2021-2026-yillarga moʻljallangan ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashish boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Milliy strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida (PF-6255-son)

01.07.2021

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining

Farmoni

[Koʻchirma]

Globallashuv sharoitida hamda xalqaro va mintaqaviy mojaralar transformatsiyasi davom etayotgan bir paytda, ekstremizm va terrorizmga qarshi samarali kurashish masalasi kun tartibidagi dolzarb mavzulardan biri boʻlib qolmoqda.

Bugungi kunda ekstremistik va xalqaro terrorchilik tashkilotlari diniy aqidalar niqobi ostida yoshlarni zoʻravonlikka, milliy oʻzligini, madaniy-maʼrifiy va oilaviy qadriyatlarini yoʻqotishga undash yoʻli bilan jamiyatda zoʻravonlik va radikal qarashlarni tarqatishni davom ettirmoqda. Bularning barchasi fuqarolarni ekstremistik va terrorchilik tashkilotlari safiga jalb qilish uchun shart-sharoit yaratmoqda.

Shu munosabat bilan, ekstremizm va terrorizmning oldini olish va chek qoʻyish hamda ularni moliyalashtirish manba va kanallariga barham berishga qaratilgan yanada samarali chora-tadbirlarni belgilash, bu borada milliy va xalqaro darajada saʼy-harakatlarni birlashtirish davlat siyosatining muhim yoʻnalishlaridan hisoblanadi.

2017 — 2021-yillarda Oʻzbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yoʻnalishi boʻyicha Harakatlar strategiyasida belgilangan vazifalardan kelib chiqqan holda, shuningdek, ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashish chora-tadbirlarini takomillashtirish maqsadida:

1. Quyidagilar:

2021 — 2026-yillarga moʻljallangan ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashish boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Milliy strategiyasi (keyingi oʻrinlarda — Strategiya) 1-ilovaga muvofiq;

2021 — 2026-yillarga moʻljallangan ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashish boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Milliy strategiyasini amalga oshirish yuzasidan “Yoʻl xaritasi” (keyingi oʻrinlarda — “Yoʻl xaritasi”) 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Strategiyaning ustuvor yoʻnalishlari etib quyidagilar belgilansin:

ekstremizm va terrorizm gʻoyalari tarqalishining oldini olish maqsadida vatanparvarlik, anʼanaviy qadriyatlar va bagʻrikenglik mafkurasini targʻib qilish;

voyaga yetmaganlar va yoshlar orasida ekstremizm va terrorizm gʻoyalari tarqalishining oldini olish;

ayollar huquqlarini himoya qilish hamda ularning ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashishdagi rolini kuchaytirish;

uzoq muddat xorijda boʻlgan fuqarolarni ekstremizm va terrorizm gʻoyalari taʼsiridan himoya qilish;

Internet jahon axborot tarmogʻidan ekstremistik va terrorchilik maqsadlarda foydalanishga qarshi kurashish;

fuqarolik jamiyati institutlari va ommaviy axborot vositalarining ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashishga keng jalb qilish;

ekstremistik va terrorchilik harakatlarini sodir etganlik hamda ularni moliyalashtirganlik uchun huquqiy taʼqib va javobgarlikka tortish choralarini takomillashtirish;

ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashish sohasidagi normativ-huquqiy bazani takomillashtirish;

ushbu sohadagi xalqaro va mintaqaviy hamkorlik.

3. Quyidagilar:

vazirlik va idoralar, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklarirahbarlari — “Yoʻl xaritasi”da belgilangan tadbirlarni oʻz vaqtida va sifatli bajarish hamda ularning ijrosi natijalari boʻyicha har yarim yillik yakunida Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmatiga maʼlumotlarni taqdim etish uchun;

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati raisi (A.A. Azizov) — Strategiya va “Yoʻl xaritasi”ning amalga oshirilishi boʻyicha umumlashtirilgan maʼlumotlarni, ushbu yoʻnalishdagi ishlar samaradorligini oshirish boʻyicha aniq takliflarni Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Xavfsizlik kengashi kotibiyatiga oʻz vaqtida taqdim etib borish uchun shaxsan masʼul ekanligi koʻrsatib oʻtilsin.

4. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Xavfsizlik kengashi kotibiyati (V.V. Maxmudov) Strategiya ijrosining ahvoli toʻgʻrisida har yarim yillikda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentiga axborot berib borsin.

5. “Yoʻl xaritasi”ni amalga oshirish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari, budjetdan tashqari jamgʻarmalar, xalqaro hamkorlar va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar mablagʻlari jalb qilinadi.

6. Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligiga Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi, Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi, Davlat xafsizlik xizmati, Ichki ishlar vazirligi va boshqa mutasaddi vazirlik va idoralar bilan hamkorlikda ushbu Farmonning maqsad va vazifalarini ommaviy axborot vositalarida keng yoritish choralarini koʻrish tavsiya etilsin.

7. Mazkur Farmonning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Xavfsizlik kengashi kotibi V.V. Maxmudov zimmasiga yuklansin.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2021-yil 1-iyul,

PF-6255-son

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 1-iyuldagi PF-6255-son Farmoniga 1-ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasining ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashish boʻyicha 2021 — 2026-yillarga moʻljallangan

MILLIY STRATEGIYASI

Hozirgi vaqtda ekstremizm va terrorizm xalqaro xavfsizlikka, shu jumladan Markaziy Osiyoda asosiy tahdidlardan biri boʻlib qolmoqda. Ekstremizm va terrorizm xavfi hamda tahdidlariga qarshi kurashish Oʻzbekiston Respublikasi uchun birinchi navbatdagi vazifalardan biri boʻlib, mintaqa davlatlari va xalqaro hamjamiyatning saʼy-harakatlarini birlashtirishni taqozo etadi.

Oʻzbekiston Respublikasi har tomonlama oʻylangan tinchliksevar, pragmatik va izchil tashqi siyosatni olib borib, ekstremizm va terrorizmning umumiy tahdidlariga qarshi kurashishda barcha davlatlar bilan teng huquqli va oʻzaro manfaatli hamkorlik uchun ochiqdir.

Oʻzbekiston Respublikasining tashqi siyosati davlatlarning suveren tengligi, kuch ishlatmaslik yoki kuch bilan tahdid qilmaslik, chegaralarning buzilmasligi, davlatlarning hududiy yaxlitligi, nizolarni tinch yoʻl bilan hal etish, boshqa davlatlarning ichki ishlariga aralashmaslik, xavfsizlikning boʻlinmasligi, oʻz xavfsizligini boshqa davlatlar xavfsizligi hisobiga mustahkamlashga yoʻl qoʻyilmasligi, xalqaro majburiyatlarni vijdonan bajarish prinsiplariga hamda xalqaro huquqning umumeʼtirof etilgan boshqa prinsiplari va normalariga asoslanadi.

