Etnosport turlarini ommalashtirish va rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida (PQ-259-son)

25.05.2022

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining

Qarori

Mamlakatimizda milliy sport turlari va xalq oʻyinlarini (etnosport) targʻib qilish va ommalashtirish, bolalar va oʻsmirlarni ularga keng jalb qilish, xalqaro aloqalarni kuchaytirish maqsadida, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 17-iyundagi PQ-5149-son qaroriga muvofiq:

1. Quyidagilar:

Etnosport turlarini 2025-yilgacha ommalashtirish va rivojlantirish dasturi 1-ilovaga muvofiq;

Etnosport turlarini 2025-yilgacha ommalashtirish va rivojlantirish dasturini 2022-2023-yillarda amalga oshirish boʻyicha “yoʻl xaritasi” 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

Belgilansinki, Etnosport turlarini 2025-yilgacha ommalashtirish va rivojlantirish dasturi erishilgan natijalar va maqsadli koʻrsatkichlar boʻyicha tegishli davrga moʻljallangan asosiy yoʻnalishlardan kelib chiqib, Vazirlar Mahkamasining qarori bilan har yili tegishli yil uchun tasdiqlanadigan “yoʻl xaritasi” asosida bosqichma-bosqich amalga oshiriladi.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 11-apreldagi “Mahallalarda yoshlarni ommaviy sportga jalb qilishni yangi bosqichga olib chiqish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-201-son qarori bilan 2023-yil 1-martdan boshlab milliy sport turlari boʻyicha uch bosqichli umumrespublika sport musobaqalarini oʻtkazish tizimi joriy qilinganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin.

Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Xalq salomatligi milliy kengashi (A.N. Aripov):

bir oy muddatda ommaviy sport musobaqalari tashkil qilinadigan etnosport turlari roʻyxatini tasdiqlasin;

2023-yilgi sport va ommaviy jismoniy tarbiya tadbirlarining kalendar rejasida etnosport turlari boʻyicha musobaqalarni oʻtkazish uchun zarur mablagʻlar koʻpaytirilishi hamda ajratilishini taʼminlasin;

2023-yilgi sport va ommaviy jismoniy tarbiya tadbirlarining kalendar rejasiga muvofiq, etnosport turlari boʻyicha musobaqalar oʻtkazilishini taʼminlasin;

zarur hollarda, alohida etnosport turini rivojlantirish maqsadida sport federatsiya (assotsiatsiya)larini tashkil qilish choralarini koʻrsin;

bolalar va oʻsmirlar hamda yoshlarni etnosport turlariga jalb qilish, shu jumladan Etnosport turlarini 2025-yilgacha ommalashtirish va rivojlantirish dasturi va uni amalga oshirish boʻyicha “yoʻl xaritasi”da belgilangan vazifalarning toʻliq va sifatli amalga oshirilishi yuzasidan masʼul tashkilotlar faoliyatini muvofiqlashtirsin.

Yoshlar siyosati va sport vazirligi (D. Raximova) hamda Oʻzbekiston etnosport assotsiatsiyasi (O. Norinbayev) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari bilan birgalikda 2023-yildan boshlab etnosport turlari boʻyicha musobaqalarni har yili anʼanaviy tarzda 1-martdan oʻtkazsin.

Belgilansinki, etnosport turlari boʻyicha musobaqalarni tashkil etish va oʻtkazish bilan bogʻliq xarajatlar 2023-yilgi sport va ommaviy jismoniy tarbiya tadbirlarining kalendar rejasida nazarda tutilgan mablagʻlar hisobidan qoplanadi.

3. Yoshlar siyosati va sport vazirligi (D. Raximova) hamda Oʻzbekiston etnosport assotsiatsiyasi (O. Norinbayev) quyidagi asosiy yoʻnalishlarni bosqichma-bosqich amaliyotga tatbiq qilish boʻyicha zarur choralar koʻrsin:

aholining barcha qatlamlarini etnosport bilan shugʻullanishga keng jalb qilish, etnosportni ommalashtirish va aholi oʻrtasida targʻib qilish;

mahallalarda etnosport turlari boʻyicha xalq oʻyinlari va musobaqalarni oʻtkazish;

Butunjahon etnosport konfederatsiyasi bilan hamkorlik aloqalarini kuchaytirish, bu borada xalqaro aloqalarni rivojlantirish.

4. Belgilab qoʻyilsinki, 2023-yildan boshlab anʼanaviy tarzda:

Toshkent shahrida har yili bir marotaba etnosport turlari boʻyicha “Uzbekistan Ethno Games” respublika festivali;

Xiva shahrida har ikki yilda bir marotaba Xalqaro etnosport festivali tashkil qilinadi. Bunda, “Ichan qalʼa” majmuasida festivalning ochilish va yopilish marosimlari oʻtkaziladi.

Yoshlar siyosati va sport vazirligi (D. Raximova), Oʻzbekiston etnosport assotsiatsiyasi (O. Norinbayev) Toshkent shahar (Sh. Umurzakov) va Xorazm viloyati (J. Raximov) hokimliklari bilan birgalikda yuqoridagi festivallarni yuqori saviyada tashkil qilish, musobaqalarga yoshlarni keng jalb qilish choralarini koʻrsin, zarur hollarda, tegishli takliflarni Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.

