2030-yilga qadar Oʻzbekiston Respublikasida gender tenglikka erishish strategiyasini tasdiqlash haqida (SQ-297-IV-son)

28.05.2021

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining

Qarori

Soʻnggi toʻrt yilda xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlarga erishish, jamiyat va davlat ishlarini boshqarishda ularning teng ishtirok etishini taʼminlash, xotin-qizlarni ijtimoiy-huquqiy jihatdan qoʻllab-quvvatlash, shuningdek, xotin-qizlarni tazyiq va zoʻravonliklardan himoya qilishga qaratilgan keng koʻlamli islohotlar amalga oshirildi.

Gender tenglik masalasi davlat siyosati darajasiga koʻtarilib, sohaga oid 25 ta qonunchilik hujjati qabul qilindi.

Xotin-qizlarning jamiyatdagi rolini oshirish, gender tenglik va oila masalalari boʻyicha respublika komissiyasi, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatida Xotin-qizlar va gender tenglik masalalari qoʻmitasi tashkil etildi.

Oʻzbekiston tarixida ilk marotaba parlamentda xotin-qizlar soni BMT tomonidan belgilangan tavsiyalarga mos darajaga yetib, parlamentdagi xotin-qizlar soni qariyb 32 foizga yetdi va dunyodagi 190 ta parlament orasida 37-oʻringa koʻtarildi.

Boshqaruv lavozimidagi xotin-qizlar ulushi 27 foizga, partiyalarda 44 foizga, oliy taʼlimda 40 foizga, tadbirkorlikda 35 foizga yetdi.

Xotin-qizlarni ijtimoiy-iqtisodiy qoʻllab-quvvatlash, ular bilan manzilli ishlash maqsadida “Ayollar daftari” tizimi joriy etilib, Davlat budjetidan har yili 300 mlrd soʻm mablagʻ ajratib borish yoʻlga qoʻyildi.

Ota-onasi yoki ularning biridan ayrilgan muhtoj qizlar, boquvchisi yoʻq yolgʻiz ayollarning oʻqish toʻlovlarini qoplab berish tizimi joriy etilib, oliy oʻquv yurtlariga qabul qilishda ehtiyojmand oilalar qizlari uchun grantlar soni ikki baravarga ortdi.

Ayollar tadbirkorligini rivojlantirish maqsadida 224 mingdan ortiq xotin-qizga jami 6,9 trln soʻm miqdorida imtiyozli kredit ajratildi.

Sohada olib borilayotgan islohotlar xalqaro reytinglardagi mamlakatimiz oʻrniga ijobiy taʼsir koʻrsatib, Jahon bankining Ayollar, biznes va qonun indeksida Oʻzbekiston 2020-yilda xotin-qizlar huquqlari va gender tenglik boʻyicha ahamiyatga molik islohotlarni amalga oshirgan 27 ta davlat qatoriga kiritildi va 5 pogʻonaga yuqorilab, 190 ta davlat orasida 134-oʻrinni egalladi.

Oʻzbekiston BMT Nizomining maqsad va prinsiplariga hamda xalqaro huquqning boshqa umumeʼtirof etilgan normalariga sodiq ekanliklarini doimo koʻrsatib kelgan.

BMT Bosh Assambleyasining 2015-yilning sentabrida Barqaror rivojlanish boʻyicha oʻtkazilgan sammitida 70-son rezolyutsiyasi qabul qilinib, mamlakatimiz uchun dolzarb hisoblangan 16 ta milliy maqsadga erishish boʻyicha 125 ta maqsadli vazifa hamda 206 ta indikator ishlab chiqilgan.

Xususan, barqaror rivojlanish sohasidagi 5-maqsad — Gender tenglikni taʼminlash va barcha xotin-qizlarning huquq va imkoniyatlarini kengaytirish mamlakatimizda xotin-qizlar va erkaklarning teng huquq hamda imkoniyatlarini taʼminlashga qaratilgan islohotlar bilan hamohangdir.

Yuqoridagilardan kelib chiqib, “Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy Qonunining 9-moddasi hamda “Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Reglamenti toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 15-moddasiga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati qaror qiladi:

1. Quyidagilar:

2030-yilga qadar Oʻzbekiston Respublikasida gender tenglikka erishish strategiyasi (bundan buyon matnda Gender strategiyasi deb yuritiladi) 1-ilovaga;

2030-yilga qadar Oʻzbekiston Respublikasida gender tenglikka erishish strategiyasini 2021-2022-yillarda amalga oshirish boʻyicha kompleks chora-tadbirlar dasturi (bundan buyon matnda Kompleks chora-tadbirlar dasturi deb yuritiladi) 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

Belgilansinki, Gender strategiyasini 2023 — 2030-yillarda bosqichma-bosqich amalga oshirish uchun har yilda alohida-alohida kompleks chora-tadbirlar dasturlari tasdiqlanadi.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

Kompleks chora-tadbirlar dasturida belgilangan vazifalarning oʻz vaqtida va sifatli ijro etilishini taʼminlasin;

har chorak yakuni boʻyicha Kompleks chora-tadbirlar dasturi doirasida amalga oshirilgan ishlar toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatiga axborot kiritib borsin;

2022-yildan boshlab har yili 15-noyabrga qadar Kompleks chora-tadbirlar dasturi bajarilishi yakunlarini batafsil oʻrganish asosida keyingi yillar uchun tegishli dastur ishlab chiqib, tasdiqlash uchun Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatiga kiritsin.

3. Xotin-qizlarning jamiyatdagi rolini oshirish, gender tenglik va oila masalalari boʻyicha respublika komissiyasi:

doimiy ravishda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Xotin-qizlar va gender tenglik masalalari qoʻmitasi, Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi bilan birgalikda Gender strategiyasining mazmun-mohiyati va ahamiyatini aholi oʻrtasida keng targʻib qilish choralarini koʻrsin;

2022-yilning 1-yanvariga qadar Oʻzbekiston Respublikasining milliy manfaatlariga mos keladigan xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlarni yaratishga qaratilgan xalqaro shartnomalarni ratifikatsiya qilish va ularga qoʻshilish, shuningdek, xalqaro tashkilotlarning tavsiyalarini milliy qonunchilikka implementatsiya qilish boʻyicha asoslantirilgan takliflar ishlab chiqsin;

har yili davlat organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari, xalqaro tashkilotlar ishtirokida Gender strategiyasi doirasida amalga oshirilayotgan islohotlar yuzasidan axborot-tahliliy sharhlar tayyorlanishini, keng jamoatchilik muhokamalari tashkil etilishini va eʼlon qilib borilishini taʼminlasin;

muntazam ravishda Kompleks chora-tadbirlar dasturi boʻyicha erishilgan natijalar aks ettirilgan batafsil axborotlarni oʻzining veb-saytida joylashtirib borsin.

4. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Xotin-qizlar va gender tenglik masalalari qoʻmitasi har chorakda:

Kompleks chora-tadbirlar dasturining ijro etilishi boʻyicha amalga oshirilgan ishlar yuzasidan masʼul vazirlik va idoralarning axborotlarini eshitib, tanqidiy muhokama qilib borsin;

Kompleks chora-tadbirlar dasturining sifatli va oʻz vaqtida bajarilishi boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Kengashiga axborot kiritib borsin.

5. Vazirliklar, idoralar, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari Kompleks chora-tadbirlar dasturida nazarda tutilgan tadbirlarning bajarilishi holati toʻgʻrisida har chorakda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatiga axborot kiritib borsin.

6. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari ikki oy muddatda Gender strategiyasi va Kompleks chora-tadbirlar dasturida belgilangan vazifalardan kelib chiqib, har bir hududning oʻziga xos xususiyatlari va imkoniyatlarini inobatga olgan holda oʻz hududiy chora-tadbirlar dasturlarini ishlab chiqsin hamda tegishincha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlariga tasdiqlash uchun kiritsin.

7. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlariga har chorakda hududiy chora-tadbirlar dasturlarining ijro etilishi yuzasidan vazirlik, idoralar hududiy boʻlinmalari rahbarlarining axborotini eshitish va tanqidiy muhokama qilib borish tavsiya etilsin.

8. Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi, Xalqaro press-klub va Elektron ommaviy axborot vositalari milliy assotsiatsiyasi bilan hamkorlikda:

ushbu Qarorning mazmun-mohiyati ommaviy axborot vositalari va Internet jahon axborot tarmogʻida tushuntirilishini;

Gender strategiyasining amalga oshirilishi toʻgʻrisidagi xolis va toʻliq maʼlumotlarning keng jamoatchilikka tezkor yetkazilishini taʼminlash tavsiya etilsin.