Oʻzbekiston Respublikasi oʻz tarixida ekstremizm va terrorizm bilan bogʻliq holatlarga bir necha marotaba duch kelgan. Ushbu yoʻnalishda xavf-xatar, tahdid va tahlikalar saqlanib qolayotganini hisobga olgan holda, Oʻzbekiston Respublikasi keng jamoatchilik va xalqaro hamjamiyat bilan birgalikda ekstremizm va terrorizm hamda ularni moliyalashtirishga qarshi kurashishga qaratilgan kompleks chora-tadbirlarni amalga oshiradi.

Ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashishdagi mavjud tajriba, shuningdek, mintaqa davlatlaridagi mazkur tahdidlarga qarshi kurashish boʻyicha holatning retrospektiv va qiyosiy tahlillari shuni koʻrsatmoqdaki, Markaziy Osiyoda ekstremistik va terrorchilik faoliyati, asosan, millatchilik (milliy), ijtimoiy, diniy va siyosiy gʻoyalar ostida amalga oshirilmoqda.

Oʻzbekiston Respublikasining ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashish boʻyicha 2021 — 2026-yillarga moʻljallangan Milliy strategiyasida (keyingi oʻrinlarda — Strategiya) ekstremizm va terrorizmning mintaqada tarqalishi uchun asosiy sabab va shart-sharoitlar ham, ekstremist va terrorchilar oʻz buzgʻunchi faoliyatida foydalanadigan turli ijtimoiy, iqtisodiy, siyosiy, gʻoyaviy va boshqa omillar ham inobatga olingan.

Strategiya Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi, xalqaro huquq va Oʻzbekiston Respublikasi xalqaro shartnomalarining umumeʼtirof etilgan tamoyil va normalariga asoslangan boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasining “Terrorizmga qarshi kurash toʻgʻrisida”gi, “Ekstremizmga qarshi kurashish toʻgʻrisida”gi, “Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisida”gi hamda “Vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar toʻgʻrisida”gi qonunlarining qoidalarini amalga oshirishga qaratilgan.

1-BOB. UMUMIY QOIDALAR

1-§. Strategiyaning maqsadi va vazifalari

Strategiyaning maqsadi Oʻzbekiston Respublikasi konstitutsiyaviy tuzumini himoya qilish, milliy xavfsizlik, shuningdek, fuqarolarning ushbu sohadagi huquqlari va erkinliklarini taʼminlashga imkon beradigan ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashish boʻyicha samarali va bir vaqtning oʻzida muvofiqlashtirilgan davlat siyosati amalga oshirilishini taʼminlashdir.

Strategiyaning vazifalari quyidagilardan iborat:

a) ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashish sohasidagi davlat organlari faoliyatining ustuvor yoʻnalishlarini belgilash;

b) sohadagi normativ-huquqiy va uslubiy-amaliy bazani takomillashtirish boʻyicha takliflar ishlab chiqish;

v) davlat organlari, keng jamoatchilik va xalqaro hamjamiyatning ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashishga qaratilgan harakatlarini birlashtirish;

g) jamiyatda konfessiyalararo va millatlararo totuvlikni taʼminlash;

d) davlatning aholi, ayniqsa yoshlarning ekstremistik va terrorchilik faoliyatiga jalb etilishidan himoyalashga qaratilgan chora-tadbirlar tizimini ishlab chiqish;

e) ekstremizm va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashishning samarali mexanizmlarini joriy etish;

j) ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashish yoʻnalishida mintaqaviy va xalqaro hamkorlikni takomillashtirish.

2-§. Fuqarolarning vijdon erkinligi va diniy eʼtiqod huquqlari

Mustaqillik yillarida Oʻzbekistonda inson huquqlari va manfaatlarini himoya qilish sohasidagi davlat siyosatining quyidagi tamoyillari va asosiy yoʻnalishlari shakllandi:

birinchidan, demokratiya va inson huquqlarining umum eʼtirof etilgan gʻoyalari va qadriyatlariga, shuningdek, inson huquqlari sohasidagi xalqaro majburiyatlarga sodiqlik;

ikkinchidan, kuchli huquqiy davlat va adolatli fuqarolik jamiyati tamoyillariga asoslangan milliy manfaatlarning ustuvorligi;

uchinchidan, yuzaga keladigan tahdid va xavf-xatarlarni, oshkoralik va shaffoflik prinsipiga mos ravishda, davlat idoralarining barcha fuqarolik jamiyati institutlari, shuningdek, xalqaro hamkorlar bilan muloqot orqali muhokama qilish va hal etish;

toʻrtinchidan, Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida mustahkamlangan shaxs manfaatlarining jamiyat va davlat manfaatlaridan ustuvorligi.

Ushbu tamoyillarga tayangan holda, Oʻzbekiston Respublikasi inson huquqlari sohasidagi xalqaro standartlarni keng miqyosda implementatsiya qildi, fuqarolar va davlat xizmatchilarining huquqiy ongini mustahkamlash boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirmoqda.

Xalqaro tashkilotlarning ishtirokisiz va inson huquqlariga oid asosiy xalqaro hujjatlarga qoʻshilmasdan turib demokratik huquqiy davlat qurish mumkin emasligidan kelib chiqib, Oʻzbekiston oldidagi asosiy vazifa inson huquqlari sohasidagi oʻz xalqaro majburiyatlariga qatʼiy rioya qilish va demokratik huquqiy davlatni qurish hisoblanadi.

Oʻzbekistonda olib borilayotgan keng koʻlamli islohotlar doirasida diniy eʼtiqod erkinligi sohasida tub oʻzgarishlar amalga oshirilmoqda. Oʻzbekiston Respublikasining diniy sohada davlat siyosatining asosiy ustuvor yoʻnalishlari fuqarolarning vijdon va diniy eʼtiqod erkinligi kafolatlash, konfessiyalararo va millatlararo totuvlikni mustahkamlash, jamiyatda bagʻrikenglik madaniyatini rivojlantirish hisoblanadi.

Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasida “Oʻzbekiston Respublikasida barcha fuqarolar bir xil huquq va erkinliklarga ega boʻlib, jinsi, irqi, millati, tili, dini, eʼtiqodi, ijtimoiy kelib chiqishi, ijtimoiy mavqeyidan qatʼi nazar, qonun oldida tengdirlar” deb kafolatlangan.

Shu bilan birga, Konstitutsiyada “inson oʻz huquq va erkinliklarini amalga oshirishda boshqa shaxslarning, jamiyat hamda davlatning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlariga putur yetkazmasligi shart” deb taʼkidlangan.

