Oʻzbekiston Respublikasi Ijtimoiy taʼminot vazirligi toʻgʻrisidagi nizomni, hududiy ijtimoiy taʼminot boshqarmasi, tuman (shahar) ijtimoiy taʼminot boʻlimi toʻgʻrisidagi namunaviy nizomlarni tasdiqlash haqida (476-son)

30.09.1993

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining

qarori

Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Ilova qilinayotgan Oʻzbekiston Respublikasi Ijtimoiy taʼminot vazirligi toʻgʻrisidagi nizom, hududiy ijtimoiy taʼminot boshqarmasi va tuman (shahar) ijtimoiy taʼminot boʻlimi toʻgʻrisidagi namunaviy nizomlar tasdiqlansin.

2. Quyidagilar:

Oʻzbekiston SSR Ministrlar Sovetining “Oʻzbekiston SSR Sotsial taʼminot ministrligi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida” 1971-yil 4-iyundagi 252-con qarori (OʻzSSR T, 1971-y., № 6, 32-modda);

Oʻzbekiston SSR Ministrlar Sovetining 1983-yil 10-fevraldagi 79-son qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston SSR xalq deputatlari oblast Soveti ijroiya komitetining sotsial taʼminot boʻlimi toʻgʻrisidagi nizom (OʻzSSR QT. 1983-y., № 2, 4-modda);

Oʻzbekiston SSR Ministrlar Sovetining 1983-yil 9-sentabrdagi 523-son qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston SSR xalq deputatlari shahar, shahardagi rayon Soveti ijroiya komitetining sotsial taʼminot boʻlimi toʻgʻrisidagi nizom (OʻzSSR QT 1983-y., № 9, 37-modda) oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin.

Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. MUTALOV

Toshkent sh.,

1993-yil 30-sentabr,

476-son

Vazirlar Mahkamasining 1993-yil 30-sentabrdagi 476-son qarori bilan TASDIQLANGAN

Oʻzbekiston Respublikasi Ijtimoiy taʼminot vazirligi toʻgʻrisida

NiZOM

Ι. Umumiy qoidalar

1. Ijtimoiy taʼminot vazirligi pensionerlarni, nogironlarni, voyaga yetmagan bolalari boʻlgan oilalarni ijtimoiy himoya qilish sohasida yagona davlat siyosatini taʼminlash boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi davlat boshqaruv organi hisoblanadi. Oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga boʻysunadi.

Ijtimoiy taʼminot vazirligi oʻz ishini respublika davlat boshqaruvining boshqa organlari, shuningdek Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar, Toshkent shahrining ijro etuvchi hokimiyat organlari hamda jamoat tashkilotlari bilan oʻzaro hamkorlikda amalga oshiradi.

2. Ijtimoiy taʼminot vazirligi oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga, Oʻzbekiston Respublikasi qonunlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining qarorlariga va boshqa hujjatlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, boshqa normativ hujjatlarga hamda mazkur Nizomga amal qiladi.

3. Oʻzbekiston Respublikasi Ijtimoiy taʼminot vazirligi yuridik shaxs hisoblanadi, mustaqil balansga, bank muassasalarida hisob-kitob va boshqa (shu jumladan valyuta) hisob raqamlariga, Oʻzbekiston Respublikasining Davlat gerbi tasviri tushirilgan va oʻz nomi yozilgan muhrga, shuningdek tegishli muhrlar va toʻrt burchak muhrlarga ega boʻladi. Oʻzbekiston Respublikasi Ijtimoiy taʼminot vazirligi Toshkent shahar, A. Avloniy koʻchasidagi 20-a uyga joylashgan.

Oʻzbekiston Respublikasi Ijtimoiy taʼminot vazirligi apparatini mablagʻ bilan taʼminlash respublika organlarini saqlashga yoʻnaltiriladigan respublika budjeti mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.

4. Oʻzbekiston Respublikasi Ijtimoiy taʼminot vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Ijtimoiy taʼminot vazirligi, viloyatlar, tumanlar, shaharlar va shaharlardagi tumanlar ijtimoiy taʼminot boshqarmalari va boʻlimlari respublika ijtimoiy taʼminot organlarining yagona tizimini tashkil etadi. Oʻzbekiston Respublikasi Ijtimoiy taʼminot vazirligi huzurida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Ijtimoiy taʼminot vazirligi va ijtimoiy taʼminot mahalliy organlari huzurida tegishli hududiy boʻlinmalari va boʻlimlari boʻlgan Pensiya jamgʻarmasi tashkil etiladi. Oʻzbekiston Respublikasi Ijtimoiy taʼminot vazirligi unga tegishli deb topilgan masalalarni hal etishda ushbu barcha organlarning faoliyatini yoʻnaltiradi, muvofiqlashtiradi va nazorat qiladi.

5. “Protezist” respublika ishlab chiqarish birlashmasi, Oʻzbekiston ekspertiza va nogironlarning mehnat qobiliyatlarini tiklash ilmiy-tadqiqot instituti, “Oltiariq” va “Tovoqsoy” sanatoriylari, urush va mehnat faxriylari respublika pansionati, Toshkent ijtimoiy taʼminot texnikumi va nogironlar uchun respublika hunar-texnika bilim yurti, ijtimoiy taʼminot xodimlari malakasini oshirish kurslari, “Sahovat” jurnali tahririyati, davolash-mehnat ekspertizasi xizmati bevosita Oʻzbekiston Respublikasi Ijtimoiy taʼminot vazirligiga boʻysunadilar,

ΙΙ. Oʻzbekiston Respublikasi Ijtimoiy taʼminot vazirligining asosiy vazifalari va xizmatlari

6. Quyidagilar Ijtimoiy taʼminot vazirligining asosiy vazifalari hisoblanadi:

mehnatga layoqatsiz aholining ijtimoiy taʼminoti va ularga ijtimoiy yordam berish sohasida davlat siyosatini shakllantirish va olib borish;

vazirliklar, idoralar, konsernlar, uyushmalar, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, hokimliklar, korxonalar va tashkilotlarning pensiya ishini rivojlantirish va mehnatga layoqatsiz aholiga ijtimoiy xizmat koʻrsatish masalalari boʻyicha faoliyatiga tashkiliy-uslubiy rahbarlik qilish va ularni muvofiqlashtirish;

shakllanayotgan yangi iqtisodiy munosabatlar va mulkchilik shakllarining xilma-xilligi sharoitida keksa va mehnatga layoqatsiz fuqarolarni ijtimoiy himoya qilish sohasida maqsadli dasturlarni ishlab chiqish va amalga oshirish;

pensiyalar va nafaqalar toʻlashga yoʻnaltiriladigan ijtimoiy sugʻurta mablagʻlaridan samarali foydalanish, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi qonunchiligida nazarda tutilgan imtiyozlarni berish ishlarini muvofiqlashtirish;

xalqaro aloqalarni amalga oshirish, aholini ijtimoiy taʼminlash ishida chet el tajribasidan foydalanishni oʻrganish;

aholini ijtimoiy himoya qilish boʻyicha amalga oshirilayotgan chora-tadbirlarning samaradorligini tahlil qilish uchun sotsiologik tadqiqotlarni tashkil etish;

aholini ijtimoiy himoya qilish boʻyicha davlatga qarashli boʻlmagan tashkilotlar, muassasalar va korxonalar barpo etishga va ularning faoliyatini tashkil etishga koʻmaklashish; ijtimoiy yordam dasturlarini mablagʻ bilan taʼminlash va ijtimoiy taʼminot tizimining moddiy negizini mustahkamlash uchun budjetdan tashqari mablagʻlarni jalb etish;

axborotni umumlashtirishning, ijtimoiy taʼminot boʻyicha pensiyalar va nafaqalar tayinlash va toʻlashning avtomatlashtirilgan tizimini ishlab chiqish va joriy etishni tashkil qilish;

davolash-mehnat ekspertizasini tashkil etish, bu sohada davolash-mehnat ekspert komissiyalariga va ilmiy-tadqiqot ishlariga rahbarlik qilish, nogironlarning tibbiy-ijtimoiy ekspertizasini va ularning mehnat qobiliyatini tiklashni tashkil etish;

aholiga protez-ortopediya yordamini tashkil etish;

nogironlar va keksalar uchun internat uylardagi, pansionat va sanatoriylardagi fuqarolarga moddiy-maishiy, tibbiy xizmat koʻrsatishni tashkil etish.