9. Mazkur Qarorning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Xotin-qizlar va gender tenglik masalalari qoʻmitasi raisi M. Kadirxanova zimmasiga yuklansin.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Raisi T. NARBAYEVA

Toshkent sh.,

2021-yil 28-may,

SQ-297-IV-son

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining 2021-yil 28-maydagi SQ-297-IV-sonli Qaroriga 1-ILOVA

2030-yilga qadar Oʻzbekiston Respublikasida gender tenglikka erishish strategiyasi

1-bob. Umumiy qoidalar

2030-yilga qadar Oʻzbekiston Respublikasida gender tenglikka erishish strategiyasi (bundan buyon matnda — Gender strategiyasi) Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi, “Xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni, 2017 — 2021-yillarda Oʻzbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yoʻnalishi boʻyicha Harakatlar strategiyasida belgilangan mamlakatni rivojlantirishning ustuvor vazifalari hamda 2030-yilgacha boʻlgan davrda barqaror rivojlanish sohasidagi milliy maqsadlar va boshqa qonunchilik hujjatlariga muvofiq ishlab chiqilgan.

Qonuniylik, demokratiya, ochiqlik va oshkoralik gender tenglikni taʼminlashning asosiy tamoyillaridir.

Gender strategiyasi doirasida gender tenglik tushunchasi jamiyat hayoti va faoliyatining barcha sohalarida, shu jumladan siyosat, iqtisodiyot, huquq, madaniyat, taʼlim, ilm-fan, sport munosabatlarida xotin-qizlar va erkaklarning huquq hamda imkoniyatlarining tengligini anglatadi.

2-bob. Bugungi holat va mavjud muammolar

Soʻnggi yillarda amalga oshirilgan keng qamrovli islohotlar natijasida Oʻzbekiston Respublikasida jamiyat hayoti va faoliyatining barcha sohalarida xotin-qizlar hamda erkaklar uchun teng huquq va imkoniyatlarni taʼminlash, xotin-qizlarni tazyiq va zoʻravonliklardan himoya qilish masalalari boʻyicha mustahkam huquqiy asoslar yaratildi.

Jumladan, “Xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni qabul qilindi.

Davlat va jamoat tashkilotlari tizimida 1 300 nafardan ortiq, shu jumladan vazirlik va idoralarda 45 nafar, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi hamda Vazirlar Mahkamasida 39 nafar, mahalliy davlat hokimiyati organlarida 207 nafar ayol rahbarlik lavozimlarida faoliyat yuritmoqda.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi va xalq deputatlari mahalliy Kengashlariga 2019-yilda boʻlib oʻtgan saylovlarda roʻyxatdan oʻtgan 21 435 000 nafar saylovchining qariyb 50 foizi yoki 10 825 641 nafari xotin-qizlardir.

Ushbu saylovlarda koʻrsatilgan nomzodlarning 41 foizi xotin-qizlar boʻlib, ularning soni Oʻzbekiston Respublikasi Saylov kodeksida belgilangan 30 foizlik kvotadan ortdi.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputatlarining 32 foizi, Senati aʼzolarining hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, mahalliy Kengashlar deputatlarining qariyb 25 foizini xotin-qizlar tashkil etadi.

Gender tenglikni taʼminlash masalasi davlat siyosati darajasiga koʻtarilib, parlament yuqori palatasida Xotin-qizlar va gender tenglik masalalari qoʻmitasi, Xotin-qizlarning jamiyatdagi rolini oshirish, gender tenglik va oila masalalari boʻyicha respublika komissiyasi, Xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlarni taʼminlash masalalari boʻyicha maslahat-kengashlari, Respublika xotin-qizlar jamoatchilik kengashi tashkil etildi.

Oʻzbekiston tarixida birinchi marta milliy parlamentda xotin-qizlar soni Birlashgan Millatlar Tashkilotining tavsiyalariga mos darajaga yetdi. Mamlakatimiz parlamenti xotin-qizlar soni boʻyicha dunyodagi 190 ta milliy parlamentlar oʻrtasida 37-oʻringa koʻtarildi.

Shuningdek, Oʻzbekiston “Milliy tiklanish” demokratik partiyasi va Oʻzbekiston Xalq demokratik partiyasi aʼzolarining 49 foizini, Oʻzbekiston “Adolat” sotsial-demokratik partiyasi aʼzolarining 46 foizini, Oʻzbekiston Liberal-demokratik partiyasi va Oʻzbekiston Ekologik partiya aʼzolarining 41 foizini xotin-qizlar tashkil qiladi.

Islohotlarning barcha bosqichlarida Oʻzbekistonda olib borilayotgan ijtimoiy-iqtisodiy siyosat keng qamrovli masalalarni oʻz ichiga oladi. Aholi daromadlarini tizimli ravishda oshirib borish, bandlik va mehnat munosabatlarini shakllantirish, aholining ayrim toifalarini, shu jumladan tadbirkor va fermer xotin-qizlarni ijtimoiy himoya qilish va qoʻllab-quvvatlash borasida qoʻshimcha kafolatlar berildi.

Xususan, xotin-qizlar bandligini taʼminlash, ularni tadbirkorlik faoliyatiga keng jalb qilish maqsadida imtiyozli kreditlar ajratish amaliyoti yoʻlga qoʻyildi.

Tijorat banklari mikrokredit bazasi mijozlarining 30 foizidan ortigʻini xotin-qizlar tashkil etmoqda. Tijorat banklari mablagʻlari hisobidan 172 mingdan ortiq xotin-qizlarga 4,9 trillion soʻm miqdorida kreditlar ajratildi. Buning natijasida tadbirkorlik faoliyatini yoʻlga qoʻygan xotin-qizlar soni bir yilda 45 ming nafarga koʻpaydi.

2019-yildan boshlab aholining ish bilan taʼminlanishi va yangi ish oʻrinlari yaratilishi davlat buyurtmasi asosida amalga oshirish tizimi yoʻlga qoʻyildi. Oʻzini oʻzi band qilgan fuqarolarga vaqtincha mehnat guvohnomalarini berish va ularning ish stajini qayd etish tartibi joriy etildi. Natijada norasmiy sektorda band boʻlgan xotin-qizlarning ulushi 27 foizga yetdi.

Respublikaning chekka hududlarini rivojlantirish, qishloqlarni obodonlashtirish, qishloqlarda yashovchi xotin-qizlarning iqtisodiy faolligini qoʻllab-quvvatlash orqali kambagʻallikni qisqartirishga ham alohida eʼtibor qaratildi. Qishloq xoʻjaligining turli sohalarida 1,5 milliondan ortiq xotin-qizlar mehnat qiladi.

Tadbirkorlik subyektlarining 20 foiziga, shu jumladan fermer xoʻjaliklarining 7,3 foiziga ayollar rahbarlik qiladi.

2017-yildan boshlab sogʻliqni saqlash tizimida tub oʻzgarishlar amalga oshirilib, aholining reproduktiv salomatligini mustahkamlash, fuqarolarni sogʻlom farzandlar tugʻilishiga ongli va masʼuliyatli munosabatda boʻlishga oʻrgatish, xotin-qizlar va erkaklarning reproduktiv huquqlarini amalga oshirishda teng imkoniyatlarni yaratish boʻyicha tizimli ishlar amalga oshirildi.

Gender tenglikni ragʻbatlantirish va unga erishish uchun ommaviy axborot vositalari faoliyati ham muhim ahamiyat kasb etadi. Zamonaviy ijtimoiy va siyosiy faol xotin-qizlar imidjini aks ettiruvchi, xotin-qizlar va erkaklar uchun yaratilgan imkoniyatlarni yorituvchi radioeshittirishlar va telekoʻrsatuvlar soni koʻpaydi.

Birlashgan Millatlar Tashkiloti Global kun tartibining Barqaror rivojlanish maqsadlarini izchil amalga oshirish boʻyicha tizimli ishlarni tashkil etish maqsadida mamlakatimizda Oʻzbekistonning 2030-yilgacha boʻlgan davrda barqaror rivojlanish sohasidagi milliy maqsad va vazifalari qabul qilingan.

Mazkur vazifalar doirasida gender tenglikni taʼminlash hamda barcha xotin-qizlarning huquq va imkoniyatlarini kengaytirish maqsadida siyosiy, ijtimoiy, iqtisodiy hamda boshqa sohalarda zarur choralar belgilab olingan.

Barqaror rivojlantirish sohasidagi milliy maqsadlar va vazifalarning amalga oshirilishini nazorat qilish boʻyicha Parlament komissiyasi faoliyati yoʻlga qoʻyildi.

Mehnat migratsiyasiga doir masalalarni tartibga solish Oʻzbekiston uchun alohida ahamiyat kasb etdi. Jumladan, 2019-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Xalqaro Migratsiya Tashkilotiga aʼzo boʻldi.

Xorijda mehnat faoliyatini amalga oshiruvchi shaxslarni qoʻllab-quvvatlash hamda ularning huquq hamda manfaatlarini himoya qilish maqsadida Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi huzurida maxsus jamgʻarma tashkil etildi.

Shu bilan birga, xotin-qizlarning davlat va jamiyat qurilishidagi ishtirokini kengaytirish, ijtimoiy-iqtisodiy, taʼlim, sogʻliqni saqlash va boshqa ijtimoiy-iqtisodiy sohalarda jiddiy eʼtibor talab etadigan masalalar mavjud.

