SHNQ 2.09.21-2022 “Yongʻin-qutqaruv depolari va postlari” shaharsozlik normalari va qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida (111-son)

16.06.2022

Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish vazirining

Buyrugʻi

[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2022-yil 19-iyulda hisobga olindi, hisob raqami 97-son]

Oʻzbekiston Respublikasi Shaharsozlik kodeksiga asosan buyuraman:

1. SHNQ 2.09.21-2022 “Yongʻin-qutqaruv depolari va postlari” shaharsozlik normalari va qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. SHNQ 2.09.21-2013 “Yongʻin-qutqaruv depolari va postlari” shaharsozlik normalari va qoidalari oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.

3. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi bilan kelishilgan.

4. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Vazir B. ZAKIROV

Toshkent sh.,

2022-yil 16-iyun,

111-son

Kelishildi:

Favqulodda vaziyatlar vazirining oʻrinbosari A. KULDASHEV

2022-yil 7-iyun

Oʻzbekiston Respublikasi qurilish vazirining 2022-yil 16-iyundagi 111-son buyrugʻigaILOVA

SHNQ 2.09.21-2022 “Yongʻin-qutqaruv depolari va postlari” shaharsozlik normalari va qoidalari

Mazkur shaharsozlik normalari va qoidalari (keyingi oʻrinlarda-SHNQ) yongʻin-qutqaruv depolari va postlari uchun yer maydonlarining ajratilishiga (joylashishiga), hududiga, binolar tarkibiga, xonalarning maydoniga va ularning hajmiy-rejaviy yechimlariga, muhandislik tarmoqlariga hamda butlanishiga boʻlgan talablarni belgilaydi.

Ushbu SHNQ yangi qurilayotgan va rekonstruksiya qilinayotgan yongʻin-qutqaruv depolari hamda postlarini loyihalashga va qurishga tatbiq etiladi.

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Ushbu SHNQ da quyidagi atama va taʼriflardan foydalanilgan:

Nafas olish organlarini himoya qilish apparatlari (keyingi oʻrinlarda-NOOHA) — nafas olish organlarini, yuz sohasini va koʻzlarni yongʻinning xavfli omillaridan himoya qilishga moʻljallangan shaxsiy himoya vositasi;

baland binolar — balandligi 50 m dan yuqori boʻlgan binolar;

Favqulodda vaziyatlar vazirligi garnizoni — muayyan hududda joylashgan Favqulodda vaziyatlar vazirligi tizimidagi ilmiy-tadqiqot va texnik-taʼlim muassasalari, shuningdek idoraviy yongʻin-qutqaruv tuzilmalari (boshqarmalari, boʻlinmalari);

umumiy yotoqxona — oʻquvchilar, talabalar, ishchilar va xizmatchilarni vaqtinchalik yashashi uchun ixtisoslashtirilgan yotoqxonalar (yotoqxonalarda turar-joy xonalari va maishiy-xizmat koʻrsatish xonalari koʻzda tutilishi hamda kichik oilalar uchun xonadon turidagi yotoqxonalar tashkil qilinishi mumkin);

asosiy yongʻin-qutqaruv avtomobili — yongʻin sodir boʻlgan joyga yoki yongʻin oʻchogʻiga shaxsiy tarkibni, yongʻin oʻchirish uskunalarini va oʻt oʻchirish vositalarini yetkazib berishga xizmat qiluvchi avtomobil;

yongʻin oʻchirish gidranti — yongʻin oʻchirish uchun suv quvurlari tarmogʻidan suv olishga moʻljallangan qurilma;

yongʻin-qutqaruv deposi va posti — yongʻin-qutqaruv boʻlinmalariga yuklatilgan vazifalarni bajarish uchun yongʻin-qutqaruv texnikalarini saqlash va ularga texnik xizmat koʻrsatish, shaxsiy tarkibning joylashuvi uchun xizmat xonalari, favqulodda vaziyatlar toʻgʻrisida kelib tushgan xabarlarni qabul qilish xonasi, texnik va yordamchi xonalardan tashkil topgan obyekt;

yongʻin-qutqaruv texnikasi — yongʻinning oldini olish, tarqalishini cheklash, oʻchirish, odamlar va moddiy boyliklarni yongʻindan himoya qilish uchun moʻljallangan texnik vositalar;

binoning olovbardoshlik darajasi — qurilish konstruksiyalarining olovbardoshlik va yongʻindan xavflilik koʻrsatkichlari bilan belgilanadigan obyektning tasnifiy xususiyatlari;

oʻquv minorasi — maxsus jihozlangan maydonchaga oʻrnatilgan hamda mashgʻulot va musobaqalar oʻtkazishga moʻljallangan alohida turuvchi baland inshoot.

2. Yongʻin-qutqaruv depolari hamda postlarining loyiha hujjatlari amaldagi shaharsozlik normalari va qoidalariga mos boʻlishi kerak.

3. Aholi punktlarida joylashtiriladigan yongʻin-qutqaruv depolari va postlarining turi, asosiy yongʻin-qutqaruv avtomobillarining soni SHNQ 2.07.01-23 va ushbu SHNQ talablari asosida belgilanadi.

Izoh: aholi punktlarida:

aholisi soni 1 000 nafargacha boʻlganda, II turdagi yongʻin-qutqaruv posti;

aholisi soni 500 nafargacha boʻlganda, III turdagi yongʻin-qutqaruv posti joylashtirishga ruxsat etiladi.

Ishlab chiqarish hamda yongʻin va portlash xavfi yuqori boʻlgan obyektlar hududida yongʻin-qutqaruv depolari va postlarini joylashtirish SHNQ 2.09.17-21 va QMQ 2.09.01-19 talablari asosida amalga oshiriladi.

Yongʻin-qutqaruv depolari va postlari, kelajakda aholi punktlari hududlarini oʻzgarishi va demografik oʻsish prognozini hisobga olgan holda joylashtiriladi.

4. Aholi punktlaridagi yongʻin-qutqaruv depolari jamlanishiga qarab (navbatchilikdagi asosiy yongʻin-qutqaruv avtomobillarining zaruriy soni, xonalar tarkibi va ularning maydoni) quyidagi turlarga boʻlinadi:

I tur — 6 va undan ortiq asosiy yongʻin-qutqaruv avtomobillariga moʻljallangan yongʻin-qutqaruv depolari;

II tur — 2 tadan 6 tagacha asosiy yongʻin-qutqaruv avtomobillariga moʻljallangan yongʻin-qutqaruv depolari;

V tur — 2 va 4 ta asosiy yongʻin-qutqaruv avtomobillariga moʻljallangan.

Aholi punktlarini himoya qilish boʻyicha postlarning turi mazkur SHNQ ning 11-bobida keltirilgan.

5. Korxonalarni yongʻindan muhofaza qiluvchi yongʻin-qutqaruv depolari quyidagi turlarga boʻlinadi:

III tur — 6 va undan ortiq asosiy yongʻin-qutqaruv avtomobillariga moʻljallangan yongʻin-qutqaruv depolari;

IV tur — 2 tadan 6 tagacha asosiy yongʻin-qutqaruv avtomobillariga moʻljallangan yongʻin-qutqaruv depolari.

Korxonalarning yongʻin-qutqaruv postlari turlari mazkur SHNQ ning 11-bobida keltirilgan.

6. Korxonalardagi yongʻin-qutqaruv depolari va postlarining turi hamda ulardagi asosiy, maxsus hamda yordamchi yongʻin-qutqaruv avtomobillarining soni loyiha topshirigʻiga asosan belgilanadi.

7. Yongʻin-qutqaruv depolari va postlarida asosiy yongʻin-qutqaruv avtomobillarining 100 foizli zaxirasi nazarda tutiladi.

8. Maxsus yongʻin-qutqaruv avtomobillarining zaruriy soni quyidagi 1-jadvalga muvofiq qabul qilinadi:

1-jadval

Maxsus yongin-qutqaruv avtomobillari nomi Shaharda (aholi punktida)gi aholi soni, ming kishi 50 gacha 50 — 100 100 — 350 350 — 700 700 — 1250 1250 — 2000 2000 dan koʻp Avtonarvon va avtokoʻtargichlar 1* 2 3 4 — 6 7-8 8 — 11 ** Gaz-tutundan himoyalash xizmatining avtomobillari - - - 1 2 3 4 Aloqa va yoritish avtomobillari - - - - 1 2 3

* 4 va undan koʻp qavatli binolar mavjud boʻlganida;

** maʼmuriy tumanlar soniga qarab bitta tumanga bitta avtonarvon yoki avtokoʻtargich hisobidan kelib chiqib aniqlanadi.

Izoh:

1. Jadvalda keltirilmagan aniq maqsadlar uchun belgilangan maxsus yongʻin-qutqaruv avtomobillarining soni himoyalanayotgan hududdagi obyektlarni inobatga olgan holda aniqlanadi;

2. Garnizondagi mavjud maxsus yongʻin-qutqaruv avtomobillarining 50 foizli zaxirasi nazarda tutilishi lozim;

3. Respublika ahamiyatiga ega shaharlar, mintaqaviy va yirik sanoat markazlarining Favqulodda vaziyatlar vazirligi (keyingi oʻrinlarda-FVV) garnizonlarida gaz va tutundan himoya qilish xizmati, aloqa va yoritish avtomobillari boʻlishi lozim;

4. Himoyalanayotgan hududda baland binolar mavjud boʻlgan taqdirda, ularning balandligidan kelib chiqib yongʻin-qutqaruv avtonarvoni va/yoki avtokoʻtargichlari nazarda tutilishi lozim.