7. Ijtimoiy taʼminot vazirligi unga yuklatilgan vazifalarga muvofiq quyidagi asosiy xizmatlarni amalga oshiradi:

a) ijtimoiy taʼminot tizimini rivojlantirish boʻyicha:

respublika davlat boshqaruv organlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahrining ijro etuvchi hokimiyat organlari ishtirokida pensionerlarni, nogironlarni, voyaga yetmagan bolalari boʻlgan oilalarni va aholining davlatning qoʻllab-quvvatlashiga muhtoj boʻlgan boshqa guruhlarini ijtimoiy himoya qilish ishining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha takliflarni ishlab chiqadi;

turmush darajasini tahlil qilish va istiqbolini belgilash asosida aholining qayd etib oʻtilgan toifalarini ijtimoiy himoya qilish yuzasidan respublika dasturlari loyihalarini ishlab chiqadi, mintaqaviy dasturlarni ishlab chiqish uchun uslubiy tavsiyalarni tayyorlaydi;

pensionerlar, nogironlar va davlatning qoʻllab-quvvatlashiga muhtoj boʻlgan voyaga yetmagan bolali onalarni ijtimoiy himoya qilish masalalari boʻyicha ilmiy tadqiqotlarning yoʻnalishini belgilaydi va ularni muvofiqlashtiradi;

b) pensiya xizmatlari koʻrsatish va nafaqalar bilan taʼminlashni tashkil etish boʻyicha:

davlat boshqaruvining manfaatdor respublika organlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahrining ijro etuvchi hokimiyat organlari bilan birgalikda ijtimoiy taʼminot boʻyicha pensiyalar va nafaqalar bilan taʼminlash ishida davlat siyosatini amalga oshirishda ishtirok etadi;

pensiyalar va nafaqalar tayinlash va toʻlash ishlarini tashkil etishni va ularga uslubiy rahbarlik qilishni amalga oshiradi;

davlat ijtimoiy sugʻurtasiga badallar va ajratmalar toʻlanishi va jamlanishini amalga oshiradi; pensiyalar va ijtimoiy sugʻurta boʻyicha nafaqalar belgilangan miqdorda toʻlanishiga sarflanadigan xarajatlarni mablagʻ bilan taʼminlaydi.

ijtimoiy taʼminot boʻyicha pensiyalar va nafaqalar boʻyicha qoʻshimcha imtiyozlar belgilash hamda bunday imtiyozlar va qoʻshimchalarni mintaqaviy darajada joriy etish toʻgʻrisidagi takliflarni ishlab chiqish ishini tashkil etadi;

imtiyozli pensiya taʼminoti huquqini beruvchi ishlab chiqarishlar, ishlar, kasblar, lavozimlar va koʻrsatkichlar roʻyxatlarini qoʻllanish masalalari boʻyicha respublika organlari, tarmoq uyushmalari, konsernlar va birlashmalar bilan oʻzaro hamkorlik qiladi, ularni takomillashtirish boʻyicha kelishilgan takliflarni tayyorlaydi;

pensiya taʼminotining davlatga qarashli boʻlmagan tizimini rivojlantirish metodologiyasini ishlab chiqishda va uning uchun sharoitlar yaratishda ishtirok etadi;

respublika oldidagi alohida xizmatlar uchun tayinlangan shaxsiy pensiyalarni toʻlashni tashkil etadi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar ijtimoiy taʼminot organlarining bu sohadagi ishi ustidan nazoratni amalga oshiradi;

v) ijtimoiy xizmat koʻrsatish sohasida:

ijro etuvchi hokimiyatning respublika, viloyat, tuman, shahar organlari ishtirokida keksa fuqarolar, nogironlar, voyaga yetmagan bolalari boʻlgan oilalar va davlatning qoʻllab-quvvatlashiga muhtoj boʻlgan aholining boshqa guruhlariga ijtimoiy-maishiy xizmat koʻrsatishni;

ularga qonunchilik bilan belgilangan imtiyozlarni, sanatoriy-kurortda davolanish yoʻllanmalarini va harakat qilishning maxsus vositalarini berishi, natural yordamning yangi shakllari va turlarini joriy etishni;

ijtimoiy taʼminot muassasalarida (internat uylarda, pansionatlarda, sanatoriylarda) boʻlgan keksa fuqarolar va nogironlarga moddiy-maishiy, tibbiy ijtimoiy va madaniy xizmat koʻrsatishni, bu muassasalarning moddiy negizini mustahkamlashni;

yolgʻiz keksa fuqarolarga ijtimoiy yordam xizmatining kompleks tarmoqlarini tashkil etishni, ularning ishi ustidan nazoratni;

pensionerlar va nogironlarga ijtimoiy yordam beruvchi va xizmat koʻrsatuvchi davlatga qarashli boʻlmagan xizmatlar va muassasalar tashkil etishga koʻmaklashishni;

aholiga ijtimoiy yordam koʻrsatishning dasturlarini mablagʻ bilan taʼminlash ehtiyojlaridan kelib chiqqan holda oʻziga qarashli ijtimoiy-maishiy muassasalar va tashkilotlarning amalga oshiriladigan ishini, shu jumladan, ularning tijorat faoliyatini muvofiqlashtirishni tashkil etadi;

g) davolash-mehnat va tibbiy-ijtimoiy ekspertiza, nogironlarning mehnat qobiliyatini tiklash hamda protez-ortopediya yordami koʻrsatish boʻyicha:

davolash-mehnat va tibbiy-ijtimoiy ekspertiza xizmatiga, nogironlarning mehnat qobiliyatini tiklash boʻyicha ishlarga rahbarlikni amalga oshiradi;

nogironlarga hunar oʻrgatish va ularni qayta oʻqitish boʻyicha oʻziga qarashli oʻquv yurtlariga rahbarlik qiladi;

infrastruktura obyektlarining va keksa fuqarolar uchun qulayligini taʼminlovchi shaharsozlik sohasida davlat siyosatini shakllantirishda qatnashadi;

nogironlar uchun ish joylari tashkil etishda va ularni ishga joylashtirishda nogironlarning jamoat tashkilotlariga yordam beradi;

nogironlar va pensionerlarning mehnatidan foydalanish boʻyicha ixtisoslashtirilgan korxonalar tashkil etilishi va rivojlanishi, mehnatning kasanachilik turlarini va ish bilan taʼminlashning boshqa shakllarini rivojlantirishga koʻmaklashadi;

nogironlarni ijtimoiy jihatdan tiklash bosqichi sifatida ularning jismoniy tarbiyasi va sport harakati rivojlanishiga koʻmaklashadi;

ishlab chiqarish va maishiy tusdagi moslangan maxsus transport vositalari, nogironlarning mehnat qobiliyatini tiklash va ularni parvarish qilishning boshqa texnik vositalariga boʻlgan talabni aniqlaydi va ularni ishlab chiqarish uchun buyurtmalarni amalga oshiradi;

aholiga protez-ortopediya yordami koʻrsatishni tashkil etishni, boshqa vazirliklar, sanoat birlashmalari va Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri ijro etuvchi hokimiyat organlari bilan birgalikda protez-ortopediya buyumlarini ishlab chiqarishni koʻpaytirish, tayyorlash texnologiyasini takomillashtirish, ularning yangi turlarini ishlab chiqarishlari amalga oshirilishini taʼminlaydi;

nogironlarni protez-ortopediya buyumlari va harakat qilish vositalari bilan taʼminlash tartibini belgilaydi, “Protezist” respublika ishlab chiqarish birlashmasining ishiga rahbarlik qiladi;

nogironlar tibbiy-ijtimoiy va kasb qobiliyatini tiklash ilmiy-tadqiqot tashkilotlari, markazlari hamda nogironlar va keksalarni ijtimoiy himoya qilish funksiyalarini amalga oshiruvchi boshqa tashkilotlarni tashkil etishga va ularning faoliyatini takomillashtirishga koʻmaklashadi;

d) ijtimoiy taʼminot boʻyicha qonunchilik sohasida:

qonunchilik va normativ hujjatlarning bajarilishini tashkil etadi;

Oʻzbekiston Respublikasi Ijtimoiy taʼminot vazirligiga tegishli boʻlgan masalalar boʻyicha qonun hujjatlarining qoʻllanilishi amaliyotini umumlashtiradi, manfaatdor vazirliklar va idoralar hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri ijro etuvchi hokimiyat organlari bilan birgalikda aholini ijtimoiy himoya qilishga doir qonun hujjatlarini takomillashtirish toʻgʻrisidagi masalalarni ishlab chiqadi va koʻrib chiqish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritadi;

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining topshirigʻiga binoan qonunchilik hujjatlari loyihalari hamda Oʻzbekiston Respublikasi Ijtimoiy taʼminot vazirligiga tegishli boʻlgan masalalar boʻyicha vazirliklar va idoralarning normativ hujjatlari boʻyicha xulosalarni tayyorlaydi;

aholini ijtimoiy taʼminlashga doir Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlarining respublikaning butun hududida bir xilda qoʻllanilishini taʼminlaydi;

e) xalqaro hamkorlik sohasida:

pensionerlarni, nogironlarni va aholining boshqa toifalarini ijtimoiy himoya qilish masalalari bilan shugʻullanuvchi xalqaro tashkilotlar faoliyatida belgilangan tartibda ishtirok etadi;