Jumladan, xotin-qizlarning erkaklar bilan teng darajada davlat va jamiyat boshqaruviga oid dolzarb masalalar yuzasidan qarorlar qabul qilishdagi ishtiroki yetarlicha taʼminlanmayapti, ularni hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishga doir ishlarga jalb qilish holati sustligicha qolmoqda.

Xotin-qizlarning davlat hokimiyati va boshqaruvidagi faoliyati toʻgʻrisida jamiyatdagi salbiy qarashlar esa ularning siyosiy jarayonlarda oʻz gʻoyalarini ilgari surishiga toʻsqinlik qilmoqda. Aksariyat hollarda xotin-qizlarga iqtisodiy ahamiyatga ega boʻlmagan va haq toʻlanmaydigan uy xoʻjaligi ishlari yuklatilmoqda.

Taʼlimda xotin-qizlar va erkaklar oʻrtasida keskin tafovutlar kuzatitilib, bugungi kunda umumiy oʻrta taʼlim oʻqituvchilarining 70 foizdan ortigʻini ayollar tashkil etmoqda.

Taʼlimning pedagogika va gumanitar fanlar (filologiya, pedagogika, psixologiya, madaniyat va sanʼat) yoʻnalishlarida tahsil olayotgan xotin-qizlar ulushi 68 foizni tashkil etsa, muhandis-texnik (axborot texnologiyalari, energetika, injeneriya) va huquqshunoslik sohalarida ularning ulushi hamon kamligicha (24 foiz) qolmoqda.

Respublika hududlarida, ayniqsa qishloq joylarida sogʻliqni saqlash xizmatlari sifatining pastligi, xususiy tibbiy xizmatlarning rivojlanmaganligi, er va xotin oʻrtasida oilani rejalashtirish boʻyicha tibbiy madaniyatning yetarli emasligi onalar va goʻdaklar oʻlimlarining saqlanib qolishiga sabab boʻlmoqda.

Tashqi va ichki migratsiyaning gender jihatlari, uning xotin-qizlar hamda erkaklarga, ularning oilasi, farzandlariga taʼsiri boʻyicha tadqiqotlar yetarlicha olib borilmayapti, mazkur sohada aholi uchun yaratilgan imkoniyatlar, xotin-qizlarning huquqlari, mehnat migrantlarini himoya qilish mexanizmlari toʻgʻrisida targʻibot-tashviqot ishlari lozim darajada tashkil qilinmayapti.

Qolaversa, media mahsulotlarining gender ekspertizasi oʻtkazilmayapti, ommaviy axborot vositalarida oila va jamiyatdagi xotin-qizlar va erkaklarning rolini aks ettirishda anʼanaviy qarashlar mavjud, bosma va elektron ommaviy axborot vositalarida xotin-qizlarning jamiyat rivojiga qoʻshayotgan hissasi yetarli darajada yoritilmayapti.

Yuqoridagi kabi muammo va kamchiliklarning saqlanib qolinishi nafaqat inson huquq va erkinliklarini toʻlaqonli taʼminlash imkoniyatini cheklabgina qolmasdan, mamlakatning xalqaro maydondagi imidjiga, uning xalqaro reyting va indekslardagi oʻrniga salbiy taʼsir koʻrsatmoqda.

Xususan, Jahon Bankining “Ayollar, biznes va qonun indeksi”da 190 ta mamlakat orasida 139-oʻrinni, AQSHning Djordjtaun instituti tomonidan yuritiladigan “Ayollar, tinchlik va xavfsizlik indeksi”da 167 ta mamlakat ichida 89-oʻrinni egallamoqda. Indeks beruvchi xalqaro tashkilotlarning statistik maʼlumotlariga asosan Jahon iqtisodiy forumi tomonidan tayyorlanadigan “Global gender tafovuti” global hisobotida Oʻzbekistonning oʻrni aks etmagan.

Shu munosabat bilan Gender strategiyasining amalga oshirilishi xotin-qizlar va erkaklar oʻrtasida siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy va boshqa sohalardagi tengsizlikni bartaraf etish, Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro maydondagi imidjini oshirish imkonini beradi.

3-bob. Gender strategiyasining maqsadi va vazifalari

Gender strategiyasining asosiy maqsadi — irqi, millati, tili, dini, ijtimoiy kelib chiqishi, eʼtiqodi, shaxsiy va ijtimoiy mavqeyidan qatʼiy nazar xotin-qizlar va erkaklarning haqiqiy tengligini taʼminlashdan iborat.

Gender strategiyasining asosiy vazifalari quyidagilar hisoblanadi:

xotin-qizlarning yer va mulkka nisbatan egalik qilish imkoniyatlarini kengaytirish;

jamiyat hayoti va faoliyatining barcha sohalarida, shu jumladan siyosat, iqtisodiyot, huquq, madaniyat, taʼlim, ilm-fan hamda sport munosabatlarida xotin-qizlarning erkaklar bilan teng ishtirok etishlarini qoʻllab-quvvatlash, qaror qabul qilishda ularning yetakchilik qilishlari uchun teng imkoniyatlarni yaratish;

xotin-qizlarning siyosiy faolligini oshirish, ularning jamiyatdagi oʻrni bilan bogʻliq salbiy qarashlarni oʻzgartirish;

aholi bandligi sohasida xotin-qizlar va erkaklar uchun kafolatlangan teng huquq hamda imkoniyatlarni, shuningdek, munosib ish oʻrinlarini yaratish, ayollar tadbirkorligini rivojlantirish, xotin-qizlarning tijorat banklaridan kredit olishga boʻlgan imkoniyatlarini kengaytirish;

xotin-qizlar va erkaklarni butun umri davomida oʻqishga boʻlgan imkoniyatlarini ragʻbatlantirish, ularning oilani rejalashtirish borasidagi tibbiy madaniyatini oshirish va reproduktiv salomatligini mustahkamlash, ular oʻrtasida sogʻlom turmush tarzini yuksaltirish;

odam savdosi va majburiy mehnatga qarshi kurashish, tazyiq va zoʻravonlikni oldini olish, ularni aniqlash va barham berish boʻyicha samarali tashkiliy-huquqiy mexanizmlarni yaratish;

oilani mustahkamlash, oilaviy munosabatlarda barcha oila aʼzolarining masʼulligini oshirish, erta nikoh, yaqin qarindoshlar oʻrtasidagi nikoh, erta tugʻruq hamda oilaviy ajralishlarning oldini olish;

gender tenglik tamoyillarini ilgari surishda, xotin-qizlar va erkaklarning huquq hamda imkoniyatlarini teng amalga oshirishda budjetni rejalashtirish, gender masalalarini budjet jarayonlariga integratsiyalash, gender statistikasi yuritilishini takomillashtirish;

gender tenglik, ayollar tadbirkorligi, xotin-qizlar va erkaklarga nisbatan tazyiq va zoʻravonlik holatlarini baholovchi xalqaro reyting va indekslarda Oʻzbekistonning oʻrnini yaxshilash boʻyicha kompleks chora-tadbirlarni amalga oshirish;

2030-yilgacha boʻlgan davrda barqaror rivojlanish sohasidagi gender tenglikni taʼminlash va barcha xotin-qizlarning huquq va imkoniyatlarini kengaytirish milliy maqsadlariga erishishda parlament, fuqarolik jamiyati institutlari va ommaviy axborot vositalarining rolini oshirish;

gender tenglik sohasidagi xalqaro shartnomalardan kelib chiqadigan majburiyatlarning bajarilishini taʼminlash, Oʻzbekiston Respublikasining milliy manfaatlariga mos boʻlgan xalqaro shartnomalarni ratifikatsiya qilish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirish.

4-bob. Gender strategiyasini amalga oshirishning ustuvor yoʻnalishlari

§ 1. Saylov huquqlarini amalga oshirishda xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlarni taʼminlash

Saylov huquqlarini amalga oshirishda xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlarni taʼminlash maqsadida quyidagi tadbirlarni amalga oshirish zarur:

siyosiy partiyalarning saylov jarayonlariga xotin-qizlar va erkaklarni teng asosda jalb qilish, xotin-qizlarni tayinlanadigan rahbarlik lavozimlariga tavsiya qilishga oid faoliyatini ragʻbatlantirish;

siyosiy partiyalar tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, xalq deputatlari mahalliy Kengashlariga saylovlarda nomzod koʻrsatishda xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlar taʼminlanganligini monitoring qilish;

xotin-qizlarning siyosiy faolligini oshirish orqali ularga nisbatan jamiyatda shakllangan salbiy qarashlarni oʻzgartirish;

xotin-qizlar va erkaklarning davlat hokimiyati vakillik organlariga saylash va saylanish huquqlariga toʻliq rioya etilishini tahlil qilib borish;

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasining, saylov hamda referendumlar oʻtkazish boʻyicha viloyat, tuman, shahar, okrug, uchastka saylov komissiyalarining tarkibini shakllantirishda xotin-qizlar va erkaklar vakillarining tengligini taʼminlash.