9. FVV ning hududiy garnizonlaridagi asosiy, maxsus va yordamchi yongʻin-qutqaruv avtomobillari hamda aloqa vositalarining sonidan kelib chiqib texnik xizmat koʻrsatish boʻlinmalari quyidagicha tashkil etiladi:

10 dan 50 gacha — yongʻin-qutqaruv avtomobillariga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha alohida postlar;

50 dan 200 gacha — yongʻin-qutqaruv avtomobillariga texnik xizmat koʻrsatish qismlari;

navbatchilikda 4 va undan ortiq maxsus yongʻin-qutqaruv avtomobillari boʻlganida — maxsus yongʻin-qutqaruv avtomobillariga texnik xizmat koʻrsatish qismlari;

15 va undan ortiq yongʻin-qutqaruv qismlari boʻlganida — xoʻjalik transport texnikalariga texnik xizmat koʻrsatish qismlari;

aloqa vositalarining soni 2000 va undan ortiq boʻlganida — aloqa vositalarini taʼmirlash va texnik xizmat koʻrsatish qismlari;

maxsus yongʻin-qutqaruv avtomobillarining soni 200 va undan ortiq, shuningdek garnizonda 3 ta turli texnik xizmat koʻrsatish qismlari boʻlganida — texnik xizmat koʻrsatish otryadlari;

maxsus yongʻin-qutqaruv avtomobillarining soni 100 va undan ortiq boʻlganida — texnik xizmat koʻrsatish otryadlari (qismlari) qoshida diagnostika stansiyasi.

10. Mazkur SHNQning 9-bandida keltirilgan texnik xizmat koʻrsatish boʻlinmalari uchun yongʻin-qutqaruv depolari binolarining loyiha hujjatlari loyiha topshirigʻiga asosan ishlab chiqiladi.

2-bob. Yongʻin-qutqaruv depolarining yer uchastkalari va joylashuviga boʻlgan talablar

11. Yongʻin-qutqaruv depolari magistral koʻchalarga yoki umumshahar ahamiyatiga ega yoʻllarga toʻgʻridan-toʻgʻri chiqish imkoniyati boʻlgan mustaqil hamda imkon qadar burchakdagi yer uchastkalarida joylashtirilishi kerak.

12. Yongʻin-qutqaruv deposining uchastka chegarasidan jamoat va turar joy binolarigacha boʻlgan oraliq masofa 15 m dan, maktabgacha, taʼlim va sogʻliqni saqlash muassasalarining yer uchastkalari chegaralarigacha esa 30 m dan kam boʻlmasligi zarur.

Yongʻin-qutqaruv deposidan yongʻin va portlash xavfi mavjud boʻlgan obyektlargacha boʻlgan oraliq masofa amaldagi shaharsozlik normalari va qoidalari hamda idoraviy qurilish normalari talablariga muvofiq qabul qilinadi.

13. Yongʻin-qutqaruv deposi yongʻin-qutqaruv avtomobillarini chiqish joyidan qizil chiziqqacha kamida 15 m oraliq masofa qoldirib joylashtirilishi kerak, shuningdek II, IV, V turdagi yongʻin-qutqaruv depolari uchun koʻrsatilgan oraliq masofa 10 m gacha qisqartirilishi mumkin. Yongʻin-qutqaruv avtomobillarining chiqish joyidan qizil chiziq tomonga 2ºdan 6ºgacha nishablik boʻlishi kerak.

14. Yongʻin-qutqaruv depolarining yer maydonlari ularning turiga bogʻliq ravishda quyidagi 2-jadval boʻyicha qabul qilinadi, shuningdek asoslangan hollarda yer maydonlari kengaytirilishiga yoʻl qoʻyiladi.

2-jadval

15. Yongʻin-qutqaruv deposining hududi ishlab chiqarish, oʻquv-sport va turar joy zonalariga boʻlinadi.

16. Ishlab chiqarish hududida yongʻin-qutqaruv deposi, zaxira texnikalar uchun yopiq garaj-saqlash joyi, ombor binolari va tozalash inshootlari joylashtiriladi.

17. Yongʻin-qutqaruv deposining oʻquv-sport zonasida oʻquv minorasi, yuz metrli toʻsiqli yoʻlak, yer osti rezervuari, suv hovuzi, yongʻin oʻchirish gidranti va avtomobillar turish joyi hamda mazkur SHNQ ning 3-jadvalida koʻrsatilgan sport inshootlari joylashtiriladi.

18. Turar joy zonasida turar joy binolari (xodim va xizmatchilar uchun xonadonlar yoki umumiy yotoqxona), dam olish maydonchalari va bolalar oʻyingohi joylashtiriladi.

Turar joy binosini yongʻin-qutqaruv deposiga yondosh qilib qurilishiga binolar oraligʻida yongʻinga qarshi devorni oʻrnatish sharti bilan ruxsat etiladi, bunda turar joy binosiga kirish yoʻli izolyatsiya qilingan boʻlishi va yongʻin oʻchirish texnikasi joylashgan bino va inshootlardan 15 m dan kam boʻlmagan masofada joylashtirilishi kerak.

Turar joy binosini loyihalashda SHNQ 2.08.01-24 talablariga amal qilinadi.

19. Yongʻin-qutqaruv deposi hududidagi bino va inshootlar oraligʻidagi masofalar amaldagi shaharsozlik normalari va qoidalariga muvofiq boʻlishi lozim.

20. Yongʻin-qutqaruv deposi hududidagi koʻkalamzorlashtirilgan yer uchastkasining maydoni hudud umumiy maydonining 15 foizidan kam boʻlmasligi kerak.

21. Yongʻin-qutqaruv deposining hududi ikkita kirish (chiqish) yoʻliga ega boʻlishi lozim. Kirish (chiqish) darvozalarining eni 4,5 m dan kam boʻlmasligi, balandligi esa loyiha topshirigʻiga binoan va yongʻin-qutqaruv avtomobillari balandligini hisobga olgan holda boʻlishi kerak. Darvozalarning ochilib-yopilishini ham avtomatik tarzda, ham qoʻlda bajarish koʻzda tutilishi lozim. Kirish darvozalari oldida taranga qarshi qurilma oʻrnatishini nazarda tutish kerak.

Asoslangan hollarda, IV va V turdagi yongʻin-qutqaruv depolari uchun bitta kirish (chiqish) darvozasi oʻrnatilishi mumkin.

22. Yongʻin-qutqaruv deposining hududi depo hududiga ruxsatsiz kirish holatlarini istisno qiluvchi maxsus qurilma, balandligi 2,5 m dan kam boʻlmagan yopiq devor bilan oʻralgan boʻlishi kerak.

23. Yongʻin-qutqaruv deposi hududi tunda yoritilishi lozim.

24. Yongʻin-qutqaruv deposi hududidagi yoʻl va maydonchalar qattiq qoplamali boʻlishi kerak.

25. Yongʻin-qutqaruv deposining chiqish maydoni qarshisidagi koʻcha va piyodalar yoʻli yongʻin-qutqaruv avtomobillari xavf-xatar signali bilan depo hududidan chiqayotgan vaqtida transport va piyodalar harakatini toʻxtatish uchun svetofor bilan jihozlanishi lozim. Svetoforni yoqish va oʻchirish yongʻin-qutqaruv deposining aloqa xonasidagi boshqaruv pulti orqali amalga oshirilishi kerak.

3-bob. Yongʻin-qutqaruv deposi bino va inshootlarining maydonlari va tarkibiga boʻlgan talablar

26. Yongʻin-qutqaruv deposi hududidagi bino va inshootlarning maydoni va tarkibi mazkur SHNQ ning 3-jadvaliga muvofiq qabul qilinadi.

27. I va III turdagi yongʻin-qutqaruv depolari hududida loyiha topshirigʻiga asosan mazkur SHNQ ning 4-jadvaliga muvofiq obyektlar joylashtiriladi.