MDH tarkibiga kiruvchi davlatlar bilan pensionerlarni, nogironlarni, voyaga yetmagan bolalari boʻlgan oilalarni ijtimoiy himoya qilish boʻyicha bitimlar loyihalariga, shuningdek, ijtimoiy siyosat masalalari boʻyicha boshqa xorijiy mamlakatlar bilan tuziladigan bitimlar loyihalariga takliflar tayyorlanishini taʼminlaydi;

aholini ijtimoiy himoya qilish boʻyicha xorijiy davlatlar bilan shartnomalar tuzishda va ularni tayyorlashda oʻz vakolati doirasida ishtirok etadi;

Oʻzbekiston Respublikasi hududida va uning tashqarisida pensionerlarni, nogironlarni va ijtimoiy qoʻllab-quvvatlashga muhtoj fuqarolarning boshqa toifalarini ijtimoiy himoya qilish masalalari boʻyicha hamkorlik qilish dasturlarini ishlab chiqishda va amalga oshirishda qatnashadi;

j) moliya va xoʻjalik faoliyati boʻyicha:

Oʻzbekiston Respublikasi Ijtimoiy taʼminot vazirligi tizimida reja-moliya ishlarini, oʻziga qarashli tashkilotlar va muassasalar tomonidan oʻtkaziladigan ijtimoiy himoya qilishga doir tadbirlarni hamda bu sohadagi ilmiy-tadqiqotlarni mablagʻ bilan taʼminlashni tashkil etadi;

aholiga ijtimoiy yordam berishning har xil turlarini tashkil etishni iqtisodiy jihatdan asoslab boradi;

pensionerlar va nogironlarga soliqlar boʻyicha imtiyozlar berish toʻgʻrisidagi takliflarni ishlab chiqarishda qatnashadi;

tizim xodimlari mehnatiga haq toʻlashni tashkil etish, normallashtirish boʻyicha tadbirlarni oʻz vakolati doirasida amalga oshiradi;

oʻziga qarashli tashkilotlar va muassasalar xoʻjalik faoliyatiga doir balanslar va hisobotlarni koʻrib chiqadi;

tarmoqda nazorat-taftish ishlarini tashkil etadi va ichki idoraviy moliyaviy nazoratni amalga oshiradi;

oʻziga qarashli tashkilotlar va muassasalar tomonidan davlat markazlashtirilgan sarmoya mablagʻlarining oqilona foydalanilishini taʼminlaydi, Ijtimoiy taʼminot vazirligi tizimida yangi tashkilotlar va muassasalar qurish, ishlab turganlarini qayta qurish va texnika bilan qayta jihozlash boʻyicha istiqboldagi dasturlarni ishlab chiqishni tashkil etadi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri ijro etuvchi hokimiyat organlari bilan birgalikda ijtimoiy taʼminot muassasalari tarmogʻi qurilishi va ularni rivojlantirish hamda Oʻzbekiston Respublikasi Ijtimoiy taʼminot vazirligi vakolatiga kiruvchi boshqa masalalar boʻyicha qarorlar qabul qiladi;

aholiga ijtimoiy yordam berish dasturlarini mablagʻ bilan taʼminlash uchun mablagʻlarni jalb etish ishida davlat, jamoat, diniy va xayriya tashkilotlari, muassasalar va korxonalarning oʻzaro hamkorligini taʼminlaydi;

pensionerlar, nogironlar, voyaga yetmagan bolalari boʻlgan oilalarni ijtimoiy qoʻllab-quvvatlashning respublika va hududiy jamgʻarmalarini belgilangan tartibda tashkil etadi. Bu jamgʻarmalarga tushuvchi mablagʻlarning toʻliqligini, oʻz vaqtida tushishini va maqsadli foydalanilishini nazorat qiladi. Jamgʻarma toʻgʻrisidagi nizom Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.

ΙΙΙ. Oʻzbekiston Respublikasi Ijtimoiy taʼminot vazirligining tashkiliy faoliyati

8. Oʻzbekiston Respublikasi Ijtimoiy taʼminot vazirligi oʻz vakolati doirasida:

amaldagi qonun hujjatlarining ijtimoiy-taʼminot tizimining hududiy organlarida va oʻziga qarashli tashkilotlar va muassasalarda toʻgʻri qoʻllanilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi;

fuqarolarning takliflari, arizalari va shikoyatlarini qonun hujjatlarida belgilangan muddatlarda koʻrib chiqadi hamda ular boʻyicha zarur chora-tadbirlar koʻradi; ijtimoiy taʼminot masalalari boʻyicha fuqarolarni qabul qilishni amalga oshiradi;

oʻziga qarashli tashkilotlar va muassasalarning hamda ijtimoiy taʼminot hududiy organlarining kadrlarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha tadbirlarni tashkil etadi va oʻtkazadi;

oʻziga qarashli oʻquv yurtlariga, ijtimoiy taʼminot tizimi rahbar xodimlari va mutaxassislarining malakasini oshirish kurslariga tashkiliy-uslubiy rahbarlikni va ularning faoliyatini nazorat qilishni amalga oshiradi;

ommaviy axborot vositalari yordamida respublika aholisini ijtimoiy taʼminot masalalaridan xabardor qiladi;

ijtimoiy taʼminot masalalari boʻyicha qonunchilik va normativ hujjatlar dasturlarini ishlab chiqishga ilmiy muassasalar va yuqori malakali mutaxassislarni shartnoma asosida jalb qiladi, ushbu masalalar boʻyicha vaqtinchalik ilmiy jamoalar, ekspertlar guruhlari va kengashlarni belgilangan tartibda tuzadi;

ijtimoiy taʼminot organlarining talab-daʼvo ishini tashkil etadi;

Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining topshirigʻiga koʻra boshqa davlatlarning ijtimoiy taʼminot, ijtimoiy himoya qilish organlari bilan hamkorlik qilish masalalari boʻyicha xorijiy mamlakatlar bilan hukumatlararo bitimlar va shartnomalarni tayyorlashda va tuzishda ishtirok etadi.

9. Oʻzbekiston Respublikasi Ijtimoiy taʼminot vazirligiga Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti tomonidan lavozimga tayinlanadigan va lavozimdan ozod qilinadigan, keyinchalik Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashi tomonidan tasdiqlanadigan vazir boshchilik qiladi. Vazir vazirlikka yuklatilgan vazifalarning bajarilishi va uning oʻz xizmatlarini amalga oshirishi uchun shaxsan javob beradi.

Vazirning uning taqdimnomasi boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan lavozimga tayinlanadigan va lavozimdan ozod qilinadigan oʻrinbosarlari boʻladi, vazir oʻrinbosarlar oʻrtasida vazifalarni taqsimlaydi.

10. Oʻzbekiston Respublikasi ijtimoiy taʼminot vaziri:

Oʻzbekiston Respublikasi Ijtimoiy taʼminot vazirligi faoliyatiga rahbarlik qiladi;

respublika Ijtimoiy taʼminot vazirligiga tegishli boʻlgan masalalar boʻyicha normativ hujjatlar loyihalarini Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining koʻrib chiqishi uchun belgilangan tartibda kiritadi;

vazir oʻrinbosarlari va vazirlik tarkibiy boʻlinmalari rahbarlarining ularga yuklatilgan vazifalarning bajarilishi uchun javobgarligi darajasini belgilaydi;

viloyatlar va Toshkent shahar hokimlarining taqdimnomasi boʻyicha viloyatlar va Toshkent shahar ijtimoiy taʼminot boshqarmalari rahbarlarini tayinlaydi;

oʻz vakolati doirasida oʻziga qarashli barcha tashkilotlar va muassasalar hamda hududiy ijtimoiy taʼminot organlari tomonidan bajarilishi majburiy boʻlgan buyruqlar, yoʻriqnomalar chiqaradi va koʻrsatmalar beradi;

Respublika Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan doirada mehnatga haq toʻlash fondi va markaziy apparat xodimlari sonini, uning shtat jadvalini, Vazirlik tarkibiy boʻlinmalari toʻgʻrisidagi nizomni, Vazirlikka qarashli boʻlgan muassasalar toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlaydi;

Ijtimoiy taʼminot vazirligi markaziy apparati xodimlarini va oʻziga qarashli muassasalar hamda oʻquv yurtlari rahbarlarini amaldagi qonunchilikka muvofiq lavozimga tayinlaydi va lavozimdan ozod qiladi;

alohida oʻrnak koʻrsatgan xodimlarni belgilangan tartibda faxriy unvonlar va mukofotlarga tavsiya etadi;

amaldagi qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ega boʻladi.

11. Oʻzbekiston Respublikasi Ijtimoiy taʼminot vazirligida vazir (hayʼat raisi), lavozimlari boʻyicha vazir oʻrinbosarlari, Vazirlikning rahbar xodimlari, Vazirlikka boʻysunuvchi tashkilotlar va muassasalarning rahbarlaridan iborat tarkibda hayʼat tuziladi.

Hayʼat aʼzolari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.

