Kripto-birjada kripto-aktivlar savdolarini amalga oshirish qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida (3379-son)

15.08.2022

Oʻzbekiston Respublikasi Istiqbolli loyihalar milliy agentligi direktorining

buyrugʻi

[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2022-yil 15-avgustda roʻyxatdan oʻtkazildi, roʻyxat raqami 3379]

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 27-iyuldagi PQ-3150-son “Oʻzbekiston Respublikasi Istiqbolli loyihalar milliy agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq buyuraman:

1. Kripto-birjada kripto-aktivlar savdolarini amalga oshirish qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Direktor D. LI

Toshkent sh.,

2022-yil 18-iyul,

33-son

Oʻzbekiston Respublikasi Istiqbolli loyihalar milliy agentligi direktorining 2022-yil 18-iyuldagi 33-son buyrugʻiga ILOVA

Kripto-birjada kripto-aktivlar savdolarini amalga oshirish

QOIDALARI

Mazkur Qoidalar kripto-birjada kripto-aktivlar savdolarini tashkil etish va amalga oshirish qoidalarini belgilaydi.

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Mazkur Qoidalarda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

mijozlar — kripto-birja bilan kripto-birjada kripto-aktivlar boʻyicha operatsiyalarni amalga oshirish uchun shartnoma tuzadigan jismoniy va yuridik shaxslar, shu jumladan chet ellik jismoniy va yuridik shaxslar;

kliriig — kripto-birja mijozlarining oʻzaro majburiyatlarini belgilash, aniqlashtirish va hisobga olishga doir operatsiyalar majmuasi, shuningdek ular oʻrtasida amalga oshiriladigan oʻzaro hisob-kitoblar;

kotirovkalash varagʻi — kripto-birja tomonidan belgilangan mezonlarga mos keladigan hamda kripto-aktivlar savdolariga ruxsat etilgan kripto-aktivlar roʻyxati;

hisob-kitob-kliring palatasi (bundan buyon matnda HKKP deb yuritiladi) — kliring elektron tizimi orqali kripto-birja bitimlari boʻyicha kliring, hisob-kitob va oʻzaro hisob-kitoblarni amalga oshirishni taʼminlovchi kripto-birjaning tarkibiy boʻlinmasi;

HKKP ikkilamchi hisobvaragʻi — kripto-birjaga xizmat koʻrsatuvchi bankda xaridorlar va sotuvchilarning mablagʻlarini saqlash hamda bitimlar boʻyicha hisob-kitoblar oʻtkazish uchun ochilgan kripto-birjaning talab qilib olinguncha ikkilamchi depozit hisobvaraqlari;

foydalanuvchining individual raqami (bundan buyon matnda FIR deb yuritiladi) — kliring ishtirokchisiga beriladigan maxsus xos raqam;

virtual hisobvaraq — kripto-birjaning HKKPda kliring boʻyicha operatsiyalarni amalga oshirish uchun ochilgan maxsus hisobvaraq;

toʻgʻridan-toʻgʻri savdolar maydonchasi — kripto-birjaning elektron platformasi tarkibidagi kripto-aktivlarni sotib olish va sotish boʻyicha bitimlarni amalga oshirish uchun moʻljallangan elektron maydoncha;

oʻzaro oʻzgarmas tokenlar savdosi maydonchasi — kripto-birja elektron platformasi tarkibidagi oʻzaro oʻzgarmas tokenlarni chiqarish va muomalaga kiritish boʻyicha operatsiyalarni amalga oshirish uchun moʻljallangan elektron maydoncha;

token — kripto-aktivning bir turi boʻlgan, smart-kontrakt asosida boshqariladigan, maʼlum bir aktivga boʻlgan majburiyatni yoki mulk huquqini tasdiqlash uchun moʻljallangan maʼlumotlarning taqsimlangan reyestridagi hisob birligi;

smart-kontrakt — raqamli tranzaksiyalarni avtomatik tartibda amalga oshirish orqali huquq va majburiyatlar bajarilishini nazarda tutuvchi elektron shakldagi shartnoma;

taʼminlangan token — biror-bir moddiy va (yoki) boshqa mulk bilan taʼminlangan token;

oʻzaro oʻzgarmas token — moddiy va (yoki) boshqa mulk bilan taʼminlanmagan, mulkdorning raqamli shakldagi noyob kontentga (matn, audiovizual, musiqiy, fotografik asarlar, shuningdek tasviriy sanʼat asarlari va boshqalar) boʻlgan huquqini tasdiqlovchi kripto-aktivning alohida turi;

barqaror token — qiymati xorijiy valyutaning nominal qiymatiga teng boʻlgan taʼminlangan tokenning turi;

tokenni chiqarish — tokenning paydo boʻlishiga qaratilgan tashkiliy-texnik tadbirlar;

taʼminlangan tokenni chiqarishni roʻyxatdan oʻtkazish — chiqarilgan taʼminlangan tokenlarni listing qilish maqsadida roʻyxatdan oʻtkazish;

listing — kripto-birja tomonidan kripto-aktivlarni kripto-birjaning elektron platformasida muomalaga chiqarish uchun ruxsat berish jarayoni;

delisting — kripto-birja tomonidan listing qilingan kripto-aktivlarni kripto-birjaning elektron platformasida muomaladan chiqarish jarayoni;

taʼminlangan tokenning dastlabki taklifini joylashtirish — faoliyatni moliyalashtirish va investitsiyalarni jalb qilish maqsadida kripto-birjaning elektron platformasida taʼminlangan tokenlarni sotish uchun muomalaga chiqarish;

kripto-hamyon — kripto-aktivlarni saqlash va boshqarish uchun moʻljallangan dasturiy yoki dasturiy-texnik vosita;

kripto-hamyon manzili — maʼlumotlarning taqsimlangan reyestridagi kripto-aktivlarni bir kripto-hamyondan boshqasiga yuborish va qabul qilish boʻyicha operatsiyalarni amalga oshirish uchun ishlatiladigan raqamlar, harflar va belgilardan tashkil topgan noyob kombinatsiya;

kliring ishtirokchisi — aksept yoʻllagan va mazkur Qoidalarda belgilangan tartibda HKKPda roʻyxatdan oʻtgan kripto-birja mijozi;

savdolar ishtirokchilari — kripto-birja tomonidan kripto-aktivlar savdolarida qatnashishga ruxsat etilgan mijozlar;

kripto-aktivlar savdolari — kripto-birjaning elektron platformasida kripto-aktivlarni milliy va (yoki) xorijiy valyutada oldi-sotdi yoki bir turdagi kripto-aktivlarni boshqa turdagi kripto-aktivlarga ayirboshlash bitimlarini tuzish jarayoni;

kripto-birjaning elektron platformasi — kripto-birjaning quyidagilar amalga oshiriladigan axborot tizimi va (yoki) dasturiy-apparat majmuasi:

kripto-aktivlar savdolarida qatnashish uchun talabnomalarni qabul qilish, nazorat qilish va roʻyxatdan oʻtkazish;

