoyasi qoplamasining yoki maxsus toʻsuvchi konstruksiyaning 1 m2 parchasi uchun j-turdagi chiziqli bir xil boʻlmaganlik uzunligi, m/m2;
ψj — j-turdagi chiziqli bir xil boʻlmaganlik orqali solishtirma issiqlik yoʻqotilishi, W/(m · °C);
nk — binoning issiqlik himoyasi qoplamasining yoki tanlangan toʻsuvchi konstruksiyaning 1 m2 parchasi uchun k-turdagi nuqta bir xil boʻlmaganliklar soni, dona/m2;
χk — k-turdagi nuqta bir xil boʻlmaganligi orqali solishtirma issiqlik yoʻqotilishi, Vt/°C;
𝑎i — (2) formula boʻyicha binoning issiqlik himoyasi qoplamasining 1 𝑚2 parchasi yoki maxsus toʻsuvchi konstruksiyaning 1 𝑚2 uchun i-turidagi tekis konstruksiya elementning maydoni, 𝑚/𝑚2;
(2)
bu yerda 𝐴i — fragmentning i-qismining maydoni, 𝑚2;
𝑈i — (3) formula boʻyicha binoning issiqlik himoyasi qoplamasi fragmentining bir xil i-qismining issiqlik uzatish koeffitsiyenti (i-turdagi tekis element orqali solishtirma issiqlik yoʻqotilishi), 𝑊/(𝑚2 ∙ ℃).
(3)
2. Issiqlik texnik bir xillik koeffitsiyenti, r, konstruksiyani izolyatsiyalash (isitish) samaradorligini tavsiflovchi yordamchi qiymat (4) formula bilan aniqlanadi:
(4)
— qiymati shartli ravishda binoning issiqlik himoyasi qoplamasi fragmentining barcha qismlarining shartli issiqlik oʻtkazuvchanlik qarshilik qiymatlarini maydon boʻyicha oʻrtacha hisoblash yoʻli bilan (5) formula boʻyicha aniqlanadi.
(5)
bu yerda 𝑅o,ishart — i-turdagi binoning issiqlik himoyasi qoplamasi bir xil fragmentining issiqlik oʻtkazuvchanligiga shartli qarshilik, 𝑚2 ∙ ℃/𝑊, (6) formuladan foydalangan holda eksperimental yoki hisoblash yoʻli bilan aniqlanadi.
(6)
bu yerda 𝑎i — ushbu ilovaning 3-jadvali boʻyicha olingan, toʻsuvchi konstruksiyaning ichki yuzasi issiqlik uzatish koeffitsiyenti, 𝑊/(𝑚2 ∙ ℃);
at — ushbu ilovaning 1-jadvali boʻyicha olingan, toʻsuvchi konstruksiyaning tashqi yuzasi issiqlik uzatish koeffitsiyenti, 𝑊/(𝑚2 ∙ ℃);
Rs — parchaning bir xil qismi qatlamining issiqlik qarshiligi, (𝑚2 ∙ ℃)/𝑊, ventilyatsiyalanmagan havo boʻshliqlari uchun ushbu ilovaning 2-jadvali boʻyicha, moddiy qatlamlar uchun (7) formula boʻyicha aniqlanadi:
(7)
bu yerda 𝛿s — qatlam qalinligi, m;
λs — konstruksiyaning ish sharoitida qatlam materialining issiqlik oʻtkazuvchanligi, 𝑊/(𝑚2 ∙ ℃);
— moddiy qatlamning ish sharoitlari koeffitsiyenti, birliklarning ulushi, (8) formula boʻyicha aniqlanadi. Maʼlumotlar yoʻq boʻlganda, u 1 ga teng deb qabul qilinadi:
(8)
bu yerda Ro — nazorat sinovlaridan soʻng termal qarshilik (muzlash-eritish sikllarini oʻtkazishdan oldin), (𝑚2 ∙ ℃)/𝑊;
— termal qarshilik, (𝑚2 ∙ ℃)/𝑊, N shartli yillik sikllardan keyin.
