Shoyi toʻqish korxonalari uchun gigiyena talablarini (0028-22-son SanQvaN) tasdiqlash toʻgʻrisida (16-son)

18.07.2022

OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI SANITARIYA-EPIDEMIOLOGIK OSOYIShTALIK VA JAMOAT SALOMATLIGI XIZMATIning

QARORI

[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2022-yil 12-avgustda hisobga olindi, hisob raqami 103]

Oʻzbekiston Respublikasi “Aholining sanitariya-epidemiologik osoyishtaligi toʻgʻrisida”gi Qonuni va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 25-iyuldagi “Koronavirus pandemiyasini yumshatish, aholining sanitariya-epidemiologik osoyishtaligi va salomatligini saqlash tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-6035-sonli Farmoniga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi xizmati qaror qiladi:

1. Shoyi toʻqish korxonalari uchun gigiyena talablari (0028-22-son SanQvaN) ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. “Shoyi toʻqish korxonalari uchun gigiyena talablari” (0188-05-son SanQvaN, 2005-yil 6-oktabr) oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.

3. Mazkur qaror “Oʻzbekipaksanoat” uyushmasi bilan kelishilgan

4. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Boshliq B. YuSUPALIYEV

Toshkent sh.,

2022-yil 18-iyul,

16-son

Kelishildi:

“Oʻzbekipaksanoat” uyushmasi raisi B. ShARIPOV

2022-yil 18-iyul

Oʻzbekiston Respublikasi sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi xizmatining 2022-yil 18-iyuldagi 16-son qaroriga ILOVA

Shoyi toʻqish korxonalari uchun gigiyena talablari (0028-22-son SanQvaN)

Mazkur sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari (keyingi oʻrinlarda — sanitariya qoidalari) shoyi toʻqish korxonalari uchun sanitariya-gigiyenik talablarni belgilaydi.

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Ushbu sanitariya qoidalari barcha shoyi toʻqish korxonalariga nisbatan tatbiq etiladi.

2. Yangi qurilayotgan yoki qayta taʼmirlangan shoyi toʻqish korxonalarini loyihalashtirish, qurish va foydalanishga qabul qilishda ushbu sanitariya qoidalari hamda amaldagi texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablariga rioya qilinishi zarur.

3. Shoyi toʻqish korxonalarni loyihalashtirish, qurish va foydalanishga qabul qilishda odamlarning hayoti va sogʻligʻi uchun xavfsiz boʻlgan texnikalar, asbob-uskunalar, dezinfeksiya vositalari, qurilish va pardozlash materiallari hamda boshqa buyumlar, shuningdek texnologiyalar foydalanilishi lozim.

2-bob. Shoyi toʻqish korxonalari hududi, qoʻshimcha bino va xonalarining asosiy rejasiga boʻlgan talablar

4. Shoyi toʻqish korxonalarini qurish uchun maydon tanlash, bino va inshootlarni joylashtirish, rejalashtirish ShNQ 1.03.01-16 “Korxonalar, binolar va inshootlarni kapital qurilishi, loyiha-smeta hujjatlarining tarkibi, ishlab chiqilishi, maʼqullanishi va tasdiqlanishi tartibi” va SanQvaN 0350-17 “Aholi yashash joyi atmosfera havosini muhofaza qilishning sanitariya normalari va qoidalari” talablariga binoan amalga oshiriladi.

5. Shoyi toʻqish korxonalaridagi qoʻshimcha xonalarni loyihalashda ShNQ 2.09.04-09 “Tashkilotlarning maʼmuriy va maishiy binolari” talablari inobatga olinishi lozim.

6. Kiyim almashtirish, yuvinish va boshqa qoʻshimcha xonalar, shuningdek, maxsus kiyimlar saqlanadigan shkaflarda har kuni namli tozalash ishlari oʻtkazilishi kerak.

3-bob. Isitish va sovutish tizimiga hamda havoning ventilatsiyasiga boʻlgan talablar

7. Shoyi toʻqish korxonalari uchun isitish va sovutish hamda ventilatsiya tizimini loyihalashtirganda ShNQ 2.04.05-97 “Havoni moʻtadillash, isitish va shamollatish” hamda SanQvaN 0324-16 “Ishlab chiqarish korxonalari mikroiqlimining sanitariya-gigiyenik normalari” talablari hisobga olinadi.

8. Barcha ishlab chiqarish, maʼmuriy-maishiy va qoʻshimcha xonalar changni samarali bartaraf qiladigan ventilatsiya tizimiga ega boʻlishi kerak.

