Umumiy oʻrta va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalari uchun oʻquv nashrlariga qoʻyiladigan gigiyena talablariga (0359-18-son SanQvaN) oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida (8-son)

13.05.2023

Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Oʻzbekiston Respublikasi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasining

qarori

[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2023-yil 20-mayda hisobga olindi, hisob raqami 163]

Oʻzbekiston Respublikasining “Aholining sanitariya-epidemiologik osoyishtaligi toʻgʻrisida”gi Qonuni va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 20-apreldagi PQ-128-son “Ilmiy-metodik va tadqiqot ishlari sifatini oshirish orqali taʼlim tizimini kompleks rivojlantirishni jadallashtirish boʻyicha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Oʻzbekiston Respublikasi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi qaror qiladi:

1. Umumiy oʻrta va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalari uchun oʻquv nashrlariga qoʻyiladigan gigiyena talablariga (0359-18-son SanQvaN) ilovaga muvofiq oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin.

2. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi bilan kelishilgan.

3. Ushbu qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi xizmati boshligʻi B. YuSUPALIYEV

Toshkent sh.,

2023-yil 13-may,

8-son

Kelishildi:

Maktabgacha va maktab taʼlimi vaziri X. UMAROVA

2023-yil 13-may

Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vaziri I. ABDURAXMONOV

2023-yil 13-may

Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Oʻzbekiston Respublikasi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasining 2023-yil 13-maydagi 8-son qaroriga ILOVA

Umumiy oʻrta va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalari uchun oʻquv nashrlariga qoʻyiladigan gigiyena talablariga (0359-18-son SanQvaN) kiritilayotgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar

1. 3.1.5-bandning birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“3.1.5. Nashr muqovalari qogʻoz turidan qatʼiy nazar, yaltirovchi yoki yaltiroq boʻlmagan qoplama bilan laminatsiyalangan boʻlishi kerak.”.

2. 3.1.6-bandda:

uchinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“choksiz yelimlab yopishtirish (bunda, nashr etilayotgan blok varaqlarining chekkasi yelimlanadi).”;

quyidagi mazmundagi toʻrtinchi va beshinchi xatboshilar bilan toʻldirilsin:

“Nashr etilayotgan blok varaqlarini yelimlab yopishtirishning “notch” va “brust binding” usullaridan foydalanishga ruxsat beriladi.

Bunda, ushbu usullardan foydalanilganda nashr etilayotgan blok varaqlarining burmasi boʻylab yelim qoʻllaniladi va u mavjud ochilishlarga kirib borib, sahifa va muqovaning toʻgʻri yopishishini taʼminlaydi. Ushbu yopishtirish jarayonida nashrning quyidagi uchta qismlari yopishtiruvchi vosita bilan yelimlanadi: nashr asosini yopishtiruvchi, nashr asosini muqova bilan yopishtiruvchi va nashr qirralarini muqova bilan yopishtiruvchi.”;

toʻrtinchi xatboshi oltinchi xatboshi deb hisoblansin.

3. 3.1.11-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“3.1.11. Rangli (kulrang) fondagi 200 dan ortiq belgidan iborat 1 — 4 sinflar uchun matnni chop etishda oq qolip-plashka (nashr qogʻozining oʻrnatilgan oqligi) qoʻllanilgan holda qoʻshimcha shrift tanlash talab etilmaydi.”.

4. 3.1.15-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“3.1.15. Harflar orasidagi boʻshliq quyidagicha belgilanadi:

boshlangʻich (1 — 4) sinflar uchun 14 pt kegl uchun 0,1±0,02 mm dan 0,7±0,02 mm gacha, 16 pt kegl uchun 0,2±0,02 mm dan 0,8±0,02 mm gacha, 18 pt kegl uchun 0,3±0,02 mm dan 1±0,02 mm gacha;

yuqori (5 — 11) sinflar, shuningdek oʻrta maxsus va professional taʼlim muassasalari oʻquvchilari uchun amaldagi shriftlar asosiy chiziq kengligidan kam boʻlmasligi kerak.”.

5. 3.1.16-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“3.1.16. 1 — 4-sinf nashrlari uchun soʻzlar oraligʻi matn shrift keglidan 110 foizdan 150 foizgacha, qatorlar orasidagi chiziq — 120 foiz boʻlishi kerak.