3-jadval

T.r.Inshootlarning nomlanishiMaydon, m2Yongʻin-qutqaruv deposining turiIIIIIIIVVDepoda navbatchilikdagi asosiy yongʻin-qutqaruv avtomobillarining soni, dona12108664212108664242 1.Koʻchadan alohida kirish yoʻliga ega fuqarolarni qabul qilish xonasi bilan nazorat-oʻtkazish punkti36363634343232-------32322.Yashash xonalari bilan (yashash xonalarisiz) yongʻin oʻchirish deposiMazkur SHNQ ning 5-jadvali 7-bandi boʻyicha qabul qilinadi3.Turar joy binosi (xizmat kvartiralari yoki umumiy yotoqxona) xonalarining soni:Xonalarning maydoni va balandligi SHNQ 2.08.01-24 talablariga muvofiq belgilanadia)bir xonali44443321------11b)ikki xonali5533321-------11v)uch xonali111111g)shaxsiy tarkib uchun umumiy yotoqxona60504030204.Oʻquv-mashgʻulot majmuasi:a)sport zali yordamchi xonalari bilan580580320320b)100 metrlik toʻsiqlar yoʻlagi uchun maydon550550550550550550550550550550550550550550550550v)50 m3 sigʻimli yer osti suv rezevuari va avtomobillar turar maydoni bilan yongʻin oʻchirish gidranti210210210210210150752102102102102101507515075g)oʻquv minorasi (10 x 50), yongʻin oʻchirish yenglarini quritish qurilmasi bilan540540540540540250250540540540540540250250250250d)basketbol yoki mini futbol uchun maydoncha612612e)voleybol maydonchasi--360360360360-360360360360360360-360-j)navbatchi smena uchun dam olish maydonchasi605550454540206055504545402040205.Zaxiradagi avtomobillar uchun yopiq garajbir avtomobil uchun 50 m2 hisobidan6.Omborlar:a)yongʻinga qarshi uskunalar va xoʻjalik anjomlari saqlanadigan60606050504020606060505040204020b)yongʻin oʻchirish vositalari (kukun, koʻpik hosil qiluvchi modda va h.k.) saqlanadigan2402002001601208040240200200160120804080407.Avtomobillarga yoqilgʻi quyish stansiyasi yoqilgʻi-moylash ombori bilanmaydoni amaldagi shaharsozlik normalari va qoidalariga hamda loyiha topshirigʻiga asosan aniqlanadi8.Avtomobillarni yuvish uchun estakada va tozalash inshootlarimaydoni amaldagi shaharsozlik normalari va qoidalariga va loyiha topshirigʻiga asosan aniqlanadi9.Maʼmuriy bino:a)boʻlim (boʻlinma) boshligʻining xonasi18181818181818-------1818b)otryad komandirining xonasi1616161616161616161616161616--v)otryad komandirining shaxsiy tarkib bilan ishlash boʻyicha oʻrinbosarining (yordamchisi) xonasi1414141414141414141414141414--g)arxiv20202020181818161616161414141414d)kotibiyat(qabulxona)12121212101010121212121010101010e)kutubxona20202020181818161616161414141414j)profilaktika katta inspektorining xonasi12121212101010121212121010101010z)profilaktika inspektorlari (instruktorlari) xonasiinspektorlar tarkibining 100 foizidan kelib chiqib bir xodim uchun 8 m2 hisobidani)fuqarolar (korxona ishchilari)ga yoʻriqnoma berish xonasi40404040303030404040403030303030k)daliliy ashyolarni saqlash xonasi8888888888888888l)dam olish xonasixodimlar tarkibining 50 foizidan kelib chiqib bir xodim uchun 4,5 m2 hisobidan m)hojatxona, yuvinish uchun dushxona bilanmaydoni amaldagi shaharsozlik normalari va qoidalariga va loyiha topshirigʻiga asosan aniqlanadi10.Yozgi oshxona, ovqatlanish uchun joyi bilannavbatchilikdagi 75 foiz shaxsiy tarkib sonidan kelib chiqib bir xodim uchun 1,4 m2 hisobidan11.Shaxsiy avtotransportlar turar joyimaydoni amaldagi shaharsozlik normalari va qoidalariga va loyiha topshirigʻiga asosan aniqlanadi12.Chiqindi konteynerlari uchun maydoncha13.Himoya inshootlarimaydon amaldagi shaharsozlik normalari va qoidalari asosida FVV bilan kelishilgan holda aniqlanadi

Izoh: Agar korxonani muhofaza qiluvchi boʻlinma shahar (tuman) va aholi punktlari hududidagi yongʻinlarni oʻchirish va profilaktikasi uchun jalb qilinadigan boʻlsa, ushbu boʻlinmaning yongʻin-qutqaruv deposi hududida maydoni 32 m2 boʻlgan fuqarolarni qabul qilish xonasi va koʻchadan alohida kirish eshigiga ega nazorat-oʻtkazish punkti koʻzda tutilishi kerak.

4-jadval

T.r. Bino va inshootlarning nomlanishi Maydoni, m2 1. Oʻquv markazi (punkti) 5000 — 2500 2. Texnik xizmat otryadi (qismi, posti) 10000 — 4500 3. Yongʻin oʻchirish tayanch punkti 15000 — 5000 4. Ilgʻor tajriba va bilimlarni targʻib etish markazi 2000 — 1000 5. Sinov poligoni* 20000 — 10000 6. YOXvaFV ITI 400 — 200 7. Gaz-tutundan himoyalash xizmati (keyingi oʻrinlarda-GTHX) mashgʻulot markazi (tutun kamerasi, issiqlik-tutun kamerasi) 330 8. Ruhiy tayyorlash yoʻlagi (110x10 m) 1100 9. Yongʻin estafetasi uchun sport maydonchasi (180x80 m) 1440 10. Amaliy sport turlari va jismoniy tayyorgarlik uchun yopiq sport majmuasi 5000 — 2000

*Izoh: Sinov poligoni odatda shahardan tashqarida quriladi.

4-bob. Yongʻin-qutqaruv depolari binolarining hajmiy-rejali va konstruktiv yechimlariga boʻlgan talablar

28. Yongʻin-qutqaruv deposini loyihalashtirishda olovbardoshlik darajasi II dan kam boʻlmasligi kerak. V turga mansub yongʻin-qutqaruv depolari uchun texnik-iqtisodiy asoslar mavjud boʻlgan hollarda yongʻin-qutqaruv depo binosini olovbardoshlik darajasi III boʻlgan bir qavatli qilib loyihalashtirishga ruxsat etiladi.

29. Yongʻin-qutqaruv deposiga markaziy kirish yoʻli binoning old tomonidan rejalashtirilishi lozim.

30. Shaxsiy tarkibning yongʻin oʻchirish texnikasi joylashgan bino

va inshootlar yoʻnalishida harakatlanish yoʻlida toʻsiqlar, zinapoyalar, shuningdek yuqorida chiqib turgan konstruksiya va uskunalarning qismlari hamda xona poli oraligʻidagi masofa 2,2 m dan kam boʻlmasligi lozim.

31. Yongʻin xavfidan xabardor qilingan navbatchilikdagi shaxsiy tarkibni harakatlanish yoʻlidagi yoʻlaklarning kengligi 1,8 m dan kam boʻlmasligi kerak.

32. Bino xonalarining balandligini poldan shiftgacha kamida 3 m qilib qabul qilish kerak. Yongʻin-qutqarish texnikalari saqlanadigan binolar va yuvish xonalarining balandligi yongʻin-qutqaruv avtomobilining turiga bogʻliq holda loyiha topshirigʻiga asosan belgilanadi.

Biroq, xonada saqlanayotgan eng baland avtomobil bilan shiftdagi kommunikatsiyalar oraligʻi 0,2 m dan kam boʻlmasligi kerak.

33. Yongʻin-qutqaruv deposining aloqa xonasini yongʻin oʻchirish texnikalari saqlanadigan xonadan oʻng tomonda, texnik xizmat koʻrsatish postini esa yongʻin oʻchirish texnikalari xonasidan chap tomonda joylashtirish lozim.

34. Aloqa punkti tabiiy yoritilishi va yongʻin oʻchirish texnikalari xonasi bilan yonma-yon joylashtirilishi zarur. Ushbu xonalar oraligʻidagi devorga poldan 1 m balandlikda 1,2 x 1,5 m oʻlchamli deraza oʻrnatilib, yoʻl varaqalarini berish uchun moslama bilan jihozlanadi. Aloqa punktidan yongʻin oʻchirish texnikalari xonasiga toʻgʻridan-toʻgʻri chiqishga yoʻl qoʻyilmaydi.

35. Aloqa punktining akkumulyatorlar saqlanadigan boʻlmasini alohida xonada aloqa punkti xonasiga yonma-yon joylashtirish kerak. Bu boʻlmaga kirish tambur orqali amalga oshiriladi.

36. Texnik xizmat koʻrsatish va yongʻin oʻchirish yenglar saqlash xonalari tabiiy yoritilishi lozim.

37. NOOHA ni yuvish va quritish xonasining devorlari keramik plitkalar bilan qoplanadi.

38. Navbatchilikdagi smenaning dam olish xonasi yongʻin oʻchirish texnikalari turgan xona (garaj) devorining orqa tomonida joylashtirilishi va xonadan garajga chiqish uchun har bir avtomobil uchun oʻlchami 1,6 x 2,2 m ikki tabaqali eshiklar oʻrnatilishi kerak.