Turizm qoʻmitasi (U. Shadiyev) yuqoridagi festivallarni turistik marshrutlar obyektlari roʻyxatiga kiritsin, ularga xorijiy va mahalliy turistlarni jalb qilsin hamda turistlarga milliy sport turlari va xalq oʻyinlarining tarixi va ahamiyati haqida maʼlumotlarni yetkazish choralarini koʻrsin.

5. Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi (X. Umarova), Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi (I. Abduraxmonov), Yoshlar siyosati va sport vazirligi (D. Raximova) hamda Oʻzbekiston etnosport assotsiatsiyasi (O. Norinbayev) bilan birgalikda:

milliy sport turlari va xalq oʻyinlarining mohiyati haqida targʻibot materiallari (qoʻllanma, buklet, banner, flayer va boshqalar)ni tayyorlasin hamda barcha taʼlim muassasalarida ularning jismoniy, intellektual, maʼnaviy-axloqiy jihatdan oʻrni haqida jismoniy tarbiya darslari hamda maʼnaviyat soatlarida tushunchalar berilishini tashkil etsin;

ijtimoiy tarmoqlarda yoshlarni etnosport turlariga keng jalb etish, ular oʻrtasida musobaqalarni ommalashtirishga qaratilgan motivatsion roliklar tarqatsin;

taʼlim muassasalarida milliy sport turlari va xalq oʻyinlari boʻyicha musobaqalarning muntazam ravishda oʻtkazilishini tashkil etsin, gʻolib va sovrindor boʻlgan jamoalarni oʻz mablagʻlari hisobidan ragʻbatlantirish choralarini koʻrsin;

taʼlim muassasalarida malakali ustozlar, trenerlar, polvonlar hamda mutaxassislar ishtirokida seminar, trening, mahorat saboqlari tashkil etilishini taʼminlasin.

6. Madaniyat vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Sportni rivojlantirish vazirligining:

2022/2023 oʻquv yilidan boshlab Respublika estrada sirk kollejida polvonlik va dorbozlik sanʼati yoʻnalishida oʻrta boʻgʻin kadrlarini tayyorlash;

2023-yildan boshlab, har ikki yilda bir marotaba polvonlar va dorbozlar ishtirokida “Polvonlar sulolasi” koʻrik-tanlovini oʻtkazish toʻgʻrisidagi takliflari maʼqullansin.

Madaniyat vazirligi (O. Nazarbekov) uch oy muddatda:

Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi bilan birgalikda dorbozlik va polvonlik yoʻnalishi boʻyicha oʻquv reja hamda oʻquv dasturlarini tasdiqlasin;

Sportni rivojlantirish vazirligi bilan birgalikda “Polvonlar sulolasi” koʻrik-tanlovi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlasin. Bunda, koʻrik-tanlovni tashkil etish va oʻtkazish bilan bogʻliq xarajatlar 2023-yilgi sport va ommaviy jismoniy tarbiya tadbirlarining kalendar rejasida nazarda tutilgan mablagʻlar hisobidan qoplanadi.

7. Innovatsion rivojlanish vazirligi (I. Abduraxmonov) 2023 — 2025-yillar uchun davlat ilmiy-texnikaviy dasturlari loyihalarini shakllantirishda milliy sport turlari va xalq oʻyinlari boʻyicha ilmiy-tadqiqot loyihalari uchun tanlov eʼlon qilinishini taʼminlasin.

8. Yoshlar siyosati va sport vazirligi Madaniyat va turizm vazirligi, Tashqi ishlar vazirligi, Oʻzbekiston etnosport assotsiatsiyasi, YUNESKO ishlari boʻyicha Milliy komissiya bilan birgalikda 2023-yil yakuniga qadar malakali mutaxassis va xalqaro ekspertlarni jalb etgan holda:

YUNESKO tashkilotidan nomoddiy madaniy meros maqomi olinishi mumkin boʻlgan etnosport turlari roʻyxatini shakllantirsin;

etnosport turlarining YUNESKOning nomoddiy madaniy meros roʻyxatiga tavsiya etilishini taʼminlasin.

9. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari:

bir oy muddatda har bir tuman (shahar)ning oʻziga xos xususiyatidan kelib chiqib, aholining fikr va mulohazalarini inobatga olgan holda, joriy yil uchun milliy sport turlari va xalq oʻyinlarini ommalashtirish va rivojlantirish, sport musobaqalarini tashkil qilish boʻyicha hududiy dasturlarni qabul qilsin, shuningdek, kelgusida shunday dasturlarni har yili 1-fevralga qadar tasdiqlasin va ijrosini taʼminlasin;

2023-yilgi va kelgusi yillardagi sport va ommaviy jismoniy tarbiya tadbirlarining hududiy kalendar rejalariga tuman (shahar)larda etnosport turlari boʻyicha musobaqalarni oʻtkazish uchun zarur mablagʻlar ajratilishini taʼminlasin;

2023-yildan boshlab Navroʻz umumxalq bayramini nishonlash bilan bogʻliq tadbirlar doirasida milliy sport turlari va xalq oʻyinlari boʻyicha musobaqalar tashkil etsin;

“ustoz-shogird” anʼanasi asosida davom etib kelayotgan polvonlik va dorbozlik sanʼatini yanada kengroq ommalashtirish maqsadida polvonlik va dorbozlik sanʼati toʻgaraklarini tashkil etsin;

2023-yil 1-yanvarga qadar har bir hududda ot sporti turlariga tegishli boʻlgan anjomlarning savdosini yoʻlga qoʻyish maqsadida doʻkonlar faoliyatini tashkil etsin.