Yuqori (5 — 11) sinflar, shuningdek oʻrta maxsus va professional taʼlim muassasalari oʻquvchilari uchun nashrlarda soʻzlar oraligʻi va qatorlar orasidagi chiziq matn shrift keglining kamida yarmiga teng boʻlishi kerak.”.

6. 3.1.17-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“3.1.17. Foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi:

rangli fonda asosiy matn oq va/yoki och rangli shriftlar bilan chop etish;

yozuv, mashq va ish daftarlarida yozish uchun moʻljallangan maydonlarda rangli va kulrang fon;

asosiy va qoʻshimcha matn uchun uch yoki undan ortiq ustunli terish.

Rangli fonda yoki koʻp rangli tasvirlarni chop etishda fonning optik zichligi 0,3 dan oshmasligi, varaqning orqa tarafiga chop etishda esa — kamida 0,4 boʻlishi kerak.”.

7. 3.1.18-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“3.1.18. 1 — 4 sinflar nashrlaridagi matnlarni ajratib koʻrsatish uchun 4 ta rangli boʻyoqlardan, shu jumladan ularning tuslaridan (masalan, sariq rang va uning tuslari och sariq va toʻq sariq) foydalanishga ruxsat beriladi. Oq qolip-plashka bilan nashr matnini ajratib koʻrsatishda shriftning yorqinlik darajasi kamida 70 foiz boʻlishi kerak.

Ushbu bandning birinchi xatboshisida nazarda tutilgan talablar nashrlardagi uslubiy materiallar (diagrammalar, chizmalar, jadvallar) uchun majburiy emas.

5 — 11 sinflar nashrlaridagi matnlarni ajratib koʻrsatish uchun 2 tadan koʻp boʻlmagan rangli boʻyoqlardan foydalanishga ruxsat beriladi, oʻrta maxsus va professional taʼlim muassasalari oʻquvchilariga moʻljallangan nashrlarda esa rangli boʻyoqlardan foydalanish tavsiya etilmaydi.”.

8. 3.2.1.3-bandning ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Nashrdagi soʻzlar roʻyxati boʻlgan ustunlar orasidagi masofa kamida 12 mm boʻlishi kerak.”.

9. 3.3.1.3-bandda:

birinchi xatboshidagi “9 mm” degan soʻzlar “5 mm” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

ikkinchi xatboshi chiqarib tashlansin.

10. 3.3.1.5-banddagi “faqat 2 bandga” degan soʻzlar “4 bandga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.

11. 3.4.5-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“3.4.5. 1 — 4-sinflar uchun nashrlarning matn ustunlari orasidagi masofa kamida 12 mm boʻlganda matn jadvallari matn hajmi bilan tartibga solinadi.

5 — 6 sinflar uchun — matn ustunlari orasidagi masofa kamida 6 mm boʻlganda matn jadvallarida satr uzunligi kamida 2 3/4 kvadrat, 7 — 9, 10-11 sinflar hamda oʻrta maxsus va professional taʼlim muassasalari uchun — matn ustunlari orasidagi masofa kamida 6 mm boʻlganda matn jadvallarida satr uzunligi kamida 1 3/4 kvadrat boʻlishi kerak.”.

12. 3.6.2-bandda:

birinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“3.6.2. Nashrlarni ishlab chiqarishda faqat bosma kitoblar chop etish uchun moʻljallangan, oqlik indeksi (ISO 2470-77) ga muvofiq 74 — 88% ni tashkil etuvchi qogʻoz (ofset, bosma, tarkibi 61% dan yuqori boʻlgan sellyulozali, MFC (Machine Finished Coated) turdagi silliq mashina qoplamali yoki yaltiroq boʻlmagan, kitob-jurnal qogʻozi va boshqalar) qoʻllanilishi kerak.”;

uchinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“1-sinf darsliklari va oʻquv qoʻllanmalari uchun ogʻirligi 80 g/m² va 70 g/m² boʻlgan qogʻoz ishlatiladi. 1-sinf uchun — 88%, qolgan sinflar hamda oʻrta maxsus va professional taʼlim muassasalari uchun 86% dan kam shaffoflikka ega boʻlgan qogʻozdan foydalanish tavsiya etilmaydi (13-jadval).”.

13. Quyidagi mazmundagi 3.6.5-band bilan toʻldirilsin:

“3.6.5. Oʻquv nashrlarini ishlab chiqarishda toʻliq qoplamali qogʻoz va kartondan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi, bundan oʻquv adabiyotlariga moʻljallangan nashrlarning muqovalari mustasno.”.