kripto-aktivlarni sotish, sotib olish va (yoki) ayirboshlash uchun talabnomalarni qabul qilish, nazorat qilish va roʻyxatdan oʻtkazish;

toʻgʻridan-toʻgʻri savdolar maydonchasida kripto-aktivlar savdolarida ishtirok etish uchun talabnomalarni qabul qilish, nazorat qilish va roʻyxatdan oʻtkazish;

kripto-aktivlarning listingi va delistingini amalga oshirish;

taʼminlangan tokenlarning dastlabki taklifini joylashtirish va saqlash;

oʻzaro oʻzgarmas tokenlarni muomalaga kiritish;

kripto-aktivlarni sotib olishga, sotishga va (yoki) ayirboshlashga qaratilgan bitimlarni amalga oshirish;

kripto-aktivlar narxlarni eʼlon qilish;

kripto-aktivlar bilan bitimlar tuzilishi natijasida savdolar ishtirokchilarining majburiyat va talablarini belgilash, shuningdek ushbu bitimlarning ijrosini taʼminlash;

kripto-aktivlar bilan tuzilgan bitimlar boʻyicha hisobot hujjatlarini tayyorlash va shakllantirish;

kripto-aktivlar bilan bitimlarni tuzish va ijrosi uchun zarur boʻlgan maʼlumotlarni saqlash, qayta ishlash va oshkor qilish;

kripto-aktivlar savdolarini amalga oshirish bilan bogʻlik boshqa vazifalar;

kripto-aktivlarni sotish va sotib olishga qaratilgan yirik bitim (bundan buyon matnda yirik bitim deb yuritiladi) — kripto-birja elektron platformasining toʻgʻridan-toʻgʻri savdolar maydonchasida kripto-aktivlarni milliy va (yoki) xorijiy valyutada sotish va sotib olishga qaratilgan, umumiy miqdori bitimni tuzish kunida bazaviy hisoblash miqdorining uch ming baravaridan ortiq boʻlgan operatsiya;

kripto-aktivlar haqida insayder axborot — kripto-aktivlar, ularni yaratgan va joylashtirgan shaxslar, kripto-aktivlar bilan tuzilgan bitimlar haqidagi ommaviy boʻlmagan hamda unga ega boʻlgan shaxslarni boshqa mijozlarga nisbatan afzal holatga qoʻyadigan axborot;

kripto-aktivlar narxlari bilan hiyla-nayrang ishlatish — kripto-aktivlarning narxlarini amaldagi bozor sharoitlariga nisbatan sunʼiy ravishda oshirish yoki pasaytirish maqsadida kripto-aktivlarga talab va (yoki) taklif, kripto-aktivlarning bozor narxlari yoki savdo hajmlariga jiddiy taʼsir koʻrsatadigan harakatlarning amalga oshirilishi;

kripto-birjaning oxirgi benefitsiar mulkdori — kripto-birjani bevosita yoki bilvosita taʼsis etuvchi yoxud uning ustav jamgʻarmasidagi (kapitalidagi) ulushlariga (aksiyalariga) bevosita yoki bilvosita egalik qiluvchi yoxud ushbu shaxsga bevosita yoki bilvosita egalik qiladigan yoxud uni nazorat qiladigan jismoniy shaxs;

vakolatli organ — Oʻzbekiston Respublikasi Istiqbolli loyihalar milliy agentligi.

2. Kripto-birja faoliyatini amalga oshirish uchun belgilangan tartibda litsenziya olgan yuridik shaxs mazkur faoliyatni mazkur Qoidalar va maxsus normativ-huquqiy hujjatlarga muvofiq amalga oshirishi lozim.

3. Kripto-birja:

kripto-birja elektron platformasining zarur darajada ishlashini taʼminlashga;

kripto-birja va mijozlarning kripto-birjadagi pul mablagʻlari, kripto-aktivlarning alohida hisobi yuritilishi va saqlanishini taʼminlash, bunda ikki va undan ortiq mijozlarning pul mablagʻlarini kripto-aktivlarning qoʻshma hisobi yuritilishiga yoʻl qoʻymaslikka;

har kuni kun yakuni boʻyicha mijozlar tomonidan amalga oshirilgan bitimlar (operatsiyalar) haqida barcha maʼlumotlarning zaxira nusxasini yaratishga;

mazkur Qoidalar talablariga muvofiq mijozlarning kripto-aktivlar savdolariga buyurtmalarini ularni bajarish imkoni mavjud boʻlganda, shu jumladan kripto-birja elektron platformasida qarshi buyurtmalar mavjud boʻlganda ijrosini taʼminlashga;

kripto-birja elektron platformasining zarur darajada axborot xavfsizligini taʼminlashga;

kripto-birja ishchilari va ular tomonidan fuqarolik-huquqiy shartnomalar asosida bevosita kripto-birja faoliyatini amalga oshirish uchun jalb qilingan shaxslarning kripto-birja faoliyatini tartibga soluvchi, jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish sohasidagi qonunchilik hujjatlari va kripto-birja tomonidan tasdiqlanadigan lokal hujjatlarini (bundan buyon matnda lokal hujjat deb yuritiladi) bilish darajasini doimiy oshirib borishga;

kripto-birja mijozlarining kripto-birjadagi pul mablagʻlari, kripto-aktivlarni qaytarish (oʻtkazish) haqidagi koʻrsatmalarini, shuningdek mijozlarning boshqa koʻrsatma va harakatlari amalga oshirilishini taʼminlashga;

kripto-birja elektron platformasi orqali operatsiyalarni amalga oshirishda savdolar ishtirokchilariga ularni majburiy identifikatsiyadan oʻtkazish mexanizmini joriy etganidan va kripto-aktivlar aylanmasi sohasidagi qonunchilik hujjatlarga muvofiq boshqa choralarni qoʻllaganidan soʻng ruxsat berishga;

kripto-aktivlarni reklama qilishda qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan talablarga rioya qilishga;

qonunchilik hujjatlarida belgilangan boshqa talablarni bajarishga majbur.

Kripto-birja quyidagi jarayonlarni tartibga solishni nazarda tutuvchi qoidalarni ishlab chiqib, tasdiqlashi lozim:

kripto-aktivlarni listingi va delistingi;

faoliyatni moliyalashtirishga va investitsiyalarni jalb qilish maqsadida taʼminlangan tokenlarni dastlabki taklifini joylashtirish;

oʻzaro oʻzgarmas tokenlarni muomalaga kiritish.

4. Kripto-birja kripto-aktivlar savdolari bilan bogʻliq bitimlar ustidan doimiy nazoratni amalga oshiradi.

Kripto-birja tomonidan qonunchilik hujjatlari va mazkur Qoidalarning buzilganligi aniqlanganda, ularni toʻxtatish hamda kelgusida qaytarilmasligi boʻyicha choralar koʻrilishi lozim.

Kripto-birja tomonidan aniqlangan qonunchilik hujjatlari va mazkur Qoidalar buzilishining har bir fakti haqidagi axborot ushbu fakt aniqlangan sanadan boshlab kamida besh yil davomida saqlanishi lozim.