10. Oʻzbekiston Respublikasi milliy sport turlari va xalq oʻyinlari ensiklopediyasini oʻzbek, rus va ingliz tillarida toʻplam holida nashrga tayyorlash ishlari yakunlanganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin.

Sportni rivojlantirish vazirligi (A. Aslonov), Oʻzbekiston etnosport assotsiatsiyasi (O. Norinbayev), Oʻzbekiston Polvonlar milliy markazi (N. Yusupov) ikki oy muddatda:

ensiklopediyaning chop etilishi hamda Butunjahon etnosport konfederatsiyasi, YUNESKO, vazirlik, idora, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, sport federatsiya (assotsiatsiya)lari va boshqa tashkilotlarga taqsimot boʻyicha yetkazilishini taʼminlasin;

Oʻzbekiston Milliy media assotsiatsiyasi, Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi va Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi bilan birgalikda ensiklopediya taqdimotini tashkil etsin hamda ushbu jarayonni ommaviy axborot vositalari va ijtimoiy tarmoqlarda keng yoritish ishlarini amalga oshirsin.

11. Yoshlar siyosati va sport vazirligi (A. Aslonov), Oʻzbekiston etnosport assotsiatsiyasi (O. Norinbayev), Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi (A. Koʻchimov) hamda Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi (A. Xadjayev) ikki hafta muddatda mazkur qaror asosida amalga oshirilayotgan ishlarni ommalashtirishga qaratilgan maqolalar, tematik telekoʻrsatuvlar tashkil etish hamda quyidagilarni nazarda tutuvchi milliy sport turlari va xalq oʻyinlarini keng targʻib qilish boʻyicha media-reja ishlab chiqsin va amalga oshirsin:

“Milliy xalq oʻyinlari — milliy gʻurur” rukni toʻgʻrisida maxsus roliklar tayyorlash va efirga joylashtirish;

milliy sport turlari va xalq oʻyinlarini targʻib qilish hamda yanada ommalashtirish boʻyicha polvonlar va faxriy ustozlar ishtirokida turkum koʻrsatuvlarni tashkil etish;

yoshlar oʻrtasida oʻzbek milliy xalq oʻyinlarini keng targʻib etish, ularda vatanparvarlik hissini uygʻotish, sogʻlom turmush tarziga amal qilishga undashga qaratilgan koʻrsatuvlarni namoyish etish orqali ommalashtirish.

12. Ushbu qarorning ijrosini samarali tashkil qilishga masʼul va shaxsiy javobgar etib yoshlar siyosati va sport vaziri A.I. Ikramov, yoshlar siyosati va sport vaziri oʻrinbosari D.Sh. Raximova, Oʻzbekiston etnosport assotsiatsiyasi raisi O.K. Norinbayev, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari belgilansin.

Qaror ijrosini muhokama qilib borish, ijro uchun masʼul idoralar faoliyatini muvofiqlashtirish va nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri A.N. Aripov hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining maslahatchisi K.K. Kuranbayev zimmasiga yuklansin.

Amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar natijadorligi yuzasidan 2023-yil 1-yanvarga qadar Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga axborot berilsin.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2022-yil 25-may,

PQ-259-son

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 25-maydagi PQ-259-son qaroriga 1-ILOVA

Etnosport turlarini 2025-yilgacha ommalashtirish va rivojlantirish

dasturi

1-bob. Amaldagi holat

Mamlakatimizda milliy sport turlari va xalq oʻyinlarini (etnosport) 6 ta yoʻnalishga boʻlish mumkin: harakatli oʻyinlar, intellektual oʻyinlar, harbiy oʻyinlar, stolda oʻynaladigan oʻyinlar, choʻponchilik, ov qilish oʻyinlari.

Oʻtgan davr mobaynida ayrim etnosport turlari boʻyicha boshqarish tizimi yaratildi, sportchilar va trenerlar zaxirasi shakllantirildi, musobaqalarni doimiy ravishda oʻtkazish va ularni moliyalashtirish yoʻlga qoʻyildi, buning evaziga yuqori natijalarga erishildi.

Xususan, 2017-yilda Oʻzbekiston belbogʻli kurashchilari dunyo reytingida 2-oʻrinni olib, 2020-yil oʻtkazilgan jahon chempionatida dunyoning 30 ga yaqin mamlakatlari orasida 1-oʻrinni egalladi.

Qarabtep (lanka) oʻyini 7 ming yillik tarixga ega boʻlib, nafaqat Markaziy Osiyoda, balki Xitoy, Shimoliy Kavkaz, Sibir hamda Yevropa mamlakatlarida ham keng tarqalgan.

Chillak oʻyini oʻziga xos xususiyatlar va nozik tomonlarga ega boʻlib, qatnashchilardan zukkolik, oʻyin madaniyatini, jismoniy baquvvatlikni, jasurlikni talab qiladi. Mazkur oʻyin Qashqadaryo, Samarqand va Surxondaryo viloyatlarida keng tarqatilgan.

Navroʻz bayramlari, hosil bayramlari, xalq sayillarida hamda toʻy marosimlarida uloq-koʻpkari va ot poygasi boʻyicha musobaqalar oʻtkazib kelinmoqda. 2001-yildan boshlab Oʻzbekiston uloq-koʻpkari federatsiyasi oʻz faoliyatini amalga oshirib, xalqaro uloq-koʻpkari va ot poygasi musobaqalarini tashkil qilish hamda hamyurtlarimizning ishtirokini taʼminlashda katta hissa qoʻshmoqda.

