Yoʻlovchi va yuklarni avtomobilda xalqaro tashish toʻgʻrisida

09.10.2018

Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati bilan Fransiya Respublikasi Hukumati oʻrtasida

Bitim

Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati va Fransiya Respublikasi Hukumati, keyingi oʻrinlarda “Tomonlar” deb ataluvchilar,

iqtisodiy aloqalarni mustahkamlashga, ikki mamlakat oʻrtasida va ularning hududlari orqali tranzit tarzda yoʻlovchi va yuklarni avtomobilda xalqaro tashishlarni rivojlantirishga hissa qoʻshish, shuningdek, mamlakatlar oʻrtasida yoʻlovchi va yuklarning avtomobil qatnovini yengillashtirish istagida,

quyidagilar toʻgʻrisida kelishib oldilar:

I. QOʻLLANISh SOHASI

1-modda

Mazkur Bitim qoidalari Tomonlardan birining davlati hududida roʻyxatdan oʻtgan tashuvchilar va avtotransport vositalari tomonidan yollash yoki haq evaziga Tomonlar davlatlarining hududlari oʻrtasida, ularning hududlari orqali tranzit tarzda, shuningdek, uchinchi davlatlarga/davlatlardan amalga oshiriladigan yoʻlovchi va yuklarni avtomobilda xalqaro tashishlarga nisbatan tatbiq etiladi.

II. TAʼRIFLAR

2-modda

Mazkur Bitimda qoʻllanilgan atamalar quyidagi maʼnolarni anglatadi:

1. “Tashuvchi” Tomonlardan birining davlati hududida roʻyxatdan oʻtgan, mulk huquqi yoki boshqa qonuniy asoslarda avtotransport vositasiga egalik qilayotgan hamda ushbu davlatning milliy qonunchiligiga muvofiq yoʻlovchi va yuklarni avtomobilda xalqaro tashishlarni amalga oshirishga ruxsat berilgan har qanday jismoniy yoki yuridik shaxsni anglatadi.

2. “Avtotransport vositasi” quyidagilarni anglatadi:

yoʻlovchilarni tashishda — yoʻlovchilarni tashish uchun moʻljallangan va haydovchi oʻrindigʻi bilan hisoblaganda kamida 9 ta oʻrindiqqa ega boʻlgan avtotransport vositasi;

yuklarni tashishda — yuklarni tashishga moʻljallangan avtotransport vositasi, shu jumladan, yuk avtomobili, tirkamali yuk avtomobili, shatakchi avtomobil yoki yarim tirkamali shatakchi avtomobil.

3. “Yoʻlovchilarni muntazam tashishlar” Tomonlar davlatlarining vakolatli organlari oldindan tasdiqlagan yoʻnalishlar, jadvallar, tariflar (stavkalar), tashuvchi tomonidan yoʻlovchilar chiqariladigan va tushiriladigan toʻxtash bekatlari boʻyicha amalga oshiriladigan avtobusda yoʻlovchilar tashishni anglatadi.

4. “Yoʻlovchilarni nomuntazam tashishlar” “yoʻlovchilarni muntazam tashishlar” atamasiga kirmaydigan yoʻlovchilarni avtobuslarda tashishning boshqa barcha turlarini anglatadi.

5. “Ruxsatnoma” bir Tomon davlatining vakolatli organi tomonidan berilgan, ushbu Tomon davlati hududida avtomobilda xalqaro tashishlarni amalga oshirishda boshqa Tomon davlati hududida roʻyxatdan oʻtgan avtotransport vositasidan foydalanish huquqini beruvchi hujjatni anglatadi.

6. “Tranzit” Tomonlardan birining davlati hududi orqali yoʻlovchi va yuklarni tashishni anglatadi, bunda joʻnash va yetib borish manzili ushbu Tomon davlati hududidan tashqarida joylashgan boʻladi.