Vakolatli organning soʻrovnomalari boʻyicha kripto-birja soʻrovnomani olgan kundan boshlab besh ish kunidan kechiktirmasdan vakolatli organga qonunchilik hujjatlarining buzilish fakti haqidagi axborotni taqdim etishi lozim.

Jinoyat alomatlari aniqlangan taqdirda, kripto-birja darhol vakolatli organ va huquqni muhofaza qiluvchi organlarga qonunchilik hujjatlariga muvofiq yozma ravishda xabar berishga majbur.

5. Oʻzbekiston Respublikasining rezidentlari kripto-birjaning elektron platformasida:

kripto-aktivlar bilan kripto-birjada kripto-aktivlar savdolarining barcha turlarini milliy valyutada, jumladan kripto-aktivlarni toʻgʻridan-toʻgʻri savdolar maydonchasida sotish va sotib olishga qaratilgan bitimlarni amalga oshirishi;

Oʻzbekiston Respublikasining norezidentlari bilan faqatgina kripto-aktivlarni sotishga doir operatsiyalarni xorijiy valyutada amalga oshirish huquqiga ega.

Sotib olish obyekti sifatida kripto-aktivlarni tanlash va bu tanlovning tegishli oqibatlari sotib oluvchining oʻz tavakkalchiligidir.

6. Oʻzbekiston Respublikasining rezidentlari oʻzaro oʻzgarmas tokenlarni xorijiy kripto-birjalar va platformalarda boshqa turdagi kripto-aktivlarga ayirboshlashi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasining rezidentlari tomonidan oʻzaro oʻzgarmas tokenlarni xorijiy kripto-birjalar va platformalarda ayirboshlanganligi natijasida qabul qilingan kripto-aktivlar oʻrnatilgan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi hududida roʻyxatdan oʻtgan kripto-aktivlar aylanmasi sohasidagi xizmatlar provayderlarining (bundan buyon matnda xizmatlar provayderlari deb yuritiladi) elektron platformalarida sotiladi.

7. Kripto-birja kripto-depozitariy faoliyatini mazkur faoliyat turi uchun alohida litsenziya olgan holda amalga oshirish huquqiga ega. Bunda, kripto-birja mazkur faoliyat doirasida taʼminlangan tokenlarni chiqarish va (yoki) chiqarilgan tokenlarni roʻyxatga olishi mumkin.

Kripto-depozitariy faoliyatini amalga oshirish jarayonida kripto-birja tomonidan taʼminlangan tokenlarni chiqarish, chiqarishni roʻyxatdan oʻtkazish, taʼminlangan tokenlarni dastlabki taklifini joylashtirish va muomalaga kiritish, jumladan quyidagilarni:

kripto-birjada taʼminlangan tokenlarni dastlabki taklifini joylashtirgan shaxs tomonidan shartnoma majburiyatlarida nazarda tutilgan hollarda va miqdorda qaytib sotib olinishini taʼminlash;

chiqarilgan tokenlarning nomlanishi yoki ramzlarida “davlat”, “davlat tomonidan taʼminlangan”, “davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlangan”, “Oʻzbekiston”, “oʻzbek”, “milliy”, “soʻm (UZS)” hamda Oʻzbekiston Respublikasi shaharlarining nomlarini toʻliq yoki qisqartirilgan shaklda, shuningdek ularning birliklaridan foydalangan holda, istalgan tilda va har qanday shaklda ishlatishni taqiqlashni nazarda tutuvchi tartibni tasdiqlashi lozim.

8. Kripto-birja kripto-depozitariy faoliyatini amalga oshirishda:

taʼminlangan tokenlarni chiqarishni roʻyxatga olish va joylashtirishga qaratilgan faoliyatni amalga oshiradigan yuridik shaxslarning rahbarlari, yakka tartibdagi tadbirkorlar hamda ularning vakillarini mazkur Qoidalarning 14-bandida nazarda tutilgan shaxslar toifasiga kirish yoki kirmasligini aniqlashga;

taʼminlangan tokenlarni dastlabki taklifini joylashtirish maqsadida ularni taʼminlash uchun kiritilgan moddiy va (yoki) boshqa mulkning haqiqatda mavjudligini tekshiruvdan oʻtkazishga majbur.

9. Kripto-birjalarda:

barqaror tokenlarni chiqarish va chiqarishni roʻyxatga olish;

tokenlarni dastlabki taklifini joylashtirish maqsadida taʼminlanmagan tokenlarni chiqarish, chiqarishni roʻyxatdan oʻtkazish, joylashtirish va muomalaga kiritish taqiqlanadi.

10. Oʻzbekiston Respublikasi hududida kripto-aktivlarni milliy va (yoki) xorijiy valyutaga sotish va sotib olish hamda kripto-aktivlarni boshqa kripto-aktivlarga ayirboshlash boʻyicha operatsiyalarini xizmatlar provayderlaridan tashqarida amalga oshirish taqiqlanadi, bundan qonunchilik hujjatlarida belgilangan hollar mustasno.

11. Kripto-birjada tuzilgan bitimlar boʻyicha oʻzaro hisob-kitoblarni amalga oshirishga kripto-birja elektron platformasida amalga oshirilgan kripto-aktivlar savdolari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar asos boʻladi.

2-bob. Mijozlar bilan munosabatlarni oʻrnatish tartibi

12. Kripto-birja mijozlar bilan munosabatlarni shartnoma asosida oʻrnatadi.

Shartnomada kuyidagilar nazarda tutilishi lozim:

mazkur Qoidalarning 4-bandida nazarda tutilgan maʼlumotlarni vakolatli organga yuborilishi;

mijozlar bilan muzokaralarning audio- yoki videoyozuvi ularning roziligi bilan olib borilishi, shu jumladan yozishmalarning yozib borilishi hamda ushbu maʼlumotlarning kamida besh yil davomida saqlanishi;

mazkur Qoidalarning 5-bandida nazarda tutilgan talablar;

mazkur Qoidalar va qonunchilik hujjatlari bilan belgilangan boshqa talablar.

13. Mijoz bilan munosabatlarni oʻrnatish uchun kripto-birja quyidagi maʼlumotlarni soʻrab oladi:

jismoniy shaxsdan — shaxsini tasdiqlovchi hujjat nusxasi va Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari uchun jismoniy shaxsning shaxsiy identifikatsiya raqami;

yakka tartibdagi tadbirkordan — shaxsini tasdiqlovchi va davlat roʻyxatidan oʻtganligi haqidagi hujjatlar nusxasi;

yuridik shaxsdan — davlat roʻyxatidan oʻtganligi haqidagi hujjat nusxasi, joylashgan joyi, rahbariyati haqidagi hamda taʼsis hujjatlaridagi maʼlumotlar;

mijoz bilan aloqa oʻrnatish uchun kontakt maʼlumotlar (elektron pochta manzili va boshqa kontakt maʼlumotlar);

qonunchilik hujjatlari, shu jumladan jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish sohasidagi qonunchilik hujjatlarida belgilangan boshqa maʼlumotlar.