12. Hayʼat ijtimoiy taʼminot va aholini ijtimoiy himoya qilishning muhim masalalarini, viloyatlar va Toshkent shahar ijtimoiy taʼminot boshqarmalari boshliqlari va boshliqlarning oʻrinbosarlarini lavozimga tayinlash va lavozimdan ozod qilish, bu organlar kengashlari aʼzolarini tasdiqlash masalalarini koʻrib chiqadi. Hayʼatning qarorlari va boshqa hujjatlari, odatda, vazirning buyruqlari bilan amalga oshiriladi.

Vazir bilan hayʼat oʻrtasida kelishmovchiliklar kelib chiqqan taqdirda vazir oʻz qarorini hayotga joriy etadi va paydo boʻlgan kelishmovchiliklar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga maʼlum qiladi. Hayʼat aʼzolari, oʻz navbatida, oʻz fikrlarini Vazirlar Mahkamasiga maʼlum qilishlari mumkin.

13. Oʻzbekiston Respublikasi Ijtimoiy taʼminot vazirligida ijtimoiy taʼminotning ilmiy-amaliy muammolari boʻyicha ilmiy tadqiqotlarni rejalashtirish va tashkil etish, tadqiqot natijalarini nazorat qilish, fan, texnika yutuqlari va ilgʻor tajribani amaliyotga joriy etish yuzasida tavsiyalar ishlab chiqish uchun ilmiy-uslubiy kengash tuziladi. Ilmiy-uslubiy kengashning tarkibi va uning toʻgʻrisidagi Nizom vazir tomonidan tasdiqlanadi.

14. Oʻzbekiston Respublikasi Ijtimoiy taʼminot vazirligiga oylik “Sahovat” jurnalini taʼsis etish va uni nashr etish huquqi berilgan.

Vazirlar Mahkamasining 1993-yil 30-sentabrdagi 476-son qarori bilan TASDIQLANGAN

Hududiy ijtimoiy taʼminot boshqarmasi toʻgʻrisida

NAMUNAVIY NIZOM

Ι. Umumiy qoidalar

1. Ijtimoiy taʼminot boshqarmasi davlat boshqaruv organi hisoblanadi, viloyatda, Toshkent shahrida pensionerlarni, nogironlarni va bolali kamxarj oilalarning pensiya taʼminotini, ularga ijtimoiy xizmat koʻrsatish va ularni ijtimoiy himoya qilishni tashkil etadi. Oʻzining boshqaruv faoliyatida ham viloyat, Toshkent shahar hokimligiga, ham Oʻzbekiston Respublikasi Ijtimoiy taʼminot vazirligiga boʻysunadi.

2. Boshqarma oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga, qonunlarga, Oliy Kengashning qarorlariga va boshqa hujjatlariga, Prezident va Vazirlar Mahkamasi tomonidan qabul qilingan hujjatlarga, Oʻzbekiston Respublikasi Ijtimoiy taʼminot vazirligining buyruqlari, qarorlari, yoʻriqnomalari va koʻrsatmalariga, xalq deputatlari Kengashi, viloyat (Toshkent shahar) hokimligi qarorlariga hamda ushbu Nizomga amal qiladi.

3. Viloyat (Toshkent shahar) ijtimoiy taʼminot boshqarmasi yuridik shaxs hisoblanadi, bank muassasalarida mustaqil balansga, hisob va boshqa (shu jumladan valyuta) raqamlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat gerbi tasviri tushirilgan, oʻz nomi oʻzbek va rus tillarida yozilgan muhrga, shuningdek, tegishli muhr va toʻrt burchak muhrga ega boʻladi, sudda yoki xoʻjalik sudida daʼvogar va javobgar boʻlishi mumkin.

4. Ijtimoiy taʼminot boshqarmasi apparatini mablagʻ bilan taʼminlash viloyat (Toshkent shahri) budjetining davlat boshqaruv organlarini taʼminlashga yoʻnaltiriladigan mablagʻlapi hisobiga amalga oshiriladi.

5. Boshqarmaga shahar, tuman ijtimoiy taʼminot boʻlimlari, nogironlar uchun internat uylar, hunar-texnika bilim yurtlari bevosita boʻysunadilar.

Boshqarma oʻz faoliyatini davlat boshqaruvining viloyat (shahar) boshqa organlari, davolash-mehnat ekspertizasi boʻlimlari, shuningdek, tumanlar, shaharlarning ijro etuvchi hokimiyati organlari, jamoat tashkilotlari va xayriya jamgʻarmalari bilan oʻzaro hamkorlikda amalga oshiradi.

6. Viloyatlar va Toshkent shahar ijtimoiy taʼminot boshqarmalari tuman (shahar) ijtimoiy taʼminot boʻlimlari mudirlarini tuman (shahar)lar hokimlarining tavsiyanomalariga binoan hamda Oʻzbekiston Respublikasi Ijtimoiy taʼminot vazirligi bilan kelishilgandan keyin lavozimga tayinlaydilar va lavozimdan ozod qiladilar.

ΙΙ. Hududiy ijtimoiy taʼminot boshqarmasining asosiy vazifalari va xizmatlari

7. Quyidagilar hududiy ijtimoiy taʼminot boshqarmasining asosiy vazifalari hisoblanadi:

viloyat (Toshkent shahri) hududida davlat pensiya taʼminotini va ijtimoiy xizmat koʻrsatishni tashkil etish;

pensiya va ijtimoiy xizmat koʻrsatish masalalari boʻyicha amaldagi qonunlarning va normativ hujjatlarning toʻgʻri qoʻllanishini taʼminlash;

ijtimoiy taʼminot organlari va muassasalariga tashkiliy-uslubiy yordam koʻrsatish;

viloyat (Toshkent shahar) organlarining, muassasalarning, mulkchilikning barcha turlaridagi korxonalarning pensiya taʼminotini rivojlantirish va mehnatga layoqatsiz aholiga ijtimoiy xizmat koʻrsatish masalalari boʻyicha faoliyatiga tashkiliy-uslubiy rahbarlik qilish va uni muvofiqlashtirib borish;

viloyatda (Toshkent shahrida) keksa va mehnatga layoqatsiz fuqarolarni ijtimoiy himoya qilish boʻyicha maqsadli dasturlarni ishlab chiqish va amalga oshirish;

pensiya va nafaqalar toʻlashga yoʻnaltiriladigan ijtimoiy sugʻurta mablagʻlaridan toʻgʻri foydalanishni taʼminlash;

amaldagi qonunlarda nazarda tutilgan imtiyozlarning berilishini nazorat qilish;

pensionerlar, nogironlar, mehnatga layoqatsiz boshqa fuqarolarni ijtimoiy himoya qilish, ularning moddiy farovonligini yaxshilash boʻyicha takliflarni tayyorlash, asoslash va kiritish, ushbu yoʻnalishda viloyat (Toshkent shahar) dasturlarini tuzish, ularning bajarilishini muvofiqlashtirish va uslubiy taʼminlash;

viloyatda (Toshkent shahrida) aholini ijtimoiy himoya qilish boʻyicha davlatga qarashli boʻlmagan tashkilotlar, muassasalar va korxonalarni barpo etish hamda ularning faoliyatini tashkil qilish, ularning xoʻjalik faoliyatidan olinadigan mablagʻlarini ijtimoiy yordam dasturini mablagʻ bilan taʼminlashga va ijtimoiy taʼminot tizimining moddiy bazasini mustahkamlashga jalb qilish;

axborotlarni umumlashtirishning, ijtimoiy taʼminot boʻyicha pensiyalar va nafaqalarni tayinlash hamda toʻlashning avtomatlashtirilgan tizimini joriy etish;

davolash-mehnat ekspertizasini tashkil etishda qatnashish, nogironlarni tibbiy-ijtimoiy jihatdan tiklash masalalarida davolash-mehnat ekspert komissiyalari va boshqa organlar bilan oʻzaro hamkorlik qilish;

nogironlarni protez-ortopediya yordami bilan taʼminlash, unga muhtoj boʻlgan kishilarni hisobga olishni tashkil etishni nazorat qilish, ushbu masalalarda protez-ortopediya sanoati korxonalari bilan oʻzaro hamkorlik qilish;

nogironlar va keksalar uchun internat uylarda, pansionatlarda boʻlgan fuqarolarni kerakli moddiy-maishiy, tibbiy xizmat bilan taʼminlash;

aholining eng kamxarj qatlamlariga davlat tomonidan koʻrsatiladigan yordamning moʻljallangan kishilarga yetib borishini taʼminlash chora-tadbirlarini tayyorlash va amalga oshirish, ushbu masalalarda ijro etuvchi hokimiyat organlari, xayriya va boshqa jamoat tashkilotlari bilan oʻzaro hamkorlik qilish.