Issiqlik izolyatsiyasi qatlami s materiali uchun energiya samaradorligi 𝜀s, (𝑦𝑖𝑙 ∙ 𝑚3 ∙ ℃)/(𝑊 ∙ 𝑠𝑜`𝑚), (9) formula boʻyicha hisoblanadi:
(9)
bu yerda NEs — tegishli standartlarga muvofiq har bir turdagi material uchun belgilangan issiqlik izolyatsiyasi qatlami materialining samarali ishlash muddati, yil;
Cs — issiqlik izolyatsiyasi qatlami materialining narxi, soʻm/m3.
3. Chiziqli issiqlik-texnikaviy bir xil boʻlmaganlik tufayli solishtirma issiqlik yoʻqotishlari ichki havo harorati tt da konstruksiya tugunining ikki oʻlchovli harorat maydonini hisoblash natijalari bilan (10) formula yordamida aniqlanadi:
(10)
bu yerda ti — ichki havoning hisobiy harorati, ℃;
tt — tashqi havoning hisobiy harorati, °C;
ΔQjL — (11) formula boʻyicha aniqlanadigan 1 chiziqli metrga toʻgʻri keladigan j-turdagi chiziqli issiqlik-texnikaviy bir xil boʻlmaganlik tufayli qoʻshimcha issiqlik yoʻqotishlari, W/m.
(11)
bu yerda QjL— harorat maydonini hisoblash natijasi boʻlgan, tutashgan joyining 1 chiziqli metriga toʻgʻri keladigan j-turdagi chiziqli issiqlik-texnikaviy bir xil boʻlmaganlik hisobiy maydoni orqali issiqlik yoʻqotilishi, W/m;
Qj,1 va Qj,2 — j-turdagi chiziqli issiqlik-texnikaviy bir xil boʻlmaganlik hududning harorat maydonini hisoblashda hisobiy maydoniga kiritilgan parchaning bir xil qismlari boʻlimlari orqali issiqlik yoʻqotilishi, W/m, (12) formulalar bilan aniqlanadi:
yoki
(12)
bu yerda Sj.1, Sj.2 — harorat maydonini hisoblashda hisobiy maydoniga kiritilgan konstruksiyaning bir xil qismlarining joylari, m2;
Bunday holda, harorat maydonini hisoblashda Sj.1 + Sj.2 qiymati hisobiy sohaning maydoniga teng.
ψj — j-turdagi chiziqli issiqlik-texnikaviy bir xil boʻlmaganlik orqali solishtirma chiziqli issiqlik yoʻqotishlari, 𝑊/(𝑚2 ∙ ℃).
4. k-turdagi nuqtali issiqlik-texnikaviy bir xil boʻlmaganlik tufayli solishtirma issiqlik yoʻqotishlari nuqta issiqlik-texnikaviy bir xil boʻlmaganlikni oʻz ichiga olgan konstruksiyaning uch oʻlchovli harorat maydonini hisoblash natijalari bilan aniqlanadi, (13) formula boʻyicha
(13)
bu yerda ΔQkK — k-turdagi nuqtali issiqlik-texnikaviy bir xil boʻlmaganlik tufayli qoʻshimcha issiqlik yoʻqotishlari, W, (14) formula boʻyicha aniqlanadi.
(14)
bu yerda Qk — harorat maydonini hisoblash natijasi boʻlgan k-turidagi nuqtali issiqlik-texnikaviy bir xil boʻlmaganlikni oʻz ichiga olgan tugun orqali issiqlik yoʻqotishlari, W;
Qk — harorat maydonini hisoblash natijasi boʻlgan k-turidagi nuqtali issiqlik-texnikaviy bir xil boʻlmaganlikni oʻz ichiga olmagan xuddi shu tugun orqali issiqlik yoʻqotilishi, W.
5. Konstruksiya tugunining harorat maydonini hisoblash natijasi tugunning kesimida, shu jumladan ichki va tashqi yuzalarda haroratning taqsimlanishi hisoblanadi.
Tugunning ichki yuzasi orqali issiqlik oqimi (15) formula bilan aniqlanadi.
(15)
Tugunning tashqi yuzasi orqali issiqlik oqimi (16) formula bilan aniqlanadi.