Hozirda respublikada 40 ta oilaviy dorbozlik guruhlari faoliyat koʻrsatib kelmoqda. “Oʻzbek davlat sirki” davlat muassasasining “Oʻzbekiston dorbozlari” jamoalari qadimgi dorbozlik anʼanalarini zamonaviy sirkning badiiy ifoda vositalari bilan boyitib kelmoqda.

Shu bilan birga, etnosport turlari boʻyicha mahallarda tizimli ravishda musobaqalar va festivallar oʻtkazish, buning uchun tegishli infratuzilma yaratish, milliy sport turlari va xalq oʻyinlarini xalqaro darajaga olib chiqish hamda keng targʻib qilish, ularni rivojlantirish va ommalashtirish borasida koʻplab muammolar mavjud.

Shu sababli, Etnosport turlarini 2025-yilgacha ommalashtirish va rivojlantirish dasturi (keyingi oʻrinlarda — Dastur) ishlab chiqildi.

Dastur etnosport turlarini tizimli rivojlantirishning maqsadi, vazifalari, asosiy yoʻnalishlari, istiqboldagi bosqichlarini belgilaydi hamda kelgusida ushbu yoʻnalishda chora-tadbirlarni ishlab chiqish uchun asos boʻlib xizmat qiladi.

2-bob. Etnosport turlarini ommalashtirish va rivojlantirishning asosiy yoʻnalishlari

Oʻzbekistonda etnosport turlarini ommalashtirish va rivojlantirishning asosiy yoʻnalishlari quyidagilar hisoblanadi:

birinchi yoʻnalish — aholining barcha qatlamlari, ayniqsa, oʻsmirlar va yoshlarning etnosport turlari bilan shugʻullanishga qiziqishini oshirish, ular oʻrtasida sogʻlom turmush tarzini targʻib qilish, etnosport turlari boʻyicha respublika va hududiy musobaqalarni, shu jumladan Qurolli Kuchlar va huquqni muhofaza qiluvchi organlar tizimida oʻtkazish;

ikkinchi yoʻnalish — etnosport turlari boʻyicha sportchilar, trenerlar, mutaxassislar va boshqa kadrlarni tayyorlash tizimini yoʻlga qoʻyish, shuningdek, ilmiy tadqiqotlar oʻtkazish;

uchinchi yoʻnalish — milliy sport turlari va xalq oʻyinlarining mohiyati haqida targʻibot materiallarini (qoʻllanma, buklet, banner, flayer va boshqalar)ni tayyorlash, taʼlim muassasalarida targʻibot ishlarini olib borish, malakali ustozlar, polvonlar, trenerlar hamda mutaxassislar ishtirokida seminar, trening, mahorat saboqlarini oʻtkazish;

toʻrtinchi yoʻnalish — xalqaro hamkorlikni kuchaytirish, etnosport turlarini yanada ommalashtirish va rivojlantirish.

1-§. Birinchi yoʻnalishdagi vazifalarni roʻyobga chiqarish uchun quyidagi asosiy chora-tadbirlarni amalga oshirish lozim:

1.1. Ommaviy sport musobaqalari tashkil qilinadigan etnosport turlari roʻyxatini tasdiqlash.

1.2. Etnosport turlari bilan shugʻullanish va ularni targʻib qilish boʻyicha mahallalarda aholini keng jalb qilish ishlarini tashkil etish.

1.3. Mahallalarda milliy sport turlari va xalq oʻyinlari boʻyicha musobaqalar oʻtkazish.

1.4. Bolalar va oʻsmirlar hamda yoshlar oʻrtasida milliy sport turlari va xalq oʻyinlarini keng targʻib etish maqsadida etnosport turlari boʻyicha uch bosqichli musobaqalarni tashkil etish: birinchi bosqich — tuman (shahar) musobaqalari, ikkinchi bosqich — viloyat musobaqalari, uchinchi bosqich — respublika (final) musobaqalari.

1.5. Etnosport turlari boʻyicha musobaqalarni oʻtkazish nizomini ishlab chiqish va tasdiqlash.

1.6. 2023-yilgi va kelgusi yillardagi sport va ommaviy jismoniy tarbiya tadbirlarining respublika kalendar rejalarida etnosport turlari boʻyicha musobaqalarni oʻtkazish uchun zarur mablagʻlar miqdorini koʻpaytirib borish.

1.7. Toshkent shahrida har yili bir marotaba etnosport turlari boʻyicha “Uzbekistan Ethno Games” respublika festivalini tashkil etish.

1.8. Xiva shahrida har ikki yilda bir marotaba Xalqaro etnosport festivalini tashkil etish. Bunda, “Ichan qalʼa” majmuasida festivalning ochilish va yopilish marosimlarini oʻtkazish.

1.9. Har ikki yilda bir marotaba polvonlar va dorbozlar ishtirokida “Polvonlar sulolasi” koʻrik-tanlovini oʻtkazish.

1.10. ”Ustoz-shogird” anʼanasi asosida davom etib kelayotgan dorbozlik va polvonlik sanʼatini yanada kengroq ommalashtirish maqsadida dorbozlik va polvonlik sanʼati toʻgaraklarini tashkil etish.

1.11. Qurolli Kuchlar va huquqni muhofaza qiluvchi organlar oʻrtasida har yili uloq-koʻpkari, ot poygasi, milliy kurash va boshqa etnosport turlari boʻyicha turnirlarni tashkil qilish.