§ 2. Davlat xizmati sohasida xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlarni taʼminlash

Davlat xizmati sohasida xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlarni taʼminlash maqsadida quyidagi tadbirlarni amalga oshirish zarur:

davlat organlarining rahbarlik lavozimlariga tanlovlar asosida tayinlash mexanizmlarini joriy qilish orqali xotin-qizlarning rahbarlik lavozimlaridagi ulushini bosqichma-bosqich oshirib borish;

jamiyat hayotidagi ijtimoiy-siyosiy masalalarni hal qilishda va dolzarb ahamiyatga ega boʻlgan qarorlarni qabul qilish hamda ularni amalga oshirishda xotin-qizlarning ishtirokini kuchaytirish;

xotin-qizlarning xalqaro miqyosda davlat hamda oʻzi faoliyat yuritayotgan davlat organi va tashkiloti nomidan vakil boʻlish hamda xalqaro tashkilotlar ishida ishtirok etish imkoniyatini kengaytirish;

rahbarlik lavozimida faoliyat yuritayotgan xotin-qizlar tomonidan aholini tashvishga solayotgan muammolarni bevosita hududga chiqib hal qilish amaliyotini kengaytirish;

mahalliy ijroiya hokimiyati organlarining rahbarlik lavozimlariga xotin-qizlarni tayinlash amaliyotini kengaytirish orqali hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishga doir ishlarda ularning faolligini oshirish;

ilgʻor xorijiy mamlakatlar tajribasi asosida davlat organlari va tashkilotlarida lavozimda koʻtarilish masalalari boʻyicha teng imkoniyatlarni yaratishga qaratilgan gender tenglikni taʼminlash mezonlarini ishlab chiqish;

davlat hokimiyati va boshqaruvi organlariga rahbarlik lavozimlariga tavsiya etilgan xotin-qizlarni Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat boshqaruvi akademiyasida malakasini oshirish boʻyicha tizimli tadbirlarni belgilash;

normativ-huquqiy hujjatlarni hamda ularning loyihalarini gender-huquqiy ekspertizadan oʻtkazish boʻyicha mutaxassislarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimini yoʻlga qoʻyish;

davlat organlari va tashkilotlarida tegishli lavozimlarda faoliyat yuritayotgan xotin-qizlar va erkaklar sonining nisbati toʻgʻrisida maʼlumotlar yuritish;

kompleks gender yondashuv asosida davlat organlari hamda tashkilotlarida gender auditlarni oʻtkazishning huquqiy asoslarini mustahkamlash, uning tartib-tamoyillarini ishlab chiqish.

§ 3. Taʼlim, ilm-fan, sport hamda sogʻliqni saqlash sohasida xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlarni taʼminlash

Taʼlim, ilm-fan, sport hamda sogʻliqni saqlash sohasida xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlarni taʼminlash maqsadida quyidagi tadbirlarni amalga oshirish zarur:

uzluksiz taʼlim tizimini rivojlantirish, xotin-qizlar va erkaklarni butun umr davomida oʻqishga boʻlgan imkoniyatlarini ragʻbatlantirish, ijtimoiy himoyaga muhtoj xotin-qizlarni oliy taʼlim bilan qamrab olinishini kengaytirish;

xotin-qizlarni ilmiy faoliyatga keng jalb qilish, ularning zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalariga asoslangan dasturiy ishlanmalarini, innovatsion gʻoyalarini, ixtirochilik, ratsionalizatorlik faoliyatini qoʻllab-quvvatlash;

zamonaviy pedagogik texnologiyalar va uslublarni hisobga olgan holda maktabgacha taʼlim, umumiy oʻrta, oʻrta maxsus, oliy taʼlim muassasalarining oʻquv dasturlariga gender mavzusini joriy etish orqali fuqarolarning genderga oid savodxonligini yuksaltirish;

ehtiyoji yuqori boʻlgan sohalarda mahalliy va xorijiy taʼlim muassasalariga oʻqishga va malaka oshirishga xotin-qizlarni jalb qilish;

mavjud va kelajakda yaratiladigan maktab darsliklari, oʻquv-uslubiy materiallar va boshqa nashrlarning jins boʻyicha kamsitishga yoʻl qoʻymaslik prinsipiga muvofiq gender ekspertizadan oʻtkazish amaliyotini yoʻlga qoʻyish;

ijtimoiy himoyaga muhtoj, notinch oilalardan boʻlgan xotin-qizlarni taʼlim olishiga koʻmaklashish va ularni kasbga yoʻnaltirish;

maktabgacha taʼlim, umumiy oʻrta taʼlim, sogʻliqni saqlash hamda erkaklar ulushi kam boʻlgan boshqa sohalarga ayollar bilan teng ravishda erkaklarni jalb qilishga doir faoliyatni qoʻllab-quvvatlash;

xotin-qizlar va erkaklarning oilani rejalashtirish borasidagi tibbiy madaniyatini oshirish, zarur axborot va xizmatlarga erkin hamda teng ravishda ega boʻlishini taʼminlash, oilani rejalashtirishda ularning shaxsiy hayotiga uchinchi shaxslarning aralashishiga yoʻl qoʻymaslikni qoʻllab-quvvatlash;

hududlarda, ayniqsa qishloq joylarida xotin-qizlar va erkaklarga koʻrsatiladigan tibbiy-ijtimoiy xizmatlar sifatini oshirish, ijtimoiy himoyaga muhtoj oilalarni qoʻllab-quvvatlash, ular oʻrtasida sogʻlom turmush tarzini yuksaltirish;

ijtimoiy ahamiyatli va yuqumli kasalliklarga duchor boʻlgan bemorlarni qoʻllab-quvvatlash;

taʼlim, ilm-fan, sport hamda sogʻliqni saqlash sohalarida xotin-qizlar va erkaklar oʻrtasidagi tafovutlarni tahlil qilish, bu borada ilmiy, amaliy hamda fundamental tadqiqotlarni qoʻllab-quvvatlash;

xotin-qizlar va erkaklarning tibbiy madaniyatini oshirish, ularning reproduktiv salomatligini mustahkamlash, yaqin qarindoshlar oʻrtasidagi nikohlarni oldini olish, jins boʻyicha bevosita va bilvosita kamsitishlarning oldini olishda davlat organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari oʻrtasidagi ijtimoiy sheriklikni mustahkamlash.

§ 4. Ijtimoiy-iqtisodiy sohalarda xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlarni taʼminlash

Ijtimoiy-iqtisodiy sohalarda xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlarni taʼminlash maqsadida quyidagi tadbirlarni amalga oshirish zarur:

davlat organlari va tashkilotlarida xotin-qizlarning iqtisodiy va moliyaviy imkoniyatlarini kengaytirishga qaratilgan tarmoq gender strategiyalari va harakatlar dasturlari ishlab chiqilishini qoʻllab-quvvatlash;

mamlakatda ayollar tadbirkorligini rivojlantirish, xotin-qizlarning kredit olishga, yer va mulkka egalik qilishga boʻlgan imkoniyatlarini kengaytirish;

iqtisodiyot va pul-kredit siyosatining turli yoʻnalishlarida, shuningdek baliqchilik, oʻrmon, qishloq, fermer va dehqon xoʻjaliklarining rahbarlik lavozimlarida ishlaydigan xotin-qizlar sonini oshirish;

xotin-qizlar masalalari boʻyicha nodavlat notijorat tashkilotlari salohiyatini kuchaytirish, gender siyosatini amalga oshirishda ular ishtirokini qoʻllab-quvvatlash;

qishloq joylarida xotin-qizlar uchun munosib ish oʻrinlarini yaratish, bir turdagi mehnat uchun xotin-qizlar va erkaklarning mehnatiga teng haq toʻlash, ishsiz xotin-qizlarni oʻzini oʻzi band qilish orqali bandligini taʼminlash yuzasidan zarur choralar koʻrish;

kambagʻal va ijtimoiy himoyaga muhtoj hamda ishga joylashtirilmagan xotin-qizlarni, ayniqsa, chegara (yoki anklav), chekka va borish qiyin boʻlgan olis (togʻli, choʻlli) hududlardagi xotin-qizlarni hisobga olish, ularning bandligini taʼminlash va ularni ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash boʻyicha chora-tadbirlar koʻlamini kengaytirish;

oʻrta va oʻrta maxsus maʼlumotga ega xotin-qizlar va erkaklar uchun mehnat bozorida munosib ish oʻrinlarining hamda kafolatlangan mehnat sharoitlarining yaratilishini qoʻllab-quvvatlash;

oʻzini oʻzi band qilgan xotin-qizlar va erkaklarni qoʻllab-quvvatlash, bunday shaxslar tomonidan koʻrsatilayotgan xizmat turlarini kengaytirish, aholining oʻzini oʻzi band qilishga boʻlgan qiziqishini ragʻbatlantirish;