14. Quyidagilar bilan kripto-birja munosabat oʻrnatishga haqli emas:

voyaga yetmagan shaxslar;

jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish sohasidagi qonunchilik hujjatlariga asosan terrorchilik faoliyatida yoki ommaviy qirgin qurolini tarqatishda ishtirok etayotgan yoki ishtirok etishda gumon qilinayotgan shaxslarning roʻyxatiga kiritilgan shaxslar.

15. Kripto-birja va uning mijozi oʻrtasida munosabat oʻrnatilganda. mijozga kripto-birja elektron platformasida mijoz, uning kripto-birjada saqlanayotgan pul mablagʻlari hamda kripto-aktivlari haqidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oladigan hisobga olish yozuvi (akkaunt) yaratiladi.

Bir mijozga ikki va undan ortiq hisobga olish yozuv (akkaunt)larni ochish taqiqlanadi.

16. Qonunchilik hujjatlari yoki mazkur Qoidalarga zid boʻlmaganda, kripto-birja oʻz nomi va hisobidan kripto-aktivlar savdolarni amalga oshirish uchun har qanday mijozga kripto-aktivlar savdosi ishtirokchisi maqomini taqdim etishga (kripto-aktivlar savdosiga ruxsat etishga) haqli.

17. Kripto-birja jismoniy va yuridik shaxslarga, shu jumladan mijozlarga quyidagi maʼlumotlarni yetkazishga majbur:

mijoz bilan munosabat oʻrnatish shartlari, shu jumladan tegishli shartnoma matni (bunda kripto-birja mijozga kripto-birjaga toʻlanayotgan mukofotning undirish shakli, miqdori va tartibini tushuntirishi lozim);

kripto-birja tomonidan kripto-aktivlarni listing qilishga qaratilgan bitimlarni amalga oshirish (tashkil etish) jarayonida “White paper” deklaratsiyasining mazmuni.

18. Mazkur Qoidalarning 16-bandida koʻrsatilgan maʼlumotlar jismoniy va yuridik shaxslarga ular bilan munosabatlar oʻrnatish jarayonida yoki undan oldin ogʻzaki yoki yozma shaklda yetkazilishi kerak.

Kripto-birja veb-saytining bosh sahifasida mazkur Qoidalarning ilovasida koʻrsatilgan maʼlumotlar joylashtirilishi lozim.

3-bob. Kripto-aktivlar savdolarini tashkil etish

19. Kripto-birja mijozlarga oʻzining elektron platformasiga kripto-aktivlarni sotish, sotib olish va (yoki) ayirboshlashga qaratilgan harakatlarni amalga oshirish uchun kirishga ruxsat berish orqali kripto-aktivlar savdosini tashkillashtiradi.

Kripto-birjaning elektron platformasiga kirishga ruxsat faqatgina shartnoma asosida taqdim etiladi.

Mazkur Qoidalar va lokal hujjatlarga muvofiq kripto-aktivlar savdolari qoidalarini buzganligi uchun savdolar ishtirokchisi safidan chiqarilgan mijoz uch oy davomida savdolar ishtirokchisi boʻla olmaydi.

Mijozlarning kripto-aktivlar savdolariga, jumladan kripto-birjaning boshqa xizmatlari (“spot”, “marjinal” savdolari va boshqalar) va mahsulotlariga kirishiga ruxsat berish, shuningdek kripto-aktivlar savdolari ishtirokchilari safidan chiqarish lokal hujjatlar bilan belgilanadi.

20. Kripto-birja:

kripto-aktivlar savdolarini amalga oshirish jarayoni shaffofligi, shuningdek ularning natijasida yuzaga keladigan majburiyatlar ijrosini taʼminlashi;

kripto-birjaning elektron platformasida taʼminlangan tokenlarni dastlabki taklifini joylashtirish maqsadida taʼminlangan tokenlarni taʼminlash uchun kiritilgan moddiy va (yoki) boshqa mulkning haqiqatda mavjudligini tekshiruvdan oʻtkazishi shart.

21. Kripto-birja mazkur Qoidalar va lokal hujjatlarga muvofiq kripto-aktivlar haqida insayder axborotlarni ishlatish, ularning narxlari bilan hiyla-nayranglarni aniqlash, oldini olish, toʻxtatishga, shuningdek ularning oqibatlarini bartaraf etishga qaratilgan choralarni koʻrishi shart.

Kripto-aktivlar haqidagi insayder axborotdan foydalanish deganda mazkur axborotdan shaxsiy maqsadlarda, shu jumladan oʻz nomi va hisobidan kripto-aktivlar savdolarida ishtirok etish maqsadida foydalanish, shuningdek uchinchi shaxslarga taqdim etish tushuniladi, bundan qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan hollar mustasno.

Kripto-aktivlar haqidagi insayder axborotga ega boʻlgan shaxslarga kuyidagilar kiradi:

kripto-aktivlarni yaratgan va joylashtirgan tashkilotning boshqaruv organlari aʼzolari va boshqa ishchilari;

kripto-aktivlarni yaratgan va listingni amalga oshirgan shaxs;

kripto-aktivlarni yaratgan va joylashtirgan shaxsga yoki savdo ishtirokchisiga auditorlik xizmatini koʻrsatadigan auditorlik tashkilotining xodimlari;

oʻzining xizmat mavqeyi, mehnat majburiyatlari yoki kripto-aktivlarni yaratgan va joylashtirgan shaxslar bilan tuzilgan fuqarolik-huquqiy shartnomalar asosida mazkur maʼlumotga ega boʻlgan boshqa shaxslar.

22. Kripto-birja lokal hujjatlariga muvofiq faqatgina oʻzining kripto-aktivlar savdolarida ishtirok etishi toʻgʻrisidagi maʼlumotni oshkor qilganidan, uning ishtiroki tufayli kelib chiqishi mumkin boʻlgan manfaatlar toʻqnashuvini tartibga solish boʻyicha choralar koʻrilganidan va oshkor qilinganidan soʻng kripto-aktivlar savdolarida ishtirok etish huquqiga ega.

23. Bitimlarni tuzish uchun savdo ishtirokchisi yoki kripto-birja kripto-birjaning elektron platformasida kripto-aktivlarni sotish, sotib olish va (yoki) ayirboshlash haqidagi talabnomani joylashtiradi.

Kripto-aktivni sotish, sotib olish va (yoki) ayirboshlash haqidagi talabnomani berish tartibi lokal hujjatlar bilan belgilanadi.

Mijozlarning kripto-aktivlarni sotish, sotib olish va (yoki) ayirboshlash haqidagi talabnomasi kripto-birja tomonidan ularning talablariga javob beradigan qarshi talabnoma mavjud boʻlganida ijro etilishi shart. Talabnomalarning bajarilishini qarshi talabnoma mavjud boʻlganidan keyin kechiktirish, ularning shartlarini oʻzgartirish yoki bekor qilishga yoʻl qoʻyilmaydi.

24. Kripto-aktivlar bilan savdoni (hisob-kitoblarni) amalga oshirish uchun savdolar ishtirokchisi HKKPga tegishlicha pul mablagʻlari va (yoki) kripto-aktivlarni oʻtkazadi.