7. “Uchinchi mamlakatlarga/mamlakatlardan tashish” bir Tomon davlatining hududida roʻyxatdan oʻtgan tashuvchilar tomonidan boshqa Tomon davlati hududida joylashgan bir punkt bilan mazkur Bitim ishtirokchisi boʻlmagan uchinchi mamlakat hududida joylashgan boshqa punkt oʻrtasida avtotransport vositasida amalga oshiriladigan yuk tashishni anglatadi.

8. “Xavfli yuklar” muayyan omillar mavjud boʻlganda oʻziga xos xossalari va xususiyatlari tufayli tashish, yuk ortish yoki tushirish jarayonida tashilayotgan yuklar, texnik vositalar, uskunalar, bino va inshootlar hamda boshqa obyektlarning portlashi, yonishi yoki zarar koʻrishiga, shuningdek, inson hayoti va sogʻligʻiga, atrof-muhitga zarar yetkazilishiga sabab boʻlishi mumkin boʻlgan moddalar, materiallar, mahsulot va chiqindilarni anglatadi.

III. YOʻLOVChILARNI TAShISh

3-modda

1. Yoʻlovchilarni muntazam tashishlar Tomonlar davlatlarining vakolatli organlari oʻrtasidagi kelishuv asosida tashkil etiladi. Yoʻlovchilarni muntazam tashish yoʻnalishini ochish uchun bir Tomon davlatining tashuvchisi bilan boshqa Tomon davlatining tashuvchisi oʻrtasida xalqaro yoʻnalishlarda yoʻlovchilarni muntazam tashish boʻyicha qoʻshma faoliyat toʻgʻrisida shartnoma (keyingi oʻrinlarda — qoʻshma faoliyat toʻgʻrisidagi shartnoma) tuzilishi lozim.

2. Tomonlar davlatlari oʻrtasida yoki ularning hududlari orqali tranzit tarzda yoʻlovchilarni muntazam tashishlar Tomonlar davlatlarining vakolatli organlari tomonidan yoʻnalishning oʻz davlatlari hududidan oʻtadigan qismlari uchun beriladigan ruxsatnomalar asosida amalga oshiriladi.

3. Yoʻlovchilarni muntazam tashishlar uchun ruxsatnomalar tashuvchi nomiga beriladi va boshqa tashuvchilarga yoki uchinchi shaxslarga taqdim etilmaydi. Ruxsatnomalar berilgan sanadan boshlab 5 yilgacha boʻlgan muddat davomida haqiqiydir.

4. Yoʻlovchilarni muntazam tashishlarni tashkil etish toʻgʻrisidagi soʻrovlar Tomonlar davlatlarining vakolatli organlari tomonidan bir-birlariga yuboriladi va ular quyidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olishi lozim:

a) tashuvchining nomi;

b) qatnov yoʻnalishi;

s) haydovchilarning ish va dam olish vaqtlari koʻrsatilgan harakat jadvali va tariflar;

d) tashishlarni amalga oshirishning moʻljallangan muddati va muntazamligi;

e) tashuvchi tomonidan yoʻlovchilar chiqariladigan va tushiriladigan toʻxtash bekatlari, shuningdek, chegaradan oʻtish punktlari;

f) qoʻshma faoliyat toʻgʻrisidagi shartnoma.

5. Tomonlar davlatlarining vakolatli organlari oʻz davlatlari hududlari boʻylab yoʻlovchilarni muntazam tashishlarni tashkil etish tartibini yozma ravishda kelishib oladilar.

4-modda

1. Tomonlar davlatlari oʻrtasida yoki ularning hududlari orqali tranzit tarzda yoʻlovchilarni nomuntazam tashishlar Tomonlar davlatlarining vakolatli organlari tomonidan beriladigan ruxsatnomalar asosida amalga oshiriladi, mazkur Bitimning 5-moddasida belgilangan tashishlar bundan mustasno.

2. Tomonlar davlatlarining vakolatli organlari ruxsatnomani oʻz davlatlari hududlari orqali oʻtadigan yoʻl qismi uchun beradilar.