8. Hududiy boshqarma oʻziga yuklatilgan vazifalarga muvofiq quyidagi asosiy vazifalarni amalga oshiradi:

a) ijtimoiy taʼminot tizimini rivojlantirish boʻyicha:

davlat boshqaruvining viloyat (Toshkent shahar) organlari, tumanlar va shaharlarning ijro etuvchi organlari bilan, shuningdek, nogironlar, shu jumladan, koʻrlar, karlar, baynalmilalchi jangchilar, atom stansiyalaridagi halokatlar oqibatlarini tugatish qatnashchilari jamiyatlari ishtirokida davlat yordamiga muhtoj boʻlgan pensionerlarni, nogironlarni, bolali oilalarni ijtimoiy himoya qilishni yaxshilash boʻyicha takliflarni ishlab chiqadi;

turmush darajasini tahlil qilish va uning istiqbolini belgilash asosida, aholini koʻrsatib oʻtilgan toifalarini ijtimoiy himoya qilishning viloyat (Toshkent shahar) dasturini ishlab chiqadi, tuman (shahar) dasturlarini ishlab chiqishda tuman (shahar) hokimliklariga yordam beradi;

b) pensiya taʼminoti va nafaqalar bilan taʼminlashni tashkil etish boʻyicha:

davlat pensiyalari hamda nafaqalarini tayinlash va toʻlashga doir ishlarni tashkil qiladi;

davlat ijtimoiy sugʻurtasiga badallar va ajratmalar toʻplanishi va jamlanishini amalga oshiradi; pensiyalar va ijtimoiy sugʻurta boʻyicha nafaqalar belgilangan miqdorlarda toʻlanishiga sarflanadigan xarajatlarni mablagʻ bilan taʼminlaydi.

ijtimoiy taʼminot boʻyicha pensiyalar va nafaqalarga qoʻshimcha imtiyozlar hamda ustamalar belgilashga doir ishlarni tashkil etadi, bunday imtiyozlar va ustamalarning tuman, shahar darajasida joriy qilinishini taʼminlaydi;

imtiyozli pensiya bilan taʼminlash huquqini beruvchi ishlab chiqarishlar, ishlar, kasblar, lavozimlar va koʻrsatkichlar roʻyxatlarini qoʻllanish masalalari boʻyicha ijro etuvchi hokimiyatning viloyat, tuman, shahar organlari, tarmoq birlashmalari va korxonalari bilan oʻzaro hamkorlik qiladi;

pensiya taʼminotining davlatga qarashli boʻlmagan tizimini rivojlantirishda qatnashadi;

respublika, viloyat oldidagi alohida xizmatlar uchun tayinlangan shaxsiy pensiyalarning toʻlanishini amalga oshiradi;

v) ijtimoiy xizmat koʻrsatish sohasida:

davlat boshqaruvining viloyat organlari, ijro etuvchi hokimiyatning shahar va tuman organlari ishtirokida keksa fuqarolarga, nogironlarga, bolali oilalarga hamda aholining davlat yordamiga muhtoj boʻlgan boshqa guruhlariga ijtimoiy-maishiy xizmat koʻrsatishni tashkil qiladi;

ularga qonunchilik bilan belgilangan imtiyozlar, sanatoriy va kurortlarda davolanish uchun yoʻllanmalar hamda harakatlanishning maxsus vositalari berilishi, koʻrsatilgan fuqarolarga ijtimoiy yordam koʻrsatishning yangi shakl va turlari joriy etilishi ustidan nazoratni taʼminlaydi;

ijtimoiy taʼminot muassasalarida — nogironlar uchun internat uylarda, pansionatlarda, sanatoriylarda, hunar-texnika bilim yurtlarida boʻlgan keksa fuqarolar va nogironlarga moddiy-maishiy, tibbiy-ijtimoiy va madaniy xizmat koʻrsatishni, ushbu muassasalarning moddiy bazasini mustahkamlashini tashkil etadi va nazorat qiladi;

pensionerlar va nogironlarga ijtimoiy yordam koʻrsatadigan davlatdan tashqari xizmatlar va muassasalarni tashkil etishga koʻmaklashadi;

xoʻjalik faoliyatidan olingan mablagʻlapni aholiga ijtimoiy yordam koʻrsatish dasturini mablagʻ bilan taʼminlashga yoʻnaltirish maqsadida tasarrufidagi ijtimoiy-maishiy muassasalar ishini, shu jumladan, ularning tijorat faoliyatini muvofiqlashtirib borishni taʼminlaydi;

ijro etuvchi hokimiyatning mahalliy organlari orqali pensioner va nogironlarga mahalliy soliq yigʻimlari boʻyicha imtiyozlar berish choralarini koʻradi;

aholini ijtimoiy himoya qilish dasturini mablagʻ bilan taʼminlash uchun mablagʻlap jalb etishga doir ishlarda davlat, jamoat, diniy va xayriya tashkilotlari, muassasalari va korxonalarining oʻzaro hamkorlik qilishini taʼminlaydi;

pensionerlarni, nogironlarni, bolali oilalarni ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash hududiy jamgʻarmasini belgilangan tartibda tashkil qiladi. Ushbu jamgʻarmaga mablagʻlarning toʻliq, oʻz vaqtida tushishi va ulardan belgilangan maqsadda foydalanilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi;

g) tibbiy-ijtimoiy ekspertiza, nogironlarning qobiliyatini tiklash va ularga protez-ortopediya yordami koʻrsatish boʻyicha:

nogironlarni tibbiy-ijtimoiy jihatdan tiklash masalalarida DME (davolash-mehnat ekspertizasi) xizmati bilan doimiy ravishda oʻzaro hamkorlik qiladi;

tasarrufidagi hunar-texnika bilim yurtlariga nogironlarni hunarga oʻrgatish, qayta oʻqitish va ishga joylashtirish boʻyicha rahbarlik qiladi;

nogironlar va keksa fuqarolar uchun infrastruktura obyektlarining qulay boʻlishini taʼminlaydigan shahar qurilishi sohasida davlat siyosatini shakllantirishda qatnashadi;

nogironlarning jamoat tashkilotlariga nogironlar uchun ish oʻrinlari yaratishda va ularni ishga joylashtirishda yordam koʻrsatadi;

viloyatda, Toshkent shahrida nogironlar va pensionerlar mehnatidan foydalanish boʻyicha ixtisoslashtirilgan korxonalarni tashkil qilish va rivojlantirishga, mehnatning kasanachilik turlarini va ish bilan taʼminlashning boshqa shakllarini rivojlantirishga yordam beradi;

nogironlarni ijtimoiy jihatdan tiklash bosqichi sifatida nogironlarning jismoniy tarbiya va sport harakatini rivojlantirishga koʻmaklashadi;

viloyat, Toshkent shahri boʻyicha maxsus transport vositalariga, ishlab chiqarish va maishiy tusdagi moslamalarga, nogironlarning qobiliyatini tiklash va ularni parvarishlashning boshqa texnik vositalariga boʻlgan ehtiyojni hisobga olib boradi va aniqlaydi;

nogironlarni tibbiy-ijtimoiy jihatdan va ularning kasb qobiliyatini tiklash markazlarini hamda nogironlarni va keksalarni ijtimoiy himoya qilish vazifasini amalga oshiradigan boshqa tashkilotlarni tashkil etishga va ularning faoliyatini takomillashtirishga koʻmaklashadi;

tibbiy maʼlumotlar boʻyicha protez-ortopediya yordamiga muhtoj boʻlgan pensionerlar va nogironlarni hisobga olishni tashkil qilish, protez-ortopediya buyumlariga buyurtmalarning protez korxonalari tomonidan bajarilishi, belgilangan muddatlarga rioya qilinishi va ularning sifati ustidan nazoratni taʼminlaydi, protezlash boʻyicha nogironlarga koʻrsatilgan xizmatlar uchun moliyaviy hisob-kitoblarning oʻz vaqtida amalga oshirilishini taʼminlaydi;

d) moliya va xoʻjalik faoliyati boʻyicha:

viloyat, Toshkent shahar ijtimoiy taʼminot tizimida rejalashtirish-moliya ishlarini tashkil etadi, buning uchun tarmoqni rivojlantirish istiqbolini ishlab chiqadi hamda tasarrufidagi tashkilotlar va muassasalar tomonidan oʻtkaziladigan ijtimoiy himoya qilish tadbirlarini mablagʻ bilan taʼminlaydi;

pensiya va nafaqalarga qilinadigan xarajatlar rejasini hamda tegishli viloyat, Toshkent shahar budjeti hisobiga mablagʻ bilan taʼminlanadigan boshqarmaning oʻzini mablagʻ bilan taʼminlash smetasini tuzadi, uning tasdiqlanishini va ijrosini taʼminlaydi;

viloyat, Toshkent shahri boʻyicha xarajatlarni mablagʻ bilan taʼminlashning yigʻma rejasi tuzilishini taʼminlaydi, tasarrufidagi muassasalarga uslubiy va amaliy yordam koʻrsatadi, tasdiqlangan xarajat smetalarining ular tomonida bajarilishini hamda ularni taʼminlash uchun ajratilgan mablagʻlardan foydalanilishini nazorat qiladi;