Konstitutsiyaga binoan hamma uchun vijdon erkinligi kafolatlangan. Har kim xohlagan diniga eʼtiqod qilishi yoki biron bir dinga eʼtiqod qilmaslik huquqiga ega. Diniy qarashlarni majburan singdirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

2-BOB. EKSTREMIZM VA TERRORIZMGA QARSHI KURASHISH SOHASIDAGI DAVLAT ORGANLARI FAOLIYATINING USTUVOR YOʻNALISHLARI

1-§. Ekstremizm va terrorizm mafkurasi tarqalishining oldini olish maqsadida vatanparvarlik, anʼanaviy qadriyatlar va bagʻrikenglik gʻoyalarini targʻib qilish

Yoshlar huquqlari boʻyicha BMTning Xalqaro Konvensiyasini ishlab chiqish hamda Bosh Assambleyaning “Maʼrifat va diniy bagʻrikenglik” maxsus rezolyutsiyasini qabul qilish tashabbusi ilgari surilgan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M. Mirziyoyevning BMTning Bosh Assambleyasining 72-sessiyasidagi maʼruzasi ekstremizm va terrorizmning yuzaga kelish sabablarini, shuningdek, ularning oldini olish yoʻllarini tushunishda muhim ahamiyatga ega boʻldi.

Amalga oshirilayotgan “2017 — 2021-yillarda Oʻzbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yoʻnalishlari boʻyicha Harakatlar strategiyasi” jinoyatchilikka qarshi kurashish va huquqbuzarliklarning oldini olish tizimini takomillashtirishni, shu jumladan ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashish boʻyicha tashkiliy-amaliy choralarni kuchaytirishni nazarda tutadi.

Aholi, ayniqsa yoshlar orasida ekstremizm va terrorizmning buzgʻunchi gʻoyalariga nisbatan murosasizlik tuygʻusini shakllantirishning muhim sharti — bu ijtimoiy-huquqiy jihatdan himoyalanganlik, yuksak bilim darajasi, xususan, milliy oʻzlikning sof qadriyatlari mohiyatini va diniy konfessiyalarning birgalikda tinch-totuv hayot kechirishi gʻoyasini anglab yetishdir.

Oʻzbekistonda xalq maʼrifatini oshirish, yanada kuchli, asoslangan va ilmiy isbotlangan mafkuraga tayangan holda ekstremizm va terrorizm gʻoyalarini yoʻq qilishda sezilarli hissa qoʻshayotgan Oʻzbekistondagi islom sivilizatsiyasi markazi, Oʻzbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasi, Imom al-Buxoriy, Imom at-Termiziy va Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazlari tashkil qilingan va faol ish olib bormoqda.

Davlat va jamoat institutlarining diniy asoslar sababli buzgʻunchi mafkuralar taʼsiriga tushib qolgan fuqarolarni ijtimoiy va diniy reabilitatsiya qilishga qaratilgan ishlari faol davom etmoqda.

Soʻnggi 4 yil davomida ekstremizm va terrorizmga aloqadorligi sababli ozodlikdan mahrum qilish tarzidagi jazoni oʻtayotgan, qilmishidan chin koʻngildan pushaymon boʻlib, tuzalish yoʻliga oʻtgan 2 ming nafardan ortiq shaxslar afv etildi va 1,5 ming nafardan ziyod shaxslar jazoni oʻtash joylaridan ozod qilindi.

2017-2018-yillar davomida radikal diniy oqimlarning tarafdorlari deb hisoblangan yoki ularning taʼsiri ostiga tushib qolgan 20 ming nafardan ortiq shaxslar huquqni muhofaza qilish idoralari hisobidan chiqarilgan.

2019 — 2021-yillarda “Mehr” dasturi doirasida Afgʻoniston, Suriya va Iroqdan xalqaro terrorchilik tashkilotlari safiga adashib qoʻshilib qolgan 400 nafar xotin-qizlar va bolalar Oʻzbekistonga qaytarilib, ularning ijtimoiy moslashuvi va reintegratsiyasi uchun har tomonlama yordam koʻrsatildi.

Bunda bir qator xorijiy davlatlar va xalqaro tashkilotlar, shu jumladan Xalqaro Qizil Xoch Qoʻmitasi va BMTning Bolalar Jamgʻarmasi (YUNISEF) muhim yordam berdi. BMT Xavfsizlik Kengashining 2396-sonli rezolyutsiyasiga binoan chet el terrorchi jangarilari bilan bogʻliq va terrorizmning qurboni boʻlishi mumkin boʻlgan xotin-qizlar va bolalarga yordam berishga alohida eʼtibor qaratildi.

Oʻzbekiston bundan keyin ham diniy sabablarga koʻra buzgʻunchi mafkuralar taʼsiridan jabr koʻrgan shaxslarga har tomonlama ijtimoiy-huquqiy va moddiy yordam koʻrsatish boʻyicha kompleks chora-tadbirlarni davom ettirishni maqsad qilgan.

Aholining huquqiy madaniyati va maʼrifatini oshirish muhimligini hisobga olgan holda quyidagilar talab etiladi:

a) Oʻzbekiston hududida asrlar davomida shakllangan, dindorlar orasida tinchlik va bagʻrikenglikni keng yoygan anʼanaviy islom dinining asosiy gʻoyalaridan fuqarolarning xabardorligini oshirish, jumladan ekstremizm va terrorizm gʻoyalarini islom diniga zid ekanligini tushuntirish boʻyicha keng axborot-maʼrifiy ishlarni olib borish;

b) normativ-huquqiy va moddiy-texnik bazani takomillashtirish, shuningdek, ushbu sohada malakali kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash orqali Internet tarmogʻida ekstremizm va terrorizm mafkurasi tarqatilishining oldini olish, barvaqt profilaktika qilish va unga qarshi kurashish tizimini rivojlantirish;

v) ekstremizm va terrorizmning buzgʻunchi mafkurasi taʼsiriga tushib qolgan fuqarolar bilan olib boriladigan ishlarni muntazam ravishda tizimli takomillashtirish, bunda keng jamoatchilikni ham jalb etish;

g) diniy sohada diniy va dunyoviy bilimlarni egallagan, fuqarolar orasida diniy asosdagi ekstremizm mafkurasiga qarshi immunitetni shakllantira oladigan yuqori malakali kadrlarni tayyorlash;

d) hamkorlikdagi ishlarning samarali va ochiq mexanizmlarini yaratish orqali fuqarolik jamiyatining institutlari, shu jumladan ommaviy axborot vositalarini ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashish ishlariga faol jalb etish;

e) aholi oʻrtasida, ayniqsa yoshlar orasida ekstremizmning buzgʻunchi mafkurasiga qarshi immunitetni shakllantirishda xalqaro tajribani joriy etish va keng qoʻllash;

j) ekstremizm va terrorizmning oqibatlarini tushuntirish orqali aholining huquqiy madaniyatini oshirish, shuningdek, javobgarlik va qonun oldida tenglik hissini tarbiyalash.

