Havo va yer usti transportlarida umumiy ovqatlanishni tashkil etishga qoʻyiladigan gigiyenik talablarni (0041-22-son SanQvaN) tasdiqlash toʻgʻrisida (41-son)

13.12.2022

Oʻzbekiston Respublikasi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi xizmatining

qarori

[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2023-yil 13-yanvarda hisobga olindi, hisob raqami 135]

Oʻzbekiston Respublikasining “Aholining sanitariya-epidemiologik osoyishtaligi toʻgʻrisida”gi Qonuni va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 25-iyuldagi PF-6035-son “Koronavirus pandemiyasini yumshatish, aholining sanitariya-epidemiologik osoyishtaligi va salomatligini saqlash tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoniga muvofiq, Oʻzbekiston Respublikasi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi xizmati qaror qiladi:

1. Havo va yer usti transportlarida umumiy ovqatlanishni tashkil etishga qoʻyiladigan gigiyenik talablar (0041-22-son SanQvaN) ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. “Oʻzbekiston havo yoʻllari” milliy aviakompaniyasi havo kemalarining aviayoʻlovchilari va ekipaj aʼzolari uchun bort taomlarini tashkillashtirishga oid gigiyenik talablar (0263-09-son SanQvaN) oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.

3. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi bilan kelishilgan.

4. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Oʻzbekiston Respublikasi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi xizmati boshligʻi B. YuSUPALIYEV

Toshkent sh.,

2022-yil 13-dekabr,

41-son

Kelishildi:

Transport vaziri I. MAXKAMOV

2022-yil 8-noyabr

Oʻzbekiston Respublikasi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi xizmatining 2022-yil 13-dekabrdagi 41-son qaroriga ILOVA

Havo va yer usti transportlarida umumiy ovqatlanishni tashkil etishga qoʻyiladigan gigiyenik talablar

Mazkur sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari (bundan buyon matnda sanitariya qoidalari deb yuritiladi) ichki va xalqaro qatnovlarni amalga oshiruvchi havo kemalari, temir yoʻl va xalqaro avtomobil transportlarda bort taomlarni (bundan buyon matnda bort taomlari deb yuritiladi) tashkil etishga va ularning texnologiyasiga qoʻyiladigan talablarni belgilaydi.

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Mazkur sanitariya qoidalarida quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllanilgan:

bort taomlari ishlab chiqarish korxonasi — bort taomlarini ishlab chiqarish, sotib olish, qisqa muddatli saqlash va tarqatish (sotish), shu jumladan isteʼmolchilarning (mijozlarning) buyurtmalari boʻyicha taomlarni yetkazib berishga moʻljallangan umumiy ovqatlanish korxonasi;

bort taomlari mahsulotlari — havo kemalari, temir yoʻl va xalqaro avtomobil transportlarida foydalaniladigan oziq-ovqat mahsulotlari, bort taomlari ishlab chiqarish korxonasi tomonidan ishlab chiqarilgan umumiy ovqatlanish mahsulotlari;

bort taomlari texnologiyasi va ularni tashkil etish — bort taomlari mahsulotlarini ishlab chiqarish va yetkazib berishda qoʻllaniladigan harakatlar, jarayonlar va materiallar majmui;

bort taomlari mahsulotlarini intensiv sovutish — bort taomlari mahsulotlarining sifatini saqlab qolish va saqlash muddatini oshirish uchun maxsus sovutish uskunalarida amalga oshiriladigan 0°C dan + 2°C gacha tez sovutish;

bort taomlari mahsulotlarini muzlatish — bort taomlari mahsulotlarining haroratini 0°C dan -18°C gacha, uzoq vaqt davomida uning yaroqlilik jihatidan xavfsizligini taʼminlashga qaratilgan texnologik qayta ishlash;

bort taomlari ratsioni — aviakompaniyalar yoki boshqa buyurtmachilarning talabiga muvofiq yoʻlovchilar va ekipaj aʼzolari uchun tayyor taomlar va/yoki pazandalik, qandolat va non mahsulotlari hamda xarid qilinadigan mahsulotlarning toʻplami;