Savdolar ishtirokchisining pul mablagʻlari va kripto-aktivlari kripto-birja hamda boshqa savdolar ishtirokchilarining pul mablagʻlari va kripto-aktivlaridan alohida hisobga olinishi kerak.

25. Kripto-birja har kuni kripto-aktivlar savdolarida qatnashgan har bir mijoz boʻyicha kripto-aktivlarni sotish, sotib olish va (yoki) ayirboshlash yuzasidan tuzilgan bitimlar va ularning summasi, shuningdek kripto-aktivlarni sotish, sotib olish va (yoki) ayirboshlash haqidagi talabnomalar ijro etilganligi va ijro etilmaganligi toʻgʻrisida hisobot tuzishi lozim.

Hisobot tuzilganidan keyin har bir mijoz tomonidan amalga oshirilgan bitim va operatsiyalarga ularni qayd qilish uchun noyob kod beriladi.

Hisobot tayyorlangan kundan boshlab besh yildan kam boʻlmagan muddat davomida saqlanishi shart. Hisobotlarni saqlash tartibi lokal hujjatlar bilan belgilanadi. Hisobotlarga tuzatish va oʻzgartirishlar kiritilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Kripto-birja hisobotni quyidagilarga begʻaraz shartlar asosida taqdim etishi shart:

mijozlarga — tegishli soʻrovni olgan sanadan boshlab oʻn besh kundan kechiktirmagan holda, ularga tegishli hajmda;

vakolatli organga — uning soʻrovida koʻrsatilgan hajmda va muddat davomida.

26. Kripto-birja kripto-aktivlarni sotish, sotib olish va (yoki) ayirboshlash boʻyicha tuzilgan bitimlarning bajarilishini taʼminlaydi.

Savdolar ishtirokchisi tomonidan kripto-aktivlar savdolarida kripto-aktivlarni sotish, sotib olish va (yoki) ayirboshlash boʻyicha bitim tuzilganda, kripto-birja ushbu bitimning ijro summasini (soni) ushbu savdolar ishtirokchisining HKKP ikkilamchi hisobvaragʻida yoki kripto-hamyoni manzilida saqlanayotgan pul mablagʻlari, kripto-aktivlaridan ayirib tashlashi hamda savdolar ishtirokchisining kontragentiga biriktirishi lozim.

Kripto-birja mijozdan olinadigan mukofotni undirishni kripto-aktivlar savdolarida qatnashish shartnomasida nazarda tutilgan tartibda va shartlar asosida amalga oshiradi.

27. Kripto-birja mijozning roziligi asosida uning pul mablagʻlari va kripto-aktivlari bilan mijozning topshiriqlari (koʻrsatmalari) mavjud boʻlmaganda, oʻz nomidan va oʻz manfaatlarini koʻzlab quyidagi hollarda bitimlar tuzishga haqli:

kripto-birjaning likvidlilikka taʼminlashga, yaʼni mijozlari oldidagi qabul qilingan (yoki qabul qilinishi rejalashtirilgan) majburiyatlarini bajarishi uchun uning mijozi boʻlmagan kontragentlaridan pul mablagʻlari va kripto-aktivlarni olganida;

mazkur bitimlarning tuzilishi natijasida kripto-birjaning mijozlaridan olingan pul mablagʻlari va kripto-aktivlarni toʻliq hajmda qaytarib berishga yetarli ishonch hosil qilganida.

Tomonlar kelishgan muddatda pul mablagʻlari va kripto-aktivlar kripto-birja tomonidan qaytarilishi lozim. Mijozning mablagʻlarini ishlatganlik uchun shartnomada foiz undirish nazarda tutilishi mumkin.

28. Kripto-birja oʻzining elektron platformasida tegishli miqdordagi kripto-aktivlarni (yoki shunga teng miqdordagi boshqa kripto-aktivlarni) tomonlar kelishgan muddatda qaytarib berish sharti bilan oʻzining kripto-aktivlarini mijozlariga bitimlarni tuzish va majburiyatlarini bajarish uchun ishlatishga ruxsat berish huquqiga ega. Kripto-birja oʻzining kripto-aktivlaridan mijozlar tomonidan foydalanganlik uchun foiz undirishga haqli.

4-bob. Toʻgʻridan-toʻgʻri savdolarni amalga oshirish

29. Kripto-birja mijozlarga toʻgʻridan-toʻgʻri savdolar maydonchasiga kirishga ruxsat berish orqali kripto-aktivlarni sotish va sotib olishga qaratilgan operatsiyalarni amalga oshirishni tashkillashtiradi.

Toʻgʻridan-toʻgʻri savdolar maydonchasiga kirishga ruxsat mazkur Qoidalar va lokal hujjatlar bilan belgilangan talablarga muvofiq alohida shartnoma asosida taqdim etiladi.

30. Kripto-birja kripto-aktivlar bilan toʻgʻridan-toʻgʻri savdolarning amalga oshirish jarayoni shaffofligi, shuningdek ularning natijasida yuzaga keladigan majburiyatlar ijrosini taʼminlashi lozim.

31. Mijozning yirik bitimlari faqatgina toʻgʻridan-toʻgʻri savdolar maydonchasida kripto-aktivlarni sotish natijasida olingan mablagʻlarni mijozning unga xizmat koʻrsatadigan tijorat bankidagi hisobvaragʻiga oʻtkazish orqali amalga oshiriladi.

32. Toʻgʻridan-toʻgʻri savdolar maydonchasida bitimlar quyidagi tartibda amalga oshiriladi:

kripto-aktivlarni sotuvchi oʻzining shaxsiy kabinetida kripto-aktivlarning narxiga boʻlgan talablari va xizmat koʻrsatuvchi tijorat bankidagi hisobvaraq rekvizitlarini koʻrsatgan holda kripto-aktivlarni sotish uchun buyurtma tuzadi;

kripto-birja sotuvchining kripto-aktivlarini bitim amalga oshirilguniga yoki sotuvchining mazkur kripto-aktivlarni qaytarish haqidagi soʻrovnomasi qabul qilinguniga qadar toʻgʻridan-toʻgʻri savdolar maydonchasida saqlab turadi;

xaridor buyurtmani qabul qilib, mablagʻlarni sotuvchi tomonidan taqdim etilgan hisobvaraqqa milliy yoki xorijiy valyutada oʻrnatilgan tartibda oʻtkazadi;

xaridor oʻzining shaxsiy kabineti orqali mablagʻlarning oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi hujjat nusxasini oʻtkazmaning amalga oshirilganligini tasdiqlovchi hujjat sifatida taqdim etadi (ilova qiladi);

sotuvchi oʻzining hisobini tekshirib, mablagʻlarning toʻliq qabul qilinganiga ishonch hosil qiladi hamda shaxsiy kabinetida kripto-birjaga kripto-aktivlarni xaridorga joʻnatilishiga ruxsat beradi.