2-§. Voyaga yetmaganlar va yoshlar orasida ekstremistik gʻoyalar tarqalishining oldini olish

Koʻp yillik tajribalar koʻrsatmoqdaki, yoshlar muhiti, shu jumladan voyaga yetmaganlar oʻzining ijtimoiy himoyalanmaganligi va oʻta taʼsirchanligi tufayli, ekstremizm va terrorizmning tajovuzkor mafkurasi oldida eng zaif qatlam boʻlib qolyapti, bu esa asossiz ravishda norozilik kayfiyatidagilarning ortib borishiga olib kelmoqda.

XXRning Sindao shahrida 2018-yil 10-iyunida boʻlib oʻtgan SHHT mamlakatlari Davlat rahbarlari kengashining 18-sessiyasi yakuni boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M. Mirziyoyev tomonidan ilgari surilgan SHHT davlat rahbarlarining yoshlarga qoʻshma murojaati va uni amalga oshirish boʻyicha Harakatlar dasturi Yoshlar oʻrtasida ekstremizm va terrorizm mafkurasiga qarshi barqaror immunitetni shakllantirish yoʻlidagi muhim qadamlardan biri boʻldi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 14-avgustdagi PQ-3907-son qarori asosida mamlakatda Yoshlarni maʼnaviy-axloqiy va jismonan barkamol etib tarbiyalash va oʻqitish tizimini yangi bosqichga koʻtarish boʻyicha kompleks chora-tadbirlar dasturi amalga oshirilmoqda.

Oʻzbekistonda Yoshlar ishlari agentligi va yoshlarning nodavlat notijorat tashkiloti — Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi tashkil etilgan.

Bugungi kunda ular tomonidan yoshlarning qonuniy manfaatlari, huquq va erkinliklariga rioya etilishini taʼminlash, ularga ijtimoiy-huquqiy yordam koʻrsatish va huquqbuzarliklar profilaktikasi boʻyicha kompleks chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda.

Mamlakatda ekstremizm va terrorizmning har qanday koʻrinishda namoyon boʻlishiga nisbatan murosasizlik muhitini yaratish, buzgʻunchi mafkuralarga qarshi immunitetni shakllantirish, huquqiy savodxonlik va ijtimoiy javobgarlik hissini oshirish maqsadida NNT, OAV, kinoindustriya, madaniyat va sanʼat arboblarini jalb qilgan holda keng qamrovli kompleks maʼrifiy tushuntirish ishlari olib borilmoqda.

Yoshlar muhitida ekstremistik va terroristik holatlarining paydo boʻlishi va tarqalishining asosiy sabablari quyidagilardan iborat:

a) yoshlar muhitida ijtimoiy taranglikning kuchayishi (taʼlim darajasi va sifatidagi muammolar, ish oʻrinlarining yetishmasligi, ish haqining pastligi, korrupsiya va boshqalarni oʻz ichiga jamlagan kompleks ijtimoiy muammolar bilan tavsiflanadi);

b) qadriyat yoʻnalishlarining oʻzgarishi (ekstremizm va terrorizm, dunyoviy meʼyorlar va ijtimoiy qadriyatlarni rad etuvchi gʻoyalarni singdiruvchi diniy tashkilotlar va mazhablar jiddiy xavf tugʻdiradi);

v) buzgʻunchi maqsadlarda psixologik omilni qoʻllash (yoshlar psixologiyasiga xos boʻlgan nigilizm va maksimalizmdan ekstremizm va terrorizmning mafkuraviy rahnamolari tomonidan faol foydalaniladi);

g) Internet jahon axborot tarmogʻidan noqonuniy maqsadlarda foydalanish (radikal tashkilotlarga keng auditoriyadan foydalanish va oʻz faoliyatini targʻib qilish, oʻz niyatlari va rejalashtirilayotgan harakatlariga oid maʼlumotlarni joylashtirish imkoniyatini beradi);

d) yoshlarning xorijiy mamlakatlarda faoliyat yuritayotgan ekstremistik va terrorchilik tashkilotlari vakillari va emissarlarining taʼsiriga tushib qolishi.

Yoshlar, shu jumladan voyaga yetmaganlar oʻrtasida ekstremistik va terrorchilik gʻoyalari tarqalishining oldini olish uchun taʼlim va yoshlar siyosati sohasida quyidagi chora-tadbirlarni amalga oshirish zarur:

a) oʻsib kelayotgan avlodda qonunga hurmat, huquqiy savodxonlik, konfessiyalararo va millatlararo bagʻrikenglik, mamlakatimiz xalqlarining tarixi, madaniyati, maʼnaviy merosi va urf-odatlariga qiziqishni shakllantirish;

b) toʻgaraklar faoliyatini jadallashtirish orqali yoshlar, shu jumladan bolalar va oʻsmirlarning boʻsh vaqtni mazmunli tashkil etish, aholining madaniy, sport va dam olish maskanlaridan foydalanishi uchun shart-sharoit va qulayliklarni yaratish;

v) yoshlarni anʼanaviy, maʼnaviy, axloqiy va vatanparvarlik qadriyatlari asosida tarbiyalash tizimini davlat tomonidan uzluksiz qoʻllab-quvvatlash choralarini koʻrish;

g) taʼlim tashkilotlarida vatanparvarlik, bagʻrikenglikni tarbiyalash, ekstremistik va terrorchilik faoliyatiga jalb etilishining oldini olish boʻyicha mashgʻulotlar oʻtkazish;

d) pedagogik xodimlarning kasbiy mahoratini oshirish, ekstremizm va terrorizm gʻoyalariga qarshi kurashishga qaratilgan yangi taʼlim standartlari hamda pedagogik uslubiyotlar ishlab chiqish va joriy etish;

e) ekstremistik va terrorchilik mafkuraning tarqalishiga olib keladigan omillarni aniqlash maqsadida yoshlar oʻrtasida bandlik, ijtimoiy va iqtisodiy farovonlik, yoshlar submadaniyatlari faoliyatiga oid tahlillar oʻtkazishga qaratilgan ijtimoiy/sotsiologik tadqiqotlarni oʻtkazish;