9. Sexlardan chiqayotgan havo atmosferaga chiqarib tashlanishidan oldin chang tutuvchi vositalar yordamida tozalanishi kerak.

Aholi yashaydigan hududlar atmosfera havosida shoyi toʻqish korxonalari tomonidan tashlanadigan zararli moddalarning ruxsat etilgan miqdori (REM) mazkur sanitariya qoidalarining 1-ilovasida keltirilgan.

10. Issiq yuzalarni (trubali oʻtkazgichlar, devorlar, quritish apparatlari va boshqalar) issiqlik izolatsiyalovchi materiallar bilan qoplash lozim.

11. Shoyi toʻqish korxonalaridagi havoni sovutish va isitish tizimi xonalarning mikroiqlim koʻrsatkichlarini maqbul darajasini (yilning sovuq davrida havo harorati 15 — 21°C, nisbiy namlik 40 — 60 foiz, havo harakati 0,4 m/sek dan kam emas; yilning iliq davrida havo harorati 21 — 29°C, nisbiy namlik 40 — 60 foiz, havo harakati 0,4-0,7 m/sek) saqlab turishi kerak.

12. Shoyi toʻqish korxonalarida mikroiqlim koʻrsatkichlari SanQvaN 0324-16 “Ishlab chiqarish korxonalari mikroiqlimining sanitariya-gigiyenik normalari”da keltirilgan mikroiqlimning meʼyoriy koʻrsatkichlari talablariga javob berishi lozim.

Shoyi toʻqish korxonalaridagi zararli ishlab chiqarish omillari roʻyxati mazkur sanitariya qoidalarining 2-ilovasida keltirilgan.

4-bob. Yoritilganlik, shovqin va tebranishga boʻlgan talablar

13. Shoyi toʻqish korxonalari uchun yoritilganlik normalari mazkur sanitariya qoidalarining 3-ilovasida keltirilgan normalarga mos kelishi lozim.

14. Binoning bir tekis yoritilishiga erishish uchun yetarlicha yorituvchanlik yuzasiga ega boʻlgan lampalardan foydalaniladi. Sunʼiy yoritish tizimida ishlaydigan shoyi toʻqish korxonalarida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan halokatli holatlarning oldini olish uchun navbatchi yoritish tizimi boʻlishi kerak.

15. Ish joydagi shovqin darajasi SanQvaN 0325-16 “Ish joylarida ruxsat etilgan shovqin darajasi boʻyicha sanitariya normalari” talablari, tebranish darajasi esa SanQvaN 0326-16 “Ish joylaridagi umumiy va lokal tebranishlarning sanitariya normalari” talablariga muvofiq boʻlishi lozim.

16. Ish joylaridagi texnologik uskunalardan chiquvchi shovqinni kamaytirish QMQ 2.01.08-19 “Shovqindan himoya” talablariga muvofiq amalga oshiriladi.

17. Toʻquv va ipni pishitish sexlarida qoʻllaniladigan dastgoh va mashinalar elastik materialdan tayyorlangan maxsus fundamentlarga oʻrnatilgan boʻlishi lozim.

5-bob. Shaxsiy himoya vositalariga talablar

18. Shoyi toʻqish korxonalari xodimlari ishlab chiqarish jarayonida quyidagi shaxsiy himoya vositalaridan foydalanishi zarur:

nafas olish aʼzolari uchun shaxsiy himoya vositalari — har xil turdagi mato niqoblar, bintlar, respiratorlar;

umumiy sanoat ifloslanishidan himoya qilish uchun mato roʻmollar, xalatlar, koʻylaklar, bluzkalar, fartuklar, yubkalar va boshqalar;

boʻyash joylarida taʼsir qiluvchi kimyoviy moddalaridan himoya qiluvchi maxsus poyabzallar — rezina etiklar, botinkalar, kalishlar, shippaklar;

eshitish organlari uchun shaxsiy himoya vositalari — quloq suprasini yopib turuvchi quloqchinlar yoki tashqi eshitish kanali uchun maxsus paxtalar.

19. Texnologik jarayon natijasida anilin parlari yoki aerozollari ajralib chiqishi kuzatilsa va jarayonni avtomatlashtirish imkoni boʻlmasa, “A-R2” tipidagi (zarrachalar, organik parlar va gazlaridan himoyalovchi kombinirlangan filtri mavjud) protivogazdan foydalanilishi lozim.