bort taomlari ratsionlari uchun mahsulotlarni taqsimlash — tayyor oziq-ovqat mahsulotlari, bort taomlari va mahsulotlarning ogʻirligi boʻyicha qismlar (porsiyalar)ga ajratish;

bort taomlari ratsionlarini jamlash — aviakompaniyalar va boshqa buyurtmachilarning xususiyatlariga muvofiq bort taomlari qoʻyilgan patnislarni servirovkalash va ularni jamlash;

bort taomlari qoʻyilgan patnislarni servirovkalash — oziq-ovqat mahsulotlarini, bort idishlarni joylashtirish va aviakompaniyalar va boshqa buyurtmachilarning xususiyatlariga muvofiq bort taomlari patnislarini bezash;

sovuqlikni saqlash kamerasi — havo harorati 6°C dan yuqori boʻlmagan bufet-oshxona jihozlariga joylashtirilgan, jamlangan bort taomlari mahsulotlari qisqa vaqt davomida saqlovchi sovuqlik kamerasi.

2. Bort taomlarini tayyorlash korxonalari ushbu sanitariya qoidalari talablariga muvofiq boʻlishi kerak.

3. Bort taomlarini ishlab chiqaradigan korxonalar taomlarni oʻz vaqtida va sifatli yetkazib berishni taʼminlashi kerak.

4. Bort taomlarini ishlab chiqarish korxonalari hududini toza saqlash, suv taʼminoti va kanalizatsiyasi tarmoqlarining toʻgʻri tashkillashtirilganligiga eʼtibor berish, bort taomlarini ishlab chiqarish korxonalarida ishlovchi xodimlarining mehnat sharoitlari, ishlab chiqarish binolarining sanitariya holatiga rioya qilish, xomashyoni tashish, qabul qilish, saqlash va qayta ishlash, bort taomlari va ichimliklarni tayyorlash, zararsizlantirish tadbirlari, bort taomlarini ishlab chiqarish korxonalarida ishlovchi xodimlari va bort kuzatuvchilarining dastlabki va davriy tibbiy koʻrikdan oʻtishi, ularni gigiyenik tayyorgarlikdan oʻtkazish, ishlab chiqarish nazoratini tashkil etish amaldagi texnik jihatdan tartibga solish hujjatlariga muvofiq boʻlishi kerak.

5. Ichki va xalqaro qatnovlarni amalga oshiruvchi transportlar tomonidan bort taomlarini qabul qilish, saqlash, sifati va xavfsizligini taʼminlash hamda aylanmasi ushbu sanitariya qoidalariga mos boʻlishi kerak.

2-bob. Asbob-uskunalar, inventar, idishlar, yechiladigan oshxona-bufet jihozlariga qoʻyiladigan gigiyenik talablar

6. Texnologik va ishlab chiqarish asbob-uskunalari, inventarlari, yechiladigan oshxona-bufet jihozlari, oshxona anjomlari va idishlar, qadoqlash, yordamchi materiallaridan tayyorlangan mahsulotlar va ulardan qatnovda ovqatlanishni tashkil etish hamda bortda foydalanish uchun moʻljallangan mahsulotlar, shuningdek, bir martalik qadoqlash mahsulotlari, shaxsiy ikkinchi nonushta va tushlik uchun mahalliy va xorijda ishlab chiqarilgan qutilar oziq-ovqat mahsulotlari uchun xavfsiz va toksik boʻlmagan materiallardan tayyorlanadi.

7. Yechiladigan oshxona-bufet jihozlari (patnislar, yarim patnislar, ichimlik idishlari, qutilar, konteynerlar, termokonteynerlar, sovutgichli sumkalar, elektr qaynatgichlar, konteynersiz aravachalar va boshqalar) texnik talablarga muvofiq ishlab chiqariladi hamda tuzilishi boʻyicha oson tozalanishi va yuvilishi kerak.