xotin-qizlar uchun mehnat faoliyatini, jamiyat hayotidagi ishtirokini oilaviy majburiyatlar bilan birga olib borish, shu jumladan mehnat qilish imkoniyatini beradigan, bolalarni parvarishlash muassasalari tarmogʻini tashkil etish va kengaytirish orqali sharoitlar yaratish;

odam savdosi va majburiy mehnatga qarshi kurashish borasida strategik maqsadlarga asoslangan milliy harakatlar dasturlarining ishlab chiqilishini qoʻllab-quvvatlash;

gender jihatlarni hisobga olgan holda mehnat migratsiyasi, odam savdosidan jabr koʻrgan hamda jazoni ijro etish muassasalaridan qaytgan fuqarolarni ish bilan taʼminlash, ularning ijtimoiy reabilitatsiyasiga koʻmaklashish;

mehnat migrantlarining oʻz huquqlari toʻgʻrisidagi xabardorlik darajasini oshirish, chet elda ishlayotgan fuqarolarning huquqlarini himoya qilish xizmatlarini tashkil qilish;

milliy va xorijiy mamlakatlarning maxsus vakolatli davlat organlari oʻrtasida oʻzaro aloqalarni yoʻlga qoʻyish orqali chet eldagi mehnat migrantlari va ularning oila aʼzolariga yashash va mehnat qilish uchun munosib sharoitlarni yaratish, shu jumladan ularni ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash;

jinslar boʻyicha mehnat migratsiyasi va odam savdosi boʻyicha idoralararo statistikaning shakllantirilishini qoʻllab-quvvatlash;

tashqi va ichki migratsiya, uning mamlakatni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish masalalariga taʼsirini kompleks tahlil qilish, bu boradagi qonun hujjatlarini takomillashtirish;

gender jihatlarni hisobga olgan holda iqlim oʻzgarishi taʼsirining oldini olish boʻyicha milliy strategiyalar va dasturlarning qabul qilinishini qoʻllab-quvvatlash;

qishloq xoʻjaligi sektorida band boʻlgan xotin-qizlar va erkaklarning malakasini oshirish dasturlarini qoʻllab-quvvatlash, ekologik jihatdan xavfsiz zamonaviy texnika va texnologiyalardan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish.

§ 5. Tazyiq va zoʻravonlikning oldini olishda xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlarni taʼminlash

Tazyiq va zoʻravonlikning oldini olishda xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlarni taʼminlash maqsadida quyidagi tadbirlarni amalga oshirish zarur:

tazyiq va zoʻravonlikdan jabrlanuvchilarni ijtimoiy reabilitatsiya qilish hamda moslashtirish tizimini takomillashtirish hamda davlat hisobidan moliyalashtirish;

tazyiq va zoʻravonlikdan jabrlanuvchilarni qoʻllab-quvvatlash, ularning xavfsizligini, jismoniy va ruhiy reabilitatsiyasini hamda moslashuvini taʼminlashga oid chora-tadbirlarni amalga oshirish;

xotin-qizlar va erkaklarga nisbatan tazyiq va zoʻravonlik holatlarining oldini olish hamda ular bilan oʻzaro munosabatlar madaniyatini yuksaltirish boʻyicha mulkchilik shakllaridan qatʼi nazar barcha idora va tashkilotlarda profilaktika tadbirlarini oʻtkazish;

xotin-qizlar va erkaklarga nisbatan tazyiq va zoʻravonlikning oldini olishda davlat organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari oʻrtasida ijtimoiy sheriklik munosabatlarini mustahkamlash;

tazyiq va zoʻravonlik holati qayd etilgan oilalar, ish joylari, jazoni ijro etish muassasalari va boshqa obyektlarning hisobini yuritish, shuningdek tazyiq va zoʻravonlik sodir etishga moyil boʻlgan yoki uni sodir etgan gʻayriijtimoiy xulq-atvorli shaxslarni aniqlash, ularga profilaktik taʼsir koʻrsatish hamda xulq-atvorini oʻzgartirish tizimini va choralarini takomillashtirish;

mamlakatlarda tazyiq va zoʻravonlik holatlarini baholovchi xalqaro reyting va indekslarda Oʻzbekistonning oʻrnini yaxshilash choralarini koʻrib borish;

jamiyatda tazyiq va zoʻravonlik sodir etilishiga olib keladigan sabab hamda shart-sharoitlarni tahlil qilish va ularni bartaraf etish choralarini koʻrish, bu borada jamoatchilik nazoratini olib borish, shuningdek ilmiy, amaliy hamda fundamental tadqiqotlarni qoʻllab-quvvatlash;

xotin-qizlar va erkaklarga nisbatan tazyiq va zoʻravonlikka doir murosasizlik muhitini yaratish, gender stereotiplarni bartaraf etish boʻyicha ommaviy axborot vositalari ishtirokida targʻibot-tashviqot ishlarini kuchaytirish.

§ 6. Oilaviy munosabatlar hamda bolalar tarbiyasi sohasida xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlarni taʼminlash

Oilaviy munosabatlar hamda bolalar tarbiyasi sohasida xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlarni taʼminlash maqsadida quyidagi tadbirlarni amalga oshirish zarur:

oilani mustahkamlash, oilaviy munosabatlarda barcha oila aʼzolarining masʼulligini oshirish, biron-bir shaxsning oila masalalariga oʻzboshimchalik bilan aralashishiga yoʻl qoʻymaslik boʻyicha amaldagi mexanizmlarni takomillashtirish;

erta nikoh, yaqin qarindoshlar oʻrtasidagi nikoh, erta tugʻruq, oilaviy ajralishlarning yuzaga kelish sabablari hamda shart-sharoitlarini tahlil qilish, bu borada ilmiy, amaliy hamda fundamental tadqiqotlarni qoʻllab-quvvatlash;

asrlar davomida shakllangan milliy qadriyatlar, ijobiy urf-odatlar va anʼanalar asosida oilalarni mustahkamlash, oilaviy ajralishlarning oldini olishda davlat organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari oʻrtasida ijtimoiy sheriklik munosabatlarini mustahkamlash;

oilaviy munosabatlarda xotin-qizlar va erkaklarning oʻrni haqida jamiyatda shakllangan salbiy qarashlarni oʻzgartirish, bu borada ommaviy axborot vositalari ishtirokida targʻibot-tashviqot ishlarini qoʻllab-quvvatlash;

ilgʻor xorijiy tajribani hisobga olgan holda bolalarni har tomonlama intellektual, axloqiy, estetik va jismoniy rivojlantirishda xotin-qizlar bilan bir qatorda erkaklarning masʼuliyati hamda rolini oshirish;

oilaviy hayotga oid muammolar, psixologik-pedagogik, huquqiy va boshqa masalalar yuzasidan xotin-qizlar va erkaklar uchun maslahatlar berish tizimini yanada takomillashtirish;

oilalarni yoshlarning axloqiy negizlarini buzishga olib keladigan, oilaviy qadriyatlarni inkor etadigan, axloqsizlikni targʻib qiladigan, shuningdek ota-onasiga va oilaning boshqa aʼzolariga nisbatan hurmatsizlik munosabatini shakllantiradigan, jinslardan birining ustunligi gʻoyasiga asoslangan notoʻgʻri tasavvurlardan himoya qilish;

xotin-qizlar va erkaklarning oilaviy munosabatlardagi huquqlari, erkinliklari va majburiyatlari toʻgʻrisida axborot-maʼrifiy faoliyat samaradorligini oshirish.

§ 7. Gender jihatlarni hisobga olgan holda rejalashtirish va budjetlashtirish

Gender jihatlarni hisobga olgan holda rejalashtirish va budjetlashtirish sohasini rivojlantirish maqsadida quyidagi tadbirlarni amalga oshirish zarur:

ochiq va shaffof budjet siyosatini amalga oshirish orqali xotin-qizlar va erkaklar oʻrtasidagi tengsizlikni kamaytirish, xotin-qizlar va erkaklarga manzilli davlat xizmatlari koʻrsatish, ularning sifati va samaradorligini oshirish;

xotin-qizlar va erkaklarga moʻljallangan resurslar hamda xizmatlarni taqsimlash boʻyicha oldindan aniqlangan maqsadlarga koʻra davlat mablagʻlaridan samaraliroq foydalanishni ragʻbatlantirish;

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti va mahalliy budjet loyihalarini, ishlab chiqish jarayonida gender jihatlarni hisobga olgan holda ularni gender ekspertizasidan oʻtkazish, “Genderga yoʻnaltirilgan budjetlashtirish”ni rejalashtirish hamda uni budjetlashtirish jarayonlariga bosqichma-bosqich joriy etish;