j) yoshlarni vatanparvarlik ruhida tarbiyalash, ularda mustahkam fuqarolik pozitsiyasi va oʻzlikni shakllantirishga qaratilgan faoliyatda davlat organlari va fuqarolik jamiyati institutlarining rolini kuchaytirish;

z) ekstremizm va terrorizm gʻoyalari tarqalishining oldini olish va profilaktika qilish maqsadida yoshlar jamoat birlashmalari bilan oʻzaro hamkorlik qilish;

i) yoshlar oʻrtasida fuqarolik pozitsiyasi va huquqiy savodxonlikni ragʻbatlantiruvchi maxsus forum va uchrashuvlarni tashkil etish;

k) oʻzlarining ish uslublarini tubdan oʻzgartirilishi lozim boʻlgan Yoshlar ishlari agentligi, Oʻzbekiston Yoshlar ittifoqi, “Maʼnaviyat va maʼrifat” markazlari faoliyatini jonlantirish hamda ularning faoliyatini yoshlar oʻrtasida eng koʻp ijtimoiy, iqtisodiy va boshqa muammolar mavjud boʻlgan hududlarga manzilli yoʻnaltirish.

3-§. Xotin-qizlar huquqlarini himoya qilish va ularning ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashishdagi rolini kuchaytirish

Oʻzbekiston Respublikasi xalqaro aktlarni, xususan, BMTning xotin-qizlar huquqlari va erkinliklarini himoya qilishga doir Konvensiya va Deklaratsiyalarini ratifikatsiya qildi va oʻz vaqtida bajarmoqda.

Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi gender tenglik huquqini kafolatlaydi, ushbu huquqlar Oʻzbekiston Respublikasining “Xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlari toʻgʻrisida”gi va “Xotin-qizlarni tazyiq va zoʻravonlikdan himoya qilish toʻgʻrisida”gi qonunlari bilan taʼminlanadi.

Tahlillar shuni koʻrsatmoqdaki, aksariyat hollarda xotin-qizlar oʻz turmush oʻrtogʻi va yaqin qarindoshlarining taʼsiri ostida ekstremistik va terrorchilik tashkilotlari tarafdoriga aylanmoqda, ammo shu bilan birga, xotin-qizlarning oʻz oila aʼzolari yoki qarindoshlarini ekstremistik va terrorchilik tashkilotlari saflariga yollashda faol rol oʻynashi holatlari ham aniqlanmoqda.

Aholining radikallashuv jarayonida xotin-qizlar oʻrnini faqatgina qurbon boʻlgan ayollar yoki terrorchilarning turmush oʻrtogʻi kabi gender stereotiplari bilan cheklanmaslik kerakligini tushunish muhimdir. Xotin-qizlar terrorchilarga hamdardlik bildiruvchi, ularni safarbar etuvchi hamda ixtiyoriy ravishda terrorchilik harakatini ham amalga oshiruvchi boʻlishlari ham mumkin.

Yuqoridagilarni inobatga olib, Strategiyada ekstremistik va terroristik tashkilotlarning passiv va faol ishtirokchilari boʻlgan xotin-qizlar oʻrtasidagi farq belgilanadi.

Bundan tashqari, yosh avlod tarbiyasi bilan bogʻliq muammolarning paydo boʻlishida, oilalarda erlarning chet elda boʻlishi muhim omil hisoblanadi. Bunday hollarda ayol bolalar tarbiyasi bilan shugʻullanuvchi yagona tarbiyachi boʻlib qolmoqda. Bolalarni nazorat qilish bilan bogʻliq muammolar yuzaga kelmoqda. Bunda odatda fuqarolik jamiyatining eng samarali boʻgʻini hisoblangan mahallaning ahamiyati kattadir.

Bugungi kunda Oʻzbekiston Respublikasi hukumati, xususan, Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi hamda fuqarolik jamiyati institutlari tomonidan xotin-qizlarning huquq va erkinliklarini kengaytirish, ularni zoʻravonlikdan himoya qilish va jamiyatdagi rolini oshirish boʻyicha kompleks chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda.

Yosh avlodni vatanparvarlik ruhida tarbiyalash, shuningdek, yoshlar ekstremistik va terroristik gʻoyalar taʼsiriga tushib qolishining oldini olishda xotin-qizlarning ulkan imkoniyatlarini anglagan holda, ayollarning oilaviy, ijtimoiy maqomini quyidagi yoʻllar bilan qoʻllash muhimdir:

a) xotin-qizlar huquq va erkinliklarini himoya qilishga qaratilgan normativ-huquqiy hujjatlarni oʻz vaqtida va sifatli ijro etish, ularni qoʻllab-quvvatlashning xalqaro standartlarga javob beradigan huquqiy asoslarini yanada takomillashtirish;

b) qiyin hayotiy vaziyatlarga tushib qolgan xotin-qizlar va ularning farzandlariga maʼnaviy-ruhiy va moddiy yordam koʻrsatish;

v) huquqni muhofaza qilish idoralari xodimlari uchun ekstremistik va terrorchilik faoliyati safiga qoʻshilib qolgan xotin-qizlar bilan ishlashning oʻziga xos jihatlari boʻyicha maxsus oʻquv kurslarini tashkil etish;

g) muammoli oilalar bilan ishlashda Oila va xotin-qizlar qoʻmitasi boʻlinmalarining roli va javobgarligini kuchaytirish;

d) xotin-qizlarning huquq va erkinliklarini himoya qilish sohasida xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlik qilish, shuningdek, xotin-qizlarni ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashishga jalb qilish sohasida tajriba almashish.

4-§. Uzoq muddat xorijda boʻlgan fuqarolarni ekstremizm va terrorizm gʻoyalari taʼsiridan himoya qilish

Bugungi kunda chet elda uzoq muddat boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari koʻpincha ekstremistik va terroristik tashkilotlar emissarlarining mafkuraviy taʼsiri ostiga tushib qolmoqdalar. Bunda uchinchi davlat hududi xalqaro terrorchilik tashkilotlari tarkibida jangovar harakatlarda ishtirok etish maqsadida yollash va faol terroristik harakatlar olib borilayotgan hududlarga yuborish uchun “asosiy makon” vazifasini bajarmoqda.