Kripto-birja toʻgʻridan-toʻgʻri savdolar maydonchasida mablagʻlarni kripto-birjaning HKKP orqali oʻtkazgan holda oʻzining va (yoki) topshiriq shartnomasi asosida mijozlarning nomidan hamda hisobidan kripto-aktivlar bilan savdo-sotiq bitimlarini amalga oshirish huquqiga ega.

33. Bitimni bekor qilish, mablagʻlarni qaytarish yoki boshqa nizolar tomonlar oʻrtasida muzokaralar yoʻli bilan oʻrnatilgan tartibda hal qilinadi.

34. Toʻgʻridan-toʻgʻri savdolar maydonchasida kripto-aktivlarni sotish va sotib olish boʻyicha bitimlarni tuzish sotuvchi va xaridorning oʻzaro kelishuviga muvofiq amalga oshirilishi mumkin.

35. Kripto-birja toʻgʻridan-toʻgʻri savdolar maydonchasida bitimlarni amalga oshirganlik uchun foiz belgilashi va undirishi mumkin.

36. Kripto-birja mazkur Qoidalarga va boshqa qonunchilik hujjatlariga muvofiq toʻgʻridan-toʻgʻri savdolar maydonchasida tomonlar oʻrtasida bitimlarning zarur tarzda tashkil etilishi uchun javobgardir.

5-bob. Mijozlar bilan vositachilik munosabatlari asosida bitimlar tuzish

37. Kripto-birja quyidagi tartibda mijozlarning manfaatlarini koʻzlab, birja bitimlari orqali vositachilik munosabatlarini oʻrnatib, kripto-aktivlarni sotish, sotib olish va (yoki) ayirboshlash boʻyicha bitimlarni tuzish huquqiga ega:

topshiriq shartnomasi asosida mijozlarning nomi va hisobidan;

komissiya shartnomasi asosida oʻzining nomidan va mijozlarning hisobidan;

qonunchilik hujjatlariga zid boʻlmagan boshqa usulda.

38. Kripto-birja mazkur Qoidalarning 37-bandida nazarda tutilgan bitimlarni:

oʻzining elektron platformasida;

boshqa chet el kripto-birjalarining elektron platformalarida va savdo tizimlarida tuzishga haqli.

Kripto-birja mazkur bitimlarni tuzishda mijozlarning manfaatlarini koʻzlab:

qonunchilik hujjatlariga va mijozlar bilan tuzilgan shartnoma shartlariga rioya qilgan holda vijdonan, oqilona va malakali tarzda harakat qilishi;

mijozlarni bitimlar bilan bogʻliq tavakkalchiliklar, ularni har birining mohiyati va darajasi toʻgʻrisida xabardor qilishi;

mijozlar uchun eng maqbul shartlar asosida va eng yaxshi narxda bitimlar tuzishi;

tegishli kripto-aktivlar uchun narxlar bozor narxidan sezilarli darajada farq qilgan (10 foizdan ortiq) taqdirda, agar har bir alohida holat boʻyicha mijoz bilan kelishilgan boʻlmasa, bitimlar tuzmasligi lozim.

Bunda, kripto-birja kripto-aktivlar uchun bozor narxini aniqlash tartibini mijoz bilan tuzilgan shartnomada koʻrsatib oʻtishi shart.

6-bob. Kripto-birjada hisob-kitob-kliriig operatsiyalarini oʻtkazish tartibi

1-§. HKKPiiig maqomi, funksiyalari, huquq va majburiyatlari

39. HKKP kripto-birjaning tarkibiy boʻlinmasi boʻlib, yuridik shaxs maqomiga ega emas hamda kripto-birja nomidan mazkur Qoidalarda nazarda tutilmagan har qanday mustaqil operatsiya va harakatlarni sodir etish huquqisiz ish olib boradi.

40. HKKP quyidagi asosiy funksiyalarni bajaradi:

kliring ishtirokchilarini roʻyxatga oladi;

kliring ishtirokchilariga hisobvaraqlarning ochilishi va yuritilishini taʼminlaydi;

bitimlar boʻyicha oʻzaro hisob-kitoblarning oʻz vaqtida va toʻliq hajmda amalga oshirilishini taʼminlaydi;

oʻzaro majburiyatlarini belgilaydi, aniqlashtiradi va hisobga oladi, shuningdek kliring ishtirokchilarining tuzilgan bitimlar boʻyicha majburiyatlari hisobini alohida-alohida yuritadi;

kliring yakunlariga koʻra, zarur axborotni shakllantiradi va kliring ishtirokchilariga taqdim etadi;

kliring amalga oshirilayotgan bitimlar, kliring natijalari toʻgʻrisidagi axborotning qonunchilik hujjatlari talablariga muvofiq saqlanishini taʼminlaydi;

tuzilgan bitimlar boʻyicha majburiyatlarning bajarilishini nazorat qiladi;

kripto-birja hisob raqamiga pul tushumlari kirimini taʼminlaydi.

41. HKKP quyidagi huquqlarga ega:

kliring oʻtkazish usulini mustaqil tanlash;

kliring ishtirokchisi bitim boʻyicha oʻz majburiyatlarini bajarmagan yoki lozim darajada bajarmagan taqdirda, shuningdek kripto-birjaning arbitraj va/yoki intizom komissiyalarining kliring ishtirokchisiga kripto-aktivlar savdosi qoidalari yoki shartnomaviy majburiyatlarni buzganlik uchun jarima qoʻllash toʻgʻrisidagi qarori mavjud boʻlganda aybdor kliring ishtirokchisining virtual hisobvaragʻidan jarima summasini akseptsiz tartibda hisobdan chiqarish;

bitimlar qayd etilishi bilan kripto-birjaning vositachilik yigʻimlarini hisobdan chiqarish;

kliring ishtirokchilaridan hisob-kitob-kliring operatsiyalari uchun zarur axborot olish.

42. HKKP quyidagilarga majbur:

faqat kripto-birjada roʻyxatga olingan bitimlar va ular bilan bogʻliq operatsiyalar (vositachilik yigʻimlari va qonunchilikka muvofiq boshqa xarajatlar) boʻyicha hisob-kitob va oʻzaro hisob-kitoblarni amalga oshirish;

har bir kliring ishtirokchisi majburiyatlarining hisobi alohida-alohida yuritilishini taʼminlash;

bitim mazmuni toʻgʻrisidagi axborotning maxfiyligini taʼminlash va qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan holatlardan tashqari, ushbu axborotni kliring ishtirokchilarining roziligisiz uchinchi shaxslarga taqdim etmaslik.

43. HKKP tomonidan kripto-birja elektron platformasida amalga oshirilayotgan operatsiyalar boʻyicha barcha harakatlar, shu jumladan kripto-birja elektron platformasi ishtirokchilarning virtual hisobvaragʻidagi mablagʻlar hisobi boʻyicha vazifalar olib borilishi lozim.

44. HKKP va kliring ishtirokchilariga HKKP hisobvaraqlaridagi mablagʻlardan foydalangan holda, pulli talabdan boshqa shaxs foydasiga voz kechish boʻyicha operatsiyalarni amalga oshirish taqiqlanadi.