Bunda, texnologik jarayon natijasida uksus kislotasi parlari ajralishi kuzatilsa, “E” tipidagi (kislotalarning gazlaridan himoya qiluvchi), “AVEK” tipidagi (parlar va gazlardan himoyalovchi kombinirlangan filtri mavjud) yoki “AVEK-R2” tipidagi (zarrachalar, organik parlar va gazlardan himoyalovchi kombinatsion filtri mavjud) protivogazlardan foydalaniladi.

20. Boʻyash va pardozlash boʻlimlarida zaharli moddalarni zaharli taʼsiri kam boʻlgan moddalar bilan almashtirish SanQvaN 0294-11 “Ish zonasi havosidagi zararli moddalarning ruxsat etilgan konsentratsiyalari (REK) gigiyenik normativlari” talablariga muvofiq amalga oshirilishi zarur.

21. Mazkur sanitariya qoidalarini ishlab chiquvchilar roʻyxati 4-ilovada keltirilgan.

Shoyi toʻqish korxonalari uchun gigiyena talablariga 1-ILOVA

Aholi yashaydigan hududlar atmosfera havosida shoyi toʻqish korxonalari tomonidan tashlanadigan zararli moddalarning ruxsat etilgan miqdori (REM)

Anilin (xavflilik sinfi — 2)

REM maksimal-bir marotabalik — 0,05 mg/m3

REM kunlik — 0,04 mg/m3

REM oylik — 0,035 mg/m3

REM yillik — 0,03 mg/m3

Sirka kislotasi (xavflilik sinfi — 3)

REM maksimal-bir marotabalik — 0,2 mg/m3

REM kunlik — 0,012 mg/m3

REM oylik — 0,08 mg/m3

REM yillik — 0,06 mg/m3

Shoyi toʻqish korxonalari uchun gigiyena talablariga 2-ILOVA

Shoyi toʻqish korxonalaridagi zararli ishlab chiqarish omillari roʻyxati

Ishlab chiqarish omillari Kattalik (ruxsat etilgan miqdor) Aniqlash usuli 1. Shoyi changi 6,0 mg/m3 Ish joyi havosidagi chang darajasi elektroaspirator yordamida tarozi orqali (gravimetrik usulda) aniqlanadi. Bunda AFA-V (“V” tipidagi aerozolli filtr analitik) foydalanish tavsiya qilinadi va namuna olish vaqti kamida 10 daqiqa, havo aspiratsiyasi hajmi kamida 20 l/min boʻlishi kerak. Filtrdan oʻtgan havodagi chang miqdori mg/m3larda hisoblab chiqiladi: X = (K2-K1):V0= mg/m3, yaʼni: X — chang konsentratsiyasi K1 — namuna olinguncha boʻlgan filtr vazni K2 — namuna olingandan keyingi filtr vazni V0 — oʻrtacha sharoitda havo hajmi (havo harorati 20°C, barometrik bosim 760 mm. simob ust.). 2. Anilin 0,1mg/m3 Anilinni aniqlash indofenolni (O = C6N4 = № C6N4ON) hosil boʻlishiga asoslangan, yaʼni anilin va fenolni birgalikda oksidlanishi natijasida hosil boʻluvchi koʻk rangdagi eritma kolorimetrik aniqlanadi. 1 m3havoda (X) anilin miqdori quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi: X = (a·v) : (b·Vo), bunda a — tahlil qilinayotgan eritma hajmida topilgan moddalarning miqdori, mkg larda; b — tahlil uchun olingan eritma hajmi, ml larda; v — barcha namunalardagi suyuqlik hajmi, ml larda; Vo — normal sharoitlarga keltirilgan, tahlil uchun olingan litrdagi havo hajmi. 3. Sirka kislotasi parlari 5,0 mg/m3 Ishchi zona havosida sirka kislotasi parlarini aniqlash xromatografiya usulida (qogʻozda kamayib boradigan usul) amalga oshiriladi. Havodagi sirka kislotasi qattiq sorbentda (singdiruvchi modda) yigʻiladi. Xromatografning parlovchi boʻlimida sorbentdan sirka kislotasi ajratib olinib, miqdori aniqlanadi. 4. Shovqin 80 dB Ish joylaridagi shovqin darajasi quyidagi normativ hujjatlar boʻyicha baholanadi: GOST ISO 9612-2016-son “Insonlarga taʼsirini baholash uchun shovqinni oʻlchash” davlatlararo standarti; SanQvaN 0325-16-son “Ish joylarida ruxsat etilgan shovqin darajasi boʻyicha sanitariya normalari” sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari. 5. Umumiy tebranish 92 dB Ish joylarida umumiy tebranish darajalari chastotali tahlil uslubida aniqlanadi, umumiy tebranish integral chastotali usuli orqali oʻtkaziladi, bunda tebranish davomiyligi va tebranish dozasi hisobga olinishi lozim. Tebranishning haqqoniy holatini gigiyenik baholash SanQvaN 0326-16-son “Ish joylaridagi umumiy va lokal tebranishlarning sanitariya normalari” sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga muvofiq oʻtkaziladi. 6. Mikroiqlim Yilning sovuq davridahavo harorati 15 — 21°C, nisbiy namlik 40 — 60 foiz, havo harakati 0,4 m/sekunddan kam emas; Yilning iliq davrida havo harorati 21 — 29°C, nisbiy namlik 40 — 60 foiz, havo harakati 0,4 — 0,7 m/sekund Ish joylaridagi mikroiqlimni gigi�nik baholash SanQvaN 0324-16-son “Ishlab chiqarish korxonalari mikroiqlimining sanitariya-gigiyenik normalari” sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga asosan amalga oshiriladi. Assman aspiratsion psixrometri yordamida havo harorati va nisbiy namlikni oʻlchash, havo harakati tezligi — anemometr yordamida, nurli issiqlik — inspeksion aktinometr yordamida oʻlchanadi. Mikroiqlim sharoitlarini baholash ish boshlanishida, tushlik tanaffusidan oldin va ish kuni oxirida oʻtkaziladi.