1.12. Alohida etnosport turini rivojlantirish maqsadida sport federatsiya (assotsiatsiya)larini tashkil qilish masalasini oʻrganish va taklif kiritish.

2-§. Ikkinchi yoʻnalishdagi vazifalarni roʻyobga chiqarish uchun quyidagi asosiy chora-tadbirlarni amalga oshirish lozim:

2.1. 2022/2023 oʻquv yilidan boshlab Respublika estrada sirk kollejida dorbozlik va polvonlik sanʼati yoʻnalishida oʻrta boʻgʻin kadrlarini tayyorlash tizimini yoʻlga qoʻyish.

2.2. 2023/2024 oʻquv yilidan boshlab etnosportning boshqa turlari boʻyicha (shu jumladan, milliy kurash, turon kurashi, belbogʻli kurash, bel olish va uchkurash, bahodirlar oʻyinlari va tosh koʻtarish, uloq-koʻpkari, ot poygasi, oʻzbek jang sanʼati, dorboz, qarabtep/lanka) mutaxassislarni tayyorlash.

2.3. Dorbozlik va polvonlik yoʻnalishlari, shuningdek, etnosportning boshqa turlari boʻyicha oʻquv reja va oʻquv dasturlarini ishlab chiqish va tasdiqlash.

2.4. Etnosport turlari boʻyicha xorijiy tajribani oʻrganish orqali oʻquv-mashgʻulotlar jarayoniga zamonaviy ilmiy-innovatsion texnologiyalarni keng joriy qilish.

2.5. Milliy sport turlari va xalq oʻyinlari boʻyicha ilmiy-tadqiqot loyihalarini amalga oshirish.

3-§. Uchinchi yoʻnalishdagi vazifalarni roʻyobga chiqarish uchun quyidagi asosiy chora-tadbirlarni amalga oshirish lozim:

3.1. Milliy sport turlari va xalq oʻyinlarining mohiyati haqida targʻibot materiallarini (qoʻllanma, buklet, banner, flayer va boshqalar) tayyorlash.

3.2. Bolalar va oʻsmirlar uchun alohida shartlarni nazarda tutuvchi “Milliy xalq oʻyinlari” oʻquv metodik qoʻllanmasini nashr etish.

3.3. Maktabgacha, umumiy oʻrta, oʻrta maxsus, professional va oliy taʼlim muassasalarida etnosport turlarining jismoniy, intellektual, maʼnaviy-axloqiy jihatdan oʻrni haqida jismoniy tarbiya darslari hamda maʼnaviyat soatlarida tushuntirishlar berish.

3.4. Ijtimoiy tarmoqlarda yoshlarni etnosport turlariga keng jalb etish, ular oʻrtasida musobaqalarni ommalashtirishga qaratilgan motivatsion roliklar tarqatish.

3.5. Maktabgacha, umumiy oʻrta, oʻrta maxsus, professional va oliy taʼlim muassasalarida malakali ustozlar, trenerlar, polvonlar hamda mutaxassislar ishtirokida seminar, trening, mahorat saboqlari tashkil etish.

4-§. Toʻrtinchi yoʻnalishdagi vazifalarni roʻyobga chiqarish uchun quyidagi asosiy chora-tadbirlarni amalga oshirish lozim:

4.1. Etnosport turlarini ommalashtirish va rivojlantirish maqsadida Butunjahon etnosport konfederatsiyasi, YUNESKO hamda boshqa xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlik aloqalarini kuchaytirish.

4.2. Butunjahon etnosport konfederatsiyasi, YUNESKO va boshqa tashkilotlar ishtirokida xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya oʻtkazish.

4.3. Malakali mutaxassis va xalqaro ekspertlarni jalb etgan holda YUNESKO tashkilotidan nomoddiy madaniy meros maqomi olinishi mumkin boʻlgan etnosport turlari roʻyxatini shakllantirish, shuningdek, ularni YUNESKOning nomoddiy madaniy meros roʻyxatiga kiritish boʻyicha tavsiya berish.

4.4. Oʻzbekiston Respublikasi milliy sport turlari va xalq oʻyinlari ensiklopediyasini oʻzbek, rus va ingliz tillarida chop etish, taqdimotini oʻtkazish hamda uni xalqaro va mahalliy tashkilotlarga yetkazish.

4.5. Toshkent shahrida Milliy sport turlari va xalq oʻyinlari muzeyini tashkil qilish.

4.6. Etnosport turlarini ommalashtirish va rivojlantirishga qaratilgan maqolalar, tematik telekoʻrsatuvlar tayyorlashni nazarda tutuvchi media-reja ishlab chiqish va amalga oshirish.

4.7. “Milliy xalq oʻyinlari — milliy gʻurur” nomli maxsus roliklar tayyorlash va efirga uzatish boʻyicha tanlov eʼlon qilish.

4.8. Milliy sport turlari va xalq oʻyinlarini targʻib qilish va yanada ommalashtirish boʻyicha polvonlar va faxriy ustozlar ishtirokida turkum koʻrsatuvlarni tashkil etish.

4.9. Hududiy teleradiokanallar orqali etnosport turlarini yanada keng targʻib qilish, shuningdek, mahalliy musobaqalarni oʻtkazish jarayonlarini muntazam yoritish.