39. Oʻquv sinfi va navbatchi smena boshligʻining xonasi navbatchi smena xonalari yoniga joylashtirilishi kerak.

5-bob. Yongʻin-qutqaruv deposining tarkibi va bino-inshootlarining maydoniga boʻlgan talablar

40. Yongʻin-qutqaruv deposining binolaridagi xonalar tarkibi va ularning maydonlari mazkur SHNQ ning 5-jadvali boʻyicha qabul qilinishi kerak.

41. Ixtisoslashtirilgan boʻlimlar uchun xonalarning tarkibi va maydoni loyiha topshirigʻida belgilanadi.

5-jadval

t.s.Inshootlarning nomlanishiMaydoni, m2Yongʻin-qutqaruv deposining turiIIIIIIIVVdepoda navbatchilikda turgan yongʻin oʻchirish avtomobillarining soni, dona121086642121086642421.Yongʻin oʻchirish texnikalari va texnik xizmat koʻrsatish xonasi (garaj):a)yongʻin oʻchirish texnikalari xonasi (garaj)860720580440370210708607205804403702107017570b)koʻrikdan oʻtkazish chuqurchasi bilan taʼminlangan texnik xizmat koʻrsatish posti90909090909070909090909090707070v)ustaxona303030252520-303030252520-20-g)ehtiyot qismlar va asbob-anjomlar omborxonasi202015151010-202015151010-10-d)yuvish posti9090909090--9090909090----e)harakatlanish xavfsizligi xonasi2020181515--2020151515----j)katta texnik xonasi20201815151010202015151510101010z)akkumulyatorga texnik xizmat koʻrsatish va qayta quvvatlantirish xonasi88888668888868662.Aloqa punkti:a)radioaloqachi xonasi20181815151512302525201515121512b)apparatlar xonasi15151512121210151515121212101210v)akkumulyatorlar xonasi12121210108812121210108888g)hojatxona va dushxona bilan jihozlangan xodimlar xonasi101010101088101010101088883.Yongʻin oʻchirish yenglari uchastkasi:a)yenglarni taʼmirlash xonasi45453530252010454035302520101210b)yenglarni saqlash xonasi45453530252010454035302520101210v)quritish xona303025252018163030252520181618164.GTHX ning nazorat posti:NOOHA ini tekshirish va saqlash xonasi353025205030203530252050302030205.Xizmat xonalari:a)qism boshligʻi xonasi18181818181818181818181818181818b)qism boshligʻi oʻrinbosarining xonasi16161616161616161616161616161616v)navbatchi smena boshligʻi xonasi14141414141414141414141414141414g)oʻquv sinfinavbatchi smena sonining 100 foiz hisobidan, xodimga 2,5 m2 d)maʼnaviyat-maʼrifat ishlarini oʻtkazish uchun xonanavbatchi smena sonining 100 foiz hisobidan, xodimga 2,5 m2 e)ruhiy yengillashish xonasi303030303030-303030303030---j)majlislar zalibarcha shaxsiy tarkib sonining 100 foiz hisobidan, xodimga 1,6 m2 z)majlislar oldi xonasi1212121212--1212121212----i)navbatchi smena dam olish xonasinavbatchi smena sonining 100 foiz hisobidan, xodimga 4,5 m2 6.Yordamchi xonalar:b)garderobxonabarcha navbatchi smena shaxsiy tarkib sonining 100 foiz hisobidan, xodimga 1 m2 v)termokamera1010888--1010888----g)dushxona, hojatxonasi bilanbarcha navbatchi smena shaxsiy tarkib sonining 100% hisobidan, xodimga 1 m2 d)ovqatlanish xonasinavbatchi smena sonining 75 foiz hisobidan, xodimga 1,4 m2 e)oshxona20161412101010201614121010101010j)mol-mulk omborxonasi, komendant xonasi bilan55454030251812554540302518121812z)sport zali28016080454040402801608045404040--i)jamoat tashkilotlari xonasi2020202020--2020202020----7.Xizmat kvartiralari:Maydoni va balandligini SHNQ 2.08.01-24 boʻyicha qabul qilish lozima)bir xonali44443321------11b)ikki xonali5533321-------11v)uch xonali111111----------8.Shaxsiy tarkib uchun umumiy yotoqxona6050403020-----------

Izohlar:

1. Navbatchi smenadagi 1 ta yongʻin oʻchirish avtomobilida xodimlarning hisobiy soni — 7 kishi;

2. 6 va undan ortiq asosiy yongʻin oʻchirish avtomobillari boʻlgan yongʻin oʻchirish deposida markaziy dispetcherlik xizmati (MDX)ni, yongʻin xavfsizligi otryadini, oʻquv punktini, GTHX bazasini, yongʻin oʻchirish yenglari postini, kinoproyeksiya xonasi mavjud konferensiya zalini joylashtirilishiga ruxsat etiladi. Ushbu xonalarning maydoni mazkur SHNQ ning 6-jadvali boʻyicha qabul qilinishi lozim.

3. Yongʻin oʻchirish deposining alohida isitiladigan xonasida koʻpik hosil qiluvchi moddaning 3 karrali zaxirasi sigʻadigan sigʻimlar oʻrnatilishi mumkin.

4. Agar oʻquv-mashgʻulot kompleksining tarkibida sport zali mavjud boʻlsa, u holda yongʻin oʻchirish deposi uchun alohida sport zal boʻlishi talab etilmaydi.

6-jadval

T.r. Xonalar tarkibi Maydon, m2, xizmat koʻrsatiladigan yongʻin oʻchirish depolarining soni quyidagicha boʻlganida 10 va undan ortiq 9 — 5 4 va undan kam 1. Yongʻin-qutqaruv otryadlarining xonalari 1 ta xodimga 4 m2 dan, 4 tadan 6 tagcha va 3 tadan 5 tagacha xodimlar uchun xonalar 2. Yongʻin oʻchirish yenglari posti: a) yenglarga texnik xizmat koʻrsatish xonasi 220 200 150 b) yenglarni saqlash va berish uchun ombor 60 50 35 v) yordamchi materiallarni saqlash xonasi 12 10 8 g) quritish xonasi 15 12 10 3. GTHX bazasi: a) apparatxona 50 45 35 b) NOOHA taʼmirlash ustaxonasi 30 25 15 v) kislorod va havo toʻldirish stansiyasi 20 15 12 g) ballonlarni sinovdan oʻtkazish xonasi 20 15 16 d) ballonlarni saqlash xonasi 12 10 8 e) regenerativ patronlarni saqlash va qayta toʻldirish xonasi 16 14 12 j) NOOHA yuvish va quritish xonasi 18 18 15 4. MDX: 4.1. Markaziy aloqa punkti: a) operatsiya zali 75 75 izoh b) server xonasi 40 40 izoh v) apparatxona va kross xonasi 30 25 20 g) akkumulyator xonasi 20 20 15 d) agregat xonasi (ATS) 20 20 20 e) radioaloqachi xonasi - 35 20 j) xodimlar xonasi 12 12 8 z) boshliq xonasi 12 10 10 i) aloqa vositalarini taʼmirlash xonasi 15 12 12 k) ombor 8 6 6 4.2. Markaziy radioaloqa punkti: a) apparat xonasi 15 16 izoh b) radioaloqachi xonasi 18 14 10 4.3. Yongʻin oʻchirish navbatchi xizmati: a) tezkor-axborot markazi 18 18 14 b) ishchi xona 12 12 - v) xodimlar xonasi 12 10 8 g) garderobxona 8 6 6 4.4. Videozal va foyeli konferensiya zali Norma boʻyicha qabul qilinadi. Sigʻimi loyiha topshirigʻi bilan aniqlanad?

Izoh. Aholi punktlarida 4 ta va undan kam yongʻin-qutqaruv qismlari joylashtirilganida markaziy yongʻin aloqa punkti qismlarning biridagi aloqa punkti bilan birlashtiriladi.

6-bob. Yongʻin-qutqaruv texnikalarining xonalari (garajlari)ga boʻlgan talablar

42. Garajlar binoning birinchi qavatida joylashtirilishi kerak.

43. Garajga ikki tabaqali sovuq oʻtkazmaydigan oynali metall darvozalar oʻrnatiladi. Darvozalarning kengligi jangovar hisobda turgan yongʻin-qutqaruv avtomobillarining kengligidan 1 m ga katta boʻlishi lozim.

Darvozaning balandligi eng baland avtomobilning eng baland nuqtasidan kamida 0,2 m ga yuqori boʻlishi kerak. Har bir darvoza avtomatik va qoʻlda ochib-yopish zulfinlari, shuningdek oʻz-oʻzidan yopilishini oldini olish uchun fiksatorlar bilan jihozlanishi kerak. Darvozaning yuqori qismi oynaband boʻlib, uning yuzasi darvoza umumiy maydonining 30 foizidan kam boʻlmasligi lozim.