Nosoz, shakli buzilgan konteynerlar, qaynatgichlar, separatorlar, qutilar, cheti uchgan, darz ketgan, yuzasida yoriqlari boʻlgan idishlardan foydalanilmaydi.

8. Yechiladigan oshxona-bufet jihozlari (konteynerlar va elektr qaynatgichlar) oziq-ovqatning tashish vaqtida ifloslanishini oldini olish uchun mahkam yopilishi shart.

9. Texnologik va ishlab chiqarish asbob-uskunalari hamda jihozlarini sanitar tozalash (yuvish va zararsizlantirish) har bir turdagi asbob-uskunalar boʻyicha foydalanish yoʻriqnomasiga va ushbu sanitariya qoidalari talablariga muvofiq amalga oshiriladi.

3-bob. Bort taomlari assortimentiga qoʻyiladigan gigiyenik talablar

10. Bort taomlar va ichimliklar (bundan buyon matnda mahsulot deb yuritiladi) tayyorlashda, shuningdek xomashyoni saqlashda ushbu sanitariya qoidalari va ishlab chiqarish korxonalari tomonidan tasdiqlangan texnologik yoʻriqnoma talablariga hamda oziq-ovqat mahsulotlarining yaroqlilik muddatiga eʼtibor berilishi kerak.

11. Bort taomlari assortimentiga asosan ishlab chiqarilgan mahsulotlar aviakompaniyalar yoki boshqa buyurtmachilar tomonidan tasdiqlangan texnologik yoʻriqnomalarga muvofiq tayyorlanadi. Mahsulotni tayyorlash texnologiyasiga oʻzgartirish kiritilganda hamda taomlarning assortimenti kengaytirilganda texnologik yoʻriqnomalarga oʻzgartirishlar kiritiladi va qayta tasdiqlanadi.

12. Qaytish reyslari uchun bort taomlari assortimenti havo va yer usti transport turini, qatnov davomiyligini, mavjud va ishlaydigan oshxona-bufet jihozlarini hisobga olgan holda tuziladi.

13. Ekipaj aʼzolari uchun toʻliq va xilma-xil ovqatlanishni taʼminlash maqsadida 10 — 14 kunlik menyu ishlab chiqiladi va bort taomlar assortimenti yoʻlovchilarining ratsionidan farqlanadi.

14. Ekipaj aʼzolariga turli xildagi oziq-ovqat ratsionlari, shu jumladan, individual buyurtmalarni taʼminlash tavsiya etiladi. Ekipaj uchun oziq-ovqat ratsionlari tayyorlashda noʻxat, makkajoʻxori, loviya, sholgʻom, qovun, tarvuz, oʻrik, olxoʻri, qoʻziqorin, oshpazlik moylari, kvas, karam va tuzlangan bodring kiritilmaydi.

15. Havo kemalari, temir yoʻl va xalqaro avtomobil transportlarida ekipaj uchun yechiladigan oshxona-bufet jihozlari boʻlmaganda, maxsus tayyorlangan konservant mahsulotlari berilishi mumkin.

16. Yuqumli kasalliklar va ommaviy oziq-ovqatdan zaharlanishning oldini olish maqsadida bort taomlari assortimentiga quyidagilar kiritilishiga yoʻl qoʻyilmaydi (mazkur sanitariya qoidalarining 1-ilovasida koʻrsatilgan holatlar bundan mustasno):

toʻgʻrama goʻsht va qiymadan tayyorlangan goʻsht mahsulotlari, shuningdek, sousli taomlar va pashtetlar, suvda pishirilgan kolbasa, non mahsulotlari;

oʻsimlik yogʻi, mayanez yoki boshqa sous qoʻshilgan salatlar;

kremli pirojniylar (pishirilgan, tvorogli, qaymoqli, tuxum oqidan tayyorlangan kermlar);

1 litrdan ortiq qadoqdagi sharbatlar va boshqa sharbat mahsulotlari;

shifobaxsh mineral suvlar;

sellofan qadoqdagi tayyor pazandachilik mahsulotlari;

issiq holatdagi tayyor taomlarning saqlanishi.

