ShNQ 2.04.14-22 “Uskunalar va quvuroʻtkazgichlarni issiqlik izolatsiyasi” shaharsozlik normalari va qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida (243-son)

14.12.2022

Oʻzbekiston Respublikasi qurilish vazirining

buyrugʻi

[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2023-yil 17-yanvarda hisobga olindi, hisob raqami 137]

Oʻzbekiston Respublikasining Shaharsozlik kodeksiga muvofiq buyuraman:

1. ShNQ 2.04.14-22 “Uskunalar va quvuroʻtkazgichlarni issiqlik izolatsiyasi” shaharsozlik normalari va qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Oʻzbekiston Respublikasi davlat arxitektura va qurilish qoʻmitasi raisining 1996-yil 15-iyuldagi 54-son buyrugʻi bilan tasdiqlangan QMQ 2.04.14-96 “Asbob-uskunalar va quvuroʻtkazgichlarni issiqlik himoyalash” qurilish normalari va meʼyorlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.

3. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish vazirligi hamda Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi bilan kelishilgan.

4. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Vazir B. ZAKIROV

Toshkent sh.,

2022-yil 14-dekabr,

243-son

Kelishildi:

Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi raisi N. OBLOMURADOV

2022-yil 15-noyabr

Favqulodda vaziyatlar vaziri A. KULDAShEV

2022-yil 22-noyabr

Uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish vaziri Sh. XIDOYATOV

2022-yil 31-oktabr

Oʻzbekiston Respublikasi qurilish vazirining 2022-yil 14-dekabrdagi 243-son buyrugʻiga ILOVA

ShNQ 2.04.14-22 “Uskunalar va quvuroʻtkazgichlarning issiqlik izolatsiyasi” shaharsozlik normalari va qoidalari

Mazkur shaharsozlik normalari va qoidalari (keyingi oʻrinlarda — ShNQ) bino va inshootlardagi uskunalar, quvuroʻtkazgichlar, havooʻtkazgichlar va gazoʻtkazgichlarning tashqi sirtlarini hamda tashiladigan moddalarning harorati minus 180 °S dan plyus 600 °S gacha boʻlgan tashqi qurilmalarni issiqlik izolatsiyasini loyihalashda, shuningdek issiqlik tarmoqlari quvurlarini yotqizishning barcha usullarida ularning ishonchli, xavfsiz ishlashi hamda energiya tejalishini taʼminlash tartibini belgilaydi.

1-bob. Texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar

1. Mazkur ShNQ da quyidagi texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar keltirilgan:

ShNQ 2.01.02 — Binolar va inshootlarning yongʻin xavfsizligi;

GOST 10354 — Polietilen plenka. Texnik shartlar (Rasmiy manba: Plenka polietilenovaya. Texnicheskiye usloviya);

GOST 10296 — Izol. Texnik shartlar (Rasmiy manba: Izol. Texnicheskiye usloviya);

GOST 10923 — Ruberoid. Texnik shartlar (Rasmiy manba: Ruberoid. Texnicheskiye usloviya);

GOST 25100 — Gruntlar. Tasniflar (Rasmiy manba: Grunti. Klassifikatsiya);

GOST 17314 — Poʻlat idish va apparatlar issiqlik izolatsiyasini mahkamlash uchun qurilmalar. Texnik talablar (Rasmiy manba: Ustroystva dlya krepleniya teplovoy izolatsii stalnix sosudov i apparatov. Konstruksiya i razmeri. Texnicheskiye trebovaniya);

GOST 30244 — Qurilish materiallari. Yonuvchanlikka sinash usullari (Rasmiy manba: Materiali stroitelnie. Metodi ispitaniy na goryuchest);

GOST 14918 — Issiq ruxlangan prokat listlar. Texnik shartlar (Rasmiy manba: Prokat listovoy goryacheotsinkovanniy. Texnicheskiye usloviya).

2-bob. Atamalar va taʼriflar

2. Mazkur ShNQda quyidagi atamalar va ularning taʼriflari qoʻllanilgan:

issiqlik oʻtkazuvchanlik koeffitsiyenti — issiqlik almashinish yuzasi birligi (1 m²) dan vaqt birligi davomida izotermik yuzaga normal boʻlgan 1 m uzunlikka toʻgʻri keladigan temperaturalarning farqi 1 K °S ga pasayishi vaqtida uzatilgan issiqlik miqdori;

issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiya — bir yoki bir nechta issiqlikni izolatsiya qiluvchi material, himoya qoplamasi va mahkamlagichlardan tashkil topgan konstruksiya;

qoplama qatlami — mexanik shikastlanishdan va atrof-muhit taʼsiridan himoya qilish uchun issiqlik izolatsiyasining tashqi yuzasiga oʻrnatilgan strukturaviy element;

bugʻ oʻtkazmaydigan qatlam — atrof-muhit haroratidan past haroratga ega boʻlgan uskunalar va quvurlarning issiqlik izolatsiya qiluvchi konstruksiyaning elementi boʻlib, u sovuq yuzadagi qisman bugʻ bosimining farqi tufayli issiqlikni izolatsiya qiluvchi qatlamni suv bugʻi kirib kelishidan himoya qiluvchi qatlam;

tekislovchi qatlam — sirt shaklini tekislash uchun yumshoq qoplamali (masalan, laklangan shisha tolali) qatlam ostida oʻrnatilgan elastik prokat yoki qatlamli materiallardan tayyorlangan issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiya elementi.

3-bob. Umumiy qoidalar

3. Mazkur ShNQda keltirilgan talablar portlovchi moddalar tashiladigan uskunalar va quvuroʻtkazgichlar, suyultirilgan gazlarning izotermik saqlagichlari, portlovchi moddalar ishlab chiqariluvchi va saqlanuvchi bino va xonalar, atom elektr stansiyalari va qurilmalarining issiqlik izolatsiyasini loyihalashga tatbiq etilmaydi.

4. Issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyalar ekspluatatsiya davrida uskunalar va quvuroʻtkazgichlarning issiqlik yoʻqotishlarini meʼyoriy darajasini hamda ularning tashqi yuzalari odamlar uchun xavfsiz boʻlgan haroratni taʼminlashi kerak.

5. Uskunalar va quvuroʻtkazgichlarning issiqlik izolatsiya qiluvchi konstruksiyalari quyidagi talablarga javob berishi kerak:

energiya samaradorlik;

ekspluatatsiya davridagi ishonchlilik va uzoq muddatga chidamlilik;

foydalanish va utilizatsiya qilish vaqtida atrof-muhit va xizmat koʻrsatuvchi xodimlar uchun xavfsiz boʻlishi.

6. Issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyada ishlatiladigan materiallar ekspluatatsiya davrida zararli, yonuvchi va portlovchi, yoqimsiz hidli moddalarni, shuningdek patogen bakteriyalar, viruslar va zamburugʻlarni sanitariya meʼyorlarida belgilangan maksimal konsentratsiyalardan oshib ketadigan miqdorda chiqarmasligi lozim.

7. Musbat haroratli (20 °C va undan yuqori) sirtlar uchun issiqlik izolatsiya qiluvchi konstruksiyalarning tarkibiga kiruvchi materiallar va mahsulotlarni tanlashda quyidagi omillarni hisobga olish kerak:

izolatsiya qilinadigan obyektning joylashgan joyi;

izolatsiya qilinadigan sirtning harorati;

yongʻinga qarshi talablar;

tashqi muhit yoki izolatsiya qilinadigan obyektlardagi agressiv moddalar;

korroziya taʼsiri;

izolatsiya qilinadigan obyekt sirtining materiali;

izolatsiya qilinadigan sirtga tushishi mumkin boʻlgan yuklar va taʼsirlar;

tebranishlar va zarbli taʼsirlar;

issiqlik izolatsiya qiluvchi konstruksiyaning talab qilinadigan chidamliligi;

sanitariya-gigiyena talablari;

issiqlik izolatsiya qiluvchi materialni qoʻllash harorati;

issiqlik izolatsiya qiluvchi materialning issiqlik oʻtkazuvchanligi;

izolatsiyalangan sirtlarning harorat deformatsiyalari;

izolatsiya qilingan sirtning konfiguratsiyasi va oʻlchamlari;

oʻrnatish shartlari (tor joy, balandlik, mavsumiylik va boshqalar);

demontaj va utilizatsiya qilish shartlari.

Yer ostida kanalsiz yotqizilgan issiqlik tarmoqlari quvurlarining issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyasi yer osti suvlarining taʼsiri hamda ustki tuproq massasidan va uning ustidan oʻtuvchi transport vositalaridan tushadigan yuklar taʼsiriga buzilmasdan bardosh berishi kerak.

8. Musbat haroratli sirtlarga ega boʻlgan issiqlik izolatsiya qiluvchi konstruksiyalarning tarkibiga quyidagi elementlar kiradi:

teploizolatsiya qatlami;

ustki qoplama qatlami;

mahkamlash elementlari.

9. Manfiy haroratli sirtlarga ega boʻlgan issiqlik izolatsiya qiluvchi konstruksiyalarning tarkibiga quyidagi elementlar kirishi lozim:

teploizolatsiya qatlami;

bugʻ oʻtkazmaydigan qatlam;

ustki qoplama qatlami;

mahkamlash elementlari.

Oʻzgaruvchan harorat sharoitlari (+ dan – gacha va aksincha) boʻlgan sirtlar uchun issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyada bugʻ oʻtkazmaydigan qatlamni oʻrnatish zarurati ushbu konstruksiyada namlik toʻplanishini oldini olish uchun hisoblash yoʻli bilan aniqlanadi.

10. Qabul qilinadigan konstruktiv yechimlariga qarab, konstruksiya tarkibiga qoʻshimcha ravishda quyidagilarni kiritish mumkin:

tekislovchi qatlam;

muhofaza qiluvchi qatlam.

Metall qoplama qatlamidan foydalanilganda bugʻ oʻtkazmaydigan materiallarga zarar yetkazmaslik uchun muhofaza qiluvchi qatlamni nazarda tutish lozim.

11. Issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyada bugʻ oʻtkazmaydigan qatlamni izolatsiya qilingan sirt harorati 12 °C dan past boʻlgan haroratda qoʻllash lozim. 12 °S dan 20 °S gacha boʻlgan haroratlarda bugʻ oʻtkazmaydigan qatlamga boʻlgan ehtiyoj hisoblash yoʻli bilan aniqlanadi.

Izolatsiya qilingan sirtning korroziyaga qarshi qoplamalari issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyalarning tarkibiga kirmaydi.

4-bob. Issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyalarning materiallariga qoʻyiladigan talablar

12. Uskunalar va quvuroʻtkazgichning koʻp qatlamli issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyalarining birinchi issiqlik izolatsiya qatlami sifatida ular tarkibidagi moddalarning harorati 300 °C va undan yuqori boʻlgan holda zichligi 350 kg/m³ dan koʻp boʻlmagan va issiqlik oʻtkazuvchanlik koeffitsiyenti oʻrtacha 300 °C haroratda 0,12 W/(m•K) dan oshmaydigan issiqlik izolatsiya qiluvchi materiallardan foydalaniladi.

13. Uskunalar va quvuroʻtkazgichlarni issiqlik izolatsiyasi uchun koʻp qatlamli konstruksiyalarda (kanalsiz yotqizishdan tashqari, yotqizishning barcha usullari uchun) ikkinchi va undan keyingi issiqlik izolatsiya qatlami sifatida ular tarkibidagi moddalarning harorati 300 °C va undan yuqori boʻlganda zichligi 200 kg/m³ dan koʻp boʻlmagan va oʻrtacha 125 °C haroratda issiqlik oʻtkazuvchanlik koeffitsiyenti 0,08 W/(m•K) dan oshmaydigan issiqlik izolatsiya qiluvchi materiallardan foydalaniladi.

14. Uskunalar va quvuroʻtkazgichlarning issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyalarida (kanalsiz yotqizishdan tashqari, yotqizishning barcha usullari uchun) tashiluvchi moddalarning harorati 20°C dan 300 °C gacha boʻlgan oraliqda zichligi 200 kg/m³ dan ortiq boʻlmagan va quruq holatda oʻrtacha harorat 25 °C da issiqlik oʻtkazuvchanlik koeffitsiyenti 0.06 W/(m•K) dan ortiq boʻlmagan issiqlik oʻtkazmaydigan materiallar ishlatilishi kerak.

15. Musbat haroratli moddalarga ega boʻlgan uskunalar va quvuroʻtkazgichlarning issiqlik izolatsiya qatlamlari uchun (kanalsizdan tashqari) barcha oʻtkazish usullarida oʻrtacha zichligi 400 kg/m³ dan va issiqlik oʻtkazuvchanligi 0,07 W/(m•K) dan ortiq boʻlmagan (25 °S haroratda hamda buyumlar uchun texnikaviy shartlarda koʻrsatilgan namlikda) material va buyumlardan foydalanish lozim.

Harorati 400 °S dan yuqori boʻlgan sirtlarni izolatsiyalash uchun birinchi qatlam tarzida issiqlik oʻtkazuvchanligi 0,07 W/(m•K) dan ortiq boʻlgan buyumlardan foydalanish mumkin.

16. Manfiy haroratli uskunalar va quvuroʻtkazgichlar uchun issiqlik izolatsiya qatlami sifatida oʻrtacha zichligi 200 kg/m³ dan ortiq boʻlmagan hamda konstruksiyadagi hisobiy issiqlik oʻtkazuvchanligi 0,07 W/(m•K) dan ortiq boʻlmagan material va buyumlardan foydalanish lozim.

Issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyalarni tanlashda harorati 19°S dan 0 °S gacha boʻlgan sirtlarni manfiy haroratli sirtlar qatoriga oʻtkazish kerak.

17. Manfiy haroratli moddali uskunalar va quvuroʻtkazgichlardagi bugʻ oʻtkazmaydigan materialning qatlamlari soni va issiqlik izolatsiya qiluvchi konstruksiyaning xizmat qilish muddati mazkur ShNQning 1-ilovasida keltirilgan.