(16)
ti, tt — mos ravishda ichki va tashqi havoning hisobiy haroratlari, °C;
rioʻrt, rtoʻrt — mos ravishda toʻsuvchi konstruksiyaning ichki va tashqi yuzalarining maydoni boʻyicha oʻrtacha haroratlari, °C;
ai, at — mos ravishda konstruksiya tugunining ichki va tashqi yuzalarining issiqlik uzatish koeffitsiyentlari, 𝑊/(𝑚2 ∙ ℃);
Si, St — toʻsuvchi konstruksiya tugunining ichki va tashqi yuzalarining maydonlari, m2;
6. Toʻsuvchi konstruksiyaning issiqlik oʻtkazuvchanligiga keltirilgan qarshilikni hisoblash tavsifi quyidagi qismlarni oʻz ichiga olishi kerak:
1) konstruksiyaning aniq nomi va uning bino qobigʻida egallagan joyini koʻrsatish;
2) konstruksiyani tashkil etuvchi barcha elementlarni sanab oʻtish.
Sanab oʻtilgan elementlarning har biri uchun taqdim etish:
1) elementning solishtirma geometrik xossasi (s, l yoki n);
2) elementning tarkibi va tuzilishini tushunishga imkon beruvchi sxema yoki chizma;
3) elementni oʻz ichiga olgan tugunning harorat maydoni;
4) tashqi va ichki havo haroratining harorat maydonini hisoblashda qabul qilingan, shuningdek, hisoblash sohasiga kiritilgan konstruksiya tugunining geometrik oʻlchamlari;
5) hisob-kitoblar natijasida olingan konstruksiyaning ichki yuzasidagi minimal harorat va tugun orqali issiqlik oqimi;
6) element orqali solishtirma issiqlik yoʻqotilishi; (5-6-kichik bandlar oʻrniga element orqali oldindan hisoblangan solishtirma issiqlik yoʻqotishlarini ularning hisob-kitoblarini oʻz ichiga olgan rasmiy, ommaviy hujjatga havola bilan ishlatish mumkin).
Izoh: Havo boʻshligʻining sirtlaridan birida aluminiy folga asosida aks ettiruvchi issiqlik izolyatsiyasi mavjud boʻlganda havo boʻshligʻining issiqlik qarshiligi,
0,40 — 0,02 m qalinlikdagi havo boʻshligʻi uchun;
0,45 — 0,03 m qalinlikdagi havo boʻshligʻi uchun;
0,50 — 0,05 m qalinlikdagi havo boʻshligʻi uchun.
7. Elementlarning geometrik va issiqlikdan himoya qilish xususiyatlari, shuningdek, oraliq hisoblash maʼlumotlarini toʻldirish shakli 3-jadvalda keltirilgan.
* ustuni aks ettirilmasligi mumkin.
SHNQ 2.03.15-23 Energiya tejamkor devorbop toʻsuvchi konstruksiyalar. Binolar qurilishida gazbeton konstruksiyalar. Loyihalash va qurilish talablariga 2-ILOVA
Gazbeton blokdan qurilgan binoning solishtirma issiqlik himoyalash xususiyatlarini hisoblash
1. Binoning solishtirma issiqlik himoyalash xususiyati kob, 𝑊/(𝑚2 ∙ ℃) (1) formula boʻyicha hisoblanadi:
(1)
bu yerda Ro,ikel — binoning issiqlikdan himoya qiluvchi qobigʻining i-chi parchasining issiqlik oʻtkazuvchanligiga keltirilgan qarshilik, (𝑚2 ∙ ℃)/𝑊;
— binoning issiqlikdan himoya qiluvchi qobigʻining tegishli parchasining maydoni, m2;
— binoning isitiladigan hajmi, m3;
— IDGS (Isitish davrining gradus sutkalari) hisob-kitobida qabul qilingan konstruksiyaning ichki yoki tashqi harorati oʻrtasidagi farqni hisobga oladigan koeffitsiyent;
— binoning umumiy issiqlik uzatish koeffitsiyenti, 𝑊/(𝑚2 ∙ ℃), (2) formula boʻyicha aniqlanadi:
(2)
— binoning ixchamlik koeffitsiyenti, m-1, (3) formula bilan aniqlanadi:
(3)
— maydonlar yigʻindisi (binoning issiqlikdan himoya qiluvchi qobigʻining barcha tashqi toʻsiqlarining ichki oʻlchoviga koʻra), 𝑚2.