Xorijda uzoq vaqt boʻlgan fuqarolarning xalqaro ekstremistik va terrorchilik tashkilotlar safiga yollash jarayonini oʻrganish bunday salbiy hodisaga olib keladigan quyidagi sabab va shart-sharoitlarni aniqlash imkonini berdi, xususan:

a) chet elda boʻlgan fuqarolarda, ayniqsa yoshlarda begonalashuv va psixologik noqulayliklarni vujudga keltiruvchi ijtimoiy, huquqiy va iqtisodiy moslashuv bilan bogʻliq qiyinchiliklar;

b) shakllangan anʼanalar yordamida xulq-atvor va ijtimoiy axloqni saqlashga, shuningdek, gʻoyaviy immunitet shakllanishiga yordam beradigan odatiy ijtimoiy aloqalardan, qarindosh va yaqinlar, mahalla va jamoatchilikning nazoratidan uzilish;

v) chet elda uzoq muddat yurgan fuqarolarni himoya qilishga oid normativ-huquqiy bazaning zamonaviy talablarga javob bermasligi;

g) turli xil kanallar orqali Oʻzbekiston fuqarolari boʻlib turgan ayrim davlatlarda ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashish boʻyicha olib borilayotgan profilaktik choralarning samaradorligi pastligi;

d) Oʻzbekiston Respublikasi va fuqarolarimiz boʻlib turgan mamlakatlarning davlat organlari oʻrtasidagi oʻzaro hamkorlikda mavjud muammolar va boshqalar.

Oʻzbekistonda xorijdagi fuqarolarimizning huquq va erkinliklarini, ayniqsa band boʻlganlarning huquqlarini himoya qilish bilan bogʻliq masalalar, shuningdek, ularni ekstremizm va terrorizm mafkuralarining salbiy taʼsiridan himoya qilish tizimini takomillashtirishga barcha manfaatdor vazirliklar, idoralar va keng jamoatchilikni jalb etishni nazarda tutuvchi kompleks choralar amalga oshirilmoqda.

Strategiyani amalga oshirish jarayonida mazkur yoʻnalishda quyidagi kompleks chora-tadbirlarni amalga oshirish uchun uzoq vaqt chet elda boʻlgan fuqarolarni ekstremizm va terrorizm mafkurasi taʼsiri ostiga tushib qolishlarining sabab va shart-sharoitlari hisobga olinishi lozim:

a) uzoq vaqt chet elda boʻlgan fuqarolarni ekstremizm va terrorizm mafkurasi taʼsiri ostiga tushib qolish muammosini hal etish uchun tizimli va muvofiqlashgan yagona yondashuvni shakllantirish;

b) uzoq vaqt chet elda boʻlgan fuqarolarni ekstremizm va terrorizm mafkurasi taʼsiridan himoya qilish masalalariga oid normativ-huquqiy bazani, shu jumladan xalqaro shartnomalarni takomillashtirish;

v) ushbu toifadagi shaxslar va oila aʼzolariga ruhiy hamda moddiy yordam koʻrsatish maqsadida ular orasidan ijtimoiy zaiflarini aniqlash;

g) chet elga ketayotgan fuqarolarni borgan joyida ijtimoiy-madaniy moslashuvi, shuningdek ularga ekstremizm va terrorizm mafkuralari tahdidlarini tushuntirish boʻyicha profilaktik ishlarning yangi mexanizmlarini ishlab chiqish va joriy etish;

d) chet eldan Oʻzbekistonga qaytgan fuqarolar bilan tizimli filtr-profilaktik ishlarini tashkil qilish;

e) xorijiy mamlakatlarning davlat organlari bilan ushbu yoʻnalishda hamkorlik qilish va ishlarni muvofiqlashtirish;

j) uzoq vaqt chet elda boʻlgan fuqarolarni ekstremizm va terrorizm gʻoyalari taʼsiridan himoya qilish ishlariga davlat va jamoat tashkilotlarining toʻplangan ilmiy salohiyatini jalb qilish va ulardan foydalanish.

5-§. Ekstremistik va terrorchilik maqsadlarida Internet jahon axborot tarmogʻidan foydalanishga qarshi kurashish

Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarni rivojlantirish vazirligi maʼlumotlariga koʻra, 2020-yilda Internet foydalanuvchilari soni 20 milliondan ortib ketgan.

Qayd etish lozimki, bugungi kunda ekstremistik va terrorchilik tashkilotlari saflariga jalb qilishda Internet jahon axborot tarmogʻidan keng foydalanilmoqda, uning yordamida ekstremizm va terrorizm mafkurasi faol singdirilib, aholining dindor qismi oʻrtasida jamiyatga qarshi kayfiyat shakllantirilmoqda.

Oʻzbekiston Respublikasining vakolatli davlat organlari tomonidan ekstremistik va terroristik materiallarni tarqatuvchi veb-resurslar va ijtimoiy tarmoqlarning faoliyatini aniqlash va oldini olish boʻyicha kompleks chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda.

Ekstremistik va terroristik tashkilotlarning Internet jahon axborot tarmogʻi orqali yollash harakatlarida kuzatilayotgan faollik sababli, ularni zararsizlantirish boʻyicha quyidagi qoʻshimcha choralar koʻrilishi zarur:

a) Internet jahon axborot tarmogʻida ekstremizm va terrorizm gʻoyalarini tarqatuvchilarni, shuningdek, respublikadagi ijtimoiy-siyosiy vaziyatni beqarorlashtirish niyatida boʻlgan shaxslar va guruhlarni oʻz vaqtida aniqlash;

b) respublika aholisiga xos boʻlgan bagʻrikenglik va diniy anʼanalarni oʻzida mujassam qilgan ilmiy asoslangan mafkuraga tayanib Internet tarmogʻida ekstremizm va terrorizm gʻoyalariga qarshi tashviqot va targʻibot ishlarini tashkil etish;

v) buzgʻunchi kontentni aniqlash va yoʻq qilish maqsadida Internet jahon axborot tarmogʻini tahlil qilish;

g) Internet jahon axborot tarmogʻida ekstremizm va terrorizm gʻoyalariga axborot orqali qarshi kurashish sohasida malakali kadrlar tayyorlash;

d) huquqni muhofaza qiluvchi organlarning maxsus boʻlinmalarini zarur boʻlgan ilgʻor dasturiy mahsulotlar hamda texnika bilan taʼminlash;

e) Internet jahon axborot tarmogʻidan ekstremistik va terrorchilik maqsadida foydalanishga qarshi kurashish masalalarini tartibga soluvchi normativ-huquqiy hujjatlarni muntazam ravishda takomillashtirib borish.

6-§. Fuqarolik jamiyati institutlari va ommaviy axborot vositalarning ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashishda ishtiroki

Oʻzbekiston Respublikasi ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashishda davlat organlarining fuqarolik jamiyati institutlari bilan yaqindan hamkorlik qilishi uchun zarur shart-sharoitlarni taʼminlashga alohida eʼtibor qaratadi.

Hozirgi kunda Oʻzbekiston Respublikasida ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashishda ishtirok etayotgan nodavlat notijorat tashkilotlar faoliyat olib bormoqda.