18. Quvuroʻtkazgichlarni kanalsiz yotqizishda ularning issiqlik izolatsiyasining konstruksiyasi kamida 0,4 MRa bosim kuchiga ega boʻlishi kerak.

Kanalsiz yotqizish uchun moʻljallangan quvurlarni issiqlik izolatsiyasi zavod sharoitlarida bajarilishi lozim.

19. Issiqlik izolatsiya materiallari va buyumlarining hamda quvuroʻtkazgichlarni kanalsiz yotqizishda qoʻllaniladigan materiallarning hisobiy va texnik tavsiflari mazkur ShNQning 2 va 3-ilovalarida keltirilgan.

20. Issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyalar quyidagilarni taʼminlashi lozim:

uskuna va quvuroʻtkazgichlarning izolatsiyalangan sirtlari orqali issiqlik oqimi berilgan texnologik maromiga yoki issiqlik oqimining meʼyorlangan zichligiga mos boʻlishini;

ishlash jarayonida zararli, yongʻinga, portlashga xavfli, yoʻl qoʻyilishi mumkin boʻlgan chegaraviy kondensatlardan ortiq miqdordagi yoqimsiz hidli moddalar, kasallik chaqiruvchi bakteriyalar, viruslar va zamburugʻlar ajralib chiqishini istisno qilinishini.

21. Yechib olinadigan issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyalardan flanetsli birikmalarni, armaturalarni, quvuroʻtkazgichlarning yogʻli va silfon toʻldirgichlarini izolatsiya qilishda, shuningdek izolatsiya qilinuvchi sirtlarni joylarida oʻlchashlar va holatni sinashda foydalaniladi.

22. Quvuroʻtkazgichlarni yer ostida kanalli va kanalsiz yotqizishda sochiluvchan izolatsiya materiallaridan foydalanilmaydi.

23. Faol oksidlovchi moddalarga ega boʻlgan uskunalar va quvuroʻtkazgichlarni issiqlik izolatsiyasida oʻz-oʻzidan yonib ketuvchi va fizik-kimyoviy xossalarini oʻzgartiruvchi, jumladan, bir-biriga tekkanda portlash hamda yongʻin xavfi yuzaga kelish xossalari boʻlgan materiallardan foydalanilmaydi.

24. Zarba va vibratsiya taʼsiri ostidagi uskunalar hamda quvuroʻtkazgichlar uchun super yupqa bazalt yoki asbest tola asosidagi issiqlik izolatsiya qiluvchi buyumlarni qoʻllash mumkin. Vibratsiya taʼsiri ostida boʻladigan obyektlar uchun suvoqli izolatsiya qomplamalarini qoʻllashda suvoq himoya qoplamasini boʻyagan holda yelimlash lozim.

25. Xonalar havosidagi chang miqdoriga yuqori sanitar-gigiyenik talablar qoʻyiladigan obyektlarni loyihalashda issiqlik izolatsiya qiluvchi konstruksiyalarda xona havosini ifloslantiruvchi materiallar qoʻllanilmasligi lozim.

Namli muhit bilan oʻzaro taʼsirlashganda destruksiyaga uchragan issiqlik izolatsiya qiluvchi materiallar (asbestli mastikali izolatsiya, ohak-kremnezyomli buyumlar, perlitsementli va sovelitli buyumlar) qoʻllanilmaydi.

26. Issiqlik izolatsiyasining qoplama qatlami uchun qoʻllaniladigan materiallarning roʻyxati mazkur ShNQning 4-ilovasida keltirilgan.

27. Quvuroʻtkazgichlar yer ostiga kanallarsiz yotqizilganda va ularni oʻtib boʻlmaydigan kanallarga yotqizishda metall qoplamali qatlam qoʻllanilmaydi.

28. Tashqi polimerli qatlamga ega boʻlgan yupqa listli metalldan ishlangan qoplama qatlami quyosh nurlarining toʻgʻridan toʻgʻri taʼsiri ostida boʻlgan joylarda qoʻllanilmaydi.

29. Xonalarda, tonellarda, binolarning yer toʻlalari va chordoqlarida joylashgan izolatsiya qiluvchi obyektlar va kanallarga yotqiziladigan quvuroʻtkazgichlar uchun alyuminiy folga yoki shisha matodan ishlangan qoplamaga ega boʻlgan tolali materiallardan, koʻpiklashtirilgan sintetik kauchuk va koʻpiklashtirilgan polietilendan tayyorlangan buyumlar asosidagi issiqlik izolatsiya qiluvchi konstruksiyalarda qoplama qatlami qoʻllanilmaydi.

30. Penopolimer asosidagi issiqlik izolatsiya qiluvchi (yopiq gʻovaklarga ega boʻlgan) materiallarni qoʻllashda bugʻ oʻtkazmaydigan qatlamni qoʻllash zarurligi hisoblab chiqiladi.

Bugʻ oʻtkazmaydigan qatlam boʻlmagan hollarda buyumlarning tutashgan joylarini (choklarini) germetiklash lozim.

31. Yo3 va Yo4 yonuvchanlik guruhidagi GOST 30244 ga muvofiq materiallardan tayyorlangan issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyalar quyidagi xollarda qoʻllanilmaydi:

olovbardoshliligi IV darajali boʻlgan binolar va binolar ichida joylashgan uskunalar va quvuroʻtkazgichlarda;

alohida turuvchi uskunalardan tashqari tashqi texnologik oʻrnatmalarda;

kabellar, yonuvchan moddalarni tashiydigan quvuroʻtkazgichlar yotqizilgan estakadalar va galereyalarda.

Bunda, Yo3 yoki Yo4 guruhidagi yonuvchan materiallar GOST 30244 ga muvofiq quyidagilarda qoʻllaniladi:

qalinligi 2 mm dan oshmaydigan bugʻ qatlamida;

boʻyoq qatlami yoki qalinligi 0,4 mm dan katta boʻlmagan plyonkalarda;

olovbardoshliligi I va II darajali boʻlgan binolardagi texnik yertoʻla qavatlarida va faqat tashqariga chiqish eshiklariga ega boʻlgan yertoʻlalarda joylashgan (yonmaydigan materiallardan ishlangan 3 m uzunlikdagi qoʻyilmalar (vstavkalar) quvuroʻtkazgich uzunligi boʻyicha har 30 m da oʻrnatilganda) quvuroʻtkazgichlarning qoplama qatlamida;

ruhlangan poʻlatdan ishlangan qoplama qatlamiga ega boʻlgan tashqi texnologik oʻrnatmalarda penopoliuretandan ishlangan issiqlik izolatsiyasida.

32. Yo1 va Yo2 guruhidagi zaif yonuvchan materiallardan GOST 30244 ga muvofiq tayyorlanadigan, balandligi 6 m va undan yuqori boʻlgan texnologik uskunalar uchun qoʻllaniladigan qoplama qatlami shisha matoli asosga ega boʻlishi lozim.

33. Quvuroʻtkazgichlar va uskunalarning issiqlik izolatsiyasi atrof-muhit muhofazasi va xavfsizlik talablarining toʻliq bajarilishini taʼminlashi lozim.

34. Yer ustiga yotqizib oʻtkaziladigan quvuroʻtkazgichlar uchun Yo3 va Yo4 guruhiga kiruvchi yonuvchan materiallardan GOST 30244 ga muvofiq bajariladigan issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyalarni qoʻllashda quyidagilar:

quvuroʻtkazgichning har 100 m dan katta boʻlmagan uzunligida 3 m uzunlikka ega boʻlgan qoʻyilmalari;

yonuvchan gazlar va suyuqliklar solinadigan texnologik oʻrnatmalardan kamida 5 m masofada yonmaydigan materiallardan ishlangan issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyalarining uchastkalari koʻzda tutilishi zarur.

35. Quvuroʻtkazgichlarning yongʻin xavfsizligi toʻsiqlari bilan kesishgan joylarida yonmaydigan materiallardan tayyorlangan issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyalarni yongʻin xavfsizligi toʻsigʻining oʻlchamiga teng boʻlgan chegaralarda qoʻllash lozim.

36. Issiqlik oʻtkazgichlarning konstruksiyalari yonmaydigan materiallardan ishlangan qobiq ichida qoʻllanilganda yongʻin xavfsizligi qoʻyilmalari qoʻllanilmaydi.

37. Issiqlik tarmogʻi quvuroʻtkazgichlaridagi issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyalarning yongʻin xavfsizligiga qoʻyiladigan talablar ShNQ 2.01.02 ga muvofiq belgilanadi.

38. Ekspluatatsiya jarayonida muntazam ravishda kuzatishni talab etuvchi uskunalar va quvuroʻtkazgichlar uchun yigʻiladigan va yechiladigan issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyalar qoʻllaniladi.

Echiladigan issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyalar lyuklar, quvuroʻtkazgichlarning flansli birikmalari, ochish-yopish armaturasi va kompensatorlarini izolatsiyalash uchun, shuningdek izolatsiyalanuvchi sirtlarning holatlarini tekshirish va oʻlchash joylarida qoʻllaniladi.

39. Issiqlik izolatsiyasini loyihalashda issiqlik izolatsiyasi materialining korrozion taʼsir koʻrsatish ehtimolini yoki shu material tarkibiga kiruvchi kimyoviy moddalarning namlik bilan birgalikda uskunalar va quvuroʻtkazgichlarning metall sirtiga korrozion taʼsir koʻrsatishini hisobga olish lozim. Izolatsiyalanuvchi sirtning materialiga (uglerodli poʻlat, legirovkalangan poʻlat, rangli metallar va qotishmalarga) va korroziya turiga (oksidlanish, ishqorli korroziya, kuchlanish ostida darz hosil boʻlishiga) koʻra loyihalashga tuziladigan texnik topshiriqda issiqlikni izolatsiya qiluvchi material uchun suvda eriydigan xloridlar, ftoridlar, erkin ishqorlar va rN materialning miqdorlarini chegaralash boʻyicha talablar koʻrsatilishi kerak.

40. Quvuroʻtkazgichlarning izolatsiyasi ularni issiqlik beruvchi yoʻldosh quvuroʻtkazgichlar bilan birgalikda umumiy issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyaga yotqizilishini koʻzda tutadi.

Issiqlik izolatsiyasining konstruktiv yechimlari yoʻldoshlar soni bilan va shu yoʻldoshlarning konstruksiyada joylashishini hisobga olgan holda aniqlanadi.

Yoʻldosh quvuroʻtkazgichlarda ularning qisman va toʻliq qizdirilishini koʻzda tutuvchi isitish tizimlari qoʻllaniladi.

Yoʻldosh va quvuroʻtkazgich orasida issiqlik almashinish samaradorligini oshirish uchun yoʻldoshning issiqlik beruvchi sirtidan va issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiya bilan chegaralangan fazoda quvuroʻtkazgichning issiqlik qabul qiluvchi sirtidan maksimal foydalanish imkonini taʼminlovchi konstruktiv yechimlar (tirgaklar, tag qistirmalar) qoʻllaniladi.

Issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyaning havo bilan kontaktlashadigan uchastkalari orqali issiqlik yoʻqotilishini pasaytirish uchun issiqlik oqimining radiatsion tashkil etuvchisini kamaytirish hisobiga qalinligi 0,1 mm boʻlgan alyuminiy folgasidan yoki folgalangan listli va oʻramli materiallardan (ularni qoʻllashning yoʻl qoʻyiladigan temperaturasini hisobga olgan holda) tayyorlangan ichki qoplamalarni (ekranlarni) qoʻllash mumkin.

41. Issiqlik izolatsiyasining konstruksiyasi ekspluatatsiya jarayonida uning deformatsiyalanishiga va issiqlikni izolatsiya qiluvchi qatlamning siljib koʻchishiga yoʻl qoʻymasligi kerak. Uskunalar va quvuroʻtkazgichlar issiqlik izolatsiyasining konstruksiyalari tarkibida konstruksiyalarning mexanik mustahkamligini va ishonchliligini taʼminlovchi tayanch elementlar va yengillatuvchi qurilmalar koʻzda tutiladi.

42. Quvuroʻtkazgichlar va uskunalarning vertikal uchastkalarida tayanch konstruksiyalarni balandlik boʻyicha har 3-4 m dan keyin oʻrnatish zarur.

43. Izolatsiyalanuvchi obyekt materiallari va issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiya materiallarining issiqlikdan kengayish koeffitsiyentlarining farqlanishi tufayli konstruksiyalarda yuzaga keladigan kuchlanishlarni kompensatsiyalash uchun (issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyalarning butunligini saqlash uchun) kompensatsiyalovchi harorat choklarini izolatsiyalanuvchi sirtning harorati 200 °S gacha boʻlganda 5 m dan keyin, 200 — 300 °S gacha boʻlganda 4 m dan keyin, 300 — 400 °S gacha boʻlganda 2,7 m dan keyin, 400 °S dan yuqori boʻlganda 2 m dan keyin koʻzda tutish zarur.

5-bob. Issiqlik izolatsiyasini hisoblash

44. Issiqlik izolatsiya qatlamining qalinligi quyidagicha amalga oshiriladi:

a) izolatsiyalangan sirt orqali oʻtuvchi issiqlik oqimining meʼyorlangan zichligi boʻyicha:

ochiq havoda joylashgan musbat haroratli uskunalar va quvuroʻtkazgichlar uchun mazkur ShNQ 5-ilovasining 1 va 2-jadvallari, bino ichida joylashganlari uchun esa mazkur ShNQ 5-ilovasining 3 va 4-jadvallariga muvofiq;

ochiq havoda joylashgan manfiy haroratli uskunalar va quvuroʻtkazgichlar uchun mazkur ShNQning 6-ilovasidagi 1-jadval, bino ichida joylashganlari uchun mazkur ShNQning 6-ilovasidagi 2-jadvalga muvofiq;

kondensat oʻtkazgichlarni bugʻoʻtkazgichlar bilan birgalikda oʻtib boʻlmaydigan kanallarda yotqizish uchun mazkur ShNQning 7-ilovasiga muvofiq;

ikki quvurli issiq suvli issiqlik tarmoqlarini oʻtib boʻlmaydigan kanallarda yotqizish uchun mazkur ShNQ 8-ilovasidagi 1 va 2-jadvallarga muvofiq;

ikki quvurli yer ostida kanalsiz yotqizishda issiq suvli quvuroʻtkazgich tarmoqlari uchun mazkur ShNQ 9-ilovasidagi 1 va 2-jadvallariga muvofiq hisoblanadi.