4.10. Har bir tuman (shahar)ning oʻziga xos xususiyatidan kelib chiqib, aholining fikr va mulohazalarini inobatga olgan holda, joriy yil uchun milliy sport turlari va xalq oʻyinlarini ommalashtirish va rivojlantirish, sport musobaqalarini tashkil qilish boʻyicha hududiy dasturlarni qabul qilish.

4.11. Navroʻz umumxalq bayramini nishonlash bilan bogʻliq tadbirlar doirasida milliy sport turlari va xalq oʻyinlari boʻyicha musobaqalar va xalq oʻyinlarini tashkil etish.

4.12. Bolalar va oʻsmirlar hamda yoshlar oʻrtasida oʻzbek milliy xalq oʻyinlarini keng targʻib etish, ularda vatanparvarlik hissini uygʻotish, sogʻlom turmush tarziga amal qilishga undashga qaratilgan koʻrsatuvlarni namoyish etish orqali ommalashtirish.

4.13. Etnosport turlari boʻyicha musobaqalar va festivallarni turistik marshrutlar obyektlari roʻyxatiga kiritish, ularga xorijiy va mahalliy turistlarni jalb qilish, turistlarga milliy sport turlari va xalq oʻyinlarining tarixi va ahamiyati haqida maʼlumotlarni yetkazish.

3-bob. Dasturni amalga oshirishdan kutilayotgan natijalar

Mazkur Dasturda belgilab berilgan ustuvor vazifalarni izchil amalga oshirish orqali quyidagi natijalarga erishish nazarda tutilmoqda:

respublikada etnosport turlarining ommaviyligini oshirish hisobiga etnosport bilan muntazam shugʻullanuvchilar soni koʻpayadi;

musobaqalar oʻtkazishning yangi tizimini yaratish natijasida etnosportchilarning respublika va xalqaro musobaqalarda ishtiroki kengayadi va bunday musobaqalarning mamlakatimizda koʻproq oʻtkazilishi natijasida xalqaro unvon talablarini bajarish imkoniyati oshadi, shu orqali sport ustalari, xalqaro toifadagi sport ustalari yetishib chiqishi taʼminlanadi;

musobaqalarni tizimli ravishda oʻtkazish orqali iqtidorli yoshlar va oʻsmirlar saralab olinadi va sport turlari boʻyicha milliy terma jamoalar tarkibida sifatli sport zaxirasi shakllanadi;

hududlarda yoshlar va oʻsmirlar oʻrtasida musobaqalarni tizimli va yuqori saviyada tashkil etish orqali etnosportning rivojlanish surʼati jadallashadi;

etnosport boʻyicha koʻrik tanlovlar va mahorat saboqlarining tizimli oʻtkazilishi natijasida etnosport turlarini ommaviylashtirish va rivojlantirishga erishiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 25-maydagi PQ-259-son qaroriga 2-ILOVA

Etnosport turlarini 2025-yilgacha ommalashtirish va rivojlantirish dasturini 2022-2023-yillarda amalga oshirish boʻyicha

“Yoʻl xaritasi”