Davlat budjeti va mahalliy budjetlardan gender tenglikka erishishni hamda xotin-qizlar va erkaklar uchun teng imkoniyatlarni taʼminlash maqsadida mablagʻlar ajratilishini tahlil qilib borish;

davlat dasturlari, tarmoq dasturlari, hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish dasturlari loyihalarini moliyalashtirishda gender jihatlarni hisobga olish;

ilgʻor xorijiy mamlakatlar tajribasidan kelib chiqqan holda hududlar iqtisodiyotiga gender budjetlashtirishni joriy qilishga oid indikatorlarni, shuningdek davlat xizmatchilari uchun gender budjetlashtirish boʻyicha oʻquv-uslubiy qoʻllanmalar va tavsiyalar ishlab chiqish;

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat boshqaruvi akademiyasi oʻquv dasturlarini ishlab chiqishda gender budjetlashtirish masalalarini hisobga olish;

budjet tizimini rejalashtirish ishlariga gender yondashuvlarni joriy etish maqsadida xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlarni taʼminlashga qaratilgan normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqishda budjetlar, budjet jarayonlarining gender tahlilini oʻtkazish;

vazirlik va idoralarning gender nuqtai nazaridan rejalashtirish hamda budjetlashtirish boʻyicha salohiyatini oshirish, budjet masalalariga doir barcha normativ-huquqiy va boshqa turdagi hujjatlar loyihalarini majburiy gender ekspertizasidan oʻtkazish amaliyotini joriy etish;

oilaviy budjet mablagʻlaridan foydalanishda xotin-qizlar hamda erkaklarning tengligi, jamiyat hayotining turli sohalaridagi xizmatlardan (taʼlim, sogʻliqni saqlash, sport, madaniy hordiq va boshqalar) teng foydalanish yuzasidan aholining iqtisodiy bilimi, huquqiy ongi va savodxonligini oshirish.

§ 8. Gender statistikasi yuritilishini takomillashtirish

Gender statistikasi yuritilishini takomillashtirish maqsadida quyidagi tadbirlarni amalga oshirish zarur:

respublika va hududlar kesimida genderga oid vaziyatni tahlil qilish hamda uning monitoringini yuritish maqsadida xotin-qizlar va erkaklarning norasmiy mehnat bozori sektoridagi, shuningdek hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishdagi ishtiroki, ularning davlat tomonidan kafolatlangan imkoniyatlardan foydalanish holati yuzasidan statistik maʼlumotlarni tizimli yuritish;

jamiyat hayotining barcha sohalarida xotin-qizlar va erkaklarning holatini aks ettiradigan statistik axborotni yigʻishni, unga ishlov berishni, uni toʻplashni, saqlashni, tahlil va eʼlon qilishga oid chora-tadbirlarni qoʻllab-quvvatlash;

vazirlik va idoralar, tashkilotlar, muassasalar, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari hamda fuqarolik jamiyati institutlarida jinslar boʻyicha statistik koʻrsatkichlar yuritilishini tashkil etish, mazkur koʻrsatkichlarni muvofiqlashtirgan holda yuritilishini taʼminlash;

xalqaro tajriba va standartlarga muvofiq milliy gender koʻrsatkichlarni takomillashtirib borish;

gender masalalariga oid xalqaro reyting va indekslarni yurituvchi tashkilotlarni milliy gender statistikasi bilan doimiy taʼminlab borishni yoʻlga qoʻyish;

siyosiy-huquqiy, ijtimoiy-iqtisodiy, madaniy-maʼrifiy, agrar va ekologiya sohalarida gender statistikasiga oid uslubiy qoʻllanmalarni tayyorlash;

jamiyat hayotining turli sohalaridagi xotin-qizlar va erkaklarning holatini aks ettiruvchi statistik hisobotlarni tayyorlash, ijtimoiy soʻrovlar va tadqiqotlarni oʻtkazish hamda eʼlon qilib borish.

5-bob. Gender strategiyasini amalga oshirishdan kutilayotgan natija

Gender strategiyasi doirasida belgilangan vazifalarni bajarish orqali quyidagi natijalarga erishish nazarda tutilmoqda:

yuqori va quyi tizimdagi davlat organlarining rahbarlik lavozimlariga xotin-qizlarni tayinlash amaliyoti kengaytiriladi;

siyosiy partiyalarni ragʻbatlantirish orqali xotin-qizlar saylov jarayonlariga keng jalb qilinadi;

aholi bandligi sohasida xotin-qizlar va erkaklar uchun kafolatlangan teng huquq hamda imkoniyatlar, shuningdek ular uchun munosib ish oʻrinlari yaratiladi, ijtimoiy himoyaga muhtoj va kam taʼminlangan, ayniqsa qishloq joylardagi oilalar ish bilan taʼminlanadi, ularni ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash borasidagi ishlarning samaradorligi oshiriladi, oʻzini oʻzi band qilgan shaxslar koʻlami kengayadi;

xotin-qizlar va erkaklarga nisbatan tazyiq va zoʻravonlik holatlarining oldini olish tizimi takomillashtiriladi, jamiyatda xotin-qizlarga nisbatan shakllangan salbiy qarashlar darajasi kamaytiriladi;

xotin-qizlar va erkaklar uchun mehnat faoliyatini, jamiyat hayotida ishtirok etishni oilaviy majburiyatlar bilan birga olib borish uchun zarur sharoitlar yaratiladi;

mehnat migrantlari boʻlgan xotin-qizlar va erkaklarning huquq va erkinliklarini himoya qilish tizimi rivojlantiriladi, ularning huquqiy savodxonligi yuksaltiriladi;

jamiyatda oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash, farzandlarni har tomonlama intellektual, axloqiy, estetik va jismoniy rivojlantirishda xotin-qizlar va erkaklarning masʼuliyati hamda roli oshiriladi;

oilaviy ajrimlarning oldini olish, bu kabi salbiy holatlarda xotin-qizlar, erkaklar hamda bolalarning huquqlarini taʼminlash mexanizmlari rivojlantiriladi;

xotin-qizlar va erkaklarning oilani rejalashtirish borasidagi tibbiy madaniyati oshiriladi, zarur axborot va xizmatlardan foydalanish imkoniyatlari kengaytiriladi;

hududlarda, ayniqsa qishloq joylarida xotin-qizlar va erkaklarga koʻrsatiladigan tibbiy-ijtimoiy xizmatlar sifati yaxshilanadi, ijtimoiy ahamiyatli va yuqumli kasalliklar bilan kasallangan bemorlarni qoʻllab-quvvatlash, ularga tibbiy-ijtimoiy xizmatlar koʻrsatish tizimi takomillashtiriladi;

xotin-qizlarning ehtiyoji yuqori boʻlgan sohalarda mahalliy va xorijiy taʼlim muassasalari tashkil etiladi;

maktabgacha taʼlim, umumiy oʻrta taʼlim, tibbiyot hamda erkaklar ulushi kam boʻlgan boshqa sohalarga erkaklar jalb qilinadi;

ochiq va shaffof budjet siyosatini amalga oshirish orqali xotin-qizlar va erkaklar oʻrtasidagi tengsizlikni kamaytirish, xotin-qizlar va erkaklarga manzilli davlat xizmatlari koʻrsatish, ularning sifati va samaradorligini oshirish choralari koʻriladi;

“Genderga yoʻnaltirilgan budjetlashtirish” tizimi bosqichma-bosqich joriy etiladi;

vazirlik va idoralarning gender nuqtai nazaridan rejalashtirish va budjetlashtirish boʻyicha salohiyati oshiriladi, budjet masalalariga doir barcha normativ-huquqiy va boshqa tusdagi hujjatlar loyihalari majburiy tartibda gender ekspertizasidan oʻtkazish amaliyoti joriy etiladi.

6-bob. Gender strategiyasining amalga oshirilishini monitoring qilish

Gender strategiyasining amalga oshirilishini tizimli monitoring qilish, umumiy muvofiqlashtirish, sohaning rivojlanishiga toʻsqinlik qiluvchi muammoli masalalarni tezkorlik bilan koʻrib chiqish va hal qilish mutasaddi davlat organlari, ommaviy axborot vositalari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlarini jalb qilgan holda Xotin-qizlarning jamiyatdagi rolini oshirish, gender tenglik va oila masalalari boʻyicha respublika komissiyasi tomonidan amalga oshiriladi.

Gender strategiyasini amalga oshirish monitoringi Gender strategiyasida koʻzda tutilgan tadbirlarni oʻz vaqtida, sifatli va toʻlaqonli bajarish boʻyicha vakolatli organlar faoliyatini baholash indikatorlari asosida amalga oshiriladi.