Kanallarda va kanalsiz oʻtkazilayotgan texnologik quvuroʻtkazgichlar uchun issiqlik izolatsiyasi loyihalanayotganda issiqlik oqimining zichligi meʼyori aynan ochiq havoda oʻtkaziladigan quvuroʻtkazgichlardagi kabi quyidagicha qabul qilinishi lozim:

b) issiqlik oqimining berilgan kattaligi boʻyicha;

v) idishlarda muayyan vaqt davomida saqlanadigan moddaning berilgan sovish (isish) kattaligi boʻyicha;

g) quvuroʻtkazgichda tashilayotgan modda haroratining belgilangan pasayishi (koʻtarilishi) boʻyicha;

d) bugʻoʻtkazgichlardagi suyuq modda haroratini uning muzlab qolishini yoki qovushqoqligining ortishini oldini olish maqsadida belgilangan toʻxtatish vaqti boʻyicha;

j) izolatsiya sirtidagi koʻpi bilan quyidagicha qabul qilinuvchi harorat boʻyicha, °S:

ishchi va xizmat koʻrsatish xonalarida joylashgan izolatsiya qilingan sirtlar va ulardagi moddalar uchun, °S:

harorati 100 °S dan yuqori — 45;

harorati 100 °S va pastroq — 35;

bugʻlarning chaqnash harorati — 35;

45 °S dan yuqori boʻlmaganda — 35.

Ishchi yoki xizmat koʻrsatish zonasi ochiq havoda joylashgan izolatsiyalanuvchi sirtlar uchun, bunda:

qoplovchi metall qatlamida — 55;

boshqa tur qoplama qatlamlarida — 60.

Ishchi va xizmat koʻrsatish zonasidan tashqarida joylashgan quvuroʻtkazgichlarning issiqlik izolatsiyasi sirtlaridagi harorat qoplama qatlami materiallarini qoʻllash harorati chegaralaridan yuqori boʻlmasligi (lekin 75 °S dan oshmasligi) lozim.

i) atrofdagi havoning haroratidan pastroq haroratli moddalarga ega boʻlgan uskuna va quvuroʻtkazgichlar issiqlikni izolatsiya qiluvchi qoplamaning qatlamida atrofdagi havodan namlikni kondensatsiyalanishini oldini olish uchun ushbu hisoblashni faqat xona ichida joylashgan izolatsiyalanuvchi sirtlar uchun bajarilishi lozim.

Havoning hisobiy nisbiy namligi loyihalash topshirigʻiga asosan qabul qilinib, u 60 foizdan kam boʻlmasligi lozim.

k) kondensatsiyalangan suv bugʻlari eriganda, agressiv moddalar hosil boʻlishiga olib keluvchi suv bugʻlari yoki suv bugʻlari va gazlarga ega boʻlgan gazsimon moddalar tashuvchi obyektlarning ichki sirtlarida namlikni kondensatsiyalanishini oldini olish uchun hisoblanadi.

45. Issiqlik izolatsiyasini hisoblash usuli mazkur ShNQning 10-ilovasida keltirilgan.

6-bob. Issiqlikni izolatsiyalovchi konstruksiyalar

46. Tolali materiallar va buyumlardan tayyorlangan sanoat issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyalarning hisobiy qalinligini 10 ta karrali qiymatlargacha yaxlitlash hamda mazkur ShNQning 11-ilovasiga muvofiq qabul qilish lozim. Qattiq gʻovakdor materiallar va penoplastlar uchun hisobiy kattalikka yaqin buyumlar tanlanishi lozim.

47. Zichlanmaydigan materiallardan tayyorlangan issiqlik izolatsiyasi qatlamining eng kichik qalinligi quyidagicha tanlanadi:

toʻshamalar (mat), boʻz mato, shnurlar bilan izolatsiyalanganda — 30 mm;

qattiq shakllantirilgan buyumlar holida — texnikaviy shartlarda koʻzda tutilgan eng kichik qalinlikka teng;

tolali zichlanuvchan materiallardan tayyorlangan buyumlar bilan izolatsiyalashda — 40 mm.

48. Quvuroʻtkazgichlarni tonnellarda va oʻtib boʻlmaydigan kanallarda yer ostidan oʻtkazilganda, issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyaning chegaraviy qalinligi mazkur ShNQning 12-ilovasida keltirilgan.

49. Zichlanuvchan materiallardan tayyorlanadigan issiqlik izolatsiya buyumlarning qalinligi va hajmi mazkur ShNQning 13-ilovasi boʻyicha izolatsiyalanuvchi sirtga oʻrnatilishdan oldin aniqlanishi lozim.

50. Harorati 250 °S dan yuqori va minus 60 °S dan pastroq sirtlar uchun bir qatlamli konstruksiyalardan foydalanilmaydi. Koʻp qatlamli konstruksiyalar holatida navbatdagi qatlamlar oldingisining choklarini yopishi lozim. Qattiq shakllantirilgan buyumlar bilan izolatsiyalashda harorat choklari oʻrinlarida tolali materiallardan yopmalar koʻzda tutilishi lozim.

51. Qoplama qatlami uchun ishlatiladigan metall listlar va tasmalar qalinligi issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyaning tashqi diametri yoki shakliga bogʻliq ravishda mazkur ShNQning 14-ilovasiga muvofiq boʻlishi lozim.

52. Qoplama qatlamini yemirilishdan saqlash uchun quyidagilar koʻzda tutilishi lozim:

poʻlat tom yopma uchun ishlatilganda boʻyalishi;

alyuminiy va alyuminiy qotishmalaridan tayyorlangan listlar va tasmalar uchun issiqlik izolatsiya qatlami boʻyalmagan poʻlat toʻr yoki poʻlat karkas oʻrnatilganda — qoplama qatlam tagida oʻrama materialdan qistirma joylanishi.

53. Issiqlik izolatsiya qiluvchi konstruksiyada issiqlik izolatsiya qatlamning ish jarayonida qayishishi va sirpanib ketishini istisno qiluvchi tadbirlar koʻzda tutilishi lozim.

Quvuroʻtkazgichlar va uskunalarning tik joylarida balandlik boʻyicha har bir 3-4 m da tayanch konstruksiyalar koʻzda tutilishi lozim.

54. Himoyalanuvchi sirtlarda mahkam buyumlar GOST 17314 ga mos tarzda joylashtiriladi.

55. Issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyalar manfiy haroratli sirtda mahkamlash uchun koʻzda tutilgan qismlar yemirilishdan himoya qoplamasiga ega boʻlishi yoki yemirilishga bardoshli materiallardan tayyorlanishlari lozim.

56. Izolatsiyalanuvchi sirtga tegib turuvchi mahkamlovchi qismlarni quyidagicha tayyorlash lozim:

harorati minus 40 dan 400 °S gacha sirtlar uchun — karbonli poʻlatdan;

harorati plyus 400°S dan yuqori va minus 40°S dan pastroq boʻlgan sirtlar uchun izolatsiyalanuvchi sirt materialidan.

Atrofdagi havoning hisobiy harorati minus 40 °S dan pastroq boʻladigan mintaqalarda ochiq havoda joylashgan uskuna va quvuroʻtkazgichlar issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyalarning asosiy va qoplama qatlamlari mahkamlash qismlarini legirlangan poʻlatdan yoki alyuminiydan tayyorlash lozim.

57. Harorat choklarini gorizontal quvuroʻtkazgichlarning qoplama qatlamlarida toʻldirgichlar, tayanchlar va burilishlar yaqinida, tik quvuroʻtkazgichlarda esa tayanch konstruksiyalar oʻrnatilgan joylarda koʻzda tutish lozim.

58. Atrof havosining hisobiy harorati minus 40 °S va pastroq boʻlgan mintaqalarda ochiq havoda joylashgan uskuna va quvuroʻtkazgichlar issiqlik konstruksiyalari qoplama qatlamlari uchun material tanlashda materiallarning texnikaviy shartlar boʻyicha qoʻllanish harorati chegaralarini hisobga olish lozim.

59. Moddasi manfiy haroratli uskunalar va quvuroʻgkazgichlarning issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyalarida qoplama qatlamini aksariyat halqalar vositasida mahkamlash koʻzda tutilishi lozim.

60. Izolatsiyalanadigan konstruksiyaning diametri 800 mm dan ortiq boʻlganda, qoplama qatlamini vintlar vositasida mahkamlash mumkin.

ShNQ 2.04.14-22 “Uskunalar va quvuroʻtkazgichlarni issiqlik izolatsiyasi” shaharsozlik normalari va qoidalariga 1-ILOVA

Manfiy haroratli (moddali) uskunalar va quvuroʻtkazgichlardagi bugʻ oʻtkazmaydigan materialning qatlamlari soni va issiqlik izolatsiya qiluvchi konstruksiyaning xizmat qilish muddati

Bugʻ oʻtkazmaydigan material Qalinligi, mm Bugʻ oʻtkazmaydigan materialning qatlamlari soni va issiqlik izolatsiya qiluvchi konstruksiyaning xizmat qilish muddati minus 60 dan minus 19 °S gacha minus 61 dan minus 100 °S gacha minus 100 °S dan past 8 yil 12 yil 8 yil 12 yil 8 yil 12 yil Polietilen plenka, GOST 10354 0,15-0,2 0,21-0,3 0,31-0,5 2 1 1 2 2 1 2 2 1 2 2 1 3 2 1 - 3 2 Alyumin folga, 0,06-0,1 1 2 2 2 2 2 Izol GOST 10296 2 1 2 2 2 2 2 Ruberoid, GOST 10923 1 1,5 3 2 - 3 - 3 - - - - - - Izohlar: 1. Polietilen plenkani yelimlanuvchi polivinilbutiral plenkaga almashtirish mumkin. 2. Bugʻ oʻtkazishga qarshiligi mazkur jadvaldagidan kam boʻlmagan darajani taʼminlovchi boshqa materiallardan foydalanish mumkin. Bugʻ oʻtkazuvchanlik koeffitsiyenti 0,1 mg/(m•h•Pa) dan kam boʻlgan gʻovaklikka ega boʻlgan materiallar uchun barcha hollarda bitta bugʻ oʻtkazmaydigan qatlam qabul qilinadi. Poliuretanni qoʻyish paytida bugʻ oʻtkazmaydigan qatlam oʻrnatilmaydi. Bugʻ oʻtkazmaydigan qatlamning choklari germetik boʻlishi lozim. Izolatsiya qilinadigan sirt harorati minus 60 °C dan past boʻlgan xolda, qoplama qatlami germetiklangan yoki plyonkali yopishtiruvchi materiallar bilan yopishtirilgan boʻlishi kerak. Konstruksiyalarda issiqlik izolatsiya qatlamining butun qalinligi boʻylab oʻtadigan metall mahkamlagichlardan foydalanmaslik kerak. Mahkamlagichlar yoki ularning qismlari issiqlik oʻtkazuvchanligi 0,23 W/(m•°C) dan oshmaydigan materiallardan taʼminlanishi kerak. Yogʻochli mahkamlash qismlariga antiseptikli modda surtilishi lozim. Mahamlagichlarning poʻlat qismlari bitum laki bilan boʻyalishi kerak.

ShNQ 2.04.14-22 “Uskunalar va quvuroʻtkazgichlarni issiqlik izolatsiyasi” shaharsozlik normalari va qoidalariga 2-ILOVA