14. 5.12-banddagi jadval (maʼlumot uchun) matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Jadval (maʼlumot uchun)

Shrift oʻlchami

Shrift kegli Bosh harflarning balandligi (mm): 5 1,25 6 1,5 7 1,75 8 2 9 2,25 10 2,5 11 2,75 12 3 14 3,5 16 4 18 4,5 20 5 ”.

15. 3-ilovada:

1-jadval quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“1-jadval

Alifboda shrift dizayniga qoʻyiladigan talablar

Alifboning qismlari Kegl (keltirilgan koʻrsatkichdan kam boʻlmasligi kerak) Qatorlar orasidagi chiziqning oʻsishi, bandlar (keltirilgan koʻrsatkichdan kam boʻlmasligi kerak) Satr uzunligi Shrift xususiyatlari minimal koʻrsatkich maksimal koʻrsatkich guruh hajmi b/kv, (keltirilgan koʻrsatkichdan koʻp boʻlmasligi kerak) yozuv uslubi kvadratlar mm kvadratlar mm Alifbo 36* tartibga solinishi majburiy emas tartibga solish majburiy emas tartibga solish majburiy emas ajratilgan tartibga solish majburiy emas qalin yoki toʻq qalin; tekis 18 2 tartibga solish majburiy emas 140 ajratilgan 5,4 oddiy yoki keng; yarim qalin tekis Alifbodan keyingi kitob 18 2 tartibga solish majburiy emas 8 144** ajratilgan yoki yangi sust kontrastli ranglar 6,0 oddiy keng; yorqin yoki yarim qalin tekis

* Alohida harflar uchun;

** 60×901/8, 70×901/8 formatidan foydalanganda 185 mm uzunlikdagi satrga ruxsat beriladi.”;

2-jadval quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“2-jadval

1 — 4-sinflar uchun gumanitar fanlar boʻyicha nashrlar matnining shrift dizayniga qoʻyiladigan talablar

Sinflar Kegl (keltirilgan koʻrsatkichdan kam boʻlmasligi kerak) Qatorlar orasidagi chiziqning oʻsishi, bandlar (keltirilgan koʻrsatkichdan kam boʻlmasligi kerak) Satr uzunligi Shrift xususiyatlari minimal koʻrsatkich maksimal koʻrsatkich guruh hajmi b/kv,(keltirilgan koʻrsatkichdan koʻp boʻlmasligi kerak) yozuv uslubi kvadratlar mm kvadratlar mm Birinchi 18 2 tartibga solish majburiy emas 91/4 167 ajratilgan yoki yangi sust kontrastli ranglar 6,0 oddiy yoki keng; yorqin; tekis Ikkinchi 16/14* 2 tartibga solish majburiy emas 91/4 167 6,0 (6,3)** Uchinchi 14/12* 2 tartibga solish majburiy emas 81/2 153 6,7 (7,2)** Toʻrtinchi 14/12* 2 tartibga solish majburiy emas 73/4 140 7,7 (8,0)**

* 200 belgidan ortiq boʻlmagan qoʻshimcha matnga ruxsat beriladi;

** Qavslar ichida shrift sigʻimi lotin grafik shriftlari yordamida chiqarilgan nashrlar uchun koʻrsatilgan.”;

6-jadval quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“6-jadval

1 — 4-sinflar uchun aniq fanlar boʻyicha nashrlar matnining shrift dizayniga qoʻyiladigan talablar

Sinflar Kegl (keltirilgan koʻrsatkichdan kam boʻlmasligi kerak) Qatorlar orasidagi chiziqning oʻsishi, bandlar (keltirilgan koʻrsatkichdan kam boʻlmasligi kerak) Minimal satr uzunligi Shrift xususiyatlari kvadratlar mm guruh yozuv uslubi I 14* 2 tartibga solish majburiy emas ajratilgan oddiy yoki keng; yorqin; tekis II-III 14 2 tartibga solish majburiy �mas ajratilgan oddiy yoki keng; yorqin; tekis IV 12 14** 2 tartibga solish majburiy emas ajratilgan oddiy yoki keng; yorqin; tekis

* Birinchi oʻquv yili nashrlari uchun.