Binoning issiqlikdan himoya qiluvchi qobigʻining fragmentlari toʻplami, ularning xossalari (1) formulada qoʻllaniladi, binoning isitiladigan qismi qobigʻini toʻliq yopishi kerak.
2. Issiqlikdan himoya qilishning solishtirma xususiyati bevosita bino qobigʻining barcha konstruksiyalarini tashkil etuvchi elementlarning xususiyatlari orqali (4) formula yordamida topilishi mumkin:
(4)
bu yerda Ro,iumum, ψj, χk — ushbu SHNQning 1-ilovasi boʻyicha olinadi;
Lj — bino qobigʻi boʻylab j-turdagi chiziqli bir xil boʻlmaganlikning umumiy uzunligi, m;
Nk — butun bino qobigʻi boʻylab k-turdagi nuqtalik bir xil boʻlmaganlikning umumiy soni, dona.
3. Binoning solishtirma issiqlik himoyasi xususiyatlarini hisoblash jadval shaklida tuziladi, unda quyidagi maʼlumotlar boʻlishi kerak:
1) binoning qobigʻini tashkil etuvchi har bir parchaning nomi;
2) har bir parchaning maydoni;
3) hisob-kitoblarga koʻra, har bir fragmentning issiqlik oʻtkazuvchanligiga keltirilgan qarshilik (ushbu SHNQning 1-ilovasi boʻyicha);
4) konstruksiya fragmentining ichki yoki tashqi harorati oʻrtasidagi IDGS (Isitish davrining gradus sutkalari) hisob-kitobida qabul qilinganlardan farqni hisobga oladigan koeffitsiyent.
Jadvalning shakli ushbu ilovaning 1-jadvalida keltirilgan.
SHNQ 2.03.15-23 Energiya tejamkor devorbop toʻsuvchi konstruksiyalar. Binolar qurilishida gazbeton konstruksiyalar. Loyihalash va qurilish talablariga 3-ILOVA
Gazbeton bloklarning hisobiy issiqlik texnik koʻrsatkichlari va ayrim turdagi devor terimlari uchun issiqlik oʻtkazuvchanlik koeffitsiyentlarining koʻrsatkichlari
1-jadvalda avtoklavda qotirilgan silikatli gazbetonning issiqlik oʻtkazuvchanlik koeffitsiyentlarining qiymatlari koʻrsatilgan, terishning choklari bundan mustasno.
Toʻliq korpusli devorlardan armaturalanmagan avtoklavda qotirilgan silikatli gazbetondan yasalgan mahsulotlarning devorning old qismi boʻylab (Uzunlik × Balandlik) 625 × 250 mm kattaligi bilan terishning suvoq choklarini devor terishlarining issiqlik oʻtkazuvchanlik koeffitsiyentiga taʼsiri quyidagicha aniqlanadi:
Hisoblash uchun biz gazbeton bloklardan yasalgan devorlarning muntazam takrorlanadigan parchasi olinadi (ushbu ilovaning 1-rasmi).
Devorlarni terishning quyidagi variantlari berilgan:
gorizontal va vertikal chokning oʻrtacha qalinligi bilan yelimda;
qorishma qalinligi 2 mm (ushbu ilovaning 1, a-rasmi);
10 mm gorizontal va vertikal terim choklarining oʻrtacha qalinligi bilan boʻlgan qorishmada (ushbu ilovaning 1, b-rasmi);
terishdagi mahsulotlarning (bloklarning) oʻlchamlari:
uzunligi — 625 mm;
balandligi — 250 mm.
Koʻrib chiqilayotgan fragmentlar uchun uchun Ar_r, m2, devorining suvoq choklari maydoni va avtoklavda qotirilgan silikatli gazbeton mahsulotlarning maydonlarini 625×250 mm Agb, m2, mazkur ilovaning 1a-rasmida koʻrib chiqilgan fragmentining bir qismi sifatida devor terishdagi mahsulot hajmi bilan hisoblanadi.