Aloqa punkti tomonidan birinchi darvoza tabaqasigacha 0,7 x 2 m oʻlchamli eshik oʻrnatilishini nazarda tutish kerak. Yongʻin oʻchirish texnikalari xonalarining darvozalari yonida qoʻlda ishga tushiriladigan havo-issiqlik pardalari qurilmalarining oʻrnatilishi loyiha topshirigʻiga muvofiq bajariladi.

44. Garaj bilan yonma-yon joylashgan xonalarning eshiklari garaj tomonga ochilishi kerak.

45. Yongʻin-qutqaruv deposi binosidan chiqish oldidagi yoʻl qoplamasining rejaviy sathi yongʻin oʻchirish texnikalari xonasi polining sathidan 0,15 m ga pastroq boʻlishi lozim. Yongʻin oʻchirish texnikalari xonasi polining sathi yonma-yon joylashgan xonalar polining sathidan kamida 0,05 m ga pastroq qilib loyihalashtirilishi kerak. Yongʻin oʻchirish texnikalari xonasining poli trap va lotoklar tomonga kamida 1° nishablikka ega boʻlishi zarur.

46. Garajning poli nam oʻtkazmaydigan, chidamli va uzoq muddat xizmat qiladigan materiallar bilan qoplanishi lozim. Garaj devorlari pol sathidan 1,8 m balandlikda keramik plitka bilan qoplanadi. Shifti namlikka chidamli boʻyoqlar bilan boʻyalishi zarur.

47. Garaj darvozalari oldida suv yigʻish panjaralari va tindirgichlarni tashkil etish koʻzda tutilishi kerak.

48. Avtomobillar toʻxtash joyining chegaralari qalinligi 0,1 m ni tashkil etuvchi oq rangli chiziqlar bilan belgilanadi. Chiqish joylari bir tomonlamali garajlarda avtomobillarning orqa gʻildiraklariga tirgovuchlar nazarda tutilishi lozim.

Yongʻin-qutqaruv texnikalari xonasi ob-havo sharoitlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar yoziladigan tablo bilan jihozlanishi lozim. Avtomobil harakatlanishi yoʻnalishi boʻyicha darvozalar oraligʻida maxsus kronshteynlarda koʻzgular oʻrnatilishi kerak. Koʻzgularni oʻlchamlari 1,0 x 0,4 m dan kam boʻlmasligi va ular pol sathidan 1,8 m balandlikda oʻrnatilishi lozim.

49. Shaxsiy tarkibning avtomobillar orasidan, shuningdek avtomobillar va yongʻin-qutqaruv texnikalari binosidagi konstruksiyalar orasidan harakatlanishi uchun oʻtish yoʻllarini kengligi mazkur SHNQ ning 7-jadvali boʻyicha qabul qilinadi. Yongʻin-qutqaruv depo binosida yongʻin-qutqaruv texnikalari, texnik xizmat koʻrsatish va yuvish xonalarining kengligi I — IV tur depolari uchun 15 — 18 m ni, V tur depolari uchun 12 — 15 m ni tashkil etishi lozim, katta oʻlchamli avtotexnika joylashtirilganida bu koʻrsatkich loyiha topshirigʻiga muvofiq belgilanadi.

7-jadval

T/r Koʻrsatkichlar Yongʻin oʻchirish texnikalari xonasidagi konstruksiyalar va avtomobillar oʻrtasidagi masofa, m 1. Avtomobillar oʻrtasidagi, kamida 2,0 2. Oʻng tomondagi oxirgi (chiqish boʻyicha) avtomobildan devorgacha, kamida 2,0 3. Chap tomondagi oxirgi (chiqish boʻyicha) avtomobildan devorgacha, kamida 1,5 4. Avtomobildan kolonna qirralarigacha, kamida 1,0 5. Avtomobildan binoning old yoki orqa devorigacha: 1-2 avtomobil uchun moʻljallangan xonalarda 2,0 4 va undan koʻp avtomobillar uchun moʻljallanganda 3,0

50. Yongʻin-qutqaruv texnikalari saqlanadigan xonaning havo harorati +16°S ni tashkil etishi, boshqa xonalarda esa +18°S dan kam boʻlmasligi lozim. Yongʻin-qutqaruv texnikalariga texnik xizmat koʻrsatish posti va yuvish xonalarida suvli isitish tizimi oʻrnatiladi.

51. Yongʻin-qutqaruv texnikalari xonasida kerakli bosimdagi suv berilishini taʼminlash boʻyicha texnik yechimi taʼminlangan ichki yongʻin oʻchirish joʻmragini oʻrnatish nazarda tutilishi lozim.

52. Yongʻin-qutqaruv texnikalari xonasida havo almashtirish tizimining quvvati bir vaqtning oʻzida avtomobillarning 50 foizini chiqib ketishini nazarda tutgan holda belgilanadi.

53. Yongʻin-qutqaruv texnikalari xonasida avtomobillarning ishlayotgan dvigatellaridan chiqadigan gazlarni tashqariga chiqarib yuborish uchun havo tizimi nazarda tutilishi kerak. Xonadagi gazni soʻrib chiqarish havo tizimi avtomobilning gaz chiqarish tizimiga doimiy ravishda ulangan boʻlishi va avtomobil harakatlanishni boshlaganida oʻz-oʻzidan uzilishi kerak.

54. Avtomobillarga texnik xizmat koʻrsatish xonasi va boshqa xonalardan yongʻinga qarshi devor (orayopma)lar bilan ajratilishi kerak.

55. II, IV, V turdagi yongʻin-qutqaruv depolarida texnik xizmat koʻrsatish xonalarini yongʻin-qutqaruv texnikalari saqlanadigan xonalar bilan birlashtirishga ruxsat beriladi.

56. Avtomobillarga texnik xizmat koʻrsatish posti va yongʻin oʻchirish texnikalari xonalarida 3 ta avtomobilga bitta xandaq hisobidan koʻrik xandaqlari tashkil etiladi. Avtomobillar tagini koʻrikdan oʻtkazish uchun moʻljallangan xandaqda ikkita tushish yoʻli (biri — zinapoyali, ikkinchisi — yon tomondan) boʻlib, ustki qismi kamida 12 mm diametrli metall panjaralar bilan yopilishi lozim.

Xandaq perimetri boʻyicha balandligi kamida 80 mm boʻlgan toʻsiq bilan oʻralishi, xandaqning poli va devorlari keramik plitka bilan qoplanishi, tagiga yogʻoch panjara, devoriga asboblarni qoʻyish va yoritish chiroqlarini oʻrnatish uchun taxmon oʻrnatiladi.

Yoritish chiroqlari oʻrnatiladigan taxmon mexanik shikastlanishlardan saqlangan boʻlishi kerak. Avtomobillarni koʻrikdan oʻtkazish xandaqining uzunligi 9.49 m, eni 1,14 m boʻlib, chuqurligi garaj polining sathidan zinapoya tomonidan — 1,75 m ni, skobali narvon tomonidan esa — 1,81 m ni tashkil etishi kerak.

57. I — IV turdagi yongʻin-qutqaruv depolarida yuvish postini alohida boksda loyihalashtirish kerak.

58. Yongʻin-qutqaruv depo binolarining yongʻinga bardoshligi darajasi va funksional yongʻin xavfsizligi sinfi SHNQ 2.01.02-04 ga muvofiq belgilanadi.

59. Loyihalash topshirigʻiga asosan depo binosining tarkibida joriy etilayotgan yangi namunadagi yongʻin oʻchirish va qutqarish texnikalari va uskunalari, robototexnika va monitoring uskunalari, tabiiy va texnogen tusdagi favqulodda vaziyatlar natijasida jarohat olganlarga birinchi tibbiy yordam koʻrsatish jihozlari uchun xonalar joylashtirilishi mumkin.

7-bob. Zaxira texnikalarini saqlash joylari (garajlar)ga boʻlgan talablar

60. Zaxira texnikalarni saqlash joylari (garajlar) alohida turgan binolarda loyihalashtirilishi lozim. Ularni yongʻinga qarshi devorlar bilan ajratish sharti bilan jamoat binolariga taqab joylashtirishga ruxsat beriladi.

61. Texnikalarni saqlash joylari quyidagilar bilan jihozlanadi:

havoli isitish tizimi (bunda ishdan tashqari vaqtlarda havo haroratini kamida +10ºS darajada ushlab turish uchun navbatchi isitish qurilmasi ham koʻzda tutilishi kerak);

pastki zonadan havoni chiqarib tashlash uchun umumalmashinuv oqma-soʻrma havo almashtirish tizimi;

avtomatik yongʻindan xabarlash tizimlari;

avtomobillar saqlanadigan joylardagi devorlar yonida gʻildiraklarni tirgaklash qurilmalari.