3. Yoʻlovchilarni har bir nomuntazam tashish uchun bir marotaba manzilga borish va qaytishni amalga oshirish huquqini beruvchi alohida ruxsatnoma berilishi lozim, basharti ruxsatnomada oʻzgacha tartib nazarda tutilmagan boʻlsa.

4. Tomonlar davlatlarining vakolatli organlari ruxsatnoma blanklarini almashish tartibini oʻzaro kelishib oladilar.

5-modda

1. Mazkur Bitimning 4-moddasida nazarda tutilgan ruxsatnoma quyidagi hollarda yoʻlovchilarni nomuntazam tashishlarni amalga oshirish uchun talab etilmaydi:

a) agar yoʻlovchilar guruhi xuddi shu tarkibda ayni shu avtobusning oʻzida butun safar boʻylab tashilayotgan boʻlsa va bunda:

safar avtobus roʻyxatdan oʻtgan Tomon davlati hududida boshlansa va tugasa yoxud;

safar avtobus roʻyxatdan oʻtgan Tomon davlati hududida boshlansa va boshqa Tomon davlatining hududida tugasa, basharti avtobus mazkur boshqa Tomon davlatining hududidan boʻsh qaytsa yoxud;

avtobus boshqa Tomon davlati hududiga aynan shu tashuvchi tomonidan ilgari olib borib qoʻyilgan yoʻlovchilar guruhini olib ketish maqsadida boʻsh kirib borsa;

b) nosoz avtobus boshqa avtobus bilan almashtirilsa.

2. Mazkur moddaning 1-bandi a) kichik bandida nazarda tutilgan tashuvlarni amalga oshirishda, avtobus haydovchisi Tomonlar davlatlarining vakolatli organlari tomonidan kelishilgan shakl boʻyicha tuzilgan yoʻlovchilar roʻyxatiga ega boʻlishi lozim.

IV. YuKLARNI TAShISh

6-modda

1. Tomonlar davlatlari oʻrtasida, ularning hududlari orqali tranzit tarzda, shuningdek, uchinchi mamlakatlarga/mamlakatlardan yuklarni tashish, Tomonlar davlatlarining vakolatli organlari tomonidan beriladigan ruxsatnomalar asosida avtotransport vositalarida amalga oshiriladi, mazkur Bitimning 7-moddasida nazarda tutilgan tashish bundan mustasno.

2. Ruxsatnomalarning quyidagi toifalari mavjud:

a) Tomonlar davlatlari oʻrtasida va ularning hududlari orqali tranzit tarzda yuklarni tashish uchun ruxsatnoma;

b) Uchinchi mamlakatlarga/mamlakatlardan yuklarni tashish uchun ruxsatnoma.

3. Har bir avtotransport vositasiga alohida ruxsatnoma berilishi lozim. Har bir bunday ruxsatnoma bir marotaba manzilga borish va qaytishni amalga oshirish huquqini beradi. Joriy yil davomida berilgan ruxsatnomalar keyingi yilning 31-yanvarigacha haqiqiy hisoblanadi. Ruxsatnoma yuksiz oʻtish. uchun ham talab etiladi.

4. Ruxsatnomalar tashuvchi nomiga beriladi va boshqa tashuvchilarga yoki uchinchi shaxslarga taqdim etilmaydi.

5. Tomonlar davlatlarining vakolatli organlari har yili yuklarni tashish uchun ruxsatnoma blankalari bilan oʻzaro kelishilgan miqdorda almashadilar. Ushbu ruxsatnomalarda Tomon davlatining vakolatli organi muhri va ruxsatnomani bergan masʼul shaxsning imzosi boʻlishi lozim. Tomonlardan birining iltimosiga koʻra qoʻshimcha ruxsatnomalar berilishi mumkin.