Issiqlik izolatsiya materiallari va buyumlarining hisobiy va texnik tavsiflari

Material, buyum, Konstruksiyadagi oʻrtacha zichlik ρ, kg/m³ Konstruksiyadagi issiqlik izolatsiya materialining issiqlik oʻtkazuvchanligi λk, W/(m·°S) Qoʻllash harorati, °S Yonuvchanlik guruhi sirtlar harorati, °S 20 °S va undan yuqori 19 °S va undan pastroq FRP-1 penoplast va rezopen buyumlar, guruhlar: qiyin yonuvchi 75 65 — 85 0,041+0,00023 tm 0,051-0,045 minus 180 dan 130 gacha 100 86 — 110 0,043+0,00019 tm 0,057-0,051 minus 180 dan 150 gacha Perlitsement buyumlar, markasi: 20 dan 600 gacha yonmaydigan 250 250 0,07+0,00019 tm - 300 300 0,076+0,00019 tm - 350 350 0,081+0,00019 tm - Ohak-silikatli issiqlik izolatsiya qiluvchi buyumlar, markasi: 20 dan 600 gacha yonmaydigan 200 200 0,069+0,00015 tm - 225 225 0,078+0,00015 tm - Issiqlik izolatsiyasi uchun mineral-momiq (vata)li gofralangan tuzilishli buyumlar, markasi: Izolatsiyalanuvi sirt diametriga bogʻliq tarzda 0,054-0,05 minus 60 dan 400 gacha yonmaydigan 75 66 — 98 0,041+0,00034 tm 100 84 — 130 0,042+0,0003 tm Vulqon moddalaridan tayyorlangan issiqlik izolatsiyasi buyumlari, markasi: 20 dan 600 gacha yonmaydigan 300 300 0,074+0,00015 tm - 350 350 0,079+0,00015 tm - 400 400 0,084+0,00015 tm - Tikilgan mineral momiq toʻshamalar, markalari: minus 180 dan 450 gacha, toʻr, shisha tolya matodan tushama: 700 gacha metall toʻrda, minus 180 dan yonmaydigan 100 102 — 132 0,045+0,00021 tm 0,059-, 125 133 — 162 0,049+0,0002 tm 054 Bazaltdan tovush yutuvchi toʻshamalar 80 gacha 0,04+0,0003 tm - minus 180 dan 450 gacha matolik qobiqda 700 gacha metall toʻrda yonmaydigan Sintetik bogʻlovchili, shisha shtapel toladan tushamalar, markalari: minus 60 dan 180 gacha yonmaydigan MS-35 40 — 56 0,04+0,0003 tm 0,048 MS-50 58 — 80 0,042+0,00028 tm 0,047 Bogʻlavchisiz oʻta nozik shisha toladan va momiq toʻshamalar 60 — 80 0,033+0,00014 tm 0,044-,037 minus 180 dan 400 gacha yonmaydigan Sintetik bogʻlovchili mineral-momiq (vata)dan issiqlik izolatsiya buyumlari, markasi: yonmaydigan 50 55 — 75 0,04+0,00029 tm 0,054-0,05 minus 60 dan 400 gacha 75 75 — 115 0,043+0,00022 tm 0,054-0,05 125 90 — 150 0,044+0,00021 tm 0,057-0,051 minus 180 dan 400 gacha 175 150 — 210 0,052+0,0002 tm 0,06-0,054 Yarim qattiq texnik shisha shtapel tolali plitalar, markalari: 0,053 minus 60 dan 180 gacha qiyin yonuvchi PPT-50 42 — 58 0,042+0,00035 tm PPT-75 59 — 86 0,044+0,00023 tm Bitum bogʻlovchili mineral paxtdan issiqlik izolatsiya materiali, markasi: minus 100 dan 60 gacha 75-marka yonmaydigan qolganlari yonuvchan 75 75 — 115 - 0,054-0,057 100 90 — 120 - 0,054-0,057 150 121 — 180 - 0,058-0,062 200 151 — 200 - 0,061-0,066 Rezol fenolfor-maldegid, smola asosidagi penoplastdan issiqlik izolatsiya materiali, markasi: minus 180 dan 130 gacha qiyin yonuvchi 50 50 dan ortiq 0,04+0,00022 tm 0,049-0,042 80 70 — 80 dan ortiq 0,042+0,00023 tm 0,051-0,045 90 80 dan ortiq 100 gacha 0,043+0,00019 tm 0,057-0,051 Shisha tolali tikilgan qalin matolar, markalar: minus 200 dan 550 gacha yonmaydigan XPS-T-5 180 — 320 0,047+0, 0,053-0, XPS-T-2,5 130 — 230 00023 tm 047 Koʻpchigan mayda perlit qum, markalar: minus 200 dan 875 gacha yonmaydigan 75 110 0,052+0,00012 tm 0,05-0,042 100 150 0,055+0,00012 tm 0,054-0,047 150 225 0,058+0,00012 tm - Sintetik bogʻlovchili mineral momiq (vata) yarim silindr va silindrlar, markalar: minus 180 dan 400 yonmaydigan 100 75 — 125 0,049+0,00021 tm 0,047-0,053 150 126 — 175 0,051+0,0002 tm 0,054-0,059 200 176 — 225 0,053+0,00019 tm 0,062-0,057 Penopolietirol plitalar, markalar: 0,048-0,04 minus 180 dan 70 gacha yonuvchi 20 20 - 25 25 - 0,044-0,035 30,40 30,40 - 0,042-0,032 Plitabop penoplast, markalar: yonuvchi PS-4-40 40 - 0,041-0,032 PS-4-60 60 - 0,048-0,039 Plitabop penoplast PXV, markalar: minus 180 dan 60 gacha yonuvchi PXV-1-85 85 - 0,04-0,03 PXV-1-115 115 - 0,043-0,032 PXB-1-150 150 - 0,047-0,036 Plitabop penoplast, markasi: PV-1 65,95 - 0,043-0,032 minus 180 dan 60 gacha yonuvchi Qayishoq polivinilxlorid penoplast PVX-E 150 - 0,05-0,04 minus 180 dan 60 gacha yonuvchi Termoreaktiv penoplast FK-20 va FF, qattiq, markalar: FK-20 170,200 - 0,055-0,052 0 dan 20 gacha yonuvchi FF 170,200 - 0,055-0,052 minus 60 dan 150 gacha qiyin yonuvchi Penopoliuritan PPU331/3 (koʻyiluvchan) 40 — 60 - 0,036-0,031 minus 180 yonuvchi 60 — 80 - 0,037-0,032 dan 120 gacha Poliuritan qayishoq penoplast PPU-ET 40 — 50 - 0,043-0,038 minus 60 dan 100 gacha yonuvchi Shishali issiqlik izolatsiyalovchi ignabop mato, markalar: IPS-T-l000 140 0,047+0,00023 tm 0,053-0,047 minus 200 dan 550 gacha yonmaydigan Shisha kompleks tolalardan roving (chilvir), 200 — 250 - 0,065-0,062 minus 180 dan 450 gacha yonmaydigan Asbest chilvir, markalar: ShAP 100 — 160 0,093+0,0002 tm - 20 dan 220 gacha qiyin yonuvchi ShAON 750 — 600 0,13+0,00026 tm - 20 dan 400 gacha yonmaydigan Mineral momiq (vata)dan izolatsiya qiluvchi chilvir, markalar: minus 180 dan 600 gacha, toʻrsimon nay materialiga bogʻlik xolda metall simdan, shishadan yasalgan toʻrsimon naylarda, yonmaydigan; qolganlarida qiyin yonuvchi 200 200 0,056+0,00019 tm 0,069-0,068 250 250 0,058+0,00019 tm - Togʻ-jinslardan mikroultra oʻta ingichka shisha kristall shtapel toladan toʻqilgan matolar, markasi: BSTV-st 80 gacha 0,041+0,00029 tm 0,04 minus 269 dan 600 gacha yonmaydigan Mineral momiq (vata) 80 —100 0,045+0,00021 tm - 700 gacha qiyin yonuvchi Izoh: 1. tm — issiqlik izolatsiyasi qatlamining oʻrtacha harorati, — °S; tm = — yoz faslida ochiq havoda, xonalarda, kanallarda, yer osti yoʻllarida, texnik yertoʻlalarda, chordoqdarda va bino yertoʻlalarida; tm = — qish faslida ochiq havoda, bunda tw, — modda harorati. 2. Harorati 19°S va undan pastroq sirtli issiqlik izolatsiyasi materiallarining hisobiy. issiqlik oʻtkazuvchanlik qiymatlarining kattaroq qiymatli moddasining harorati minus 60 dan 20°S gacha, kichikroqlari — minus 140°S va undan pastroq haroratli konstruksiyalarga toʻgʻri keladi. 3. Haroratlarining oraliq qiymatlari uchun issiqlik oʻtkazuvchanlik interpolatsiya orqali aniqlanadi. 4. Sirtlarni qattiq materiallardan foydalanib izolatsiyalanganda, hisobiy issiqlik oʻtkazuvchanlikni 10 % ga oshirish lozim. 5. 15 va 16-bandlar talablariga javob beruvchi boshqa materiallardan foydalanish mumkin.

ShNQ 2.04.14-22 “Uskunalar va quvuroʻtkazgichlarni issiqlik izolatsiyasi” shaharsozlik normalari va qoidalariga 3-ILOVA

Quvuroʻtkazgichlarni kanalsiz yotqizishda qoʻllaniladigan materiallarning hisobiy texnik tavsifnomalari

Material Quvuroʻtkazgichlarning, mm Oʻrtacha zichlik ρ, kg/m³ Quruq materiallarning issiqlik oʻtkazuvchanligi, λ, W/(m·K), 20 °S da Moddaning eng yuqori harorati, °S Armopenobeton 150 — 800 350 — 450 0,105-0,13 150 Bitumperlit 50 — 400 450 — 550 0,11-0,13 130* Bitumvermikulit 500 gacha 600 0,13 130* Bitumkeramzit 500 gacha 600 0,13 130* Penopoliuretan 100 — 400 60 — 80 0,05 120 Penopolimerbeton 100 — 400 400 0,07 150 Yaxlit fenolporoplast FL 1000 gacha 100 0,05 150 * Izoh: Issiqlik uzatishning sifatli usulida 150 °S haroratgacha qoʻllash mumkin

ShNQ 2.04.14-22 “Uskunalar va quvuroʻtkazgichlarni issiqlik izolatsiyasi” shaharsozlik normalari va qoidalariga 4-ILOVA

Issiqlik izolatsiyasining qoplama qatlami uchun qoʻllaniladigan materiallar

Material Qoʻllaniladigan qalinlik, mm Yonuvchanlik guruhi 1. Temir asosida Alyuminiy va alyuminiy qotishmadan metall listlar, markalari: ADO, AD1, AMts AMr2, V95 0,3; 0,5-1 Yonmaydigan Alyuminiy va alyuminiy qotishmadan listlar, ADO, AD1, AMS, AMr2, V95 0,25-1 Yonmaydigan Uzluksiz liniyalarda tayyorlangan ruhlangan yupqa poʻlat list, 0,35-1 Yonmaydigan Tom qoplamasi uchun yupqa poʻlat list, 0,5-0,8 Yonmaydigan Sifatli va oddiy karbonli yupqa prokat list, 0,35-1 Yonmaydigan Quvuroʻtkazgichlar tarmoqlanmalari issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyalari uchun gofrali qobiqlar, OST 36-67 0,2 Yonmaydigan 2,5 Yonuvchi Polimer qoplamali sovuq choʻzilgan oʻrama poʻlat (metallplast) 0,8-1,3 Kiyin yonuvchi 2. Sintetik polimerlar asosida Konstruksiyaviy shisha tekstolit KAST-V, 0,5-1,2 Yonuvchi Quvoʻrutkazgichlarning issiqlik izolatsiyasi qoplamalarini himoyalash uchun armoplastmassa materiallar, APM-1 2,2 Yonuvchi APM-2 2,1 Qiyin yonuvchi APM-K 2,1 Yonuvchi Oʻrama shishaplastik RST, markalari RST-A, RST-B, RST-X 0,25-0,5 Qiyin yonuvchi FSB markali shishaplastik (qoplama fenol shishaplastik), 0,3; 0,6 Yonuvchi Kalandrlangan viniplast plenka KPO, 0,4-1 Yonuvchi Ikkilamchi polivinilxlorid ashyodan tayyorlangan plenka, 1,3 Yonuvchi Yopma shishatekstolit list STPL, markalari: Qiyin yonuvchi STPL-SB 0,3 STPL-TB 0,5 STPL-VP 0,8 3. Tabiiy polimerlar asosida Ruberoid, markasi RKK-420 2-3 Yonuvchi Shisha ruberoid, 2,5 Yonuvchi Tom yopma va gidroizolatsiya toli, markalari: TKK-350, TKK-400 1,0-1,5 Yonuvchi Tom yopma pergamini, 1,0-1,5 Yonuvchi Shisha mato bilan qoplangan ruberoid - Yonuvchi Izol, 2 Yonuvchi 4. Minerallar asosida Issiqlik himoya konstruksiyalari uchun tekstolitli shishatsement 1,5-2 Yonmaydigan Yassi asbestsement listlar 6-10 Yonmaydigan Umumlashtirilgan shaklli toʻlqinsimon asbestsement listlar 5-8 Yonmaydigan Asbestsement suvoq 10-20 Yonmaydigan 5. Folga qoʻshimchali Qogʻoz va kartonga qoʻshilganda yonuvchi, qolgan xollarda — qiyin yonuvchi Issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyalari uchun qoʻshimcha alyuminli folga 0,5-1,5 Quvuroʻgkazgichlarni isitish gidroizolatsiyasi uchun folga-ruberoid 1,7-2,0 Yonuvchi Folgoizol 2,0-2,5 Yonuvchi Izoh: qoplama qatlamlari metall listdan tayyorlanganda atrof muhit va ishlab chiqarishning agressivligini hisobga olish lozim.

ShNQ 2.04.14-22 “Uskunalar va quvuroʻtkazgichlarni issiqlik izolatsiyasi” shaharsozlik normalari va qoidalariga 5-ILOVA

1-jadval

Ochiq havoda joylashgan va bir yil davomida ishlash soati miqdori 5000 dan ortiq boʻlganda issiqlik oqimi zichligining meʼyorlari

Quvuroʻtkazgichning shartli ichki diametri, mm Issiqlik tashuvchining oʻrtacha harorati, °S 20 50 100 150 200 250 300 350 400 450 500 550 600 Issiqlik oqimi sirti zichligining meʼyorlari, W/m 15 4 10 20 30 42 55 68 83 99 115 133 152 172 20 5 11 22 34 47 60 75 91 108 127 147 167 188 25 5 13 25 37 52 66 82 99 117 137 158 180 203 40 7 15 29 44 59 77 95 115 136 158 182 206 232 50 7 17 31 47 64 82 102 123 145 168 193 219 246 65 9 19 36 54 72 93 114 137 162 187 214 243 272 80 10 21 39 58 77 99 122 147 172 200 228 258 279 100 11 24 43 64 85 109 134 160 187 216 247 278 311 125 12 27 49 70 93 122 149 178 208 240 273 308 344 150 14 30 54 77 102 134 164 194 226 260 296 333 372 200 18 37 65 93 122 159 194 228 266 305 345 387 431 250 21 43 75 106 138 179 215 254 294 337 381 426 474 300 25 49 84 118 155 198 239 280 324 370 418 467 518 350 28 55 93 131 170 218 261 306 353 403 454 507 561 400 30 61 102 142 185 236 282 330 380 433 487 543 601 450 33 65 109 152 197 252 301 351 404 460 516 575 638 500 36 71 119 166 211 271 322 376 431 491 550 612 678 600 42 82 136 188 240 306 363 422 483 548 614 684 754 700 48 92 151 209 264 337 399 463 529 599 672 745 820 800 53 103 167 213 292 371 438 507 579 654 733 811 892 900 59 113 184 253 319 405 477 551 628 709 793 877 962 1000 65 124 201 275 346 438 516 595 677 763 853 930 1033 Diametri 1020 mm dan kattaroq egri chiziqli va yassi sirtlar Issiqlik tashuvchining oʻrtacha harorati, °S 20 50 100 150 200 250 300 350 400 450 500 550 600 Issiqlik oqimi sirt zichligining meʼyorlari, W/m² 19 35 54 70 85 105 120 135 150 165 180 194 209 Izoh: issiqlik oqimi zichligi meʼyorlarining oraliq qiymatlarini interpolatsiya usulida aniqlash lozim