62. Yongʻin-qutqaruv avtomobillari saqlash xonalarini tabiiy yoritishsiz loyihalashtirish mumkin.

63. Avtomobillar oʻz oʻlchamlariga bogʻliq ravishda quyidagi 8-jadvalga muvofiq toifalarga boʻlinadi.

8-jadval

T/r Avtomobillarning toifasi Uzunligi, m Kengligi, m 1. I 6 m gacha 2 m gacha 2. II 6 dan 8 gacha 2 dan 2,5 gacha 3. III 8 dan 11 gacha 2,5 dan 2,8 gacha 4. IV 11 dan ortiq 2,8 dan ortiq

Izoh: Yongʻin-qutqaruv texnikasi tiplari va ularning maksimal oʻlchamlari quyidagi 8a-jadvalda keltirilgan.

8a-jadvali

Yongʻin-qutqaruv texnikasi tiplari Maksimal oʻlchamlari, m Uzunligi Eni Balandligi Asosiy yongʻin-qutqaruv avtomobillari (YOQA) 12,00 2,55 4,00 Balandlikdan qutqarish avtomobillari 12,00 2,55 4,20 Yongʻin joyida texnik ishlarni tashkil etish uchun maxsus YOQA 12,00 2,55 4,00 Yirik va uzoq yonuvchi yongʻinlarni oʻchirish boʻyicha ishlarni tashkil etish YOQA 12,00 2,55 4,00 Yongʻinlarni oʻchirish va ekspertiza ishlarini boshqarish YOQA 6,00 2,55 3,70 Zanjirli va robotlashtirilgan yongʻin-qutqaruv texnikasi 10,00 3,55 4,00

Izoh: Yongʻin-qutqaruv texnikalari oʻlchamlari ularning modifikatsiyasiga qarab oʻzgarishi mumkin.

64. Avtomobillar orasidagi, shuningdek bino konstruksiyalari va avtomobillar oʻrtasidagi (binoda avtomobillar saqlanganida) masofa quyidagi 9-jadval boʻyicha qabul qilinadi.

9-jadval

T/r Avtomobillar va konstruksiyalar orasidagi masofa Avtomobillarning toifalari uchun oraliq masofa, m I II III va IV 1. Boʻylama tomonlar oʻrtasidagi avtomobillar orasidagi 0,5 0,6 0,8 2. Avtomobilning boʻylama tomoni va kolonna yoki pilyastra orasidagi 0,3 0,4 0,5 3. Avtomobilning old tomoni va devor yoki darvoza orasidagi, avtomobillar quyidagicha joylashtirilganida: a) toʻgʻri burchak 0,7 0,7 0,7 b) qiyshiq burchak 0,5 0,5 0,5 4. Avtomobilning orqa tomoni va devor yoki darvoza orasidagi, avtomobillar quyidagicha joylashtirilganida: a) toʻgʻri burchak 0,5 0,5 0,5 b) qiyshiq burchak 0,4 0,4 0,4 5. Ketma-ket joylashtirilgan avtomobillar orasi 0,4 0,4 0,4

Izohlar:

1. Binoni isitish, havo almashtirish quvurlari va boshqa qurilmalar devor va ustunlar yonida (avtomobil balandligi chegarasida) joylashtirilganda masofalar ushbu qurilmalargacha qabul qilinadi.

2. Avtomobillarni joylashtirishni loyihalashda haydovchilarning kabinaga chiqib-tushish uchun eshiklarni ochilish imkoniyatlarini ham hisobga olish zarur.

65. Zaxira texnikalarni saqlash joylari tarkibiga quyidagi xonalar kirishi lozim:

avtomobillar soni 4 tagacha boʻlganida-garaj, ombor, ustaxona, signalizatsiya xonasi, hojatxona va dushxona;

avtomobillar soni 6 tagacha boʻlganida-garaj, ombor, (navbatchi smena xonasi), ombor (umumiy turar joy), signalizatsiya xonasi, ustaxona, hojatxona va dushxona;

avtomobillar soni 8 tagacha boʻlganida-garaj, taʼmirlash va xizmat koʻrsatish uchun xona, ustaxona, idora binosi, yechinib-kiyinish xonasi, dushxona va hojatxona;

yongʻin-qutqaruv tayanch punktlari uchun avtomobillar soni 10 tagacha boʻlganida-garaj, avtomobillarni yuvish xonasi, texnik xizmat posti, elektroshit xonasi, chilangar-mexanik ustaxonasi, payvandlash-tunuka ustaxonasi, elektr-karbyurator ustaxonasi, akkumulyatorlarni taʼmirlash xonasi, shinomontaj ustaxonasi, yongʻin oʻchirish vositalarini saqlash ombori, ventkamera, boshliq xonasi, dam olish xonasi, garderobxona va maxsus kiyim-bosh quritish xonasi;

katta yongʻinlarni bartaraf etish depolari uchun avtomobillar soni 12 tagacha boʻlganida-garaj, avtomobillarni yuvish, taʼmirlash va xizmat koʻrsatish posti, elektroshit xonasi, chilangar-mexanik ustaxonasi, elektr-karbyurator ustaxonasi, akkumulyatorlarni taʼmirlash xonasi, shinomontaj ustaxonasi, yongʻin oʻchirish vositalarini saqlash ombori, ventkamera, boshliq xonasi, dam olish xonasi, garderobxona va maxsus kiyim-bosh quritish xonasi.

66. Zaxiradagi maxsus texnika saqlanadigan garaj va mol-mulk saqlash omborlari tarkibiga quyidagilar kiritilishi shart:

avtomobillar soni 6 tagacha boʻlganida-garaj, buyumlar ombori, oʻq-dori ombori, aloqa vositalari ombori, oziq-ovqat ombori, kimyoviy va muhandislik asbob uskunalari ombori, yongʻinga qarshi uskunalar ombori, issiqlik uzeli, elektrshit xonasi, transport yoʻlagi va qurol-yaroq ombori;

avtomobillar soni 12 tagacha boʻlganida-garaj, buyumlar ombori, oʻq-dori ombori, aloqa vositalari ombori, oziq-ovqat ombori, kimyoviy va muhandislik asbob uskunalari ombori, yongʻinga qarshi uskunalar saqlash xonasi, issiqlik uzeli, elektr shiti xonasi, transport yoʻlagi, qurol-yaroq ombori, ekspeditsiya va avtokaralarni saqlash joyi.

67. Garajdan tashqari, mazkur SHNQ ning 65 va 66-bandlarida belgilangan xonalarning maydonlari loyiha topshirigʻiga asosan aniqlanadi.

8-bob. Ruhiy tayyorgarlik yoʻlagiga boʻlgan talablar

68. Yongʻin-qutqaruvchilarning ruhiy tayyorgarlik yoʻlagi ishlab chiqarish, jamoat va turar joy binolaridan uzoqroqda joylashtirilishi lozim. Ruhiy tayyorgarlik yoʻlagining uzunligi 150 m ni tashkil etishi kerak. Bunday imkoniyat boʻlmagan hollarda ruhiy tayyorgarlik yoʻlagini “G” yoki “P” shaklida tashkil qilish mumkin. Yoʻlak hududi qattiq qoplamali, koʻkalamzorlashtirilgan va atrofi panjara bilan oʻralgan boʻlishi lozim.

69. Yongʻin-qutqaruvchilarning ruhiy tayyorlash yoʻlagida boshqaruv maskani, yongʻin oʻchirish vositalari, yongʻin oʻchirish qurilmalari va imitatsiya vositalarini saqlash xonalari, start maydonchasi, yengil alangalanuvchi suyuqlik va yonuvchan suyuqlik ombori, yongʻin-qutqaruv avtomobilini oʻrnatish joyi, yongʻin oʻchirish gidranti va kamida hajmi 5 m3 boʻlgan yongʻin oʻchirish suv hovuzi, tozalash inshooti va snaryadlar joylashtiriladi.

70. Yongʻin-qutqaruvchilarning ruhiy tayyorlash yoʻlagidagi snaryadlar jamlanmasi tarkibida uch qavatli binoning metalldan yasalgan fragmenti, labirint, ichida yonayotgan suyuqligi boʻlgan yer osti ochiq idishi, temir yoʻl sisternasining boʻgʻizi boʻlgan estakada fragmenti, ichida yonayotgan suyuqlik boʻlgan chuqur ustidagi trap, kabelli kollektor, nosoz texnologik uskunalari boʻlgan estakadaning metall maydonchasi va nishoni boʻlishi lozim.

9-bob. Gaz-tutundan himoyalash xizmati mashgʻulot majmuasidagi xonalar tarkibiga boʻlgan talablar

71. GTHX mashgʻulot majmuasi tarkibiga tutun kamerasi, issiqlik kamerasi va umumiy vazifalar uchun xona kiradi.

72. Tutun kamerasi xonalari tarkibiga mashgʻulotlar zali, generator xonasi, ombor va tambur kirishi lozim.

Tutun kamerasining mashgʻulotlar zali gaz-tutundan himoya qiluvchilarning bir yoki bir nechta guruhi uchun loyihalashtirilishi va shovqinli effektlar tizimlari hamda boshqaruv pultidan turib gaz-tutundan himoya qiluvchilar harakatlarini kuzatish imkoniyatini beruvchi signalizatsiya bilan jihozlangan boʻlishi lozim.