17. Havo va yer usti transportlarida sovutish uskunalari mavjud boʻlmaganda, bort taomlari assortimenti mazkur sanitariya qoidalarining 1-ilovasida koʻrsatilgan oziq-ovqat mahsulotlarining yaroqlilik muddatini inobatga olgan holda tuzilishi kerak.

4-bob. Bort taomlari ratsionini jamlash, ularni havo va yer usti transportlariga etkazishga qoʻyiladigan talablar

18. Bort taomlarini ishlab chiqarish korxonalarida qadoqlash, servirovkalash, ratsionlarni jamlash, qadoqlash komponentlari va mahsulotlarni joydan-joyga koʻchirish bilan bogʻliq operatsiyalar maksimal darajada mexanizatsiyalanishi talab etiladi.

19. Mahsulotlar buyurtmalarga muvofiq partiyalar boʻyicha tayyorlanadi.

20. Issiqlik bilan ishlov berishdan oʻtgan va keyingi saqlash uchun moʻljallangan barcha mahsulotlar + 65°C haroratga yetganda, texnologik jarayon tugagan vaqtdan boshlab + 5°C gacha tez sovutiladi. Qismlarga boʻlingan idishlarni tayyorlash va xizmat qilish uchun maxsus tez sovutish muzlatgichiga joylashtiriladi. Tez sovutish vaqti 1 soatdan oshmasligi kerak.

21. Bort taomlarini porsiyalash, ish yuzasi sovutilgan stollarda +16°C dan yuqori boʻlmagan haroratli xonada amalga oshiriladi. Ushbu xonada xodimlarning ish vaqti ishlab chiqarish xonalarining mikroiqlimiga qoʻyiladigan gigiyenik talablar bilan belgilanadi.

22. Bort taomlarini qoʻlda servirovkalash va porsiyalash bir martalik rezina qoʻlqoplarda amalga oshiriladi. Qoʻlqoplar faqat bitta turdagi mahsulot uchun ishlatiladi. Porsiyalash va servirovkalash jarayonida maxsus servirovkalash vositalari maksimal darajada qoʻllaniladi.

23. Bir vaqtning oʻzida servirovkalanadigan porsiyalar sonini tanlashda, xizmat qilish vaqtida boʻlingan mahsulotlarning harorati +10°C dan oshmasligi lozim. Servirovkadan keyin har bir taom darhol qadoqlanadi va muzlatgichga qoʻyiladi.

24. Konteynerlar va aravachalarni servirovkalash minimal vaqt ichida, harorati +6 °C dan oshmagan holda amalga oshiriladi.

25. Barcha mahsulotlar, shu jumladan issiqlik bilan ishlov berishdan oʻtkazilmaganlari servirovka qilishdan va porsiyalashdan oldin +5°C haroratgacha sovutiladi.

26. Tez muzlatilgan tayyor ovqatlarni tayyorlash ularni tayyorlashga qoʻyiladigan talablarga muvofiq amalga oshiriladi.

Tez muzlatilgan tayyor taomlar 1 soat davomida -18° — -20°C gacha boʻlgan haroratda muzlatgichlarda saqlanadi. Korxonalardan chiqarilgan tayyor ovqatlar mahsulot ichi -18°C dan yuqori boʻlmagan haroratga ega boʻlishi kerak.

Sovutgich kameralari texnik jihatdan tartibga soluvchi hujjatlar talablariga muvofiq harorat va namlik sharoitlarini taʼminlaydi.

27. Taryelka va patnislarga solingan sovuq taomlar uchun moʻljallangan gastronomik mahsulotlar konteynerlarga joylashtiriladi, alohida maxsus qadoqlangan mahsulotlar termokonteynerlarga yoki sovutuvchi modda (xladoagent) solingan sovutgichli sumkalarga joylashtiriladi, ratsion tarkibiy qismlari alohida qadoqlarga joylashtirilishi mumkin. Oziq-ovqat qutilarini yetkazib berish uchun konteynerlarga joylashtiriladi.