** Lotin yozuvi shriftlaridan foydalanilgan nashrlar uchun.”;

9-jadval quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“9-jadval

1 — 4-sinflar uchun tabiiy fanlar boʻyicha nashrlar matnining shrift dizayniga qoʻyiladigan talablar

Funksional maqsad Sinflar Kegl (keltirilgan koʻrsatkichdan kam boʻlmasligi kerak) Interlinyaj oʻsishi, bandlar (keltirilgan koʻrsatkichdan kam boʻlmasligi kerak) Satr uzunligi Shrift xususiyatlari minimal koʻrsatkich maksimal koʻrsatkich guruh hajmi b/kv, (keltirilgan koʻrsatkichdan kam boʻlmasligi kerak) yozuv uslubi kvadratlar mm kvadratlar mm Xrestomatiyalar 1 18 2 tartibga solish majburiy emas 9 1/4 167 ajratilgan yoki yangi sust kontrastli ranglar 6,0 oddiy, keng; yorqin, tekis 2 16 2 tartibga solish majburiy emas 9 1/4 167 6,0 3-4 14 2 tartibga solish majburiy emas 8 1/2 153 6,7 3-4 12* 2 tartibga solish majburiy emas 7 3/4 140 7,7 Darsliklar va oʻquv qoʻllanmalari 1-2 14 2 tartibga solish majburiy emas 8 1/2 153 6,7 3-4 12 2 tartibga solish majburiy emas 7 3/4 140 7,7 3-4 11* 2 tartibga solish majburiy emas 7 1/4 131 8,6 Amaliyotlar 1 14 2 tartibga solish majburiy emas tartibga solish majburiy emas 6,7 2 — 4 12 2 tartibga solish majburiy emas tartibga solish majburiy emas 7,7 11* 2 tartibga solish majburiy emas tartibga solish majburiy emas 8,6

* 200 belgidan ortiq boʻlmagan qoʻshimcha matn uchun.”;

13-jadval quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“13-jadval

Oʻquv bosma mahsulotlar uchun qogʻoz parametrlari

Oʻquv adabiyotlari uchun Oqlik, % Zichlik, g/m² Shaffof boʻlmagan koʻrsatkich, % 1 sinf uchun 87% dan kam boʻlmagan darslik sahifalari uchun 80±4,0 ish daftari varaqlari uchun 70±3,0 88% dan kam boʻlmagan 2 — 4 sinf uchun 84% dan kam boʻlmagan 70±3,0 dan kam boʻlmagan 86 — 91% 5 — 9 sinf uchun 80% dan kam boʻlmagan 70±3,0 dan kam boʻlmagan 86 — 91% 10-11 sinf hamda oʻrta maxsus va professional taʼlim muassasalari uchun 74% dan kam boʻlmagan 70±3,0 dan kam boʻlmagan 86% dan kam boʻlmagan ”.

16. Mazkur sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlarini ishlab chiquvchilar roʻyxati ilovada keltirilgan.

Umumiy oʻrta va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalari uchun oʻquv nashrlariga qoʻyiladigan gigiyena talablariga (0359-18-son SanQvaN) kiritilayotgan oʻzgartirish va qoʻshimchalarga ILOVA

Ishlab chiquvchilar roʻyxati: R.T. Kamilova Sanitariya, gigiyena va kasb kasalliklari ilmiy-tadqiqot instituti v.v.b. direktori, t.f.d., professor; L.I. Isakova Sanitariya, gigiyena va kasb kasalliklari ilmiy-tadqiqot instituti, bolalar va oʻsmirlar gigiyenasi laboratoriyasi katta ilmiy xodimi, tibbiyot fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD); G.Y. Muxamedova Oʻzbekiston Respublikasi sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi sanitariya va gigiyena boʻlimi bosh mutaxassisi; A.J. Kurbanbayeva Sanitariya, gigiyena va kasb kasalliklari ilmiy-tadqiqot instituti, tayanch doktoranti; Taqrizchilar roʻyxati: N.V. Slavinskaya Sanitariya, gigiyena va kasb kasalliklari ilmiy-tadqiqot instituti mehnat gigiyenasi va fiziologiyasi laboratoriyasi mudiri, t.f.n., katta ilmiy xodim; D.A. Zaredinov Tibbiyot xodimlarini kasbiy malakasini rivojlantirish markazining gigiyena va radiatsiya xavfsizligi kafedra mudiri, t.f.d, professor; F.I. Salomova Toshkent tibbiyot akademiyasining atrof-muhit salomatligi kafedra mudiri, t.f.d, professor.