Gender strategiyasini amalga oshirish monitoringi natijalari boʻyicha tayyorlangan hisobotlar Xotin-qizlarning jamiyatdagi rolini oshirish, gender tenglik va oila masalalari boʻyicha respublika komissiyasi yigʻilishida hamda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Xotin-qizlar va gender tenglik masalalari qoʻmitasi majlislarida koʻrib chiqiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining 2021-yil 28-maydagi SQ-297-IV-sonli Qaroriga 2-ILOVA

2030-yilga qadar Oʻzbekiston Respublikasida gender tenglikka erishish strategiyasini 2021-2022-yillarda amalga oshirish boʻyicha kompleks chora-tadbirlar

DASTURI

T/r Amalga oshiriladigan tadbirlar Amalga oshirish mexanizmi Muddati Ijro uchun masʼullar I. Xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlarni taʼminlashga qaratilgan qonunchilik asoslarini takomillashtirish 1. Gender tenglikni taʼminlash mexanizmlarini kuchaytirish maqsadida “Xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlari toʻgʻrisida”gi Qonunga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish. “Gender audit” tushunchasini yoritishni va ushbu jarayonni oʻtkazish tartibini belgilashni nazarda tutuvchi qonun loyihasini ishlab chiqish va jamoatchilik muhokamasiga qoʻyish. 2021-yil dekabr Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi (R. Mamatov), Adliya vazirligi (R. Davletov), Davlat xizmatini rivojlantirish agentligi (O. Xasanov) 2. Xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlarni yaratishga qaratilgan Xalqaro mehnat tashkiloti konvensiyalarining Oʻzbekiston Respublikasi milliy manfaatlariga mos keladigan maqbul normalarini milliy qonunchilikka implementatsiya qilish. 1. Xalqaro mehnat tashkilotining: “Ishlayotgan ayollar va erkaklar uchun teng munosabatlar va teng imkoniyatlar: oilaviy majburiyatga ega ishchilar toʻgʻrisida”gi (1981-yil 23-iyundagi 156-sonli); “Bandlikka koʻmaklashish va ishsizlikdan himoyalanish toʻgʻrisida”gi (1988-yil 21-iyundagi 168-sonli); “Toʻliqsiz ish kuni toʻgʻrisida”gi (1994-yil 24-iyundagi 175-sonli); “Kasanachilik toʻgʻrisida”gi (1996-yil 4-iyundagi 177-sonli); “Tazyiq va zoʻravonlik toʻgʻrisida”gi (2019-yil 10-iyundagi 190-sonli) konvensiyalarini va xorijiy tajribani chuqur tahlil qilgan holda ulardagi xalqaro standartlar va normalarni milliy qonunchilikka implementatsiya qilish masalasini oʻrganish. 2021-yil noyabr Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi (N. Xusanov), Adliya vazirligi (R. Davletov), Tashqi ishlar vazirligi (A. Komilov), Ichki ishlar vazirligi (P. Bobojonov), Oʻzbekiston Kasaba uyushmalari Federatsiyasi (Q. Rafikov) 2. Oʻrganish natijalari asosida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritish. 2021-yil dekabr 3. Ijtimoiy himoyaga muhtoj xotin-qizlar hamda bolalarning moddiy va maʼnaviy huquqlarini himoya qilish tizimini takomillashtirish. Aliment undirish boʻyicha sud qarorlarini ijro qilishda daʼvogar yashab kelayotgan hududdagi davlat ijrochisi va javobgar istiqomat qiluvchi hududdagi davlat ijrochisi oʻrtasidagi hamkorlik aloqasini oʻrnatishni nazarda tutuvchi hujjat loyihasini ishlab chiqish. 2021-yil iyul Bosh prokuratura (N. Yoʻldoshev), Adliya vazirligi (R. Davletov), Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi (R. Mamatov) 4. Xotin-qizlar tadbirkorligini, ilmiy va ixtirochilik faoliyatini qoʻllab-quvvatlash hamda gender statistikasini yuritish tizimini takomillashtirish. Quyidagilarni nazarda tutuvchi normativ-huquqiy hujjat loyihasini ishlab chiqish va qabul qilish: kichik biznes va xususiy tadbirkorlik bilan shugʻullanish istagida boʻlgan xotin-qizlar faoliyatini subsidiya va grant shaklida qoʻllab-quvvatlash; xotin-qizlarning ixtirochilik hamda ratsionalizatorlik faoliyatini ragʻbatlantirish tizimini takomillashtirish; Davlat statistika qoʻmitasida gender statistikasini yigʻish, qayta ishlash va tahlil qilish boʻyicha xodimlarning belgilangan umumiy soni doirasida alohida tuzilma tashkil etish. 2021-yil noyabr Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (J. Kuchkarov), Moliya vazirligi (T. Ishmetov), Innovatsion rivojlanish vazirligi (I. Abduraxmonov), Davlat statistika qoʻmitasi (B. Begalov) 5. Iqtidorli xotin-qizlarni oliy taʼlim muassasalarida qoʻllab-quvvatlash maqsadida iqtidorli talabalar uchun maxsus stipendiyalar joriy etish. Quyidagilarni nazarda tutuvchi normativ-hujjat loyihasini ishlab chiqish: ilm-fan sohasida muvaffaqiyatga erishgan mashhur oʻzbek ayollari nomi bilan ataluvchi stipendiya joriy etish va uni taqdim etish mexanizmlarini ishlab chiqish; stipendiya taqdim etishda shaffoflik prinsipiga amal qilinishini taʼminlash; stipendiya gʻoliblarining magistratura, doktoranturaga qabul qilinishida imtiyozlar yaratish; stepindiatlarni rahbar kadrlar zaxirasiga kiritish va yoʻnalishiga koʻra maʼlum amaliyotni oʻtgach rahbarlik lavozimlariga tavsiya etish. 2021-yil sentabr Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (A. Toshqulov) Innovatsion rivojlanish vazirligi (I. Abduraxmonov), Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi (R. Mamatov) 6. Iqtidorli yosh xotin-qizlarni aniqlash, ularning qobiliyatlarini toʻgʻri yoʻnaltirish va rahbarlik lavozimlariga tayyorlashni tizimlashtirish va yaqin kelajakka moʻljallangan strategik vazifalarni belgilash. Quyidagilarni nazarda tutuvchi normativ-huquqiy hujjat loyihasini ishlab chiqish va qabul qilish: Iqtidorli qizlar bilan alohida ishlash, ularni ragʻbatlantirish; bunday qizlarning siyosiy malakasini oshirishga, ularni rahbarlik lavozimlariga tayyorlashga qaratilgan tizimli oʻqishlarni tashkil etish; iqtidorli qizlarni aniqlash va ularni rahbarlik lavozimlariga kadrlar zaxirasiga kiritish ishlarini tizimlashtirish. 2021-yil sentabr Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi (R. Mamatov), Yoshlar ishlari agentligi (A. Saʼdullayev) Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (A. Tashqulov), Davlat xizmatini rivojlantirish agentligi (O. Xasanov), manfaatdor vazirlik va idoralar 7. Taʼlim muassasalaridagi iqtidorli qizlarni ijodiy salohiyatini qoʻllab-quvvatlash hamda rivojlantirish maqsadida ular tomonidan yaratilgan intellektual loyihalarni chop ettirish, patentlashtirishda koʻmaklashish. Ilm-fan sohasidagi iqtidorli qizlarni ijodiy salohiyatini qoʻllab-quvvatlash hamda rivojlantirish maqsadida ular tomonidan yaratilgan intellektual loyihalarni chop ettirish, patentlashtirish mexanizmlari va tartibini ishlab chiqish. 2022-yil yanvar Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (A. Toshqulov), Xalq taʼlimi vazirligi (Sh. Shermatov), Intellektual mulk agentligi (T. Abdusattorov), Innovatsion rivojlanish vazirligi (I. Abduraxmonov), Yoshlar ishlari agentligi (A. Saʼdullayev) II. Mamlakatimizni ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy-huquqiy, madaniy va gumanitar rivojlantirishda xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlarni taʼminlashga qaratilgan chora-tadbirlarni amalga oshirish 8. “Oʻzbekiston taraqqiyotida parlamentdagi ayollarning roli” mavzusidagi anʼanaviy forumni oʻtkazish. Forumda: xotin-qizlar huquqlari va manfaatlarini himoya qilish borasida olib borilayotgan islohotlar, erishilgan natijalar va mavjud muammolarni muhokama qilish; parlamentdagi ayollar tomonidan yil davomida amalga oshirilgan ishlarni sarhisob qilish; ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy, madaniy hamda gumanitar sohalarda xotin-qizlar huquqlarini himoya qilish, gender tenglikni taʼminlash boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish. 2021-2022-yillar dekabr Gender tenglikni taʼminlash masalalari boʻyicha komissiya, Senatning Xotin-qizlar va gender tenglik masalalari qoʻmitasi (M. Kadirxanova) 9. Aholini tashvishga solayotgan muammolarni rahbarlik lavozimidagi xotin-qizlar tomonidan hududga chiqib hal qilish amaliyotini kengaytirish. 