2-§. Kliring ishtirokchilarini roʻyxatga olish

45. HKKP lokal hujjatlarda koʻrsatilgan barcha zarur hujjatlarni olganidan keyin bir ish kuni davomida kripto-birja mijoziga bitimlar boʻyicha majburiyatlarni va talab huquqlarini amalga oshirish uchun zarur boʻlgan FIRni beradi hamda tegishli virtual hisobvaraqni ochadi.

46. HKKP mazkur Qoidalarning 69-bandida nazarda tutilgan holatlarda kliring ishtirokchisiga xizmat koʻrsatishni toʻxtatadi.

3-§. HKKPda hisobvaraqlarni yuritish tartibi

47. Kripto-birja xizmat koʻrsatuvchi bankda kliring ishtirokchilarining pul mablagʻlari hisobi uchun moʻljallangan HKKP ikkilamchi hisobvaragʻini ochadi, ularning hisobi HKKPda alohida virtual hisobvaraqlarda yuritiladi.

48. HKKP kliring ishtirokchilarining virtual hisobvaraqlari hisobini yuritadi.

49. Kliring ishtirokchisining virtual hisobvaragʻini yopish HKKP tomonidan hisobvaraq egasi (yoki uning huquqiy vorisi) topshirigʻi boʻyicha amalga oshiriladi, mazkur Qoidalarning 69-bandidagi hollar bundan mustasno.

50. Virtual hisobvaraqni yopishdan oldin undagi qoldiq pul mablagʻlari bankdagi hisobvaraq egasining hisob raqamlariga uning topshirigʻiga koʻra oʻtkaziladi.

Virtual hisobvaraqni yopish faqat hisobvaraqda qoldiq pul mablagʻlari boʻlmaganda amalga oshiriladi.

51. Virtual hisobvaraq rekvizitlarini oʻzgartirish kliring ishtirokchisining nomi yoki boshqa rekvizitlari oʻzgarganda amalga oshiriladi.

52. Virtual hisobvaraq egasi HKKPda quyidagilar boʻyicha koʻrsatmalar berishga haqli:

pul mablagʻlarini (pul mablagʻlarining bir qismini) virtual hisobvaraqdan xizmat koʻrsatuvchi bankdagi oʻzining hisobvaragʻiga qaytarish;

agar bitim kripto-birja lokal hujjatlari va qonunchilik hujjatlariga muvofiq roʻyxatdan oʻtkazilgan boʻlsa bitim boʻyicha kliringni amalga oshirish.

53. HKKP faqat bitimlar tuzilishi va bajarilishi bilan bogʻliq operatsiyalar boʻyicha virtual hisobvaraqlar orqali pul mablagʻlari oʻtkazmalarini amalga oshirishi mumkin.

4-§. Kliring ishtirokchilarining huquq va majburiyatlari

54. Kliring ishtirokchisi quyidagi huquqlarga ega:

kripto-birja tomonidan roʻyxatga olingan bitimlar boʻyicha kliringda ishtirok etish;

virtual hisobvaraqning holati, majburiyatlarning bajarilishi toʻgʻrisida zarur axborotni olish;

kripto-birja va kontragentlar oldidagi pul majburiyatlarini muddatidan oldin bajarish;

oʻz virtual hisobvaragʻidagi boʻsh pul mablagʻlarini oʻzining xizmat koʻrsatuvchi bankdagi hisobvaragʻiga chiqarish.

55. Kliring ishtirokchisining majburiyatlari:

HKKPga mazkur Qoidalarga muvofiq ishonchli axborotni berish;

shartnoma bekor qilingan taqdirda, shartnoma bekor boʻlgunga qadar yuzaga kelgan majburiyatlarni bajarish;

axborot maxfiyligi tartibiga rioya qilish;

mazkur Qoidalarda belgilangan talablarga rioya qilish.

56. HKKPning kliring ishtirokchilari bilan oʻzaro hamkorligi kliring xizmati koʻrsatish shartnomasi asosida amalga oshiriladi.

57. Kripto-birja va kliring ishtirokchilari oʻrtasidagi kliring va hisob-kitob boʻyicha, shuningdek kliring ishtirokchilarining shartnomaviy majburiyatlari bajarilishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar almashinuvi axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanilgan holda amalga oshiriladi.

5-§. Kliringni oʻtkazish tartibi

58. Kliring ishtirokchilari roʻyxatdan oʻtganlaridan keyin HKKPning kripto-birjaga xizmat koʻrsatuvchi bankda ochilgan ikkilamchi hisobvaragʻiga kripto-birjada kripto-aktivlar savdolarida ishtirok etish hamda oʻz majburiyatlarini bajarish uchun pul mablagʻlarini oʻtkazadilar.

59. Kliring ishtirokchisi zakalat sifatida va/yoki bitimlar boʻyicha oʻz majburiyatlarini bajarish uchun pul mablagʻlarini kripto-birjaga xizmat koʻrsatuvchi bankdagi HKKPning ikkilamchi hisobvaragʻiga ishtirokchining virtual hisobvaragʻiga kirim qilish uchun oʻtkazadilar. Zakalat miqdori lokal hujjatlar bilan belgilanadi.

60. HKKP har bir kliring ishtirokchisining pul mablagʻlari va majburiyatlarini ularning virtual hisobvaraqlarida alohida hisobga oladi.

61. Kliring ishtirokchilarining HKKP virtual hisobvaraqlaridagi mablagʻlari quyidagi maqsadlarda ishlatiladi:

bitimlar boʻyicha majburiyatlarni bajarish bilan bogʻliq ular oʻrtasidagi oʻzaro hisob-kitob uchun;

savdo sessiyalarida ishtirok etish uchun zakalat sifatida;

mijozning topshirigʻiga koʻra — kliring ishtirokchisining mablagʻlarini unga xizmat koʻrsatuvchi bankdagi hisobvaragʻiga qaytarish uchun;

birja xizmatlariga haq toʻlash boʻyicha hisob-kitoblarni amalga oshirish uchun;

bitimlarning tuzilishi va bajarilishi bilan bogʻliq boshqa holatlarda.

Bitimlar boʻyicha hisob-kitoblar faqat kliring elektron tizimi orqali amalga oshiriladi, bundan mazkur Qoidalarning 4-bobida belgilangan hollar mustasno.

62. Elektron kliring tizimi har bir savdo sessiyasidan oldin buyurtmalarning taʼminlanganligi boʻyicha nazoratni amalga oshiradi. Buyurtmalarning taʼminlanganligini nazorat qilish savdo sessiyalari doirasida tuziladigan bitimlarga buyurtmalar boʻyicha amalga oshiriladi.

63. Kliring elektron tizimi tuzilgan bitimlar reyestriga asosan kliring ishtirokchilarining majburiyatlarini belgilaydi va zakalatlarga taqiq qoʻyadi. Kripto-birjaning vositachilik yigʻimlari kripto-birja tomonidan belgilangan tariflarga asosan ushlab qolinadi.