28. Bort taomlari ishlab chiqarish korxonalarida tayyor taomlarni belgilashda mahsulotni tayyorlash sanasi (hafta kuni) haqidagi maʼlumotni haftaning kunlariga mos keladigan rangli lentalar yoki pishirish sanasi va vaqtini koʻrsatish uchun rangli markyerdan foydalaniladi, masalan: dushanba — sariq, seshanba — yashil, chorshanba — koʻk, payshanba — qizil, juma — jigarrang, shanba — toʻq sariq, yakshanba — oq.

29. Konteynerlar va aravachalarni jamlash havo va yer usti transporti harakatidan 3 soat oldin boshlanadi.

30. Qadoqlangan mahsulotlar (patnislar, oziq-ovqat qutilar, tushlik qutilari va boshqalar) konteyner va aravachalarga joylashtirgandan soʻng, darhol eshiklari ochiq boʻlgan tayyor mahsulotlar muzlatgichlariga oʻrnatiladi hamda havo va yer usti transporti joʻnab ketgunga qadar unda saqlanadi.

31. Bortga joʻnatilishdan oldin barcha jihozlarning eshiklari (konteynerlar, qutilar, termokonteynerlar, sovutgich sumkalar) muhrlanadi va ularga yorliq yopishtiriladi va quyidagilar koʻrsatiladi: tarkibining nomi, bort taomlari ishlab chiqarish korxonasining nomi, qatnov raqami va vaqti, taomlarining yaroqlilik muddati, shuningdek qatnovni jamlash uchun masʼul shaxsning muhri va imzosi. Yorliqlar qatnov oxirigacha saqlanadi.

32. Bufet peshtaxtalarining sovutgichi boʻlmagan havo va yer usti transportlarida bort taomlari joylashtirilgan konteynerlar va aravachalarga joʻnatilishdan oldin, aravachaga — 2 kg, yarim aravachaga — 1 kg va har 20 ta konteynerga — 1 kgdan quruq muz joylashtirilishi kerak.

Ekipajlar uchun tayyorlanadigan bort taomlari alohida konteynerlarga va bokslarga solinib jamlanadi, ustiga “ekipaj uchun bort taomlar” belgisi qoʻyiladi.

Bortda yechiladigan oshxona-bufet jihozlari va muzlatgich uskunalari mavjud boʻlganda hamda mahsulotlarning yaroqlilik muddatiga amal qilgan holda qatnovlar vaqtida ekipaj aʼzolari uchun ikki baravar miqdordagi issiq ovqat berilishi mumkin.

33. Bortda beriladigan idishlar va anjomlar (sanchiqi, qoshiq va boshqalar) soni, bortdagi idishlarning bir marta ishlatilishidan kelib chiqqan holda, bort taomlarining porsiya soniga muvofiq jamlanadi.

Ichimlik uchun toza idishlar zaxirasi barcha yoʻlovchilarning suv va boshqa ichimliklarni 2-3 marotaba ichishini hisobga olgan holda jamlanadi.

34. Yaxna ichimliklar idishi yoʻlovchilarga taklif qilishdan oldin artiladi, ichida choʻkma yoʻqligi va ustida yorligʻi mavjudligi tekshiriladi.

35. Tayyorlangan va jamlangan bort taomlari qisqa muddatli saqlash xonasida — ratsionlar jamlash xonasi va ratsionlarni berish (ekspeditsiya) xonasi orasida 15 daqiqa saqlanib, aravachalarga joylashtiriladi. Qutilarning oʻlchamlari maʼlum bir qatnov uchun kerakli miqdorda peshtaxtali aravachalar va konteynersiz aravachalarni joylashtirish imkonini berishi kerak.

Bokslardan bort taomlar solingan aravachalar ekspeditsiya hamda yukni chiqaruvchi va tushiruvchi qiya platforma orqali tashiladi.