6. Tomonlar davlatlarining vakolatli organlari ruxsatnoma blankalarini almashish tartibini oʻzaro kelishib oladilar.

7-modda

1. Quyidagilarni tashishda ruxsatnomalar talab etilmaydi:

a) boshqa joyga koʻchib oʻtayotganda koʻchar mol-mulklar;

b) yarmarka va koʻrgazmalar uchun moʻljallangan material va buyumlar, shu jumladan, sanʼat asarlari;

s) sport tadbirlari va sirk tomoshalarini oʻtkazish uchun moʻljallangan transport vositalari, tirik hayvonlar, shuningdek, turli inventarlar va mol-mulklar;

d) teatr bezak va ashyolari, musiqa asboblari, kino tasvirga olish, radioeshittirishlar va televizion koʻrsatuvlar uchun asbob-uskunalar va jihozlar;

e) dafn etishga oid tashishlar;

f) tabiiy ofatlar roʻy berganda qutqaruv operatsiyalari, gumanitar va tibbiy yordam maqsadlarida amalga oshiriladigan tashishlar;

g) pochta joʻnatmalari.

2. Nosoz avtotransport vositalarini tuzatish yoki shatakka olishga moʻljallangan texnik yordam avtomobili oʻtishi uchun ham ruxsatnoma talab etilmaydi.

V. UMUMIY QOIDALAR

8-modda

1. Mazkur Bitimda nazarda tutilgan tashishlar xalqaro avtomobil qatnovi uchun ochiq boʻlgan avtomobil yoʻllari boʻyicha Tomonlardan har birining Davlat chegarasida oʻrnatilgan oʻtkazish punktlari orqali amalga oshirilishi lozim.

2. Xalqaro tashishlarni amalga oshirayotgan avtotransport vositalari oʻz davlatining roʻyxatdan oʻtkazish davlat raqami va farqlovchi belgilariga ega boʻlishlari lozim. Yuk avtomobillari yoki shatakchi avtomobillar Tomonlar davlatlarining roʻyxatdan oʻtkazish davlat raqami va farqlovchi belgilariga ega boʻlgandagina, tirkamalar va yarim tirkamalar boshqa davlatlarning roʻyxatdan oʻtkazish davlat raqami va farqlovchi belgilariga ega boʻlishlari mumkin.

3. Boshqa Tomon davlatining hududida joylashgan ikki punktlar oʻrtasida yoʻlovchi yoki yuklarni tashish (kabotaj) taqiqlanadi.

9-modda

1. Tomonlar davlatlarining avtotransport vositalari haydovchilari oʻz avtotransport vositalarining toifasiga mos boʻlgan milliy yoki xalqaro haydovchilik guvohnomalariga hamda avtotransport vositasi roʻyxatdan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi milliy hujjatlarga ega boʻlishlari lozim.

2. Milliy yoki xalqaro haydovchilik guvohnomasi hamda avtotransport vositasi roʻyxatdan oʻtkazilganligi toʻgʻrisida milliy hujjatlar 1968-yil 8-noyabrda qabul qilingan Birlashgan Millatlar Tashkiloti Yevropa iqtisodiy komissiyasining Yoʻl harakati toʻgʻrisidagi Vena konvensiyasida belgilangan talablarga muvofiq boʻlishi lozim.

3. Mazkur Bitim qoidalariga muvofiq talab etiladigan ruxsatnoma va boshqa hujjatlar ular tegishli boʻlgan avtotransport vositasida boʻlishi va Tomonlar davlatlari organlarining talabiga koʻra taqdim etilishi lozim.

10-modda

1. Agar yuksiz yoki yuk bilan harakatlanayotgan avtotransport vositasining oʻlchamlari va vazn parametrlari boshqa Tomon davlati hududida belgilangan meʼyorlardan ortiq boʻlsa, tashuvchi ushbu boshqa Tomon davlatining milliy qonunchiligiga muvofiq uning vakolatli organidan maxsus ruxsatnoma olishi lozim.

2. Agar ushbu moddaning 1-bandida qayd etilgan ruxsatnoma avtotransport vositasining muayyan yoʻnalish boʻyicha harakatlanishini nazarda tutsa, tashish faqat ushbu yoʻnalish boʻyicha amalga oshirilishi lozim.