Ommaviy axborot vositalari ham ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashish tizimining muhim tarkibiy qismidir.

Ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashishda fuqarolik jamiyati institutlari va OAV bilan quyidagi yoʻnalishlarda keng koʻlamli hamkorlik oʻrnatish zarur:

a) aholi oʻrtasida ekstremistik va terroristik gʻoyalar tarqalishining oldini olish uchun doimiy ravishda tajriba va bilim, tadqiqot natijalari va nou-xau bilan almashish;

b) aholi oʻrtasida ekstremistik va terroristik tashkilotlar targʻibotchilarining buzgʻunchi maqsadlarini fosh etuvchi tashviqot va targʻibot chora-tadbirlarini oʻtkazishda ilmiy-tadqiqot institutlari, OAV va NNTning imkoniyatlaridan keng foydalanish;

v) ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashish boʻyicha koʻrilayotgan chora-tadbirlar va ularning natijalarini xolisona yoritishga OAVni jalb etish;

g) ushbu yoʻnalishda oʻqitishni tashkil qilish orqali media sohadagi amaliyotchi mutaxassislarning malakasini oshirish, shuningdek, ekstremizm va terrorizmning koʻrinishlarini masʼuliyat bilan yoritish boʻyicha amaliy qoʻllanma ishlab chiqish;

d) ushbu Strategiyani amalga oshirish va baholashda fuqarolik jamiyati institutlari, xususan, NNT, ilmiy jamoatchilik va OAV bilan hamkorlik qilish.

7-§. Ekstremistik va terrorchilik harakatlari, shuningdek, ularni moliyalashtirganlik uchun huquqiy taʼqib va javobgarlikka tortish choralarini takomillashtirish

Ekstremizm va terrorizmning barvaqt oldini olish, aniqlash va bartaraf etish tizimini doimiy takomillashtirib borish ushbu salbiy ijtimoiy hodisaga qarshi kurashishning muhim tarkibiy qismlari hisoblanadi.

Ekstremistik va terrorchilik harakatlari, shuningdek, ularni moliyalashtirganlik uchun taʼqib qilish va javobgarlikka tortish choralarini takomillashtirishning asosiy vazifalari quyidagilar hisoblanadi:

a) ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashish boʻyicha davlat hokimiyati va mahalliy oʻzini oʻzi boshqarish organlari, siyosiy partiyalar, jamoat va diniy birlashmalarning harakatlarini muvofiqlashtirish;

b) ekstremizm va terrorizm mafkurasi taʼsiriga tushib qolgan shaxslar bilan profilaktika va ijtimoiy-reabilitatsiya ishlari samaradorligini oshirish;

v) ekstremistik va terrorchilik faoliyatini amalga oshirganlik uchun javobgarlikning muqarrarligi prinsipini roʻyobga chiqarish;

g) jazoni ijro etish muassasalarning profilaktika imkoniyatlaridan foydalangan holda mahkumlar oʻrtasida ekstremistik va terrorchilik gʻoyalari tarqalishining oldini olish, xususan penitensiar profilaktikaning usullarini takomillashtirish;

d) ushbu sohadagi huquqbuzarliklarning oldini olish, aniqlash va bartaraf etish masalalari boʻyicha huquqni muhofaza qiluvchi organlar xodimlarini tayyorlash va malakasini oshirish, shuningdek, ularning ijtimoiy-huquqiy himoyasini kuchaytirish;

e) davlat xizmatchilari oʻrtasida radikal kayfiyat paydo boʻlishining oldini oluvchi sharoitlarni yaratish yuzasidan tegishli choralarni koʻrish, ekstremistik va terrorchilik tashkilotlar taʼsiri ostiga tushish xavfi yuqori boʻlgan xodimlar bilan individual profilaktik ishlarni olib borish;

j) ekstremistik va terrorchilik tashkilotlari aʼzolarining mamlakat hududiga kirishiga yoʻl qoʻymaslik maqsadida ekstremizm va terrorizmga qarshi chegara hududlarida kurashuvchi subyektlarning oʻzaro hamkorligini taʼminlash;

z) ekstremistik va terrorchilik faoliyatini moliyalashtirish manbalari va kanallarining oldini olish, aniqlash va bartaraf etish.

8-§. Ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashish sohasidagi normativ-huquqiy bazani takomillashtirish

Hozirgi kunda Oʻzbekiston Respublikasida ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashish sohasida yetarli darajada samarali qonunchilik bazasi mavjud boʻlib, davlat organlarining ushbu yoʻnalishdagi vakolatlari, shu jumladan fuqarolarning huquq va erkinliklarini himoya qilishning asosiy tamoyillari belgilangan.

Oʻzbekistonda ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashish sohasida qabul qilingan qonunlar va boshqa normativ-huquqiy hujjatlar fuqarolarning huquqlari himoyasini taʼminlashga, shuningdek, aholining, ayniqsa, yoshlarning huquqiy ongi darajasini oshirishga qaratilgan.

Dunyodagi ijtimoiy-siyosiy vaziyat jadal oʻzgarib borayotgani, shuningdek, ekstremizm, terrorizm va ularni moliyalashtirishdan kelib chiqayotgan yangi xavf, tahdid va xatarlarni hisobga olgan holda, vaqti-vaqti bilan normativ-huquqiy baza baholanib, Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining asosiy huquq va erkinliklari, siyosiy barqarorlik va fuqarolarning xafsizligini taʼminlash nuqtai nazaridan takomillashtiriladi.

9-§. Xalqaro va mintaqaviy hamkorlik

Hozirgi kunda ekstremizm va terrorizm dunyo xavfsizligiga tahdid soluvchi asosiy xatarlar qatorida qolmoqda. Shu munosabat bilan, ushbu salbiy hodisalarga qarshi kurashish nafaqat milliy darajada, balki xalqaro miqyosda hal qilinishi zarur boʻlgan umumiy muammoga aylandi.

Oʻzbekiston Respublikasi ekstremizm, terrorizm va ularni moliyalashtirishga qarshi kurashish sohasidagi fundamental xalqaro aktlarning hamda tashkilotlarning faol ishtirokchisidir.

Oʻzbekiston mintaqadagi va xalqaro hamkorlar bilan Afgʻonistonda tinchlik va osoyishtalikni oʻrnatish boʻyicha faol hamkorlikni davom ettirmoqda.