2-jadval

Ochiq havoda joylashgan va bir yil davomida ishlash soati miqdori 5000 va undan kamroq boʻlganda issiqlik oqimi zichligining meʼyorlari

Quvuroʻtkazgichning shartli ichki diametri, mm Issiqlik tashuvchining oʻrtacha harorati, °S 20 50 100 150 200 250 300 350 400 450 500 550 600 Issiqlik oqimi sirti zichligining meʼyorlari, W/m 15 5 11 22 34 46 59 74 90 106 124 143 163 185 20 6 13 25 38 52 66 82 99 118 138 158 180 203 25 6 15 28 42 57 73 90 108 127 149 171 195 219 40 8 18 33 49 66 86 105 126 149 173 199 225 253 50 9 19 36 53 71 91 113 135 159 184 212 240 269 65 10 23 41 61 81 104 127 152 178 207 237 268 299 80 11 25 45 66 87 112 137 163 191 221 253 285 319 100 13 28 50 73 97 123 150 178 208 241 275 309 345 125 15 32 56 81 107 139 168 200 233 269 306 344 383 150 18 35 63 89 118 153 185 219 256 294 332 372 415 200 22 44 77 109 142 184 221 262 303 346 391 438 486 250 26 51 88 125 161 207 248 293 336 385 434 485 538 300 30 59 101 140 181 231 278 324 374 426 479 534 591 350 35 66 112 155 200 255 305 355 409 466 523 582 643 400 38 73 122 170 217 276 331 386 442 502 563 626 691 450 41 80 132 182 233 298 353 412 471 535 599 665 734 500 45 88 143 197 251 322 379 442 506 573 641 711 783 600 53 100 165 225 288 365 432 499 570 644 719 796 876 700 60 114 184 250 319 404 475 550 626 707 788 871 956 800 67 128 205 278 353 447 526 605 688 775 863 953 1045 900 75 141 226 306 388 487 574 660 749 843 937 1034 1132 1000 83 155 247 333 421 531 622 715 810 911 1011 1114 1223 Diametri 1020 mm dan kattaroq egri chiziqli va yassi sirtlar Issiqlik tashuvchining oʻrtacha harorati, °S 20 50 100 150 200 250 300 350 400 450 500 550 600 Issiqlik oqimi sirt zichligining meʼyorlari, W/m² 25 44 71 88 108 133 152 165 190 209 227 245 265 Izoh: issiqlik oqimi zichligi meʼyorlarining oraliq qiymatlarini interpolatsiya usulida aniqlash lozim.

3-jadval

Quvuroʻtkazgichlar xonada va tonnelda joylashganda hamda bir yil davomida ishlash soati miqdori 5000 dan ortiq boʻlganda issiqlik oqimi zichligining meʼyorlari

Quvuroʻtkazgichning shartli ichki diametri, mm Issiqlik tashuvchining oʻrtacha harorati, °S 50 100 150 200 250 300 350 400 450 500 550 600 Issiqlik oqimi sirti zichligining meʼyorlari, W/m 15 8 18 28 40 53 66 81 96 114 132 150 170 20 9 20 32 45 58 73 89 106 125 145 165 186 25 10 22 35 49 64 79 97 115 135 156 178 200 40 12 26 41 57 74 93 112 134 156 179 204 230 50 13 28 44 61 80 99 120 142 166 190 216 243 65 15 32 50 69 90 112 134 159 185 211 240 270 80 16 35 54 74 97 119 143 169 197 225 255 286 100 18 39 60 81 105 130 156 184 213 244 275 309 125 21 44 66 90 118 145 175 205 237 270 304 341 150 24 49 73 98 130 160 190 223 257 292 329 368 200 29 59 88 118 155 189 225 261 301 341 383 427 250 34 68 100 133 174 211 249 289 333 377 422 470 300 39 77 112 149 193 233 275 319 366 413 463 514 350 44 85 124 164 212 256 301 348 398 449 503 557 400 48 93 135 178 230 276 324 374 428 483 538 596 450 52 101 145 190 245 294 345 398 455 511 570 633 500 57 109 156 205 264 316 370 426 485 544 607 673 600 67 125 179 232 298 356 415 477 542 608 678 748 700 74 139 199 256 328 391 456 522 592 663 738 814 800 84 155 220 283 362 430 499 571 647 726 804 885 900 93 170 241 309 395 468 543 620 702 786 869 955 1000 102 186 262 335 428 506 586 668 758 845 934 1025 Diametri 1020 mm dan kattaroq egri chiziqli va yassi sirtlar Issiqlik tashuvchining oʻrtacha harorati, °S 50 100 150 200 250 300 350 400 450 500 550 600 Issiqlik oqimi sirt zichligining meʼyorlari, W/m² 29 50 68 83 104 119 134 149 165 179 194 208 Izoh: 1. Izolatsiyalanadigan sirtlari tonnellarda joylashganda, zichlik meʼyorlariga 0,85 koeffitsiyentini kiritish lozim. 2. Mazkur ilovaning 1-jadvaliga oid izohga karang.

4-jadval

Quvuroʻtkazgichlar xonada va tonnelda joylashganda hamda bir yil davomida ishlash soati miqdori 5000 va undan kamroq boʻlganda issiqlik oqimi zichligining meʼyorlari

Quvuroʻtkazgichning shartli ichki diametri, mm Issiqlik tashuvchining oʻrtacha harorati, °S 50 100 150 200 250 300 350 400 450 500 550 600 Issiqlik oqimi sirt zichligining meʼyorlari, W/m 15 9 20 31 44 57 72 87 104 122 141 161 183 20 10 22 35 49 64 80 97 115 135 156 178 201 25 11 25 39 54 70 87 106 125 147 169 192 216 40 13 29 46 64 83 103 124 146 170 195 223 250 50 15 32 49 68 89 110 132 156 182 208 237 266 65 17 37 57 78 101 124 149 176 204 233 264 296 80 20 41 62 84 108 133 160 188 219 249 282 316 100 22 45 69 93 119 146 175 205 237 271 306 342 125 25 51 77 102 135 165 196 229 266 302 340 379 150 28 56 85 114 149 181 215 251 390 329 369 412 200 36 70 103 137 179 216 256 299 342 387 434 482 250 42 81 118 155 201 242 287 332 381 429 480 533 300 48 92 133 174 225 270 319 368 421 474 529 586 350 53 103 147 193 248 299 350 404 460 517 577 638 400 60 113 162 210 269 324 379 436 496 557 620 686 450 64 122 173 225 291 347 405 465 529 593 659 728 500 71 132 188 243 314 373 435 499 566 634 705 777 600 81 152 215 277 357 423 492 562 637 712 792 869 700 91 170 239 309 394 467 541 618 699 780 864 950 800 102 190 265 342 436 515 596 679 767 856 946 1037 900 114 209 292 375 478 563 650 740 835 929 1026 1129 1000 125 229 318 408 519 611 704 800 903 1003 1105 1211 Diametri 1020 mm dan kattaroq egri chiziqli va yassi sirtlar Issiqlik tashuvchining oʻrtacha harorati, °S 50 100 150 200 250 300 350 400 450 500 550 600 Issiqlik oqimi sirt zichligining meʼyorlari, W/m 36 63 85 105 132 151 170 188 209 226 245 263 Izoh: mazkur ilovaning 3-jadvalidagi izohga karang.

ShNQ 2.04.14-22 “Uskunalar va quvuroʻtkazgichlarni issiqlik izolatsiyasi” shaharsozlik normalari va qoidalariga 6-ILOVA

Manfiy haroratli uskunalar va quvoʻrutkazgichlarning izolatsiyalangan sirti orqali oʻtadigan issiqlik oqimi zichligining meʼyorlari

1-jadval

Ochiq havoda joylashganda issiqlik oqimi zichligining meʼyorlari

Quvuroʻtkazgichning shartli ichki diametri, mm Moddaning oʻrtacha harorati, °S 0 -10 -20 -40 -60 -80 -100 -120 -140 -160 -180 Issiqlik oqimi chiziqli zichligining meʼyorlari, W/m 20 3 4 5 7 9 11 13 15 18 20 22 25 4 5 6 8 10 12 14 16 19 21 23 40 5 6 7 9 11 13 15 17 20 22 24 50 6 7 8 10 12 14 16 18 21 23 25 65 7 7 9 12 13 16 18 20 22 25 27 80 7 8 10 13 14 17 19 21 23 26 28 100 8 9 11 14 16 18 21 23 25 28 30 125 9 10 12 15 17 20 22 25 27 29 32 150 10 11 13 17 20 22 25 27 30 32 35 200 12 13 16 20 23 26 29 31 34 37 40 250 14 15 18 23 26 29 33 35 39 42 45 300 16 17 21 25 29 32 36 39 43 46 50 350 18 19 23 28 31 35 39 42 46 49 53 400 20 21 25 30 33 37 41 44 48 51 55 450 22 23 27 33 36 40 43 47 50 54 57 500 24 25 30 35 38 42 45 49 52 56 59 Diametri 600 mm dan kattaroq egri chiziqli sirtlar, yassi sirtlar Issiqlik tashuvchining oʻrtacha harorati, °S 0 -10 -20 -40 -60 -80 -100 -120 -140 -160 -180 Issiqlik oqimi sirt zichligining meʼyorlari, W/m² 14 15 15 16 17 18 19 20 21 22 23 Izoh: issiqlik oqimining modda harorati 0 dan 19°S gacha, shuningdek Dsh

2-jadval

Xonada joylashgan holatdagi issiqlik oqimi zichligining meʼyorlari

Quvuroʻtkazgichning shartli ichki diametri, mm Moddaning oʻrtacha harorati, °S 0 -10 -20 -40 -60 -80 -100 -120 -140 -160 -180 Issiqlik oqimi chiziqli zichligining meʼyorlari, W/m 20 6 7 8 9 10 11 12 13 14 16 17 25 7 8 9 10 11 13 14 18 20 22 25 40 8 9 10 12 14 15 16 20 22 24 27 50 9 10 11 13 15 17 19 22 24 26 28 65 10 11 12 14 16 18 21 23 25 27 30 80 11 12 13 15 17 19 22 24 26 28 31 100 12 13 14 16 18 21 23 25 27 30 32 125 13 14 16 18 20 23 25 27 30 33 35 150 15 16 17 20 22 25 27 30 32 35 38 200 19 20 21 24 27 29 32 35 38 40 43 250 21 22 24 26 30 33 35 39 42 46 49 300 24 25 27 30 33 37 40 43 47 50 53 350 27 28 30 33 37 40 43 46 49 53 56 400 30 31 33 36 39 43 46 49 52 56 59 450 32 34 36 39 42 45 48 51 54 58 61 500 36 37 39 42 45 48 51 54 57 60 63 Diametri 600 mm dan kattaroq egri chiziqli sirtlar, yassi sirtlar Issiqlik oqimi sirt zichligining meʼyorlari, W/m² 19 20 21 22 23 24 25 26 27 27 28 Izoh: mazkur ilovaning 1-jadvalidagi izohga karang.

ShNQ 2.04.14-22 “Uskunalar va quvuroʻtkazgichlarni issiqlik izolatsiyasi” shaharsozlik normalari va qoidalariga 7-ILOVA

Bugʻoʻtkazgichlarni kondensat oʻtkazgichlar bilan birgalikda oʻtib boʻlmaydigan kanallar orqali yotqizilganda, ularning izolatsiyalangan sirtlari orqali oʻtadigan issiqlik oqimi zichligining meʼyorlari, W/m

Quvuroʻtkazgichning shartli ichki diametri, mm Bugʻoʻtkazgich Kondensat oʻtkazgich Bugʻoʻtkazgich Kondensat oʻtkazgich Bugʻoʻtkazgich Kondensat oʻtkazgich Bugʻoʻtkazgich Kondensat oʻtkazgich Bugʻoʻtkazgich Kondensat oʻtkazgich Bugʻoʻtkazgich Kondensat oʻtkazgich Bugʻoʻtkazgich Kondensat oʻtkazgich Issiqlik tashgichning hisobiy harorati, °S 115 l00 150 100 200 100 250 100 300 100 350 100 25 25 28 22 36 22 49 22 61 22 77 22 95 22 30 25 29 22 38 22 52 22 65 22 83 22 100 22 40 25 31 22 40 22 54 22 70 22 88 22 105 22 50 25 34 22 43 22 62 22 77 22 95 22 113 22 65 30 38 25 51 25 70 25 85 25 105 24 124 24 80 40 44 27 55 27 74 26 90 26 110 26 130 25 100 40 47 27 59 27 79 26 97 26 118 26 140 25 125 50 52 29 64 29 86 28 105 28 128 28 151 28 150 70 56 33 69 32 93 31 113 31 138 31 170 31 200 80 65 35 81 35 107 34 130 34 157 34 184 34 250 100 73 38 90 38 119 37 143 37 176 37 206 37 300 125 80 41 100 40 132 40 159 40 191 40 223 40 350 150 88 46 108 45 142 45 171 44 205 40 240 44 400 180 94 51 115 50 152 50 183 49 219 49 255 49 450 200 101 54 124 53 161 53 194 53 232 52 269 52 500 250 108 61 132 60 171 59 207 59 248 59 287 58 600 300 121 67 147 66 191 66 228 65 272 65 313 64 700 300 131 67 159 66 206 66 244 65 291 64 336 63 800 300 142 67 172 66 222 66 264 65 - - - - Izoh: mazkur ShNQ 5-ilovasining 1-jadvalidagi izohga karang.