viloyat, Toshkent shahri boʻyicha aholiga ijtimoiy yordam koʻrsatishning har xil turlarini tashkil etishga doir iqtisodiy asoslashlarni tayyorlaydi;

oʻz huquq doirasida boshqarma, shahar va tuman organlari hamda muassasalari xodimlari mehnatini tashkil qilishni, meʼyorlashni va unga haq toʻlashni takomillashtirish boʻyicha tadbirlarni amalga oshiradi;

tasarrufidagi muassasalarning xoʻjalik faoliyati boʻyicha balanslar va hisobotlarni koʻrib chiqadi, tasarrufidagi tashkilotlar va korxonalarning moliya-xoʻjalik faoliyatini idora ichida nazorat qilishni amalga oshiradi, aniqlangan qoida buzishlarni bartaraf etish chora-tadbirlarini koʻradi;

tasarrufidagi tashkilotlar va muassasalar tomonidan davlat markazlashgan kapital mablagʻlaridan samarali foydalanilishini taʼminlaydi, ijtimoiy taʼminot tizimi yangi tashkilotlari muassasalarini qurish, ishlab turganlarini qayta qurish va texnika bilan qayta jihozlash boʻyicha istiqbolli dasturlarni ishlab chiqishni tashkil etadi;

xizmat koʻrsatiladigan hududdagi tumanlar, shaharlarning ijro etuvchi hokimiyat organlari bilan birgalikda ijtimoiy taʼminot muassasalari tarmoqlarini qurish va rivojlantirish, shuningdek, viloyat (Toshkent shahar) ijtimoiy taʼminot boshqarmasi huquq doirasiga kiradigan boshqa masalalar boʻyicha qarorlar qabul qiladi.

ΙΙΙ. Hududiy ijtimoiy taʼminot boshqarmasining tashkiliy faoliyati

9. Ijtimoiy taʼminot boshqarmasi oʻz huquq doirasida:

ijtimoiy taʼminot tizimining tuman, shahar organlarida hamda tasarrufidagi tashkilotlar va muassasalarda amaldagi qonunchilikning toʻgʻri qoʻllanilishini nazorat qilishni amalga oshiradi;

fuqarolarning takliflari, arizalari va shikoyatlarini qonunlarda belgilangan muddatlarda koʻrib chiqadi va ular boʻyicha zarur chora-tadbirlar koʻradi; ijtimoiy taʼminot masalalari boʻyicha fuqarolarni qabul qilishni amalga oshiradi;

tasarrufidagi tashkilotlar va muassasalar, shuningdek, ijtimoiy taʼminot tuman, shahar organlari xodimlarini joriy tayyorlash, qayta tayyorlash hamda ularning malakasini oshirish tadbirlarini tashkil qiladi va oʻtkazadi; tasarrufidagi hunar-texnika bilim yurtlari faoliyatiga tashkiliy-uslubiy rahbarlikni va nazorat qilishni amalga oshiradi;

viloyat (Toshkent shahri) aholisini radio, televideniye, gazeta va jurnallar orqali ijtimoiy taʼminot masalalari boʻyicha xabardor qilib turadi;

ijtimoiy taʼminot organlarining, shu jumladan, mehnat jarohati olgan yoki kasb kasalliklariga chalingan ishchilar va xizmatchilar koʻrgan zarar uchun javobgar boʻlgan korxonalar, muassasalardan va tashkilotlardan pensiya summalarini undirib olish boʻyicha shikoyat-daʼvo ishlarini tashkil qiladi.

10. Viloyat (Toshkent shahar) ijtimoiy taʼminot boshqarmasiga viloyat va Toshkent shahar hokimlarining tavsiyanomasiga binoan Oʻzbekiston Respublikasi Ijtimoiy taʼminot vazirligi tomonidan lavozimga tayinlanadigan va lavozimdan ozod qilinadigan boshliq rahbarlik qiladi. Boshliq boshqarmaga yuklatilgan vazifalarning bajarilishi va uning oʻz funksiyalarini amalga oshirishi uchun shaxsan javob beradi. Boshliqning uning tavsiyanomasiga binoan Oʻzbekiston Respublikasi Ijtimoiy taʼminot vazirligi tomonidan, viloyat (Toshkent shahar) hokimi bilan kelishgan holda lavozimga tayinlanadigan va lavozimdan ozod qilinadigan oʻrinbosarlari boʻladi.

Boshqarma boshligʻi va boshqarma boshligʻining oʻrinbosari lavozimiga oliy yuridik yoki oliy iqtisodiy maʼlumotga hamda ijtimoiy taʼminot organlarida kamida uch yil rahbarlik ish stajiga ega boʻlgan shaxslar tayinlanishi mumkin.

11. Ijtimoiy taʼminot boshqarmasi boshligʻi:

boshqarma faoliyatiga rahbarlik qiladi;

boshliq oʻrinbosarining va tarkibiy tuzilmalar rahbarlarining oʻzlariga yuklatilgan vazifalarning bajarilishi uchun javobgarlik darajasini belgilaydi;

oʻz huquq doirasida tasarrufidagi barcha tashkilotlar va muassasalar, shuningdek, tuman, shahar ijtimoiy taʼminot organlari tomonidan bajarilishi majburiy boʻlgan buyruqlar chiqaradi va koʻrsatmalar beradi;

boshqarma apparatining shtat jadvalini, uning tarkibiy boʻlinmalari toʻgʻrisidagi nizomni, xodimlarning lavozim vazifalarini tasdiqlaydi;

ijtimoiy taʼminot boshqarmasi apparati xodimlarini hamda tasarrufidagi muassasalar va oʻquv yurtlari rahbarlarini amaldagi mehnat qonunlariga muvofiq lavozimga tayinlaydi va lavozimdan boʻshatadi; kadrlar bilan yakka tartibda tarbiyaviy ishlar olib boradi;

alohida oʻrnak koʻrsatgan xodimlarni belgilangan tartibda faxriy unvonlar va mukofotlarga tavsiya etadi;

tasdiqlangan smetalar va ajratilgan mablagʻlar doirasida kreditlar va mablagʻlarni boshqaradi, moliya-shtat intizomiga rioya qilishni, pul mablagʻlari va moddiy boyliklarning saqlanishini taʼminlaydi;

amaldagi qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ega boʻladi. Ijtimoiy taʼminot boshqarmasi boshligʻi oʻziga berilgan ayrim vakolatlarni oʻziga boʻysunuvchi mansabdor shaxslarga vaqtinchalik berish huquqiga egadir (boshqarma boshligʻi sifatida uning mutlaq huquq doirasiga taalluqli boʻlgan huquqlar bundan mustasno).

12. Viloyat (Toshkent shahar) boshqarmasi apparatiga oliy yuridik, iqtisodiy maʼlumotga va tanlangan ish yoʻnalishi boʻyicha maxsus maʼlumotga hamda shahar, tuman ijtimoiy taʼminot organlar va muassasalarida rahbarlik yoki mutaxassislik lavozimlarida kamida bir yarim yil ish stajiga ega boʻlgan mutaxassislar qabul qilinishi mumkin.

13. Ijtimoiy taʼminot boshqarmasida boshqarma boshligʻi (Kengash rais), lavozim boʻyicha boshliq oʻrinbosarlari, boshqarmaning rahbar xodimlari, tasarrufidagi tashkilotlar va muassasalar rahbarlaridan iborat tarkibda Kengash tuziladi.

Kengash aʼzolari viloyat va Toshkent shahar ijtimoiy taʼminot boshqarmasi boshliqlarining tavsiyanomalariga binoan Oʻzbekiston Respublikasi Ijtimoiy taʼminot vazirligi tomonidan tasdiqlanadilar.

Kengash pensionerlar va nogironlarni ijtimoiy taʼminlash hamda ijtimoiy himoya qilishning eng muhim masalalarini, tuman (shahar) ijtimoiy taʼminot boʻlimlari mudirlari va mudir oʻrinbosarlarini tayinlashni kelishish masalalarini koʻrib chiqadi. Kengash qarorlari, odatda, boshqarma boshligʻining buyruqlari bilan amalga oshiriladi.

14. Hududiy ijtimoiy taʼminot boshqarmasining namunaviy tuzilmasi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1993-yil 16-iyuldagi 358-son qarori bilan tasdiqlangan va u quyidagilardan iborat boʻladi:

pensiya xizmati koʻrsatishni tashkil etish boʻlimi;

ijtimoiy yordam koʻrsatishni tashkil etish boʻlimi;

moliya va nazorat boʻlimi;

tashkiliy-huquqiy ishlar boʻlimi.

Vazirlar Mahkamasining 1993-yil 30-sentabrdagi 476-son qarori bilan TASDIQLANGAN

Tuman, shahar ijtimoiy taʼminot boʻlimi toʻgʻrisida

NAMUNAVIY NIZOM

Ι. Umumiy qoidalar

1. Ijtimoiy taʼminot boʻlimi pensionerlar, nogironlar va balogʻatga yemagan bolalari boʻlgan oilalarni ijtimoiy himoya qilish boʻyicha tuman, shahar davlat boshqaruv organi hisoblanadi.