11-modda

1. Xavfli va harbiy yuklarni tashish, shuningdek, Tomonlar davlatlarining hududlari orqali tranzit tarzda olib oʻtish bunday tashish hududi boʻylab bajarilayotgan davlatning milliy qonunchiligiga muvofiq amalga oshiriladi.

2. Tomonlar oʻz davlatlarining milliy qonunchiligiga muvofiq, ularning davlatlari hududlariga olib kirish, hududlaridan olib chiqish va tranzit tarzda olib oʻtish uchun taqiqlangan yuklar roʻyxatini bir-birlariga taqdim etadilar.

12-modda

1. Bir Tomon davlatining mazkur Bitim doirasida tashishlarni amalga oshirayotgan tashuvchilari avtotransport vositalaridan foydalanish va ularga egalik qilish, shuningdek, transport operatsiyalarini amalga oshirish uchun boshqa Tomon davlatida undiriladigan barcha toʻlov, yigim va soliqlardan oʻzarolik asosida ozod qilinadilar.

2. Koʻrsatib oʻtilgan ozod qilish avtomobil yoʻllari, koʻpriklar va boshqa inshootlardan foydalanganlik, shuningdek, avtotransport vositasining vazni, oʻlchamlari va yuk koʻtaruvchanligi Tomonlar davlatlarining milliy qonunchiligida belgilangan meʼyorlardan oshib ketganligi uchun yigʻim va toʻlovlarga nisbatan qoʻllanilmaydi.

13-modda

1. Mazkur Bitimga muvofiq tashishlarni amalga oshirishda Tomonlar davlatlarining hududlariga olib kiriladigan yoki ulardan olib chiqiladigan quyidagi predmetlar bojxona bojlari, soliq va yigʻimlardan oʻzaro ozod qilinadi:

a) tegishli avtotransport vositasi modeli uchun ishlab chiqaruvchi zavod tomonidan oʻrnatilgan, dvigatelning taʼminot tizimiga texnologik va konstruktiv jihatdan bogʻliq boʻlgan sigʻimlardagi yoqilgʻi, shuningdek, ushbu avtotransport vositasi isitish/sovutish qurilmalarining ishlashi uchun moʻljallangan, ishlab chiqaruvchi zavod tomonidan tirkamalarda va yarim tirkamalarda oʻrnatilgan sigʻimlardagi yoqilgʻi;

b) tashish davomida foydalanish uchun zarur boʻlgan miqdordagi moylash materiallari;

s) boshqa Tomon davlatining hududiga olib kiriladigan, xalqaro tashishni amalga oshirayotganda buzilgan avtotransport vositasini taʼmirlash uchun moʻljallangan va aniq maqsadda foydalanilishi tasdiqlangan ehtiyot qismlar, agregat va asbob-uskunalar.

2. Foydalanilmagan ehtiyot qismlar qaytarib olib ketilishi, almashtirilgan ehtiyot qismlar esa tegishli Tomon davlati hududidan olib chiqilishi yoki uning qonunchiligida belgilangan tartibda boshqa bojxona rejimi ostida rasmiylashtirilishi lozim.

14-modda

Chegara, bojxona va sanitariya nazoratlariga nisbatan Tomonlar davlatlari ishtirokchi hisoblangan xalqaro shartnomalar qoidalari qoʻllaniladi, ushbu shartnomalar bilan tartibga solinmagan hollarda esa har bir Tomon davlatining qonunchiligi uning hududida alohida qoʻllaniladi.

15-modda

Tomonlar davlatlarining tashuvchilari va avtotransport vositalarining ekipajlari avtotransport vositasi hududida turgan Tomon davlatining yoʻl harakati qoidalariga va milliy qonunchiligiga rioya qilishlari shart.

16-modda

Mazkur Bitimga muvofiq yoʻlovchi va yuklarni tashish avtotransport vositalari egalarining uchinchi shaxslarga yetkazilgan zarar uchun fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurtalash sharti bilan amalga oshiriladi. Tashuvchi Tomonlar davlatlarining milliy qonunchiligiga muvofiq tashuvlarni amalga oshirayotgan har bir avtotransport vositasini oldindan sugʻurtalashi lozim.