ShNQ 2.04.14-22 “Uskunalar va quvuroʻtkazgichlarni issiqlik izolatsiyasi” shaharsozlik normalari va qoidalariga 8-ILOVA

Ikki quvurli suvli issiqlik tarmoqlarini oʻtib boʻlmaydigan kanallar orqali yotqizilganda, ularning izolatsiyalangan sirtlari orqali oʻtadigan issiqlik oqimi zichligining meʼyorlari

1-jadval

Bir yil davomida ishlash soati miqdori 5000 va undan kamroq boʻlganda, issiqlik oqimi zichligining meʼyorlari, W/m

Kuvuroʻtkazgichning shartli ichki diametri, mm Kuvuroʻtkazgich uzatuvchi qaytuvchi uzatuvchi qaytuvchi uzatuvchi qaytuvchi Issiqlik tashuvchining oʻrtacha yillik harorati, °S 65 50 90 50 110 50 25 18 12 26 11 31 10 30 19 13 27 12 33 11 40 21 14 29 13 36 12 50 22 15 33 14 40 13 65 27 19 38 16 47 14 80 29 20 41 17 51 15 100 33 22 46 19 57 17 125 34 23 49 20 61 18 150 38 26 54 22 65 19 200 48 31 66 26 83 23 250 54 35 76 29 93 25 300 62 40 87 32 103 28 350 68 44 93 34 117 29 400 76 47 109 37 123 30 450 77 49 112 39 135 32 500 88 54 126 43 167 33 600 98 58 140 45 171 35 700 107 63 163 47 185 38 800 130 72 181 48 213 42 900 138 75 190 57 234 44 1000 152 78 199 59 249 49 1200 185 86 257 66 300 54 1400 204 90 284 69 322 58 Izoh: 1. Suvli issiqlik tarmoqlaridagi suvning 65, 90, 110 °S oʻrtacha yillik harorati 95 — 70, 150-180-70 °S harorat grafiklariga mos keladi. 2. mazkur ShNQ 5-ilovasining 1-jadvalida berilgan izohga qarang.

2-jadval

Bir yil davomida ishlash soati 5000 va undan koʻproq boʻlganda, issiqlik oqimi zichligining meʼyorlari, W/m

Quvuroʻtkazgichning shartli ichki diametri, mm Kuvuroʻtkazgich uzatuvchi qaytuvchi uzatuvchi qaytuvchi uzatuvchi qaytuvchi Issiqlik tashuvchining oʻrtacha yillik harorati, °S 65 50 90 50 110 50 25 16 11 23 10 28 9 30 17 12 24 11 30 10 40 18 13 26 12 32 11 50 20 14 28 13 35 12 65 23 16 34 15 40 13 80 25 17 36 16 44 14 100 28 19 41 17 48 15 125 31 21 42 18 50 16 150 32 22 44 19 55 17 200 39 27 54 22 68 21 250 45 30 64 25 77 23 300 50 33 70 28 84 25 350 55 37 75 30 94 26 400 58 38 82 33 101 28 450 67 43 93 36 107 29 500 68 44 98 38 117 32 600 79 50 109 41 132 34 700 89 55 126 43 151 37 800 100 60 140 45 163 40 900 106 66 151 54 186 43 1000 117 71 158 57 192 47 1200 144 79 185 64 229 52 1400 152 82 210 68 252 56 Izoh: 1. Suvli issiqlik tarmoqlaridagi suvning 65, 90, 110 °S oʻrtacha yillik harorati 95 — 70, 150-180-70 °S harorat grafiklariga mos keladi. 2. Mazkur ShNQ 5-ilovasining 1-jadvalida berilgan izohga qarang.

ShNQ 2.04.14-22 “Uskunalar va quvuroʻtkazgichlarni issiqlik izolatsiyasi” shaharsozlik normalari va qoidalariga 9-ILOVA

Suvli issiqlik tarmoqlarini yer ostida kanalsiz yotqizgan ikki quvurli quvuroʻgkazgichlarning izolatsiyalangan sirti orqali oʻtadigan issiqlik oqimi zichligining meʼyorlari

1-jadval

Bir yil davomida ishlash soati 5000 va undan kamroq boʻlganda, issiqlik oqimi zichligining meʼyorlari, W/m

Quvuroʻtkazgichlarning shartli ichki diametri, mm Quvuroʻtkazgichlar uzatuvchi qaytuvchi uzatuvchi qaytuvchi Issiqlik tashuvchining oʻrtacha yillik harorati, °S 65 50 90 50 25 36 27 48 26 50 44 34 60 32 65 50 38 67 36 80 51 39 69 37 100 55 42 74 40 125 61 46 81 44 150 69 52 91 49 200 77 59 101 54 250 83 63 111 59 300 91 69 122 64 350 101 75 133 69 400 108 80 140 73 450 116 86 151 78 500 123 91 163 83 600 140 103 186 94 700 156 112 203 100 800 169 122 226 109 Izohlar: 1. 65 °S, 90 °S suv isitilish tarmoqlaridagi oʻrtacha yillik suv harorati 95 — 70, 150 — 70 °S harorat jadvallariga toʻgʻri keladi. 2. Issiqlik oqimi zichligi meʼyorlarining oraliq qiymatlari interpolatsiya bilan aniqlanishi kerak. 3. Issiqlik izolatsiya qiluvchi qatlam sifatida penopoliuretan, fenol penoplastmassa FL, polimerbetondan foydalanilganda, zichlik meʼyorlari ushbu ilovaning 3-jadvalida keltirilgan K2 koeffitsiyentini hisobga olgan xolda aniqlanishi kerak.

2-jadval

Bir yil davomida ishlash soati miqdori 5000 dan ortiq boʻlganda, issiqlik oqimi zichligining meʼyorlari, W/m

Quvuroʻtkazgichlarning shartli ichki diametri, mm Quvuroʻtkazgichlar uzatuvchi qaytuvchi uzatuvchi qaytuvchi Issiqlik tashuvchining oʻrtacha yillik harorati, °S 65 50 90 50 25 33 25 44 24 50 40 31 54 29 65 45 34 60 33 80 46 35 61 34 100 49 38 65 35 125 53 41 72 39 150 60 46 80 43 200 66 50 89 48 250 72 55 96 51 300 79 59 105 56 350 86 65 113 60 400 91 68 121 63 450 97 72 129 67 500 105 78 138 72 600 117 87 156 80 700 126 93 170 86 800 140 102 186 93 Izohlar: 1. 65, 90 °S suv isitilish tarmoqlaridagi oʻrtacha yillik suv harorati 95 — 70, 150 — 70 °S harorat jadvallariga toʻgʻri keladi. 2. Issiqlik oqimi zichligi meʼyorlarining oraliq qiymatlari interpolatsiya bilan aniqlanishi kerak. 3. Issiqlik izolatsiya qiluvchi qatlam sifatida penopoliuretan, fenol penoplastmassa FL, polimer betondan foydalanilganda, zichlik meʼyorlari ushbu ilovaning 3-jadvalida keltirilgan K2 koeffitsiyentini hisobga olgan holda aniqlanishi kerak.

3-jadval

Penopoliuritan, polimerbeton, fenolplast FL lardan qilingan issiqlik izolatsiya qatlamidan foydalanilganda, issiqlik oqimi zichligi meʼyorlarining oʻzgarishini hisobga oluvchi K² koeffitsiyenti

Issiqlik izolatsiya qatlami materiallari Quvuroʻtkazgichlarning shartli ichki diametri, mm 25 — 65 80 — 100 200 — 300 350 — 500 K2 koeffitsiyenti Penopoliuretan, fenolporoplast FL 0,5 0,6 0,7 0,8 Polimerbeton 0,7 0,8 0,9 1,0

ShNQ 2.04.14-22 “Uskunalar va quvuroʻtkazgichlarni issiqlik izolatsiyasi” shaharsozlik normalari va qoidalariga 10-ILOVA

Issiqlik izolatsiyasini hisoblash usuli

1. Musbat haroratli uskunalar va quvuroʻtkazgichlar uchun issiqlik izolatsiya qatlamining qalinligi mazkur ShNQ ning 44-bandiga muvofiq keltirilgan shartlardan aniqlanadi.

Yassi sirt hamda diametrlari 2 m va undan katta boʻlgan silindrik obyektlarning issiqlik izolatsiyasi qatlamining qalinligi (δk, m) quyidagi (1) formuladan aniqlanadi:

Bunda:

λk — mazkur ShNQ ning 2 va 3-ilovalari va mazkur ilovaning 10-bandi boʻyicha aniqlanadigan issiqlik izolatsiya qatlamining issiqlik oʻtkazuvchanligi, W/(m•K);

Rk — issiqlik himoya konstruksiyasining termik qarshiligi, m²•°S/W;

Rtot — issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyasining issiqlik oʻtkazishga qarshiligi m²•°S/W:

αe — izolatsiyaning tashqi sirtidan issiqlik uzatish doimiysi W/(m²•S), mazkur ShNQ ning 11-ilovasiga muvofiq aniqlanadi;

Rm — uskunaning metall boʻlmagan devori termik qarshiligi, m²•°S/W, uni mazkur ilovaning 2-bandi boʻyicha aniqlanadi.

Diametri 2 m dan kichik silindrik uskunalar uchun issiqlik izolatsiyasi qatlamining qalinligi quyidagi (2) va (3) formulalardan aniqlanadi:

Bunda:

B=di/d — izolatsiya qilinuvchi qatlam tashqi diametrining himoyalanuvchi uskuna tashqi diametriga nisbati;

rtot — diametrlari 2 m dan kichik boʻlgan silindrik uskunalar issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyasining 1 m uzunligi uchun issiqlik uzatishga qarshiligi, (m•K)/W;

rm — kuvuroʻtkazgich devorining mazkur ilovaning (15) formulasi boʻyicha aniqlanuvchi termik qarshiligi;

d — izolatsiya qilinuvchi uskunaning tashqi diametri, m;

Rtot va rtot — kattaliklar boshlangʻich shartlarga bogʻliq ravishda quyidagicha aniqlanadi:

a) issiqlik oqimining meʼyorlangan sirt zichligi boʻyicha

Bunda:

tw — moddaning harorati, °S;

te — mazkur ilovaning 5-bandi boʻyicha qabul qilinadigan atrof-muhit harorati, °S;

q — mazkur ShNQ ning 5 va 8-ilovalari boʻyicha qabul qilinadigan issiqlik oqimining meʼyorlangan sirt zichligi, W/m²;

K1 — qurilish mintaqasi va quvuroʻtkazgichni yotqizish usuliga (uskunani oʻrnatish joyiga) bogʻliq ravishda issiqlik himoya konstruksiyasi bahosining oʻzgarishini hisobga oluvchi mazkur ShNQ ning 17-ilovasiga muvofiq qabul qilinadi;

Issiqlik oqimining meʼyorlangan chiziqli zichligi quyidagi (5) formula boʻyicha aniqlanadi:

Bunda:

qe — silindrik himoya konstruksiyasi mazkur ShNQning 5 va 8-ilovalari boʻyicha qabul qilinuvchi,W/m va uning 1 m uzunligidan oʻtuvchi issiqlik oqimining meʼyorlangan chiziqli zichligi;

b) issiqlik oqimining berilgan kattaligi boʻyicha

Bunda:

A — izolatsiya qilinuvchi uskunaning issiqlik beruvchi sirti, m²;

Kred — tayanchlar orqali qoʻshimcha issiqlik oqimini hisobga oluvchi va mazkur ilovaning 3-jadvali boʻyicha qabul qilinuvchi doimiy;

Q — issiqlikni himoyalash uskunasi orqali issiqlik oqimi,

Bunda:

l — issiqlik beruvchi uskuna (quvuroʻtkazgich) uzunligi;

v) hajmlarda saqlanayotgan moddaning berilgan sovishi (isishi) kattaligi boʻyicha;

Bunda:

3,6 — issiqlik sigʻimi birligi kJ/(kg•K) ni W•h/(kg •K), birlikka keltirish koeffitsiyenti;

twm — moddaning oʻrtacha harorati, °S;

Z — moddani saqlashning belgilangan vaqti, soat;

Vm — idish devorining hajmi, m³

ρm — devor materialining zichligi, kg/m³;

cm — devor materialining solishtirma issiqlik sigʻimi, kJ/( kg•K);

Vw — idishdagi moddaning hajmi, m³;

ρw — moddaning zichligi, kg/m³;

cw — moddaning solishtirma issiqlik sigʻimi, kJ/(kg•°S);

tw1 — moddaning boshlangʻich harorati, °S;

tw2 — moddaning oxirgi harorati, °S;

g) quvuroʻtkazgichlar boʻyicha tashiluvchi modda haroratining berilgan pasayishi (koʻtarilishi) boʻyicha

bunda Gw — modda sarfi, kg/h.

Agar, bajarilsa (bunda P — gaz bosimi, MPa), yuqoridagi (9) va (10) formulalar quyuq gazli gaz quvurlari uchun qoʻllaniladi. Oʻta qizigan bugʻ bugʻoʻtkazgichlar uchun yuqoridagi (10) formula maxrajiga bugʻ sarfining bugʻning quvuroʻtkazgich boshi va oxiridagi solishtirma eptalpiyalari ayirmasiga koʻpaytmasi qoʻyilishi lozim;

d) toʻyingan bugʻ bugʻoʻtkazgichdagi kondensatning berilgan miqdori boʻyicha

Bunda:

m — bugʻda yoʻl qoʻyilishi mumkin boʻlgan kondensat miqdorini koʻrsatuvchi doimiy;

rp — bugʻning quyuqlanishining solishtirma issiqlik miqdori, kJ/kg,

e) quvuroʻtkazgichda suyuq moddaning muzlab qolishi yoki qovushqoqligi ortishining oldini olish uchun uning harakatini toʻxtatishning berilgan vaqti boʻyicha

Bunda:

Z — suyuq, modda harakatining berilgan toʻxtatish vaqti, soat;

twz — moddaning muzlash (qotish) harorati, °S ;

Vw va Vm — moddaning va quvuroʻtkazgich materiali uzunligining bir metriga keltirilish hajmlari, m³/m;

rw — suyuq moddaning muzlash solishtirma issiqligining miqdori, kJ/kg,

j) suv bugʻlariga ega boʻlgan gazsimon moddani tashuvchi uskunalarning ichki sirtlarida namlikning kondensatsiyalanishini oldini olish maqsadida;

toʻgʻri burchakli kesimli uskunalar (gazquvurlar) uchun

Bunda:

tint — izolatsiya qilinuvchi uskuna (gazquvur)ning ichki sirti harorati, °S;

αint — tashiluvchi moddadan izolatsiya qilinuvchi uskuna ichki sirtiga issiqlik uzatish doimiysi, W/(m² K);

diametri 2 m dan kichik boʻlgan uskuna (gazquvur) uchun

Bunda, dint — izolatsiya qilinuvchi uskunaning ichki diametri, m.