Boʻlim oʻz faoliyatida tegishli ravishda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Ijtimoiy taʼminot vazirligiga, viloyat, Toshkent shahar ijtimoiy taʼminot boshqarmasiga, tegishli tuman, shahar hokimiga va Oʻzbekiston Respublikasi Ijtimoiy taʼminot vazirligiga boʻysunadi.

2. Boʻlim Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga, qonunlarga, Oliy Kengashning qarorlariga va boshqa hujjatlariga, Prezident va Vazirlar Mahkamasi qabul qilgan hujjatlarga, Oʻzbekiston Respublikasi Ijtimoiy taʼminot vazirligining buyruqlari, qarorlari, yoʻriqnomalari va koʻrsatmalariga, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining qarorlariga, viloyat, Toshkent shahar hokimliklarining, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Ijtimoiy taʼminot vazirligining, viloyat, Toshkent shahar ijtimoiy taʼminot boshqarmasining, shuningdek, xalq deputatlari Kengashining hamda tuman, shahar hokimliklarining qarorlariga amal qiladi.

3. Ijtimoiy taʼminot boʻlimi yuridik shaxs hisoblanadi, bank muassasalarida hisob va boshqa raqamlarga, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat gerbi tasviri tushirilgan oʻz nomi oʻzbek va rus tillarida yozilgan muhrga shuningdek, tegishli muhrlarga va toʻrt burchak muhrlarga ega boʻladi, sudda yoki xoʻjalik sudida daʼvogar va javobgar boʻlishi mumkin.

4. Ijtimoiy taʼminot boʻlimini mablagʻ bilan taʼminlash tuman, shahar budjetining davlat boshqaruv organlarini taʼminlashga yoʻnaltiriladigan mablagʻlar hisobiga amalga oshiriladi.

5. Boʻlim oʻz faoliyatini davlat boshqaruvining tuman, shahar boshqa organlari, davolash-mehnat ekspertizasi komissiyalari, shuningdek, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, jamoat tashkilotlari, xayriya jamgʻarmalari bilan oʻzaro hamkorlikda olib boradi.

6. Tuman, shahar ijtimoiy taʼminot boʻlimlari rahbarlarini tayinlash Qoraqalpogʻiston Respublika Ijtimoiy taʼminot vazirligi, viloyat, Toshkent shahar ijtimoiy taʼminot boshqarmalari tomonidan tuman, shahar hokimliklarining tavsiyanomalari boʻyicha amalga oshiriladi.

ΙΙ. Tuman, shahar ijtimoiy taʼminot boʻlimining asosiy vazifalari va xizmatlari

7. Quyidagilar ijtimoiy taʼminot boʻlimi faoliyatining asosiy vazifalari va yoʻnalishlari hisoblanadi:

pensionerlar, nogironlar va bolali kamxarj oilalarning pensiya taʼminotini, ularga ijtimoiy xizmat koʻrsatish va ularni ijtimoiy himoya qilishni tashkil etish, bu ishda boshqa davlat jamoat tashkilotlarining faoliyatini muvofiqlashtirish;

qonunlar bilan belgilangan pensiya hamda nafaqalarni toʻgʻri va oʻz vaqtida tayinlash va toʻlash;

keksalarni va mehnatga layoqatsiz fuqarolarni ijtimoiy himoya qilishning respublika va mahalliy maqsadli dasturlarida koʻzda tutilgan vazifalarini bajarish;

pensiya va nafaqalar toʻlashga yoʻnaltirilgan ijtimoiy sugʻurta mablagʻlaridan belgilangan maqsadda foydalanishni va taʼminlash, Oʻzbekiston Respublikasi qonunlarida koʻzda tutilgan imtiyozlarni berish;

nogironlarni ishga joylashtirish tadbirlarini amalga oshirish, ularni kasbi boʻyicha oʻqitish va qayta oʻqitish, nogironlar va keksa fuqarolarni ishga joylashtirishga, shuningdek, nogironlar va pensionerlar mehnatidan foydalanishga moʻljallangan korxonalar, sexlar va uchastkalar tashkil etishga koʻmaklashish;

tuman, shahar hududida ishlab turgan davolash-mehnat ekspert komissiyalari (DMEK) bilan oʻzaro hamkorlik qilish;

pensiya va nafaqalar tayinlashga taqdim etish uchun hujjatlarni tayyorlash ishlarida mulkchilikning barcha shakllaridagi korxonalar, muassasalar va tashkilotlarga huquqiy yordam koʻrsatish;

mehnatga layoqatsiz fuqarolarni ijtimoiy taʼminot muassasalariga joylashtirish bilan bogʻliq masalalarni koʻrib chiqish; tuman, shahar hududida joylashgan ijtimoiy taʼminot muassasalariga amaliy yordam koʻrsatish;

pensionerlarga, Ulugʻ Vatan urushi qatnashchilari va nogironlariga hamda halok boʻlgan harbiy xizmatchilarning oilalariga, boshqa nogironlarga hamda boquvchisini yoʻqotgan oilalarning aʼzolariga, bolali onalarga ular uchun koʻzda tutilgan imtiyoz va yengilliklarning berilishi ustidan nazoratni amalga oshirish; ularga imtiyozlar va yengilliklarni olishda yordam koʻrsatish;

Oʻzbekiston koʻrlar jamiyati, Oʻzbekiston karlar jamiyati, Oʻzbekiston nogironlar jamiyati boshlangʻich tashkilotlari va oʻquv-ishlab chiqarish korxonalari ishlarini tashkil etishga koʻmaklashish;

yolgʻiz keksalarga va mehnatga layoqatsiz fuqarolarga ijtimoiy yordam koʻrsatish ishlarini amalga oshirish; ijtimoiy taʼminot toʻgʻrisidagi qonunlarni tushuntirish, pensiya va nafaqalar tayinlash hamda belgilangan imtiyozlar va yengilliklarni olish uchun zarur boʻlgan hujjatlarni olishda fuqarolarga koʻmaklashish;

ijtimoiy taʼminot organlari ishiga jamoatchilikni jalb etish;

tashkiliy va hisoblash texnikasining zamonaviy vositalaridan foydalangan holda boʻlimda mehnatni tashkil qilish uslublarini takomillashtirish.

ΙΙΙ. Ijtimoiy taʼminot boʻlimi ishlarini tashkil etish

8. Ijtimoiy taʼminot boʻlimi oʻziga yuklatilgan vazifalarga muvofiq:

pensiya va nafaqalarni tayinlash va qayta hisob-kitob qilish uchun zarur boʻlgan tavsiyanomalarni, arizalarni va hujjatlarni qabul qiladi, ularni amaldagi qonunlarga muvofiq rasmiylashtiradi;

qonunlar bilan belgilangan tartibda, tegishli ravishda rasmiylashtirilgan materiallarga muvofiq pensiya tayinlaydi;

hujjatlarni tayyorlaydi va belgilangan tartibda har oyda beriladigan nafaqalar tayinlash toʻgʻrisida tuman, shahar hokimiga koʻrib chiqish uchun takliflar kiritadi;

pensionerlarning hamda nafaqa oluvchi shaxslarning pensiya hujjatlarini, amaldagi qoidalarda koʻzda tutilgan boshqa hujjatlarni rasmiylashtiradi; pensionerlarga pensiya guvohnomalarini beradi;

pensiya va nafaqalar miqdorini hisoblab chiqish ishlarini amalga oshiradi, rasmiylashtiradi va ishlamaydigan pensionerlarga pensiyalar toʻlash boʻyicha aloqa korxonalari va omonat kassalar, kichik korxonalar tomonidan pensiya va nafaqalarning oʻz vaqtida, toʻgʻri yetkazib berilishi va toʻlanishi ustidan doimiy nazoratni amalga oshiradi;

pensiya va nafaqalar tayinlash uchun hujjatlarni rasmiylashtirishning qonun bilan belgilangan tartibiga (qoidalariga) mulkchilikning barcha shakllaridagi korxonalar, muassasalar, tashkilotlar maʼmuriyati tomonidan rioya qilinishi ustidan nazoratni amalga oshiradi;

davolash-mehnat ekspertiza komissiyasi (DMEK)ning ishlashi uchun tegishli shart-sharoitlar yaratish chora-tadbirlarini koʻradi, nogironlarning oʻz vaqtida qayta koʻrikdan oʻtishlari ustidan nazoratni amalga oshiradi, ishlamayotgan fuqarolarga amaldagi qoidalarga muvofiq, DMEKda koʻrikdan oʻtish uchun yoʻllanma beradi;

nogironlarni ishga joylashtirishni amalga oshiradi; mehnat organlari va kasaba uyushmasi organlari bilan birgalikda korxonalarda, muassasalarda, tashkilotlarda va jamoa xoʻjaliklarida nogironlarni kasbga oʻrgatishni va qayta oʻqitishni tashkil etadi yoki ularni ijtimoiy taʼminot tizimidagi kurslarga va oʻquv yurtlariga oʻqishga yuboradi;