Bunda:
choklarning oʻrtacha qalinligi 2 mm boʻlgan yelimda terish uchun:
choklarning oʻrtacha qalinligi 10 mm boʻlgan qorishmada terish uchun:
Avtoklavda qotirilgan silikatli gazbetondan terilgan devorlarning issiqlik oʻtkazuvchanlik koeffitsiyenti mahsulot kattaligi 625×250 mm boʻlgan devor terishdagi chok qalinligi 2 mm boʻlgan yelim choklarining taʼsirini hisobga olgan holda (yelim ustida terish) formula (1) bilan hisoblanadi:
(1)
bu yerda:
λg.b — 1-jadvalga muvofiq tegishli foydalanish sharoitlari (“A” yoki “B”) uchun qabul qilingan avtoklavda qotirilgan silikatli gazbeton mahsulotlarining issiqlik oʻtkazuvchanlik koeffitsiyenti;
λs-q — bu terish suvogʻining issiqlik oʻtkazuvchanlik koeffitsiyenti;
0,011 — terishdagi mahsulot oʻlchami 625×250 mm boʻlganda, devor choklarining qalinligi esa 2 mm boʻlganda terishdagi choklar maydonining avtoklavda qotirilgan silikatli gazbeton mahsulotlarning maydoniga nisbatini koʻrsatadigan koeffitsiyent, (ushbu ilovaning 1, a-rasmi):
1-rasm — Terilgan devorning qaytariluvchi fragmenti
Gazbeton bloklardan terilgan devorlarning issiqlik oʻtkazuvchanlik koeffitsiyenti mahsulot
1-rasm — Terilgan devorning muntazam parchasi (fragmenti)
Avtoklavda qotirilgan silikatli gazbetondan yasalgan devorlarning issiqlik oʻtkazuvchanlik koeffitsiyenti mahsulot oʻlchami 625×250 mm boʻlgan devor terishida, chok qalinligi 10 mm boʻlgan suvoq choklarining taʼsirini hisobga olgan holda (yelim ustidagi terish) (2) formula boʻyicha hisoblanadi:
(2)
bu yerda:
λg.b — 1-jadvalga muvofiq tegishli foydalanish sharoitlari (“A” yoki “B”) uchun qabul qilingan avtoklavda qotirilgan silikatli gazbeton mahsulotlarining issiqlik oʻtkazuvchanlik koeffitsiyenti;
λs-q — bu terishga oid suvoqning issiqlik oʻtkazuvchanlik koeffitsiyenti;
0,058 — bu devordagi choklar maydonining avtoklavda qotirilgan silikatli gazbeton buyumlar maydoniga devordagi mahsulot oʻlchamiga 625×250 mm qalinligi 10 mm devor choklari bilan nisbatini koʻrsatadigan koeffitsiyent (ushbu ilovaning 1, b-rasmi):
Ushbu ilovaning 2-jadvalida har xil qalinlikdagi suvoq choklari (2 va 10 mm) boʻlgan gazbeton bloklardan yasalgan devor terishlarning ayrim turlari uchun “A” foydalanish sharoitida issiqlik oʻtkazuvchanlik koeffitsiyentlarining hisobiy qiymatlari koʻrsatilgan.
Izoh: chok qalinligining oraliq qiymatlarida terim issiqlik oʻtkazuvchanlik koeffitsiyentining qiymatlari va terim suvogʻining issiqlik oʻtkazuvchanlik koeffitsiyenti interpolyatsiya yoʻli bilan olinishi yoki hisoblangan chok qalinligini hisobga olgan holda ushbu ilovaning (1) formulasi yordamida hisoblanishi mumkin.
Mazkur ilovaning 3-jadvalida turli xil qalinlikdagi (2 va 10 mm) suvoq choklari boʻlgan gazbeton bloklardan yasalgan baʼzi turdagi devor terishlari uchun “B” ish sharoitida issiqlik oʻtkazuvchanlik koeffitsiyentlarining hisobiy qiymatlari koʻrsatilgan.
Izoh: chok qalinligining oraliq qiymatlarida terim issiqlik oʻtkazuvchanlik koeffitsiyentining qiymatlari va terim suvogʻining issiqlik oʻtkazuvchanlik koeffitsiyenti interpolyatsiya yoʻli bilan olinishi yoki formulalari boʻyicha tegishli suvoq choklarining qalinligi bilan hisoblanishi mumkin (2 yoki 10 mm).