Izoh. oʻtib boʻlmaydigan kanallarda va kanalsiz yotqiziladigan quvuroʻtkazgichlar izolatsiyasi qalinligini hisoblashda, qoʻshimcha ravishda gruntning, kanal ichidagi havoning va quvuroʻtkazgichlarning oʻzaro taʼsiridan yuzaga keluvchi termik qarshilikni hisobga olish lozim.

2. Metalldan boʻlmagan quvuroʻtkazgichlardan foydalanganda, devorning quyidagi (15) formuladan aniqlanuvchi termik qarshiligini hisobga olish lozim:

bunda, λm — devor materialining issiqlik oʻtkazuvchanligi, W/(m•K). Yassi egri chiziqli sirtli metall boʻlmagan uskunalarning qoʻshimcha termik qarshiligi quyidagi (16) formuladan aniqlanadi:

bunda, δm — uskuna devorining qalinligi.

3. Izolatsiya materiali sirtida berilgan haroratni taʼminlovchi issiqlik izolatsiya qatlami qalinligi quyidagicha aniqlanadi:

yassi va diametri 2 m va undan ortiq boʻlgan silindrik sirtlar uchun

bunda, ti — izolatsiya sirtining harorati, °S;

diametri 2 m dan kichik silindrik uskunalar uchun yuqoridagi (2) formula boʻyicha aniqlanadi, bunda V ni quyidagi (18) formula orqali aniqlash lozim

4. Izolatsiya qilingan uskunaning sirtida havoda namlikning kondensatsiyalanishini oldini olishni taʼminlovchi issiqlik izolatsiya qatlami qalinligini quyidagi (19) formuladan aniqlanadi:

yassi 2 m va undan ortiq boʻlgan silindrik sirtlar uchun:

diametri 2 m dan kichik boʻlgan silindrik uskunalar uchun yuqoridagi (2) formula boʻyicha, bunda V ni (20) quyidagi formuladan aniqlash lozim:

Tafovut te-ti ning hisobiy qiymati mazkur ilovaning 2-jadvaliga muvofiq boʻlishi lozim.

5. Atrof-muhitning hisobiy harorati uchun quyidagilarni qabul qilish lozim:

a) uskunalar va quvuroʻtkazgichlar uchun issiqlik oqimining meʼyorlangan zichligi boʻyicha hisoblashlarda — yil boʻyicha oʻrtacha;

faqat isitish mavsumida ishlaydigan issiqlik tarmoqlari quvuroʻtkazgichlari uchun tashqi havoning oʻrtacha sutkalik harorati 8 °S va pastroq boʻlganida — mavsumda oʻrtacha;

izolatsiya sirtida meʼyorlangan haroratni taʼminlash maqsadida bajariladigan hisoblashlarda — eng issiq oyning oʻrtacha eng yuqorisi;

mazkur ShNQ 44-bandining “b”, “e”, “k” kichik bandlarida keltirilgan sharoitlar boʻyicha hisoblashlarda eng sovuq besh kunligining oʻrtachasi — musbat haroratli sirtlar uchun;

eng issiq oyning oʻrtacha eng yuqorisi — manfiy haroratli moddali sirtlar uchun;

b) xonalarda joylashgan izolatsiya qiluvchi sirtlar uchun — loyihalashga texnik topshiriq boʻyicha atrofdagi havoning harorati boʻyicha maʼlumotlar boʻlmasa, 20 °S deb qabul qilinadi;

v) tonnellarda joylashgan quvuroʻtkazgichlar uchun, 40 °S ;

g) quvuroʻtkazgichlarni kanallarda va yer ostida yotqizish yoki kanalsiz yotqizishda:

issiqlik oqimi zichligi meʼyorlari boʻyicha issiqlik izolatsiya qatlami qalinligini aniqlashda gruntning yillik oʻrtacha haroratini quvuroʻtkazgich oʻqining yotqizish chuqurligi boʻyicha tanlanadi.

Izoh: quvuroʻtkazgich issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyasining kanal tubidan (kanal tubida yotqizilganda) yoki issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyasining ustidan (kanalsiz oʻtkazishda) 0.7 m va undan kamroq boʻlganida, atrof-muhitning hisobiy harorati uchun hududi yer ustida yotqizilgan holdagidek tashqi havo harorati qabul qilinadi.

6. Issiqlik oqimi zichligi meʼyorlari boʻyicha issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyasining issiqlik himoya qatlami qalinligini aniqlashda issiqlik tashuvchining hisobiy harorati uchun oʻrtacha yillik olinadi, qolgan xollarda, — texnikaviy topshiriqqa amal qilinadi.

Bunda issiqlik tarmoqlarining quvuroʻtkazgichlari uchun issiqlik tashuvchining hisobiy harorati uchun quyidagilar olinadi:

suv tarmoqlari uchun — suvning oʻrtacha yillik harorati,

faqat isitish faslida ishlaydigan tarmoqlar uchun — isitish fasli boʻyicha oʻrtacha harorati;

bugʻ tarmoqlari uchun — bugʻning bugʻoʻtkazgich uzunligi boʻyicha oʻrtacha eng yuqori harorati;

kondensatli tarmoqlari va issiq suv taʼminoti tarmoqlari uchun — kondensatning yoki issiq suvning eng yuqori harorati.

Bugʻning berilgan eng yuqori harorati uchun bugʻ tarmoqlarining turlicha ish maromi uchun aniqlangan issiqlik himoya qalinligining eng katta qiymati olinadi.

7. Issiqlik tarmoqlarining yer osti quvuroʻtkazgichlari maydonida funt haroratini aniqlashda, issiqlik tashuvchi haroratini quyidagicha tanlash lozim:

suvli issiqlik tarmoqlari uchun — hisobiy oydagi tashqi havo oʻrtacha oylik haroratdagi harorat grafigi boʻyicha;

bugʻ tarmoqlari uchun bugʻoʻtkazgichning qaralayotgan joydagi bugʻning eng yuqori harorati (quvuroʻtkazgich uzunligi boʻyicha bugʻ haroratining tushishini hisobga olgan holda);

kondensatli tarmoqlari va issiq suv taʼminoti tarmoqlari uchun kondensat yoki issiq suvning yuqori harorati.

Izoh: hisoblashlarda grunt haroratini quyidagicha qabul qilish lozim:

isitish fasli uchun — eng kichik oʻrtacha oylikni;

isitilmaydigan fasl uchun — eng yuqori oʻrtacha oylikni.

8. Issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyaning sirtidan bir yilda ajraladigan issiqlik miqdorini aniqlashda atrof-muhitning hisobiy harorati uchun quyidagilar qabul qilinadi:

ochiq havoda joylashgan izolatsiyalanuvchi sirtlar uchun, — mazkur ilova 5-bandining “a” kichik bandiga mos tarzda;

xonada yoki tonnelda joylashgan izolatsiyalanuvchi sirtlar uchun mazkur ilova 5-bandining “b” va “v” kichik bandiga mos tarzda;

kanallarda yoki kanalsiz yotqizilishda, quvuroʻtkazgichlar uchun — mazkur ilova 5-bandining “g” bandiga mos tarzda.

9. Musbat va manfiy haroratli izolatsiyalanuvchi sirtlar uchun — mazkur ilovaning 3-bandidagi shartlar boʻyicha aniqlanuvchi issiqlik izolatsiya qatlami qalinligi mazkur ShNQ ning 44-bandi boʻyicha tekshirilishi lozim. Natijada qatlam qalinligining katta qiymati qabul qilinadi.

10. Kanalsiz yotqizishda issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyasining asosiy qatlami issiqlik oʻtkazuvchanligi λk, quyidagi formuladan aniqlanadi:

λk = λK

bunda, λ — asosiy qatlam quruq materialining issiqlik oʻgkazuvchanligi, W/(m•°S), mazkur ShNQ ning 2-ilovasidan qabul qilinadi;

K — issiqlik izolatsiya materialining va gruntning turiga bogʻliq ravishda mazkur ilovaning 3-jadvali boʻyicha qabul qilinuvchi, issiqlik oʻtkazuvchanlikning namlikdan ortishini hisobga oluvchi namlanish koeffitsiyenti.

11. Quvurlarning izolatsiyalangan tayanchlari flanets birikmalar va armatura orqali issiqlik oqimini mazkur ilovaning 1-jadvalidan olinuvchi, quvuroʻtkazgich uzunligicha koeffitsiyent Kred orqali hisobga olinishi lozim.

Uskunalarning tayanchlari orqali issiqlik oqimini 1,1 koeffitsiyenti orqali hisobga olish lozim.

12. Qoplama qatlamining tashqi sirtidan issiqlik uzatish koeffitsiyenti va kanaldagi havodan kanal devoriga issiqlik uzatish koeffitsiyenti qiymatlari hisoblash orqali aniqlanadilar. Bu koeffitsiyentlar mazkur ShNQ ning 11-ilovasiga muvofiq boʻlishi lozim.

1-jadval

Quvuroʻtkazgichlarni yotqizish usuli Koeffitsiyent Kred Ochiq havodagi, oʻtib boʻlmas kanallarda, tonnelda va qoʻzgʻaluvchan tayanchlardagi poʻlat quvuroʻtkazgichlar joylashgan xonalardagi shartli oʻtish, mm: 150 gacha 1,2 150 va undan ortiq 1,15 Osma tayanchlardagi poʻlat quvuroʻtkazgichlar uchun 1,05 Qoʻzgʻaluvchan va osma tayanchlardagi nometall quvuroʻtkazgichlar uchun 1,7 Nometall quvuroʻtkazgichlarni tutash taglikda asos bilan birgalikda izolatsiyalanuvchi metall boʻlmagan quvuroʻtkazgichlar uchun 1,2 Yaxlit toʻshamada metall boʻlmagan quvuroʻtkazgichlar guruhlanib yotqizilganda 2,0 Kanalsiz 1,15

2-jadval

Atrofdagi havo-harorati, °S Atrof havosining turlicha nisbiy namligidagi (%) hisobiy tafovut te-ti, °S, 50 60 70 80 90 10 10,0 7,4 5,2 3,3 1,6 15 10,3 7,7 5,4 3,4 1,6 20 10,7 8,0 5,6 3,6 1,7 25 11,1 8,4 5,9 3,7 1,8 30 11,6 8,6 6,1 3,8 1,8

3-jadval

Issiqlik izolatsiya qatlami materiali Namlanish koeffitsiyenti, K Grunt turi namligi kam namli suvga toʻyingan Armopenobeton 1,15 1,25 1,4 Bitumoperlit 1,1 1,15 1,3 Bitumovermikulit 1,1 1,15 1,3 Bitumokeramzit 1,1 1,15 1,25 Penopoliuretan 1,0 1,05 1,1 Polimerbeton 1,05 1,1 1,15 Fenolli poroplast FL 1,05 1,1 1,15

ShNQ 2.04.14-22 “Uskunalar va quvuroʻtkazgichlarni issiqlik izolatsiyasi” shaharsozlik normalari va qoidalariga 11-ILOVA

Issiqlik uzatishning hisobiy koeffitsiyentlari

1. Izolatsiyalanuvchi sirtning turiga va haroratiga, issiqlik izolatsiya qalinligini hisoblash turiga, foydalanilayotgan yonuvchi qatlamga bogʻliq ravishda tashqi qoplama qatlami sirtidan issiqlik uzatish hisobiy koeffitsiyentlari quyidagi jadvalda keltirilgan.

Izolatsiyalanuvchi sirt harorati, °S Izolatsiyalanuvchi sirt Izolatsiyani hisoblash turi Izolatsiyalanuvchi sirtlarning turlicha joylashuvida issiqlik uzatish koeffitsiyentlari e, W/(m²•S), xonalar, tonnellardagi turlicha qoplama qatlamlar uchun nurlanish koeffitsiyentlari, S ochiq havoda turlicha qoplama qatlamlar uchun nurlanish koeffitsiyentlari, S kichik yuqori kichik yuqori 20 dan ortiq yassi sirt, uskunalar, tik quvur oʻtkazgichlar qoplama qatlamining berilgan sirt harorati boʻyicha 6 11 6 11 qolgan hisobiy usullar 7 12 35 35 gorizontal quvuroʻtkazgichlar qoplama qatlami sirtida berilgan harorat boʻyicha 6 10 6 10 qolgan hisobiy usullar 6 11 29 29 19 dan past Izolatsiyalanuvchi uskunalarning barcha turlari qoplama qatlami sirtida atrofdagi havodan namlikning kondensatlanishini oldini olish 5 7 - - Qolgan hisobiy usullar 6 11 29 29 Izoh: 1. Kanallarda yotqiziladigan quvuroʻtkazgichlar uchun issiqlik berish koeffitsiyenti a.=8 W/(m2 ·K4) 2. Nurlanish koeffitsiyenti kichik boʻlgan qoplama qatlamlar qatoriga S2·K4) boʻlganlar kiradi. Kichikroq koeffitsiyentlikka yupqa ruxlangan poʻlat, alyuminiy va alyuminiy qotishmali listlar, shuningdek alyuminiyli boʻyoqqa boʻyalgan boshqa materiallar ham kiradi. Yuqori nurlanish koeffitsiyentli (S) qoplamalar qatoriga S>2,33 W/(m2·K4) boʻlganlar, jumladan, shisha plastiklar va boshqa sintetik tabiiy polimerlar asosidagi materiallar, asbestsement plitalar, suvoqlar, turli boʻyoqli qoplama qatlamlar (alyuminiyli boʻyoqdan tashqari) kiradi. 3. Kanal devoriga havo orqali issiqlik uzatish doimiysini 8 W/(m2 · oS)ga teng, deb qabul qilish mumkin.