5-bob. Havo va yer usti transportlarida bort taomlarni saqlash va yetkazishga boʻlgan gigiyenik talablar

36. Bort taomlarini qabul qilish maxsus ajratilgan bort kuzatuvchi tomonidan amalga oshiriladi, muhrlarning mavjudligi va yaroqlilik muddatiga alohida eʼtibor beriladi, yorliqlarning toʻgʻri toʻldirilganligini tekshiriladi. Yuk xatida bort kuzatuvchisi taomlarining bortga qabul qilish vaqtini qayd etadi. Muhrlari buzilgan konteynerlar yoki yaroqlilik muddati oʻtgan mahsulotlar bortga qabul qilinmaydi.

37. Oziq-ovqat solingan konteynerlar, idishlar, ichimliklar solingan separatorlar, termoslar va suv qaynatgichi bilan yechiladigan oshxona-bufet qurilmasiga (oshxona) joylashtiriladi hamda mustahkam oʻrnatiladi. Ularni saqlashda yuk boʻlimlari yoki ushbu maqsadlar uchun ajratilmagan joylardan foydalanilmaydi. Havo va yer usti transportining har bir turi tegishli yechiladigan jihozlar bilan taʼminlanadi.

38. Agar toʻgʻridan toʻgʻri qatnovda bort taomlari miqdori yoʻlovchilar sonidan koʻp boʻlsa, qoʻshimcha porsiyalar olib qoʻyilmaydi, balki amal qilish muddati tugagunga qadar qatnovda taqdim etiladi. Ortib qolgan bort taomlari ishlab chiqarish korxonalariga qaytarilmaydi.

39. Bort kuzatuvchilari taomlarni tarqatishdan oldin qoʻllarini sovun bilan yaxshilab yuvishlari va maxsus kiyimlarni kiyishlari shart. Qoʻllarni artish uchun bir marotabalik sochiq (salfetka) lardan foydalaniladi.

40. Havo va yer usti transportida konteynerlar (kasaletka), soteyniklardagi bort taomlari maxsus elektr pechlarda 75° — 80°C haroratda isitiladi.

Qaytish qatnovida (ikkinchi ratsion) issiq ovqat uchun moʻljallangan tez muzlatilgan mahsulotlar konteynerlarda (kasaletka) muzlatgichda +5°C haroratda saqlanishi va tarqatilishidan oldin isitilishi kerak.

41. Qatnovdan oldin yuvib artilgan stollar ustiga individual patnislar yoki qutilar qoʻyiladi.

42. Bort taomlari va oziq-ovqatlar solingan patnislar (bort taomlari ratsioni solingan qutilari) darhol yoʻlovchilarga tarqatiladi.

43. Issiq bort taomlarini bortda tarqatishda taomlarning harorati kamida +65°C, sovuq bort taomlari esa kamida +14°C haroratga ega boʻlishi kerak.

44. Ishlatilgan idishlar patnis ustida, qadoqda qoladi, konteynerlarga joylashtiriladi; bir marta ishlatiladigan idishlar va oziq-ovqat chiqindilari plastik qoplarga solinadi.

Ishlatilgan idishlarni yigʻib olgandan soʻng, bufet xonasining stollari salfetkalar bilan artiladi. Buning uchun bort kuzatuvchilarda idishlarni yuvish uchun maxsus shimgichlar (gubka) yoki choʻtkalar va sovun, belgi qoʻyilgan toza salfetkalar boʻlishi kerak. Ishlatilgan idishlar, jihozlar va boshqalar oshxona-bufet xonasida alohida saqlanadi. Qatnov yakunida tozalash uchun korxonaga yuboriladi.

45. Havo va yer usti transporti qatnovi kechiktirilgan taqdirda, yoʻlovchilarni ovqatlantirish uchun bortdagi oziq-ovqat mahsulotlari olinib, muhrlangan holda boshqa transportga yoki bort taomlari ishlab chiqarish korxonaga, taomlarning yaroqlilik muddati tugashidan 2 soat oldin topshiriladi.

46. Qatnov vaqtida ishlatilmagan (qadogʻi buzilmagan) yangi sabzavot va mevalar, konservalar (goʻshtli, baliqli, kompotlar, sharbatlar va boshqalar), qandolat mahsulotlari (shokolad, pechene, vafli), shakar, tuz, qalampir, shuningdek ichimliklar, mineral suv va vino keyinchalik havo va yer usti transportlarida taqdim etish uchun bort taomlari ishlab chiqarish korxonaga topshiriladi.