tuman, shahar hududidagi keksalar va nogironlar uchun internat uylar, internat hunar-texnika bilim yurtlari ishlarini yaxshilashga yordam beradi, korxonalar, tashkilotlar, jamoa va davlat xoʻjaliklari mablagʻlari hisobiga mehnat faxriylari, kamxarj pensionerlar, mehnat nogironlari uchun idoraga qarashli internat uylar tashkil etishga koʻmaklashadi;

tumanlar, shaharlar hokimlarining topshirigʻiga binoan, alohida xizmatlar uchun pensiyalar tayinlash masalalari boʻyicha materiallarni rasmiylashtiradi va ularga taqdim etadi;

protez-ortopediya buyumlariga, maxsus transport vositalariga muhtoj boʻlgan shaxslarni aniqlaydi va hisobga oladi, ularga ushbu buyum va vositalarni olishda koʻmaklashadi;

oʻzgalar parvarishiga muhtoj boʻlgan yolgʻiz keksalarni, nogironlarni hisobga olish hamda ularga xizmat koʻrsatish sifatini yaxshilash ishlarini tashkil qiladi;

talab-daʼvo ishlarini, shu jumladan, mehnat jarohati olgan yoki kasb kasalligiga chalingan ishchi va xizmatchilar koʻrgan zarar uchun javobgar boʻlgan korxonalar, muassasalar va tashkilotlardan pensiya summasini undirib olish boʻyicha ishlarni amalga oshiradi;

pul mablagʻlari va moddiy boyliklarning buxgalteriya hisobini olib boradi; statistika va buxgalteriya hisobotini tuzadi hamda belgilangan tartibda taqdim etadi;

Ijtimoiy sugʻurta jamgʻarmasi mablagʻlaridan pensiya va nafaqalarni toʻlashga qilinadigan xarajatlar rejalarini, shuningdek, tuman va shaharlarning tegishli budjetlari hisobiga mablagʻ bilan taʼminlanadigan tuman, shahar ijtimoiy taʼminot boʻlimlarini mablagʻ bilan taʼminlash xarajatlari smetalarini tuzadi hamda ularni xalq deputatlari tuman shahar Kengashida va tuman, shahar hokimi tomonidan tasdiqlanishini taʼminlaydi;

ommaviy axborot vositalaridan foydalangan holda, ijtimoiy taʼminot masalalari boʻyicha aholi oʻrtasida tushuntirish ishlarini tashkil qiladi va olib boradi; fuqarolarni va korxonalar, tashkilotlarning vakillarini qabul qiladi, boʻlimning huquq doirasiga taalluqli boʻlgan masalalar boʻyicha ariza va shikoyatlarni koʻrib chiqadi hamda ular yuzasidan zarur chora-tadbirlar koʻradi;

boshqa davlat organlari, kasaba uyushmalari va boshqa jamoat tashkilotlari bilan birgalikda korxonalar va tashkilotlar mablagʻlari hisobiga kamxarj fuqarolarning pensiya va nafaqalariga ustamalar belgilash boʻyicha tadbirlarni tashkil qiladi;

muhtoj pensionerlarga va ularning oila aʼzolariga, boquvchisini yoʻqotgan oilalarga moddiy yordam koʻrsatish uchun xayriya tadbirlarini tashkil qiladi; belgilangan tartibda pensionerlar uchun sanatoriy va dam olish uylariga yoʻllanmalar ajratadi;

nogironlar va pensionerlarga xizmat koʻrsatish ishlariga jamoat faollarini, shuningdek, shtatsiz inspektorlarni jalb etadi;

boʻlimda ish yuritishni amalga oshiradi, pensiya va nafaqalar tayinlashga doir materiallarni, pensiya va nafaqalar oluvchilarning pensiya va shaxsiy hisob raqamlarini, boʻlim faoliyatiga taalluqli boʻlgan boshqa hujjatlarni, shuningdek, arxiv materiallarini saqlaydi.

ΙV. Ijtimoiy taʼminot boʻlimining huquqlari

9. Ijtimoiy taʼminot boʻlimiga quyidagi huquqlar beriladi:

mulkchilikning barcha shakllaridagi korxonalar, muassasalar va tashkilotlardan ilgari ishlagan yoki ishlashni davom ettirayotgan pensionerlarni, nogironlarni ijtimoiy himoya qilish boʻyicha ishlarning ahvoli toʻgʻrisida axborot olish, ular rahbarlarining ushbu masalalar boʻyicha hisobotlarini eshitish;

mulkchilikning barcha shakllaridagi korxonalar, muassasalar va tashkilotlarda pensiyalar olish uchun hujjatlarning toʻgʻri rasmiylashtirilganligini tekshirish hamda aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish boʻyicha tavsiyalar berish.

10. Ijtimoiy taʼminot boʻlimi oʻz ishlari toʻgʻrisida xalq deputatlari tuman, shahar Kengashlariga, tuman, shahar hokimliklariga, ijtimoiy taʼminotning yuqori organlariga hisobot berib turadi;

11. Ijtimoiy taʼminot boʻlimiga tuman, shahar hokimining taqdimnomasiga binoan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Ijtimoiy taʼminot vazirligi, viloyatlar, Toshkent shahar ijtimoiy taʼminot boshqarmasi tomonidan lavozimga tayinlanadigan va lavozimdan ozod etiladigan mudir rahbarlik qiladi. Mudirning oʻrinbosarlari ijtimoiy taʼminot boshqarmasi Kengashi va tuman, shahar hokimi bilan kelishilgan holda boʻlim mudiri tomonidan tayinlanadi.

12. Oliy yuridik yoki iqtisodiy bilimga hamda ijtimoiy taʼminot organlarida kamida uch yil ish stajiga ega boʻlgan shaxslar tuman, shahar ijtimoiy taʼminot boʻlimi mudiri va mudir oʻrinbosari lavozimida ishlashi mumkin.

13. Ijtimoiy taʼminot boʻlimi mudiri:

boʻlim va uning tasarrufidagi muassasalar faoliyatiga rahbarlik qiladi, ijtimoiy taʼminot boʻlimiga yuklatilgan vazifalarning bajarilishi uchun shaxsan javob beradi;

boʻlim xodimlarining lavozim vazifalarini tasdiqlaydi;

ularning malakasini oshirishga doir tadbirlarni amalga oshiradi;

ijtimoiy taʼminot boʻlimi xodimlarini mehnat qonunlariga muvofiq ishga qabul qiladi va ishdan boʻshatadi (bunday xodimlar oliy yoki oʻrta maxsus yuridik, iqtisodiy hamda tanlagan ish yoʻnalishi boʻyicha boshqa tegishli maxsus maʼlumotli shaxslar boʻlishi mumkin), kadrlar bilan yakka tartibda tarbiyaviy ishlar olib boradi;

tuman, shahar hokimi qarorlari va farmoyishlari, shuningdek, davlat hokimiyati va boshqaruvining yuqori organlari hujjatlari asosida hamda ularni bajarish yuzasidan, oʻz huquq doirasida buyruqlar chiqaradi, ularning bajarilishini tekshiradi;

ijtimoiy taʼminot va ijtimoiy yordam masalalari boʻyicha qarorlar hamda farmoyishlar loyihalarini tuman, shahar Kengashiga, tuman, shahar hokimiga koʻrib chiqish uchun kiritadi;

fuqarolarning takliflari, arizalari va shikoyatlarini qonunlarda belgilangan muddatlarda koʻrib chiqadi, ularni hal qilish chora-tadbirlarini koʻradi, ijtimoiy taʼminot masalalari boʻyicha fuqarolarni qabul qiladi;

oʻrnak koʻrsatgan xodimlarni mukofot va faxriy unvonlarga tavsiya qiladi;

tasdiqlangan smetalar va ajratilgan mablagʻlar doirasida kreditlar va mablagʻlarni boshqaradi; moliya-shtat intizomiga rioya qilishni, pul mablagʻlari va moddiy boyliklarning saqlanishini taʼminlaydi.

14. Ijtimoiy taʼminot boʻlimining namunaviy tuzilishi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1993-yil 16-iyuldagi 358-son qarori bilan tasdiqlangan va u quyidagi shuʼba va xizmatlardan iborat boʻladi:

pensiya va nafaqalarni hisoblash shuʼbasi;

pensiya va nafaqalarni toʻlash shuʼbasi;

xonadonlarga borib ijtimoiy yordam koʻrsatish shuʼbasi;

tashkiliy-huquqiy shuʼba;

hisobga olish va statistika shuʼbasi;

buxgalteriya.

15. Ijtimoiy taʼminot boʻlimini kadrlar bilan toʻldirish uchun tuman, shahar hokimliklari tomonidan, normativga muvofiq xizmat koʻrsatiladigan kishilar sonini hisobga olgan holda, shtat birligi va mehnatga haq toʻlash fondi ajratiladi.