ShNQ 2.04.14-22 “Uskunalar va quvuroʻtkazgichlarni issiqlik izolatsiyasi” shaharsozlik normalari va qoidalariga 12-ILOVA

Ishlab chiqarish korxonalarida toʻliq yigʻilgan va jamlangan issiqlik izolatsiya konstruksiyalarining qalinliklari

Asosiy qatlam qalinligi, mm Hisobiy Qabul qilinadigan Hisobiy Qabul qilinadigan 40 — 45 40 40 gacha 40 46 — 65 60 41 — 60 60 66 — 85 80 61 — 80 80 86 — 105 100 81 — 100 100 106 — 125 120 101 — 120 120 126 — 150 140 121 — 140 140 151 — 175 160 141 — 160 160 176 — 200 180 161 — 180 180

ShNQ 2.04.14-22 “Uskunalar va quvuroʻtkazgichlarni issiqlik izolatsiyasi” shaharsozlik normalari va qoidalariga 13-ILOVA

Quvuvuroʻtkazgichlar tonnellarda va oʻtib boʻlmaydigan kanallarda yer ostiga yotqizilganda, issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyalarning chegaraviy qalinliklari

Quvuroʻtkazgichning shartli ichki diametri, mm Yotqizish usuli Yer osti yoʻlida Oʻtib boʻlmaydigan kanallarda Moddaning muayyan °S haroratida issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyasining chegaraviy qalinligi, mm minus 30 dan past minus 30 dan 19 gacha 20 dan 600 gacha 150 gacha 151 va yuqori 15 60 60 60 40 60 25 100 60 80 60 100 40 120 60 80 60 100 50 140 80 100 80 120 65 160 100 140 80 140 80 180 100 160 80 140 100 180 120 160 80 160 125 180 120 160 80 160 150 200 140 160 100 180 200 200 140 180 100 200 250 220 160 180 100 200 300 240 180 200 100 200 350 260 200 200 100 200 400 280 220 220 120 220 450 300 240 220 120 220 500 320 260 220 120 220 600 320 260 240 120 220 700 320 260 240 120 220 800 320 260 240 120 220 900 va undan koʻp 320 260 260 120 220 Izohlar: 1. Kanaldagi quvuroʻtkazgichlar izolatsiyasining qalinligi tashiluvchi moddalarning musbat harorati uchun berilgan. Kanallarda yotqiziladigan, tashiluvchi moddasi manfiy haroratli quvuroʻtkazgichlar uchun chegaraviy qalinliklar xuddi yer osti yoʻllarida yotqiziladigan holdagidek olinadi. 2. Hisobga koʻra izolatsiya qalinligi chegaraviydan kattaroq boʻlib qolsa, samaraliroq materiallardan foydalanish lozim boʻladi.

ShNQ 2.04.14-22 “Uskunalar va quvuroʻtkazgichlarni issiqlik izolatsiyasi” shaharsozlik normalari va qoidalariga 14-ILOVA

1. Zichlanuvchan materiallardan tayyorlanadigan buyumlarning qalinligini ularni izolatsiyalanuvchi sirtga oʻrnatgungacha boʻlgan zichlanish koeffitsiyenti Ks ni hisobga olgan holda quyidagi (1 — 4) formulalar boʻyicha aniqlash lozim:

silindrik, sirt uchun:

yassi sirt uchun

bunda, δ1, δ2 — issiqlikni izolatsiya qiluvchi material qalinligining izolatsiyalanuvchi sirtga oʻrnatilmasdan oldingi qalinligi (zichlanmasdan), mm;

δ — zichlangan issiqlik izolatsiya qatlamining hisobiy qalinligi, mm;

d — izolatsiya qilinuvchi uskuna, kuvuroʻtkazgichning tashqi diametri, mm;

Ks — mazkur ilovaning 1-jadvali boʻyicha qabul qilinuvchi zichlanish koeffitsiyenti.

Izoh: agar yuqoridagi (1) formuladagi koʻpaytma birdan kichik boʻlsa, uni birga teng deb qabul qilish lozim.

2 . Koʻp qatlamli izolatsiyada buyum qalinligini har bir qatlam uchun alohida aniqlash lozim.

3. Zichlanuvchan materiallardan tayyorlangan issiqlik izolatsiya buyumlarini zichlanmasdan oldingi hajmini quyidagi (4) formuladan aniqlash lozim:

bunda, V — issiqlik izolatsiya materiali yoki buyumining hajmi, m²;

V1 — issiqlik izolatsiya materiali yoki buyumning zichlanishi hisobga olingan keyingi hajmi, m³.

1-jadval

Issiqlik izolatsiya materiallari va buyumlari Zichlanish koeffitsiyenti Ks Shartli ichki diametri (mm), quyidagicha boʻlgan quvurlar va uskunalarga gofra qilingan tuzilishga ega mineral momiq (vata)li materiallarni yotqizishda: 200 gacha 1,3 200 dan 350 gacha 1,2 350 dan ortiq 1,1 Mineral momiq (vata)li toʻshaklar 1,2 Shisha shtapel tolali toʻshaklar 1,6 Shartli ichki diametri, (mm) quyidagicha boʻlgan quvurlar va uskunalarga oʻrtacha zichligi 19 kg/m³ boʻlgan oʻta ingichka shisha tolali toʻshamalar, BZM toʻshamalar, ultra oʻta nozik va shisha mikrokristall tolali toʻshaklarni yotqizishda: Oʻrtacha zichligi 19 kg/m³ boʻlganda Dsh 3,2* Oʻshaning oʻzi, oʻrtacha zichlik 56 kg/m³ boʻlganda 1,5* Oʻrtacha zichlik 19 kg/m³ gacha boʻlganda, Dsh >800 2,0* Oʻshaning oʻzi, oʻrtacha zichlik 56 kg/m³ boʻlganda 1,5* Sintetik bogʻlovchi markadagi mineral momiq (vata)li plitalar, markalari: 50, 75 1,2 125, 175 1,5 Bitumli bogʻovchili mineral momiq (vata) plitalar, markalari: 75 1,5 100, 150 1,2 Shisha tolali yarim qattiq plitalar 1,15 Penoplast PVX-E 1,2 Penoplast PPU-ET 1,3 Mineral momiq 1,5 * Zichlanish doimiysining oraliq qiymatlarini interpolatsiya orqali aniqlash lozim. Izoh: ayrim hollarda issiqlik izolatsiyasiga oid loyiha oldi hujjatlarida, texnik-iqtisodiy hisoblashlar va issiqlik izolatsiyasining ishlashi hamda materialning (ashyoning) texnikaviy tavsifnomalarining xususiyatlari bilan bogʻliq boshqa zichlanish koeffitsiyentlari koʻzda tutilishi ham mumkin.

ShNQ 2.04.14-22 “Uskunalar va quvuroʻtkazgichlarni issiqlik izolatsiyasi” shaharsozlik normalari va qoidalariga 15-ILOVA

Qoplama qatlami uchun ishlatiladigan metall listlar va tasmalar qalinligi

Material Izolatsiya diametri, (mm) qiymatiga koʻra list qalinligi, mm 350 va undan ortiq 350 dan ortiq 600 gacha 600 dan ortiq, 1600 gacha 1600 dan ortiq va yassi sirtlar Yupqa poʻlat list 0,35 — 0,5 0,5 — 0,8 0,8 1,0 Alyumin qorishmali listlar 0,3 0,5 — 0,8 0,8 1,0 Alyumin qorishmalardan tasmalar 0,25-0,3 0,3-0,8 0,8 1,0 Izohlar: 1. Alyuminiy va alyuminiy qotishmalaridan 0.25 — 0.3 mm qalinlikda list va tasmalarni burmalangan holda ishlatish tavsiya qilinadi. 2. Agressiv boʻlmagan va zaif agressiv muhitli xonalarda joylashgan, himoya diametri 1600 mm dan katta va yassi sirtlarni izolatsiyalash uchun 0.8 mm, izolatsiya diametri 600 mm dan katta va 1600 mm gacha quvuroʻtkazgichlarda esa, 0.5 mm qalinlikdagi metall listlar va tasmalardan foydalanish mumkin.

ShNQ 2.04.14-22 “Uskunalar va quvuroʻtkazgichlarni issiqlik izolatsiyasi” shaharsozlik normalari va qoidalariga 16-ILOVA

Quvuroʻtkazgichlar va uskunalarda issiqlikni izolatsiyalashda qoʻllaniladigan konstruksiyalar va materiallar

T/r Quvuroʻtkazgichni yotqizish usuli va uskunaning joylashgan oʻrni Qoʻllash harorati, °S Konstruksiyaning asosiy qatlami uchun issiqlikni izolatsiya qiluvchi materiallar va buyumlar Issiqlik izolatsiyasi qoplami uchun material 1. Quvuroʻtkazgichlarni oʻtib boʻlmaydigan kanallarda, tonnellarda, turar joy va ishlab chiqarish binolarining yertoʻlalarida, xona ichida, yer ostida yotqizish +180 gacha Shishali shtapel toladan toʻliq yigʻma issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyalar, δiz= 40 — 100 mm 1. Oʻrama shisha plastik 2. Armoplast material 3. Ruberoid 4. Folgoizol, 5. Folgoruberoid 2. Oʻshaning oʻzi +180 dan +600 gacha Asboshnur δiz = 40 — 100 mm Oʻshaning oʻzi 3. Oʻshaning oʻzi +400 gacha Ikki tomonidan metall toʻr toʻqima bilan qoplangan mineral momiq (vata) tikilgan toʻshamalar, δiz = 40 — 100 mm. Sintetik bogʻlovchili yumshoq, yarimqattiq mineral momiq (vata) plitalar, metall toʻrdan karkas, δiz = 40 — 60 mm 1. Oʻrama shisha plastik 2. Akplastik material 3. Ruberoid 4. Folgoizol 5 . Folgoruberoid 4. Quvuroʻtkazgichlarni alohida oʻrnatilgan ustunlarda va bino devorlari boʻylab estakadalarda yer ustidan oʻtkazish +180 gacha Shisha shtapel toladan toʻliq yigʻilgan issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyalar, δiz = 40 — 100 mm 1. Oʻrama shishaplastik 2. Oʻzak plast material 3. Folgoizol 4. Folgorubsroid 5. Oʻshaning oʻzi +180 dan +600 gacha Asboshnur, δiz = 40 — 80 mm 1. Folgoizol 2. Folgoruberond 3. Ruxlangan yupqa poʻlat list, δ = 0,5 mm 6. Oʻshaning oʻzi +400 gacha Ikki tomondan metall toʻr toʻqima bilan qoplangan tikilangan mineral momiq (vata) toʻshamalar, δiz = 40 — 100 mm. Sintetik bogʻlovchili yumshoq yarim qattiq mineral momiq (vata) materiallar, metall toʻrdan karkas, δiz = 40 — 60 mm 1. Folgoizol 2. Folgoruberoid 3. Alyuminiy qotishmali listlar 7. Bino va inshootlarda manfiy haroratli quvuroʻtkazgichlarni yer ustida va yer ostidan (kanal orqali) oʻtkazish –180 dan +400 gacha Ikki tomonlama metall toʻr bilan qoplangan mineral momiq (vata) materiallar: δiz = 40 — 100 mm. Sintetik bogʻlovchili yumshoq, yarim qattiq mineral momiq (vata) materiallar, metall toʻrdan karkas, δiz = 40 — 60 mm l . Yopishqoq lenta yopishtirilgan folgoizol 2. Folgoruberoid 3. Alyuminiy va alyuminiy qotishmalardan taxtalar 4. Oʻrama shisha plastik 5. Oʻzak plast material 6. Moyli boʻyoq bilan yopishtirilgan asbestsement suvogʻi 7. Ruxlangan poʻlat δ = 0,5 mm, GOST 14918 8. Oʻshaning oʻzi Shisha shtapel toladan toʻliq yigʻilgan issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyalari, δiz = 40 — 100 mm Oʻshaning oʻzi 9. Tik uskunalar, gorizontal rezervuarlar, uskunalar, gaz oʻtkazgichlar, yassi sirtlar –30 dan +600 gacha Ikki tomonlama toʻqilgan turlicha tikilgan mineral momiq (vata) toʻshamalar, δiz = 40 — 100 mm. Sintetik bogʻlovchili yumshoq; yarim qattiq mineral momiq (vata) plitalar, metall toʻrdan oʻrnatilgan karkas, δiz = 40 — 60 mm. Bir tomondan toʻqilgan metall toʻrli, ikkinchi tomonidan boʻz mato bilan qoplangan, δiz = 40 — 100 mm 1. Oʻrama shisha plastik 2. Ruxlangan yupqa poʻlat list, δ = 0,5 mm, GOST 14918 3. Armoplast material 4. Alyuminiy va alyuminiy qotishmalaridan listlar 10. Flanets armaturasi +600 gacha Shishamato qobiqqa toʻldirilgan mineral momiq (vata) toʻshamalar 1. Oʻrama shisha plastik 2. Alyuminiy va alyuminiy qotishmalardan plitalar 11. Mufta va flanets armatura –30 dan +600 gacha Asbets shnur Oʻshaning oʻzi 12. Havooʻtkazgichlar (shamollatish va sov?tish tizimlari) –19 dan +80 gacha Shisha shtapel toladan toʻliq yigʻilgan issiqlik izolatsiya konstruksiyalari δiz = 40 — 100 mm. Ikki tomondan toʻqilgan toʻrli, tikilgan mineral momiq (vata) toʻshamalar, δiz = 40 — 100 mm. Sintetik bogʻlovchili metall toʻrdan karkas. Yumshoq yarim qattiq mineral momiq (vata) plitalar δiz = 40 — 60 mm. 1. Oʻrama shisha plastik 2. Armoplast material 3. Folgoizol 4. Folgoruberoid 5. Ruberoid 6. Shisha toʻqima

ShNQ 2.04.14-22 “Uskunalar va quvuroʻtkazgichlarni issiqlik izolatsiyasi” shaharsozlik normalari va qoidalariga 17-ILOVA

Quvuroʻtkazgichni yotqizish usuli (uskunalarni oʻrnatish joylari) bilan bogʻliq ravishda issiqlikning va issiqlikni izolatsiya qiluvchi konstruksiyasining qiymati oʻzgarishini hisobga oluvchi K1 koeffitsiyenti

Quvuroʻtkazgichni yotqizish usuli va uskunaning oʻrnatilish joyi Ochiq havoda Xonada, yer osti yoʻlida Oʻtib boʻlmaydigan kanalda Kanalsiz 1.04 1.04 1.02 1.02