47. Yaroqlilik muddati oʻtgan oziq-ovqat mahsulotlari oʻz maqsadi boʻyicha foydalanishga berilmaydi va taʼminotdan chiqariladi.

6-bob. Bort taomlari mahsulotlarining xavfsizligi va nazoratini taʼminlashga qoʻyiladigan gigiyenik talablar

48. Bort taomlari ishlab chiqarish korxonasi xomashyoni qabul qilishdan tayyor mahsulotni sotishgacha boʻlgan ishlab chiqarishning barcha texnologik bosqichlarida oziq-ovqat mahsulotlari xavfsizligini taʼminlashi kerak.

49. Bort taomlari ishlab chiqarish korxonalarida mahsulotlarning sifati va xavfsizligi boʻyicha kelishmovchiliklar yuzaga kelganda sinovdan oʻtkazish uchun har kuni taomlar ratsioni va alohida taomlar tarkibiy qismlarining nazorat namunalarini tasodifiy tanlash orqali amalga oshiriladi. Mahsulotlarning nazorat namunalarini tanlash va saqlash ishlab chiqaruvchi tomonidan belgilangan tartibda amalga oshirilishi kerak.

50. Mazkur sanitariya qoidalarini ishlab chiquvchilar roʻyxati mazkur sanitariya qoidalarining 2-ilovasida keltirilgan.

Havo va yer usti transportlarida umumiy ovqatlanishni tashkil etishga qoʻyiladigan gigiyenik talablarga 1-ILOVA

Sovutish uskunalari bilan jihozlanmagan havo va yer usti transportlarida oziq-ovqat mahsulotlarining yaroqlilik muddati

