Bank tizimini yanada isloh qilish va erkinlashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida (PQ-56-son)

15.04.2005

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining

Qarori

Bank tizimini yanada isloh qilish va erkinlashtirish, uning barqaror rivojlanishini taʼminlash, tijorat banklarining ish samaradorligini oshirish, ularning kapitallashish darajasini koʻtarish, investitsiya jarayonlarida va iqtisodiyotning tarkibiy oʻzgarishlarida keng ishtirok etishini taʼminlash maqsadida:

1. Quyidagilar bank tizimidagi islohotlarni yanada chuqurlashtirish va erkinlashtirishning ustuvor yoʻnalishlari etib belgilansin:

pul muomalasini mustahkamlash, milliy valyuta va uning ayirboshlash kursi barqarorligini kuchaytirish, aholining bank depozitlariga qoʻyadigan omonatlari koʻpayishini ragʻbatlantirish, bankdan tashqari aylanmada qolayotgan moliyaviy mablagʻlar va oqimlarni bank aylanmasiga jalb etish;

tijorat banklari barqarorligini mustahkamlash va oshirish, banklarni kapitallashtirish, ularning ustav jamgʻarmalari va aylanma mablagʻlarini koʻpaytirish, kredit portfellarini sogʻlomlashtirish va daromadini oshirish boʻyicha aniq chora-tadbirlar koʻrish;

tijorat banklarini toʻliq xususiylashtirish, bank va lizing xizmatlarining toʻlaqonli bozorini shakllantirish, xalqaro bank va moliya kapitalini keng koʻlamda jalb etgan holda qoʻshma banklar tashkil qilish;

pul-kredit siyosati vositalarini, jumladan loyihalarni moliyalashni yanada takomillashtirish, naqd va naqdsiz pul muomalasini hamda hisob-kitoblar shaklini unifikatsiyalash, mahalliy ishlab chiqaruvchilarning tovarlariga xaridorlar talabini ragʻbatlantiruvchi turli xil isteʼmol kreditlarini rivojlantirish boʻyicha aniq chora-tadbirlar qabul qilish;

iqtisodiyotdagi tarkibiy oʻzgarishlarda, investitsiya dasturlarini amalga oshirishda, birinchi galda iqtisodiyotning real tarmoqlariga investitsiya kiritish uchun mablagʻlar jalb etishda tijorat banklarining faol ishtirok etishi;

tijorat banklarining korxonalarni xususiylashtirish va aksiyalashtirish jarayonlarida keng ishtirok qilishi, qimmatli qogʻozlar bozorida tijorat banklarining operatsiyalarini va banklarning korxonalarni ishonchli boshqaruvidagi ishtirokini kengaytirish;

tijorat banklarini kasbiy jihatdan yuqori malakali kadrlar bilan mustahkamlash, bank xodimlarining masʼuliyati va madaniyatini oshirish.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki, Iqtisodiyot vazirligi va Moliya vazirligi tijorat banklari bilan birgalikda ishlab chiqqan 2005—2007-yillarda Bank sektorini isloh qilish va rivojlantirish dasturi ilovaga* muvofiq tasdiqlansin.

* Ilova rus tilidagi matnda berilgan.

5. Tijorat va xususiy banklarning aksiyadorlik jamiyatlarini ishonchli boshqaruvida faol hamda kengroq ishtirok etishlari ularning respublika hududidagi ustuvor vazifalaridan biri deb hisoblansin.

Tijorat banklarining xususiylashtirish jarayonlaridagi ishtirokini kengaytirish uchun tijorat banklariga qimmatli qogʻozlarning birlamchi bozorida qatnashishlariga hamda xususiylashtiriladigan korxonalar aksiyalarining 50 foizgacha miqdorini belgilangan tartibda sotib olishlariga ruxsat berilsin.

6. Tijorat banklari aksiyalari (ulushlari) boʻyicha jismoniy shaxslarning dividend tarzida olgan daromadlari 2010-yilning 1-yanvariga qadar soliqqa tortishdan ozod qilinsin.

7. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulki qoʻmitasi Moliya vazirligi va Markaziy bank ishtirokida 2005-2006-yillarda “Asaka” bankini xususiylashtirishni, 2005—2009-yillarda esa Tashqi iqtisodiy faoliyat milliy bankini xususiylashtirishni amalga oshirsin, davlat ulushi qismini yetakchi xorijiy banklarga va xalqaro moliya institutlariga sotsin.

8. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki, Moliya vazirligi va Iqtisodiyot vazirligining tijorat banklariga 2010-yilni ham oʻz ichiga olgan davrda quyidagi soliq imtiyozlari berish toʻgʻrisidagi takliflari qabul qilinsin:

banklar respublikamiz korxonalariga uch yildan ortiq muddatga investitsiya kreditlari berishdan olgan va banklarning oʻz kapitalini koʻpaytirishga yoʻnaltirilgan foydalarini foyda (daromad) soligʻidan ozod qilish. Statistika va bank hisobotlarida banklarning berilgan uzoq muddatli kreditlardan olgan foydalari aks ettirilishi taʼminlansin;

tijorat banklarining tasdiqlangan davlat dasturlariga muvofiq tashkil etiladigan kichik banklarni ochish boʻyicha sarf-xarajatlarini soliqqa tortiladigan bazadan chiqarish.