Shoyi toʻqish korxonalari uchun gigiyena talablariga 3-ILOVA

Shoyi toʻqish korxonalari uchun yoritilganlik normalari

Texnologik operatsiya nomlari Koʻrish ishining razryadi va razryad turkumi Sunʼiy yoritilganlik Tabiiy yoritilganlik Aralash yoritilganlik Lyuksda % % murakkab yoritish tizimida umumiy yoritish tizimida yuqoridan yoritishda yon tomondan yoritishda yuqoridan yoritishda yon tomondan yoritishda 1. Xom shoyini ivitish VI - 200 2,0 0,5 1,0 0,6 2. Xom shoyini olib gʻaltaklarga qayta oʻrash II “v” 2000 500 7,0 2,5 4,2 1,5 3. Bir necha xil iplarni pishitib turgan holda biriktirib, bir xil qilib gʻaltakka oʻrash II “v” 2000 500 7,0 2,5 4,2 1,5 4. Ipni pishitish II “v” 2000 500 7,0 2,5 4,2 1,5 5. Pishitilgan ipni qayta oʻrash II “g” 1000 300 7,0 2,5 4,2 1,5 6. Iplarni tsentrifugada siqish VI - 200 2,0 0,5 1,0 0,6 7. Kalava iplarni gʻaltaklarga qayta oʻrash II “g” 1000 300 7,0 2,5 4,2 1,5 8. Tanda qoʻyish (libitovka qilish) IV “v” 400 200 4,0 1,5 2,4 0,9 9. Libitlarni boʻyash VI - 200 2,0 0,5 1,0 0,6 10. Proborka qilish II “v” 2000 500 7,0 2,5 4,2 1,5 11. Toʻqish II “v” 2000 500 7,0 2,5 4,2 1,5 12. Konstruktorlik ishi VI - 200 2,0 0,5 1,0 0,6 13. Qadoqlash, markirovkalash, omborxonalarga joylashtirish VI - 200 2,0 0,5 1,0 0,6

Shoyi toʻqish korxonalari uchun gigiyena talablariga 4-ILOVA

Ishlab chiquvchilar roʻyxati:

A.B. Iskandarov — SGvaKK ITIning katta ilmiy xodimi, tibbiyot fanlari boʻyicha (PhD) falsafa doktori. Taqrizchilar: D.A. Zaredinov — Tibbiyot xodimlarining kasbiy malakasini rivojlantirish markazining “Gigiyena” kafedrasi mudiri, t.f.d., professor; N.R. Samigova — Toshkent tibbiyot akademiyasining “Kommunal gigiyena va mehnat gigiyenasi” kafedrasi dotsenti, t.f.n. A.U. Sadikov — SGvaKK ITIning bosh ilmiy xodimi, t.f.d., professor N.F. Rasulova — Toshkent pediatriya tibbiyot institutining “Jamoat sogʻligʻini saqlash, sogʻliqni saqlashni tashkil etish va boshqarish” kafedrasi dotsenti, t.f.n.