Tutun kamerasi joylashgan xona tutun kamerasi va apparat boshqaruvi xonasidan ishga tushiriluvchi shamollatish tizimi va avariya yoritish chiroqlari bilan taʼminlanishi zarur. Avariyaviy shamollatish tizimini ishga tushirish mashgʻulotlar zali perimetri boʻylab 1,5 m balandlikda osilgan, masofadan turib boshqariladigan trosli tizim orqali amalga oshiriladi.

Mashgʻulotlar zalini yigʻishtirish va tozalash uchun suv quvuri (vodoprovod) koʻzda tutilgan boʻlishi kerak. Mashgʻulotlar zalining poli suv oqib ketadigan lotok tomonga nishablikka ega boʻlishi zarur. Zalda derazalar boʻlishi koʻzda tutilmaydi. Mashgʻulotlar zali ikkita chiqish yoʻliga ega boʻlib, ularning tepasiga mashgʻulotlar rahbari tomonidan yoqiladigan chiroqli yozuvlar oʻrnatilishi kerak.

73. Issiqlik kamerasi xonalari tarkibi mashgʻulotlar zali, issiqlik punkti, kamera oldi xonasi, shit xonasi, tambur va ombordan iborat boʻlishi zarur.

Issiqlik kamerasi boshqaruv apparatlari xonasi yoniga joylashtirilishi, devor (orayopma)da issiqlik kamerasi butun maydonini koʻrish imkoniyatini yaratuvchi ochiq darcha boʻlishi lozim. Tutun kamerasi va issiqlik kamerasi mashgʻulotlar zallari oldida doimiy havo haydab turadigan tambur-shlyuz boʻlishi koʻzda tutilishi lozim.

74. Umumiy vazifalar uchun moʻljallangan xonalar tarkibiga boshqaruv apparatlari xonasi, garderobxona, dushxona va hojatxona, shifokor kabineti, GTHX posti va sinf xonasi kirishi lozim.

75. GTHX mashgʻulotlar majmuasi tarkibiga kiruvchi xonalar maydoni, ularning hajmiy-rejaviy va konstruktiv yechimlari bilan belgilanadi.

10-bob. Muhandislik uskunalariga boʻlgan talablar

76. Yongʻin-qutqaruv deposi amaldagi shaharsozlik normalari va qoidalariga muvofiq kanalizatsiya tizimi, xoʻjalik-ichimlik va issiq suv taʼminoti, yongʻin oʻchirish ichki suv quvurlari, isitish, havo almashtirish va tozalash, kichik tokli va avtomatik qurilmalar (radiolashtirish, soatlashtirish, telefonlashtirish) bilan taʼminlanilishi lozim.

Binolarning issiqlik himoyasi, mikroiqlim parametrlari, tabiiy va sunʼiy yoritilishi, quyoshdan himoyalanilishi normalari va qoidalari talablariga javob berishi zarur.

77. Yongʻin-qutqaruv deposining elektr taʼminotida I-toifali ishonchlilikni koʻzda tutish kerak.

Elektr uskunalarining konstruksiyasi, bajarilishi, oʻrnatish usuli, izolyatsiya toifasi, himoyalanish darajasi tarmoqdagi kuchlanish va atrof-muhit sharoitlariga muvofiq boʻlishi zarur.

78. Yongʻin-qutqaruv deposining binolari qoʻriqlash va yongʻindan xabar berish signalizatsiyasi, videokuzatuv va maʼmuriy-boshqaruv aloqa tizimlari bilan taʼminlanishi lozim.

79. Maxsus xonada saqlanadigan qimmatbaho mulk va axborotni tajovuzlardan himoyalash maqsadida, loyiha topshirigʻida texnik nazorat vositalari bilan taʼminlash, maxsus konstruksiyali eshiklar oʻrnatish nazarda tutilishi lozim.

80. Aloqa punkti, yongʻin oʻchirish texnikalari, navbatchi smena xonalari va ularni birlashtiruvchi yoʻlaklar, shuningdek tabiiy yoritilmaydigan yertoʻla xonalari akkumulyator batareyasiga va mustaqil elektr manbalariga ulangan evakuatsiya yoritish chiroqlari bilan taʼminlanishi kerak.

81. Yongʻin-qutqaruv deposining binosi “101” raqamli maxsus aloqa telefonlari, navbatchi smena va yongʻin oʻchirish texnikalari xonalari esa xavf xatardan xabardor qiluvchi qurilmalar bilan jihozlanadi.

82. Yongʻin-qutqaruv deposining har bir qavatida yuvinish uchun dushxona va hojatxona koʻzda tutilgan boʻlishi kerak. Sanitariya boʻlmalarini yotoqxona, oshxona va ovqatlanish xonalari ustida joylashtirishga ruxsat berilmaydi.

83. Garaj, hojatxona, dushxonalarni tozalash uchun sovuq suvga ulangan suv sepish joʻmraklari nazarda tutilishi kerak.

84. Avtomobillarni yuvish xonasining kanalizatsiya quvurlari tashqi tizimga qum va neft mahsulotlarini ushlab qolish qurilmasi orqali ulanishi kerak.

85. Loyihaviy yechimlarda binoga texnik xizmat koʻrsatish, taʼmirlash va qurilma elementlarini almashtirishga boʻlgan ehtiyojlar hisobga olinishi zarur.

86. Muhandislik uskunalari tizimlari portlash-yonish xavfsizligi talablarini, koʻzdan kechirish, tozalash va taʼmirlash imkoniyatlarini hisobga olgan holda loyihalashtiriladi. Tizimlar hosil qiladigan shovqin normalarda belgilangan koʻrsatkichlardan oshmasligi lozim. Qoʻshimcha shovqin chiqaradigan uskunalar mustaqil yuk koʻtaruvchi alohida konstruksiyalarga oʻrnatiladi.

Muhandislik tizimlarining elektromexanik va elektron qurilmalari tabiiy yoritilgan va suv bosmaydigan xonalarda joylashtirilishi kerak. Nasoslar joylashtirilgan xonalar, ventkamera, issiqlik punktlari shovqin va vibratsiya manbai boʻlganligi uchun yondosh tarzda, lekin yotoqxona va dam olish xonalarining yonida va ostida joylashtirilishi mumkin emas.

87. Yashindan himoya qilish tizimi momaqaldiroq faoliyati davomiyligini, shuningdek televizion antennalar va telefon aloqasining quvurli ustunlari mavjudligini hisobga olgan holda “Oʻzdavenergonazorat” boshligʻining 2006-yil 19-oktabrdagi 167-son buyrugʻi bilan tasdiqlangan Elektr uskunalarining tuzilishi qoidalariga (Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi bilan kelishilgan holda 2006-yil 2-noyabrdagi 20-15-232/11-son xat bilan texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjat deb topilgan) muvofiq oʻrnatilishi lozim. Yashindan himoya qilish tizimini oʻrnatish zarurati boʻlmagan holatlarda antenna va aloqa ustunlarini yerga ulanishi koʻzda tutilishi lozim.

88. Yongʻin-qutqaruv deposining binosi isteʼmol qilinayotgan elektr energiyasi, gaz, sovuq va issiq suvni hisobga olish asboblari bilan taʼminlangan boʻlishi kerak.

89. Binoga qoʻshib qurilgan alohida issiqlik punktlari (AIP)ni mustaqil kirish eshigi boʻlgan alohida xonalarga yoki havo almashtirish va tozalash xonalari bilan birlashtirilgan xonalarda joylashtirish kerak. Xonaning balandligi boʻrtib chiqqan konstruksiyalar tagidan 1,8 m dan past boʻlmasligi kerak.

90. Chekka qishloq hududlarida 3-toifadagi yongʻin-qutqaruv post binolarini qurishda modulli yigʻma konstruksiyalardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi. Qisqa vaqt davomida quriladigan yongʻin-qutqaruv post binolarining olovbardoshligi III va IV darajali, konstruktiv yongʻin xavfi C1 sinfga mansub loyihalashga ruxsat etiladi.

11-bob. Yongʻin-qutqaruv postlariga boʻlgan talablar

91. Yongʻin-qutqaruv postlari xonalarining tarkibi va ularning maydonidan kelib chiqqan holda quyidagi turlarga boʻlinadi:

I tur — bitta asosiy yongʻin-qutqaruv avtomobiliga moʻljallangan garaji, vaxtali shaharlar (shaharchalar), korxonalar va qurilish obyektlarini muhofaza qiluvchi post;

II tur — bitta asosiy yongʻin oʻchirish avtomobiliga moʻljallangan garaji boʻlgan aholi yashash punktlarini muhofaza qiluvchi post;

III tur — yongʻin oʻchirishga moslashtirilgan texnika va yongʻin oʻchirish uskunalarini saqlashga moʻljallangan garaji boʻlgan aholi yashash punktlarini muhofaza qiluvchi post.

92. Yongʻin-qutqaruv postlari bir qavatli etib quyidagicha loyihalashtiriladi:

I va II turdagi postlarning olovbardoshlilik darajasi II dan;

III turdagi postlarning olovbardoshlilik darajasi III dan kam boʻlmagan.