Shu bilan birga, Oʻzbekiston ekstremizm, terrorizm va ularni moliyalashtirishga qarshi kurashishda xalqaro hamkorlikni mustahkamlashning muhimligini hisobga olib, quyidagi vazifalarni amalga oshirishni zarur deb hisoblaydi:

a) ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashishning xalqaro-huquqiy asoslarni takomillashtirishga koʻmaklashish;

b) diplomatik vakolatxonalar va konsullik muassasalari, Tashqi mehnat migratsiyasi agentligi, shuningdek, chet elga uzoq vaqtga ketayotgan hamda yashab kelayotgan fuqarolar bilan shugʻullanuvchi boshqa idoralarning kadrlar salohiyati va resurslarini mustahkamlash;

v) boshqa davlatlar, mintaqaviy va xalqaro tashkilotlar bilan ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashish sohasidagi hamkorlikning shartnomaviy-huquqiy asoslarini kengaytirish;

g) xorijiy davlatlar va xalqaro tashkilotlar bilan ekstremizm, terrorizm va ularni moliyalashtirishga qarshi kurashish sohasida axborot hamda tajriba almashish;

d) faoliyati ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashishga qaratilgan xalqaro va mintaqaviy tashkilotlarda faol ishtirok etish;

e) Markaziy Osiyoda BMTning Global aksilterror strategiyasini amalga oshirish boʻyicha hamkorlikdagi saʼy-harakatlarni Birgalikdagi harakatlar rejasi doirasida muvofiqlashtirish;

j) Markaziy Osiyoda ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashish boʻyicha birgalikdagi ishlar doirasida axborot almashinuvi va hamkorlikni rivojlantirishga yordam beruvchi xalqaro tashabbuslarni amalga oshirishda Oʻzbekistonning rolini kengaytirish;

z) dunyo hamjamiyati va mintaqaviy tashkilotlar eʼtiborini Afgʻonistonda tinchlik va hamjihatlikni taʼminlashga jalb qilish borasidagi tashabbuslarni jadallashtirish va ushbu mamlakatning mintaqaviy hamkorlik jarayonlariga, shu jumladan ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashishga jalb qilish.

3-BOB. STRATEGIYANI AMALGA OSHIRISH MEXANIZMLARI VA KUTILAYOTGAN NATIJALAR

1-§. Ushbu Strategiyani amalga oshirish mexanizmlari

Ushbu Strategiya Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Farmoni bilan tasdiqlangan “Yoʻl xaritasi”ga muvofiq amalga oshiriladi.

Strategiya ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashish subyektlari tomonidan:

a) barcha darajadagi budjetlarni shakllantirish va ijro etishda, shu jumladan xalqaro donorlar mablagʻlari va qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobiga;

b) kadrlarga oid masalalarni hal qilish yoʻli bilan;

v) qonunchilik tashabbusi huquqini amalga oshirish hamda Oʻzbekiston Respublikasining normativ-huquqiy hujjatlarini qabul qilishda;

g) ekstremistik va terroristik yoʻnalishdagi huquqbuzarliklarni sodir etganlik uchun jinoiy va maʼmuriy javobgarlikning muqarrarligini taʼminlash yoʻli bilan;

d) ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashish sohasidagi vaziyatni keng va xolisona yoritishda OAV koʻmagi bilan;

e) fuqarolik jamiyati institutlari bilan yaqin hamkorlik qilish orqali.

Ushbu Strategiyani uch bosqichda amalga oshirish koʻzda tutilmoqda.

Birinchi bosqichda (2021-yil) quyidagi tadbirlarni amalga oshirish nazarda tutiladi:

a) Strategiyani amalga oshirish uchun qulay shart-sharoitlarni yaratish, davlat organlari faoliyatini muvofiqlashtirishni taʼminlash, mazkur muammoni birgalikda hal qilish uchun keng jamoatchilik va xalqaro tashkilotlarni jalb etish;

b) ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashish sohasida Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligini rivojlantirish istiqbollarini belgilash;

v) ekstremistik va terrorchilik faoliyatiga qarshi kurashish boʻyicha davlat hokimiyati va oʻzini oʻzi boshqarish organlari faoliyatining tashkiliy taʼminlanganligi va uygʻunligini takomillashtirish;

g) vaziyatni monitoring va tahlil qilishning kompleks dasturlarini tashkil etish, shuningdek, muammolarni aniq belgilash hamda ularni bartaraf etish boʻyicha takliflarni ishlab chiqish.

Ikkinchi bosqichda (2022 — 2025-yillar) quyidagi tadbirlarni amalga oshirish nazarda tutiladi:

a) ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashish sohasidagi vazifalarni hal qilishga qaratilgan Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi qonunlarini va boshqa normativ-huquqiy hujjatlarini takomillashtirish va yangilarini qabul qilish;

b) milliy axborot makonini ekstremistik va terrorchilik mafkura kirib kelishidan qoʻshimcha himoyalashga qaratilgan tizimni yaratish;

v) Strategiyani amalga oshirishda erishilgan natijalarni monitoring qilish;

g) ekstremizm, terrorizm va ularni moliyalashtirishdan kelib chiqadigan xavf, tahdid va xatarlarni, shuningdek, mamlakatdagi millatlararo va konfessiyalararo munosabatlarni kompleks tahlil qilib, vaziyatning rivojlanish istiqbollari boʻyicha prognozlarni hamda aniqlangan xavf, tahdid va xatarlarni kamaytirish va bartaraf etish boʻyicha chora-tadbirlarni ishlab chiqish.

Uchinchi bosqichda (2026-yil) ushbu Strategiyani amalga oshirish natijalarini umumlashtirish hamda mazkur sohada strategik rejalashtirish boʻyicha yangi hujjatlarni ishlab chiqishga qaratilgan takliflarni tayyorlash, shuningdek, idoralararo darajada tashkiliy xarakterdagi choralar qabul qilinishini taʼminlash nazarda tutiladi.

2-§. Kutilayotgan natijalar

Strategiyaning amalga oshirilishi quyidagilarga imkon beradi:

a) ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashish boʻyicha huquqiy, tashkiliy va mafkuraviy mexanizmlarning samarali tizimini, shuningdek, jamiyatda bagʻrikenglik madaniyatini shakllantirish;

b) jamiyatning turli qatlamlarida ekstremistik va terrorchilik gʻoyalarining tarqalishiga toʻsqinlik qilish, ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashishda davlat organlari faoliyatining samaradorligini oshirish;

v) ekstremizm va terrorizmning barvaqt oldini olishga davlat tashkilotlarining, birinchi navbatda, huquqni muhofaza qiluvchi va taʼlim tashkilotlarining barcha imkoniyatlarini va keng jamoatchilikni jalb qilish;

g) ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashish mexanizmlarini takomillashtirish, turli davlat tashkilotlari, fuqarolik jamiyati institutlari, OAV hamda fuqarolarning faoliyatini muvofiqlashtirishni kuchaytirish.