T/r Yoʻnalishlar Amalga oshirish mexanizmlari Amalga oshirish muddatlari Moliyalashtirish manbalari Masʼul ijrochilar 1. Aholining barcha qatlamlari, ayniqsa, oʻsmirlar va yoshlarning etnosport turlari bilan shugʻullanishga qiziqishini oshirish, ular oʻrtasida sogʻlom turmush tarzini targʻib qilish, etnosport turlari boʻyicha respublika va hududiy musobaqalarni, shu jumladan Qurolli Kuchlar va huquqni muhofaza qiluvchi organlar tizimida oʻtkazish. 1. Etnosport turlari bilan shugʻullanish va ularni targʻib qilish boʻyicha mahallalarda aholini keng jalb qilish ishlarini tashkil etish. 2022-2023-yillar davomida rejaga asosan Ijrochilar mablagʻlari Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi (B. Musayev), Yoshlar siyosati va sport vazirligi (A. Saʼdullayev), Oʻzbekiston etnosport assotsiatsiyasi (O. Norinbayev) 2. Bolalar va oʻsmirlar hamda yoshlar oʻrtasida milliy sport turlari va xalq oʻyinlarini keng targʻib etish maqsadida etnosport turlari boʻyicha uch bosqichli musobaqalarni tashkil etish: birinchi bosqich — tuman (shahar) musobaqalari; ikkinchi bosqich — viloyat musobaqalari; uchinchi bosqich — respublika (final) musobaqalari. 2023-yildan boshlab har yili Sport va ommaviy jismoniy tarbiya tadbirlarining kalendar rejalari doirasida ajratilgan mablagʻlar, homiylik mablagʻlari Yoshlar siyosati va sport vazirligi (A. Saʼdullayev), Oʻzbekiston etnosport assotsiatsiyasi (O. Norinbayev), Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, milliy sport turlari boʻyicha sport uyushmalari 3. Etnosport turlari boʻyicha musobaqalarni oʻtkazish nizomini ishlab chiqish va tasdiqlash. 2022-yil dekabr - Yoshlar siyosati va sport vazirligi (A. Saʼdullayev), Oʻzbekiston etnosport assotsiatsiyasi (O. Norinbayev), Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari 4. Etnosport turlari boʻyicha “Uzbekistan Ethno Games” respublika festivalini tashkil etish. 2023-yil may Sport va ommaviy jismoniy tarbiya tadbirlarining kalendar rejalari doirasida ajratilgan mablagʻlar, homiylar va ijrochilar mablagʻlari Yoshlar siyosati va sport vazirligi (A. Saʼdullayev), Oʻzbekiston etnosport assotsiatsiyasi (O. Norinbayev), Toshkent shahar hokimligi (Sh. Umurzakov), milliy sport turlari boʻyicha sport uyushmalari 5. Xalqaro etnosport festivalini tashkil etish. Bunda, “Ichan qalʼa” majmuasida festivalning ochilish va yopilish marosimlarini oʻtkazish. 2023-yil sentabr Sport va ommaviy jismoniy tarbiya tadbirlarining kalendar rejalari doirasida ajratilgan mablagʻlar, homiylar va ijrochilar mablagʻlari Yoshlar siyosati va sport vazirligi (A. Saʼdullayev), Oʻzbekiston etnosport assotsiatsiyasi (O. Norinbayev), Xorazm viloyati hokimligi (J. Raximov), milliy sport turlari boʻyicha sport uyushmalari 6. Polvonlar va dorbozlar ishtirokida “Polvonlar sulolasi” koʻrik-tanlovini oʻtkazish. 2023-yil mart Budjet, homiylar va ijrochilar mablagʻlari Madaniyat va turizm vazirligi (O. Nazarbekov), Oʻzbekiston polvonlar milliy markazi (N. Yusupov), Oʻzbekiston etnosport assotsiatsiyasi (O. Norinbayev), Yoshlar siyosati va sport vazirligi (A. Saʼdullayev), 7. Qurolli Kuchlar va huquqni muhofaza qiluvchi organlar oʻrtasida har yili uloq-koʻpkari, ot poygasi, milliy kurash va boshqa etnosport turlari boʻyicha turnirlarni tashkil qilish. 2022-2023-yillar davomida rejaga asosan Ijrochilar va homiylar mablagʻlari Mudofaa vazirligi (B. Kurbanov), Milliy gvardiya (R. Djurayev), Ichki ishlar vazirligi (P. Bobojonov), Davlat xavfsizlik xizmati (A. Azizov), Bojxona qoʻmitasi (A. Mavlonov), Yoshlar siyosati va sport vazirligi (A. Saʼdullayev), Oʻzbekiston kurash federatsiyasi (K. Yusupov), Oʻzbekiston uloq-koʻpkarifederatsiyasi (N. Joʻrayev), Oʻzbekiston yilqichilik va ot sporti federatsiyasi (B. Gaziyev), Oʻzbekiston etnosport assotsiatsiyasi (O. Norinbayev) 2. Etnosport turlari boʻyicha sportchilar, trenerlar, mutaxassislar va boshqa kadrlarni tayyorlash tizimini yoʻlga qoʻyish, shuningdek, ilmiy tadqiqotlar oʻtkazish. 1. Respublika estrada sirk kollejida polvonlik va dorbozlik sanʼati yoʻnalishida oʻrta boʻgʻin kadrlarini tayyorlash tizimini yoʻlga qoʻyish. 2022/2023 oʻquv yilidan boshlab - Madaniyat vazirligi (O. Nazarbekov), Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi (I. Abduraxmonov) 2. Dorbozlik va polvonlik yoʻnalishi boʻyicha oʻquv reja va oʻquv dasturlarini ishlab chiqish va tasdiqlash. 2022-yil avgust - Madaniyat vazirligi (O. Nazarbekov), Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi (I. Abduraxmonov) Yoshlar siyosati va sport vazirligi (A. Saʼdullayev) 3. 2023/2024 oʻquv yilidan boshlab etnosportning boshqa turlari boʻyicha (shu jumladan, milliy kurash, turon kurashi, belbogʻli kurash, bel olish va uchkurash, bahodirlar oʻyinlari va tosh koʻtarish, uloq-koʻpkari, ot poygasi, oʻzbek jang sanʼati, dorboz, qarabtep/lanka) mutaxassislar tayyorlash boʻyicha taklif kiritish. 2023-yil aprel - Yoshlar siyosati va sport vazirligi (A. Saʼdullayev), Oʻzbekiston etnosport assotsiatsiyasi (O. Norinbayev), Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi (I. Abduraxmonov), milliy sport turlari boʻyicha sport uyushmalari, manfaatdor vazirlik va idoralar 4. Milliy sport turlari va xalq oʻyinlari boʻyicha ilmiy-tadqiqot loyihalarini amalga oshirish. 