T/r Mahsulotlarning nomlanishi Bortda 25° Sdan yuqori boʻlmagan darajada yaroqlilik muddati Sovuq taomlar 1. Mol goʻshti va parranda goʻshtidan kolbasa va tayyor pazandachilik mahsulotlari: yarim dudlangan, qaynatib-dudlangan, xom dudlangan kolbasa, kesilgan goʻsht 4 soat qovurilgan goʻsht (rostbif-qovurilgan mol goʻshti) porsiyalarga boʻlingan mahsulotda koʻrsatilgan belgilarga muvofiq dudlangan, dudlab-pishirilgan, pechda pishgan, porsiyalarga boʻlingan tovuq filesi reys vaqt bilan cheklangan sanoat individual aseptik qadoqdagi goʻsht va/yoki jigarli pashtetlar mahsulotd� koʻrsatilgan belgilarga muvofiq 2. Xom sabzavotlardan salatlar (sabzi, bodring, pomidor, bargli salat, chuchuk qalampir, koʻkatlar) yoki bir xil turdagi sabzavotlar, butun yoki toʻgʻralgan holda 4 soat 3. Marinovka qilingan, tuzlangan, sabzavotli salatlar yoki bir xil turdagi sabzavotlar, butun yoki toʻgʻralgan holda 4 soat 4. Baliq mahsulotlari baliqning turli xildagi koʻrinishi toʻgʻralgan, suyakdan ajratilgan holda 4 soat ostr va losos baligʻining uvildirigʻi (ikrasi) 4 soat 5. Suvda pishgan tuxum (poʻstidan ajratilgan holda) mayanez bilan porsiyalarga boʻlingan 4 soat 6. Sut mahsulotlari: turli xildagi qattiq pishloqlar toʻgʻrash uchun 6 soat eritilgan pishloq sanoat individual oʻramda mahsulotda koʻrsatilgan belgilarga muvofiq qaymoq, sut aseptik oʻramda mahsulotda �oʻrsatilgan belgilarga muvofiq 7. Sariyogʻ, spredlar sanoat individual oʻramda mahsulotda koʻrsatilgan belgilarga muvofiq 8. Sanoat individual oʻramdagi mahsulotlar: choy, qahva, murabbo, vafli, pechene, kekslar, shakar, konfet mahsulotda koʻrsatilgan belgilarga muvofiq ziravorlar, tuz, ketchup, mayanez, xantal mahsulotda koʻrsatilgan belgilarga muvofiq Issiq taomlar 1. Qovurilgan, pechda pishirilgan goʻsht, porsiyalarga boʻlingan, sovutilgan 3 soat 2. Mayda boʻlakli qovurilgan goʻsht, porsiyalarga boʻlingan 3 soat 3. Issiqlik bilan ishlov berish rejimida tayyorlangan qiyma va qiyma goʻsht mahsulotlari: pechlarda kamida 200° C haroratda belgilangan haroratga erishilgandan boshlab 15 daqiqa davomida va mahsulotlar ichida kamida 75° C haroratda 15 soniya davomida 3 soat 4. Qovurilgan, qaynatilgan baliq, porsiyalarga boʻlingan sovutilgan 3 soat 5. Parranda goʻshti qovurilgan porsiyalarga boʻlingan sovutilgan 3 soat 6. Sovutilgan palov 3 soat 7. Garnirlar (sous, yogʻ, tuz qoʻshilmagan): qovurilgan kartoshka, qaynatilgan guruch va grechka, qovurilgan sabzavotlar, makaron 3 soat (eritish paytidan boshlab) 8. Tez muzlatilgan sabzavotli garnirlar 3 soat 9. Qaytish parvozlarida ovqatlanish uchun moʻljallangan goʻsht, parranda goʻshti, baliqdan tayyorlangan tez muzlatilgan tayyor ovqatlar, porsiyalarga boʻlingan 4 soat 10. “Toʻgʻridan-toʻgʻri parvoz” uchun quruq kukunlar asosida tayyorlangan souslar tayyor boʻlganidan boshlab 2 sutkagacha Desertlar, ichimliklar, non 1. Mevali salatlar aralashtirilmagani 6 soat 2. Qandolatchilik mahsulotlari (kremlilardan tashqari) 2 soat 3. Mevalar, mayda rezavor mevalar 4 soat 4. Non mahsulotlari 24 soat 5. Salqin ichimliklar (shu jumladan mineral suvlar, shifobaxsh suvlardan tashqari) mahsulotda koʻrsatilgan belgilarga muvofiq

Izoh: bort taomlarning yaroqlilik muddati yuklashdan oldin yigʻish tugagan paytdan boshlab transport bortida berilish paytigacha boʻlgan oraliqda hisoblanadi.

Havo va yer usti transportlarida umumiy ovqatlanishni tashkil etishga qoʻyiladigan gigiyenik talablarga 2-ILOVA

Ishlab chiquvchilar roʻyxati: Tuzuvchilar: S.B. Shoumarov Fuqaro aviatsiyasi obyektlarida Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik Markazi bosh vrachi, t.f.n.; O.L. Elinskaya Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyalari huzuridagi Tibbiyot bosh boshqarmasi profilaktika toksik-gigiyena laboratoriyasi mudiri, t.f.d., kat.i.x.; A.N. Shukurov Sanitariya-gigiyena boshqarmasi boshligʻi, t.f.n.; R.A. Kasimov Sanitariya-gigiyena boshqarmasi bosh mutaxassisi, t.f.n.; E.A. Yuldashev Fuqaro aviatsiyasi obyektlarida Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik Markazi ovqatlanish gigiyena sanitariya vrachi. Taqrizchilar: T.I. Iskandarov Sanitariya, gigiyena va kasbiy kasalliklar ilmiy-tadqiqot instituti laboratoriya mudiri, t.f.d., professor, OʻzR Fanlar akademiyasi akademigi; D.A. Zaredinov Tibbiyot xodimlarining kasbiy malakasini rivojlantirish markazi gigiyena kafedrasi mudiri, t.f.d., professor; B.J. Qurbanov Oʻzbekiston Respublikasi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi xizmati boshligʻining oʻrinbosari, t.f.d.