I turdagi yongʻin-qutqaruv postlari alohida yoki toifasi “G” va “D” boʻlgan ishlab chiqarish va yordamchi binolariga qoʻshimcha (ichida) joylashtirishga ruxsat etiladi.

93. I va II turdagi yongʻin-qutqaruv postlaridagi asosiy yongʻin-qutqaruv avtomobillarining turlari, shuningdek III turdagi yongʻin-qutqaruv postidagi yongʻin oʻchirish uchun moʻljallangan texnikalar va yongʻin oʻchirish qurollar roʻyxati loyiha topshirigʻida belgilanadi.

94. I turdagi yongʻin-qutqaruv postlari uchun yer uchastkalarining maydoni 0,15 ga dan, II turdagi yongʻin-qutqaruv postlari uchun 0,10 ga dan hamda III turdagi esa 0,02 ga dan kam boʻlmasligi lozim.

Yongʻin-qutqaruv postlari umum foydalanishdagi magistral koʻchalarga toʻgʻridan-toʻgʻri chiqish imkoniyati boʻlgan mustaqil, imkon qadar burchakdagi yer uchastkalarida joylashtirilishi kerak.

Yongʻin-qutqaruv posti yongʻin-qutqaruv avtomobillarini chiqish joyidan qizil chiziqqacha kamida 10 m oraliq masofa qoldirib joylashtirilishi kerak. Yongʻin-qutqaruv avtomobillarini chiqish joyidan qizil chiziq tomonga 2°dan 6°gacha nishablik boʻlishi lozim.

Yongʻin-qutqaruv postlaridan portlab yonish va boshqa obyektlargacha boʻlgan oraliq masofa yongʻin-qutqaruv depolari kabi qabul qilinadi.

95. Yongʻin-qutqaruv postiga kirish markaziy binoning old tomonidan boʻlishi lozim.

Yongʻin-qutqaruv postining hududi uchun bitta kirish (chiqish) yoʻlagi tashkil etilishi mumkin. Kirish (chiqish) darvozalarining eni 4,5 m dan kam boʻlmasligi kerak, balandligi esa loyiha topshirigʻiga binoan va yongʻin-qutqaruv avtomobillari balandligini hisobga olgan holda belgilanadi. Darvozalarning ochilib-yopilishini ham avtomatik tarzda, ham qoʻlda bajarish koʻzda tutilishi lozim.

96. I va II turdagi yongʻin-qutqaruv postining hududida navbatchilikdagi 75 foiz shaxsiy tarkib sonidan kelib chiqib bir xodim uchun 1,4 m2 hisobidan kelib chiqqan holda yozgi oshxonani hamda chiqindilar uchun konteyner va shaxsiy avtomobillar uchun avtoturargoh tashkil etilishi lozim.

II va III turdagi yongʻin-qutqaruv postining hududida hajmi 54 m3 boʻlgan suv hovuzi tashkil etilishi lozim.

97. Yongʻin-qutqaruv posti hududida quyidagilar nazarda tutilishi lozim:

post hududiga ruxsatsiz kirish holatlarini oldini oluvchi balandligi 2,5 m dan kam boʻlmagan maxsus qurilmali toʻsiq;

kunning tungi vaqtida yoritilishi;

hududda qattiq qoplamali yoʻllar va maydonchalar.

Yongʻin-qutqaruv posti hududida ushbu SHNQning 4-jadvalida keltirilgan yongʻindan himoya qilish obyektlari nazarda tutilmaydi.

98. Yongʻin-qutqaruv posti xonalarining maydoni va tarkibi mazkur SHNQ ning 10-jadvaliga muvofiq qabul qilinadi.

99. Xavf xabariga asosan shaxsiy tarkibning yongʻin-qutqaruv texnikasi joylashgan xona tomonga harakatlanish yoʻlida toʻsiqlar, zinapoyalar, shuningdek xona polidan 2,2 m gacha balandlikda chiqib turuvchi konstruksiya va uskunalarning qismlarini oʻrnatishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Xavf xabariga asosan navbatchilikdagi shaxsiy tarkib harakatlanishi yoʻlidagi yoʻlaklarning kengligi 1,6 m dan kam boʻlmasligi kerak.

100. Bino xonalarining balandligini poldan shiftgacha kamida 3 m etib qabul qilinadi. Yongʻin oʻchirish texnikalari saqlanadigan binolar va yuvish xonalarining balandligi yongʻin-qutqaruv avtomobilining turiga bogʻliq holda loyiha topshirigʻiga asosan belgilanadi. Biroq, xonada saqlanayotgan eng baland avtomobil balandligidan 0,2 m dan kam boʻlmasligi kerak.

10-jadval

T/r Xonalarning nomlanishi yongʻin oʻchirish postlarining turi, maydoni m2 I II III 1. Yongʻin oʻchirish texnikalari xonasi (garaj) 70 70 70 2. Koʻrikdan oʻtkazish chuqurchasi bilan taʼminlangan texnik xizmat koʻrsatish posti 70 70 3. Navbatchi smenaning dam olish xonasi navbatchi smena sonining 100 foiz hisobidan, xodimga 4,5 m2 navbatchi smenadagi har bir shtatdagi xodimlar uchun 4,5 m2 4. Radioaloqachi xonasi 12 12 5. Akkumulyator xonasi 4 4 6. Radioaloqachining dam olish xonasi (hojatxona va yuvinish xonasi bilan birgalikda) 8 8 7. Yongʻin-texnik qurollarini saqlash xonasi 10 10 8. Yenglarni saqlash uchun xona 10 10 9. Yenglarni quritish uchun xona 16 16 10. NOOHA larini tekshirish va saqlash xonasi 20 11. Post boshligʻi xonasi va fuqarolar (korxona ishchilari)ga yoʻriqnoma berish xonasi 14 14 12. Smena boshligʻi xonasi 14 14 13. Garderobxona barcha navbatchi smena shaxsiy tarkib sonining 100 foiz hisobidan, xodimga 1 m2 14. Dushxona, hojatxonasi bilan navbatchi smenadagi har bir shtatdagi xodimga 1 m2 15. Ovqatlanish xonasi navbatchi smena sonining 75 foiz hisobidan, xodimga 1,4 m2 16. Ovqatlarni tayyorlash va isitish xonasi 10 10

101. Yongʻin-qutqaruv postida aloqa punktini (aloqa, akkumulyator va dam olish xonasi hojatxona va yuvinish xonasini bilan) oʻng tomonda joylashtirish kerak.

Aloqa punkti tabiiy yoritilishi va yongʻin oʻchirish texnikalari xonasi bilan yonma-yon joylashtirilishi zarur. Ushbu xonalarni ajratib turuvchi devorga poldan 1 m balandlikda 1,2 x 1,5 m oʻlchamli deraza oʻrnatilib, yoʻl varaqalarini berish uchun moslama bilan jihozlanadi.

Aloqa punktidan yongʻin oʻchirish texnikalari xonasiga toʻgʻridan-toʻgʻri chiqishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Aloqa punktining akkumulyatorlar boʻlmasini alohida xonada aloqa punkti xonasiga yonma-yon joylashtirish kerak.

102. Texnik xizmat koʻrsatish va yongʻin oʻchirish yenglar saqlash xonalari tabiiy yoritilishi lozim.

103. NOOHA larini yuvish va quritish xonasining devorlari keramik plitkalar bilan qoplanadi.

104. Navbatchi smenaning dam olish xonasi yongʻin-qutqaruv texnikalari turgan xona (garaj) devorining orqa tomonida joylashtirilishi va xonadan garajga chiqish uchun har bir avtomobil uchun oʻlchami 1,6 x 2,2 m ikki tabaqali eshiklar oʻrnatilishi kerak.

105. Yongʻin-qutqaruv texnikalarini saqlash (garaj) xonalariga boʻlgan talablar, yongʻin-qutqaruv depolarning yongʻin-qutqaruv texnikalarini saqlash (garaj) xonalariga boʻlgan talablar bilan bir xil boʻladi.

I va II turdagi yongʻin-qutqaruv postlaridagi avtomobillar saqlash joyi (garaj)da zaxira asosiy avtomobil uchun joy boʻlishi lozim. Ushbu maqsadlar uchun koʻrikdan oʻtkazish chuqurchasi bilan taʼminlangan texnik xizmat koʻrsatish postidan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.

Texnik xizmat koʻrsatish postini yongʻin-qutqaruv texnikalari xonalari (garaj) bilan birlashtirishga ruxsat etiladi.

Koʻrikdan oʻtkazish chuqurchasiga boʻlgan talablar yongʻin-qutqaruv deposidagi chuqurchaga qoʻyilgan talablar bilan bir xil boʻladi.

106. Yongʻin-qutqaruv postlarining muhandislik qurilmalariga boʻlgan talablar yongʻin-qutqaruv depolarining muhandislik tarmoqlariga boʻlgan talablar bilan bir xil qoʻllaniladi.