9. Tijorat banklariga xalqaro bank normalariga muvofiq sinditsiyalashtirilgan kreditlarni amaliyotga keng tadbiq qilish, jumladan xorijiy bank kapitalini jalb etish yoʻli bilan investitsiya dasturlarini amalga oshirishda faol ishtirok etish tavsiya qilinsin.

10. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Oʻzbekiston Banklar uyushmasi va tijorat banklari bilan birgalikda:

tijorat banklarida investitsiya loyihalarini ekspertizadan oʻtkazish va investitsiya kreditlari ajratish boʻyicha kollegial qarorlar qabul qilish tartibini kuchaytirsin;

banklarning loyihalarni investitsiyalash, investitsiya kreditlari berish va ularga xizmat koʻrsatish masalalari bilan shugʻullanuvchi tarkibiy boʻlinmalarini yuqori malakali kadrlar bilan mustahkamlasin;

Bank-moliya akademiyasida loyihalarni moliyalash fakulteti va bank xodimlari malakasini oshirish kurslarini ochsin.

11. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki hamda tijorat banklari Moliya vazirligi va Iqtisodiyot vazirligi bilan birgalikda uch oy muddatda:

tijorat banklarining kredit portfellarini, jumladan Hukumat tomonidan kafolatlangan kreditlarni kompleks tahlil qilsin;

har bir tijorat banki boʻyicha korxonalarning qarz majburiyatlarini diskont qiymati boʻyicha uchinchi shaxslarga sotish, bankrotlik taomillari jarayonida tugatilgan va sotilgan korxonalarning umidsiz kreditlari summalarini banklarning zarariga olib borish yoʻli bilan hisobdan chiqarish nazarda tutilgan muammoli kreditlarni restrukturizatsiyalash dasturini ishlab chiqsin;

tijorat banklarining Hukumat kafolati bilan berilgan kreditlarini restrukturizatsiyalashni taʼminlash maqsadida davlat qimmatli qogʻozlarini chiqarish boʻyicha Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.

12. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq 2005—2007-yillarda tijorat banklariga quyidagi huquqlar beriladi:

tugatilayotgan bankrot korxonalarning Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati kafolati bilan berilgan kreditlar boʻyicha qarzini birinchi navbatda undirib olish;

bankrotlik toʻgʻrisida bank tomonidan qoʻzgʻatilgan daʼvo munosabati bilan tugatish jarayonida boʻlgan, kreditorlik qarzi tarkibida bank kreditlari boʻyicha qarz 70 foiz va undan koʻproqni tashkil etadigan korxonani, sud qarori boʻyicha bank mulkiga oʻtkazish, shu jumladan bunday korxonani sotishdan olingan mablagʻlarni kreditorlik qarzini qoplashga yoʻnaltirgan holda uni mahalliy va xorijiy investorlarga sotish.

Belgilansinki, tijorat banklarining bankrotlik toʻgʻrisida bank tomonidan qoʻzgʻatilgan daʼvo munosabati bilan tugatish jarayonida boʻlgan korxonaning bank mulkiga oʻtkazilishi natijasida qoʻlga kiritilgan mol-mulki yangi mulkdorlarga sotilmaguncha mulk va yer soligʻiga tortilmaydi.

13. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi tijorat banklari faoliyatiga mahalliy davlat hokimiyati organlarining aralashuviga, banklar va ularning filiallarini bank faoliyati bilan bogʻliq boʻlmagan tadbirlar va ishlarni bajarishga jalb etishga yoʻl qoʻymaslik borasida banklar toʻgʻrisida amaldagi qonun hujjatlarining ijrosi ustidan nazoratni kuchaytirsin. Qonun hujjatlarini buzishda aybdor boʻlgan mansabdor shaxslar maʼmuriy va jinoiy javobgarlikka tortilsin.

14. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi Markaziy bank, Moliya vazirligi, boshqa manfaatdor vazirliklar, idoralar va tijorat banklari bilan birgalikda bir oy muddatda:

amaldagi qonun hujjatlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish boʻyicha Vazirlar Mahkamasiga takliflar taqdim etsin, ularda bank kreditlarini taʼminlash garovi sifatida rasmiylashtirilgan toʻlovni mulk hisobidan undirishning suddan tashqari tartibi soddalashtirilishi koʻzda tutilsin.

oʻzining meʼyoriy hujjatlarini mazkur qarorga muvofiqlashtirsin.

15. Ushbu qarorning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi oʻrinbosari R.S. Azimov va Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining Raisi F.M. Mullajonov zimmalariga yuklatilsin.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti I. KARIMOV

Toshkent sh.,

2005-yil 15-aprel,

PQ-56-son