17-modda

Tashuvchi yoki uning haydovchilari tomonidan boshqa Tomon davlati hududida uning milliy qonunchiligi yoki mazkur Bitim qoidalari buzilgan taqdirda, hududida ushbu qoidabuzarlik sodir etilgan Tomon davlatining vakolatli organi boshqa Tomon davlatining vakolatli organini bu haqida xabardor qiladi, u esa oʻz davlati milliy qonunchiligiga muvofiq zarur choralarni koʻradi. Tomonlar davlatlarining vakolatli organlari koʻrilgan choralar toʻgʻrisida bir-birlarini oʻzaro xabardor qiladilar.

VI. QOʻShMA KOMISSIYA

18-modda

1. Mazkur Bitim qoidalarining lozim darajada bajarilishini taʼminlash hamda Bitimni qoʻllashda yuzaga keladigan va Tomonlar davlatlarining vakolatli organlari oʻrtasida toʻgʻridan toʻgʻri aloqalar orqali hal etib boʻlmaydigan nizolarni tezda hal qilish maqsadida Qoʻshma komissiya tashkil etiladi.

2. Tomonlar davlatlarining vakolatli organlari vakillaridan iborat Qoʻshma komissiya majlislari Tomonlardan birining murojaatiga koʻra navbati bilan har bir Tomon davlati hududida oʻtkaziladi.

3. Tomonlar Qoʻshma komissiya qarorlarini bajarish majburiyatini oladilar.

4. Qoʻshma komissiya mazkur Bitim moddalariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish yuzasidan tavsiyalar qabul qilishi mumkin.

19-modda

1. Mazkur Bitim qoidalarini amalga oshirish maqsadida quyidagilar Tomonlarning vakolatli organlari hisoblanadi:

Fransiya Respublikasi Hukumati nomidan — Transport vazirligi;

Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati nomidan — Oʻzbekiston avtomobil transporti agentligi;

2. Tomonlar davlatlarining vakolatli organlari rasmiy nomi va funksiyalari oʻzgargan taqdirda, Tomonlar diplomatik kanallar orqali bir-birlarini darhol xabardor qiladilar.

20-modda

1. Mazkur Bitim qoidalarini talqin qilish yoki qoʻllash yuzasidan kelib chiqadigan har qanday nizolar Tomonlar oʻrtasida maslahatlashuv va muzokaralar orqali hal qilinadi.

2. Mazkur Bitim Tomonlarning davlatlari ishtirokchi hisoblangan boshqa xalqaro shartnomalardan kelib chiqadigan, shu jumladan, Fransiya Respublikasining Yevropa Ittifoqidagi ishtiroki bilan bogʻliq huquq va majburiyatlariga daxl qilmaydi.

VII. YAKUNIY QOIDALAR

21-modda

Mazkur Bitimga Tomonlarning oʻzaro kelishuviga koʻra uning ajralmas qismi hisoblanadigan va Bitimning 22-moddasida belgilangan tartibda kuchga kiradigan alohida bayonnomalar orqali oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilishi mumkin.

22-modda

1. Mazkur Bitim uning kuchga kirishi uchun zarur boʻlgan davlat ichki protseduralarining yakunlanganligi toʻgʻrisida Tomonlarning soʻnggi yozma xabarnomasi diplomatik kanallar orqali olingan sanadan boshlab oʻttiz (30) kundan soʻng kuchga kiradi.

2. Mazkur Bitim nomuayyan muddatga tuziladi va Tomonlardan biri uning amal qilishini tugatish niyati toʻgʻrisida boshqa Tomonning yozma xabarnomasini olgan sanadan boshlab olti oy oʻtgunga qadar amal qiladi.

Parij shahrida 2018-yil “9” oktyabrda ikki asl nusxada, har biri oʻzbek va fransuz tillarida tuzildi, bunda har ikkala matn teng autentikdir.

(imzolar)