2022-yil dekabr Davlat ilmiy-texnikaviy dasturlari doirasida ajratilgan mablagʻlar Innovatsion rivojlanish vazirligi (Sh. Turdikulova), Fanlar akademiyasi (B. Yuldashev) Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi (I. Abduraxmonov), Yoshlar siyosati va sport vazirligi (A. Saʼdullayev) 3. Milliy sport turlari va xalq oʻyinlarining mohiyati haqida targʻibot materiallarini (qoʻllanma, buklet, banner, flayer va boshqalar)ni tayyorlash, taʼlim muassasalarida targʻibot ishlarini olib borish, malakali ustozlar, polvonlar, trenerlar hamda mutaxassislar ishtirokida seminar, trening, mahorat saboqlarini oʻtkazish. 1. Milliy sport turlari va xalq oʻyinlarining mohiyati haqida targʻibot materiallarini (qoʻllanma, buklet, banner, flayer va boshqalar) tayyorlash. 2022-yil avgust Ijrochilar mablagʻlari Maktabgacha taʼlim vazirligi (B.Onorboyev), Xalq taʼlimi vazirligi (U.Sharifxodjayev), Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (K. Karimov), 2. Maktabgacha, umumiy oʻrta, oʻrta maxsus, professional va oliy taʼlim muassasalarida etnosport turlarining jismoniy, intellektual, maʼnaviy-axloqiy jihatdan oʻrni haqida jismoniy tarbiya darslari hamda maʼnaviyat soatlarida tushuntirishlar berish. 2022-2023-yillar davomida rejaga asosan Ijrochilar mablagʻlari Yoshlar siyosati va sport vazirligi (A. Saʼdullayev), Oʻzbekiston etnosport assotsiatsiyasi (O. Norinbayev), milliy sport turlari boʻyicha sport uyushmalari 3. Maktabgacha, umumiy oʻrta, oʻrta maxsus, professional va oliy taʼlim muassasalarida malakali ustozlar, trenerlar, polvonlar hamda mutaxassislar ishtirokida seminar, trening, mahorat saboqlari tashkil etish. 2022-2023-yillar davomida rejaga asosan Ijrochilar mablagʻlari 4. Maktabgacha, umumiy oʻrta, oʻrta maxsus, professional va oliy taʼlim muassasalarida milliy sport turlari va xalq oʻyinlari boʻyicha musobaqalar oʻtkazish, gʻolib va sovrindor boʻlgan jamoalarni oʻz mablagʻlari hisobidan ragʻbatlantirish. 2022-2023-yillar davomida rejaga asosan Ijrochilar mablagʻlari 5. Bolalar va oʻsmirlar uchun alohida shartlarni nazarda tutuvchi “Milliy xalq oʻyinlari” oʻquv metodik qoʻllanmasini tayyorlash va nashr etish. 2022-yil sentabr Ijrochilar mablagʻlari Yoshlar siyosati va sport vazirligi (A. Saʼdullayev), Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (K. Karimov), Oʻzbekiston etnosport assotsiatsiyasi (O. Norinbayev), milliy sport turlari boʻyicha sport uyushmalari 4. Xalqaro hamkorlikni kuchaytirish, etnosport turlarini yanada ommalashtirish va rivojlantirish. 1. Butunjahon etnosport konfederatsiyasi, YUNESKO hamda boshqa xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlik aloqalarini kuchaytirish. 2022-2023-yillar davomida Ijrochilar mablagʻlari Yoshlar siyosati va sport vazirligi (A. Saʼdullayev), Oʻzbekiston etnosport assotsiatsiyasi (O. Norinbayev), 2. Butunjahon etnosport konfederatsiyasi, YUNESKO va boshqa tashkilotlar ishtirokida xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya oʻtkazish. 2023-yil oktabr Ijrochilar mablagʻlari Tashqi ishlar vazirligi (B. Saidov), milliy sport turlari boʻyicha sport uyushmalari 3. Olimpiya va paralimpiya shon shuhrati muzeyida Milliy sport turlari va xalq oʻyinlari boʻlimini tashkil etish yuzasidan Vazirlar Mahkamasiga taklif kiritish. 2023-yil aprel Budjet, homiylar va ijrochilar mablagʻlari Oʻzbekiston etnosport assotsiatsiyasi (O. Norinbayev), Yoshlar siyosati va sport vazirligi (A. Saʼdullayev), Madaniy meros agentligi (Sh. Nurilloyev) 4. Etnosport turlarini ommalashtirish va rivojlantirishga qaratilgan maqolalar, tematik telekoʻrsatuvlar tayyorlash. 2022-2023-yillar davomida Ijrochilar mablagʻlari Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi (A. Koʻchimov), Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi (A. Xadjayev), 5. “Milliy xalq oʻyinlari — milliy gʻurur” nomli maxsus roliklar tayyorlash va efirga uzatish boʻyicha tanlov eʼlon qilish. 2022-yil sentabr Ijrochilar mablagʻlari Oʻzbekiston Milliy media assotsiatsiyasi (Sh. Qudratxoʻja), Yoshlar siyosati va sport vazirligi (A. Saʼdullayev), 6. Milliy sport turlari va xalq oʻyinlarini targʻib qilish va yanada ommalashtirish boʻyicha polvonlar va faxriy ustozlar ishtirokida turkum koʻrsatuvlarni tashkil etish. 2022-2023-yillar davomida Ijrochilar mablagʻlari Oʻzbekiston etnosport assotsiatsiyasi (O. Norinbayev), milliy sport turlari boʻyicha sport uyushmalari 7. Hududiy teleradiokanallar orqali etnosport turlarini yanada keng targʻib qilish, shuningdek, mahalliy musobaqalarni oʻtkazish jarayonlarini muntazam yoritish. 2022-2023-yillar davomida Ijrochilar mablagʻlari Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi (A. Xadjayev) 8. Etnosport turlari boʻyicha musobaqalar va festivallarni turistik marshrutlar obyektlari roʻyxatiga kiritish, ularga xorijiy va mahalliy turistlarni jalb qilish, turistlarga milliy sport turlari va xalq oʻyinlarining tarixi va ahamiyati haqida maʼlumotlarni yetkazish. 2022-yil avgust Ijrochilar mablagʻlari Turizm va madaniy meros vazirligi (B. Ibragimov), Yoshlar siyosati va sport vazirligi (A. Saʼdullayev), Oʻzbekiston etnosport assotsiatsiyasi (O. Norinbayev), milliy sport turlari boʻyicha sport uyushmalari