64. Bitim roʻyxatga olingandan soʻng xaridor shartnomada belgilangan muddatlarda bitim boʻyicha majburiyatlarni toʻliq qoplash uchun HKKPning ikkilamchi hisobvaragʻiga qoʻshimcha mablagʻlar oʻtkazishi shart. Ushbu summaga HKKP tomonidan majburiyatlarning sotuvchi tomonidan toʻliq bajarilguniga qadar taqiq qoʻyiladi.

65. Toʻlovlar amalga oshirilgan bitimlar roʻyxati sotuvchiga kripto-aktivlarni oʻtkazib berish uchun asos boʻladi.

66. Kliring ishtirokchisi — sotuvchi tomonidan kripto-aktivlar oʻtkazib berilganligi haqida HKKPga darhol axborot beriladi. Ushbu bitim boʻyicha sotuvchi va xaridorlarning pul mablagʻlari kliring ishtirokchisi — xaridorning kripto-hamyon manziliga kripto-aktivlar oʻtkazib berilganligi tasdiqlanmagunga qadar taqiqda qoladi.

6-§. Tuzilgan kripto-birja bitimlarining bajarilishini taʼminlash tartibi

67. Tuzilgan bitimlarni yopish quyidagi holatlarda amalga oshiriladi:

kliring ishtirokchilari — sotuvchi va xaridor tomonidan bitim boʻyicha majburiyatlar lozim darajada bajarilganda;

kliring ishtirokchisi — sotuvchi va xaridor tomonidan bitim boʻyicha majburiyatlar bajarilmaganda va ular tomonidan jarima toʻlangandan soʻng;

kliring ishtirokchilari — sotuvchi va xaridor jarima toʻlab yoki toʻlamasdan bitimni yopishga oʻzaro rozi boʻlganda;

arbitraj komissiyasining qaroriga koʻra:

kliring ishtirokchilari — sotuvchi va xaridorning shartnomada koʻrsatilgan muddat davomida eʼtirozlari boʻlmaganda, jarimalarsiz.

68. Agar shartnoma shartlarida koʻrsatilgan muddat oʻtganidan keyin kliring ishtirokchisi bitim boʻyicha majburiyatlarini bajarmasa, HKKP:

xaridor tomonidan shartnomada belgilangan toʻlov toʻlanmaganligi uchun shartnomani bekor qiladi;

arbitraj komissiyasining qaroriga koʻra kripto-aktivlarning oʻtkazib berilmaganligi uchun shartnomani bekor qiladi;

kliring ishtirokchisi — sotuvchi yoki xaridorning hisobvaragʻiga, shartnomaviy majburiyatlar bajarilmaganligi uchun zakalat miqdoridagi jarimani oʻtkazadi.

7-§. Kliring xizmati koʻrsatishni toʻxtatish

69. Quyidagi holatlarda HKKP kliring ishtirokchisiga kliring xizmati koʻrsatishni toʻxtatadi va uning virtual hisobvaragʻini yopadi:

qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda shartnoma bekor qilinganda;

kliring ishtirokchisi tugatilganda;

sud va boshqa vakolatli organlarning qaroriga koʻra.

70. Kripto-birja pul mablagʻlarini HKKP orqali oʻtkazish, savdolar ishtirokchisi nomiga hisobga olingan kripto-aktivlarni uning bank hisobvaragʻiga yoki kripto-hamyon manziliga ushbu ishtirokchi talabiga binoan kripto-aktivlar savdosida ishtirok etish toʻgʻrisidagi shartnomada belgilangan tartib va muddatga muvofiq oʻtkazilishini taʼminlaydi.

Kripto-aktivlar bilan bogʻliq operatsiya shubhali deb topilgan taqdirda, pul oʻtkazmalari hamda kripto-aktivlarni oʻtkazib berish kripto-birja tomonidan jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishning oldini olish choralari koʻrilganidan keyin amalga oshiriladi.

7-bob. Yakunlovchi qoida

71. Mazkur Qoidalar talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgarlikka tortiladilar.

Kripto-birjada kripto-aktivlar savdolarini amalga oshirish qoidalariga ILOVA

Kripto-birja veb-saytiga joylashtiriladigan

AXBOROT

1. Kripto-birja toʻgʻrisidagi umumiy maʼlumot (boshqaruvchilar, yaratilish tarixi va boshqalar).

2. Vakolatli organ tomonidan belgilangan talablarga javob beradigan kripto-aktivlarni sotishning umumiy shartlari.

3. Kripto-birja faoliyatida vujudga keladigan manfaatlar toʻqnashuvini tartibga solish tartibi haqidagi lokal hujjat.

4. Kripto-birja harakati (harakatsizligi)dan norozi boʻlganda, mijoz qaysi harakatlarni amalga oshirishga haqli ekanligi toʻgʻrisida maʼlumot (shu jumladan, mijozning sudga murojaat qilish va mediatsiya orqali nizoni hal qilish imkoniyati haqidagi huquqi koʻrsatilishi lozim).

5. Qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan tartibda va hajmda kripto-birja faoliyatining reklamasida koʻrsatilishi talab qilinadigan maʼlumot.

6. Kripto-aktivlar savdolari boʻyicha quyidagi maʼlumotlar:

a) kripto-aktivlarni sotish vaqti, kotirovkalash varagʻi;

b) kripto-aktivlar bilan kripto-birja elektron platformasida ilgari amalga oshirilgan bitimlardagi narxlar haqida (tarixiy kotirovkalar). Ushbu narxlar joylashtirish (oshkor qilish) sanasidan oldingi uch yildan kam boʻlmagan davr boʻyicha, agar kripto birja faoliyatini boshlaganiga uch yildan koʻp oʻtmagan boʻlsa, uning butun faoliyat davri boʻyicha koʻrsatiladi;

v) kripto-birjaning kripto-aktivlar savdolarida ishtirok etganligi va kripto-birja tomonidan qabul qilingan ushbu ishtirok natijasida kelib chiqadigan manfaatlar toʻqnashuvining oldini olish boʻyicha choralar haqida;

g) kripto-birja, uning xodimlari, taʼsischisi (ishtirokchisi) yoki oxirgi benefetsiar mulkdorining egaligida boʻlgan, kripto-aktivlar savdolariga ruxsat etilgan kripto-aktivlar toʻgʻrisidagi maʼlumot quyidagi holatlarda eʼlon qilinishi shart:

agar kripto-birja, uning xodimi, taʼsischisi (ishtirokchisi) yoki oxirgi benefetsiar mulkdorining egaligidagi kripto-aktivlarning soni kripto-birjadagi kripto-aktivlarning umumiy sonining besh va undan koʻp foizini tashkil qilsa;

kripto-birja, uning xodimi, taʼsischisi (ishtirokchisi) yoki oxirgi benefetsiar mulkdori kripto-aktivlarni oʻz manfaatiga koʻra chiqarish uchun buyurtmachi boʻlganda va (yoki) kripto-aktivlarni chiqarganda.

7. Kripto-birjada kripto-aktivlar savdolarini amalga oshirish qoidalariga muvofiq hisobotlarni saqlash (deponentlash) boʻyicha xizmat koʻrsatadigan tashkilotning nomi, joylashgan joyi, elektron pochta manzili va telefon raqami haqidagi maʼlumot.