1. Aholini tashvishga solayotgan muammolarning tub ildizini oʻrganish. 2. Hududlarda aholi turmush darajasini yuksaltirishga masʼul idoralar (tuzilmalar) faoliyatining samaradorligini tahlil qilish. 3. “Temir daftar”, “Ayollar daftari”, “Yoshlar daftari”ning holatini tanqidiy koʻrib chiqish. 4. Respublika va hududiy Xotin-qizlar jamoatchilik kengashlari faollari va aʼzolari imkoniyatidan keng foydalanish. 2021-yil avgust Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi (R. Mamatov), Yoshlar ishlari agentligi (A. Saʼdullayev), Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (J. Kuchkarov), mahalliy davlat hokimiyati organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari, Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi (A. Xodjayev), OʻzA (A. Koʻchimov) 10. Xotin-qizlarning huquqiy ongi va ijtimoiy-siyosiy faolligini oshirish. Xotin-qizlarning huquqiy ongi va madaniyatini oshirishga qaratilgan siyosiy-huquqiy oʻquvlarni doimiy ravishda tashkil etish mexanizmlarini joriy etish. 2021-yil avgust Adliya vazirligi (R. Davletov), manfaatdor vazirlik va idoralar 11. Saylov jarayonlariga xotin-qizlar va erkaklarni teng asosda jalb qilish. 1. Saylov komissiyalarini shakllantirishda xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlarni taʼminlash. 2. Saylovning barcha bosqichlarida xotin-qizlar va erkaklarning teng asosda ishtirokini kuzatuvchi indikatorlarni ishlab chiqish. 2021-yil iyul Markaziy saylov komissiyasi (Z. Nizamxodjayev) 12. Davlat boshqaruvining turli sohalarida faoliyat olib borayotgan faol xotin-qizlarning kasbiy va intellektual salohiyatini oshirish, ularni rahbarlikka tayyorlash maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat boshqaruvi akademiyasida maxsus oʻquvlarni tashkil etish. 1. Davlat boshqaruvining turli sohalarida faoliyat olib borayotgan faol xotin-qizlarni aniqlash maqsadida maxsus ekspert guruhini tashkil etish. 2021-yil iyul Vazirlar Mahkamasi (B. Musayev), Davlat boshqaruvi akademiyasi (A. Bekmurodov), Yuristlar malakasini oshirish markazi (A. Raxmatov) Gender tenglikni taʼminlash masalalari boʻyicha komissiya 2. Oʻquv dasturlariga maʼnaviy qiyofani oʻzgartirish, rejalashtirish, jamoani shakllantirish, liderlik va muloqot oʻrnatish koʻnikmalarini shakllantirish mavzularini kiritish. 3. Davlat boshqaruvi akademiyasida tizimli ravishda hududlardan tanlab hamdazaxiraga olingan xotin-qizlarning siyosiy-huquqiy savodxonligini oshirishga qaratilgan oʻquvlarni tashkil etish. 2021-yil sentabr oyidan boshlab 13. Har bir vazirlik va idoralar, mahalliy davlat hokimiyati organlari, shuningdek, sud organlarida xotin-qizlarning kadrlar zaxirasini shakllantirish. 1. Barcha sohalarda faoliyat koʻrsatib kelayotgan liderlik xususiyatiga ega boʻlgan, tashabbuskor, iqtidorli xotin-qizlar roʻyxatining elektron bazasini shakllantirish. 2021-yil iyul Davlat xizmatini rivojlantirish agentligi (O. Xasanov), Davlat boshqaruvi Akademiyasi (A. Bekmurodov), vazirlik va idoralar, Davlat statistika qoʻmitasi (B. Begalov) 2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat boshqaruvi Akademiyasini tamomlagan ayol kadrlar zaxirasini shakllantirish. 2021-yil iyul 3. Davlat xizmatini rivojlantirish agentligi tomonidan barcha maʼlumotlarni umumlashtirish va iqtidorli xotin-qizlarni rahbar kadrlar zaxirasiga elektron bazasini shakllantirish. 2021-yil avgust 4. Rahbar kadrlar zaxirasiga kiritilgan iqtidorli xotin-qizlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni Davlat statistika qoʻmitasiga umumlashtirilgan holda taqdim etib borish. 2021-yil avgust 14. Maktabgacha taʼlim tashkilotlari tarbiyachilari, umumtaʼlim maktablari oʻqituvchilarining mamlakatda boʻlayotgan siyosiy oʻzgarishlar jarayonidagi gender siyosatini targʻib qilishga oid oʻquvlar tashkil qilish. 1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat boshqaruvi akademiyasi hududiy filiallari bilan hamkorlikda joylardagi maktabgacha taʼlim muassasalari tarbiyachilari, umumtaʼlim maktablari oʻqituvchilarining fuqarolik masʼuliyatini oshirishga qaratilgan oʻquv dasturlar tuzish. 2022-yil sentabr Davlat boshqaruvi akademiyasi filiallari, Maktabgacha taʼlim vazirligi (A. Shin), Xalq taʼlimi vazirligi (Sh. Shermatov) 2. Oʻquv mashgʻulotlari yuqori saviyada tashkil etish va oʻtkazish. jadval asosida 15. “STEAM” fanlari (Science — tabiiy fanlar,Technology — texnologiyalar, Engineering — texnik ijodkorlik, Art — sanʼat, Mathematics — matematika) boʻyicha taʼlim olayotgan xotin-qizlarning magistrlik, doktorlik ishlarini davlat tashkilotlari, xususiy kompaniyalarda aprobatsiyadan oʻtkazishlarida qoʻllab-quvvatlash, ilmiy izlanish, tadqiqotlar olib borayotganlarni qoʻllab-quvvatlash. 1. “STEAM” sohasida taʼlim olayotgan xotin-qizlarning magistrlik, doktorlik ishlarini davlat tashkilotlari, xususiy kompaniyalarda aprobatsiyadan oʻtkazishlarida qoʻllab-quvvatlagan oliy oʻquv yurtlarini ragʻbatlantirish mexanizmini yaratish. 2021-yil noyabr Innovatsion rivojlanish vazirligi (I. Abduraxmonov), Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (A. Toshqulov), Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi (R. Mamatov) 2. Xotin-qizlarni ilm-fan, innovatsiya, axborot texnologiyalarni rivojlantirishdagi ishtirokini taʼminlash maqsadida “STEAM” aniq fanlar yoʻnalishida imtiyozli kvotalar ajratish. 2022-yil may 3. “STEAM” yoʻnalishi boʻyicha chekka hududlardagi xotin-qizlar uchun imtiyozli oʻquv kurslarini tashkil etish va iqtidorli qizlarni aniqlash, ularni oliy taʼlimga imtiyozli oʻqishga qabul qilish mexanizmini yaratish. 2022-yil may 16. Davlat statistika qoʻmitasida gender statistikasi koʻrsatkichlari haqqoniy tizimini yaratish va uni muntazam ravishda xalqaro indikatorlar asosida yangilab borilishini, maʼlumotlar ochiqligini taʼminlash. 1. Davlat statistika qoʻmitasi masʼul xodimlari, xususan ayol kadrlarni xalqaro indikatorlar asosida milliy indikatorlar boʻyicha malakasini oshirish. 2021-yil 1-avgust Davlat statistika qoʻmitasi (B. Begalov), xalqaro tashkilotlarni jalb qilgan holda 2. Davlat statistika kuzatuvlarini gender koʻrsatkichlarini inobatga olgan holda takomillashtirib borish. doimiy 17. Respublikaning barcha hududlaridagi, ayniqsa chekka qishloqlardagi iqtidorli qizlarni izlab topish, ularni ijodiy salohiyatini qoʻllab-quvvatlash hamda rivojlantirish, ular tomonidan yaratilgan intellektual loyihalarni targʻib etish ishlariga koʻmaklashish. 1. Chekka hududlardagi iqtidorli qizlarni aniqlash. 2. Ularning intellektual loyihalarga jalb qilish. 2021-yil avgust Yoshlar ishlari agentligi (A. Saʼdullayev), Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi (R. Mamatov), Innovatsion rivojlanish vazirligi (I. Abduraxmonov), Xalq taʼlimi vazirligi (Sh. Shermatov) 3. Ular uchun imtiyozli asosda xorijiy tillar, axborot texnologiyalari boʻyicha oʻquv kurslarini joriy etish. 2021-yil sentabr 18. Iqtidorli yosh xotin-qizlarni xorijda chet tillari kurslarida oʻqishlarini taʼminlash, ularni yuqori nufuzli idoralarda stajirovka oʻtashlariga koʻmaklashish. 1. “El yurt umidi” fondi tomonidan grantlar eʼlon qilish. 2. Shaffoflik prinsipi asosida nomzodlarni koʻrib chiqish. 3. Mazkur grantlar asosida chet elda boʻlgan va amaliyot (stajirovka) oʻtagan xotin-qizlarni Davlat xizmatini rivojlantirish agentligi tomonidan saralab, rahbarlik zaxirasiga kiritish va rahbarlik lavozimlariga tavsiya etib borish. 2021-yil iyun oyidan boshlab doimiy “El-yurt umidi” fondi (O. Sattarov), Davlat xizmatini rivojlantirish agentligi (O. Xasanov), Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (A. Toshqulov), Innovatsion rivojlanish vazirligi (I. Abduraxmonov), Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari 19. Ijtimoiy himoyaga muhtoj hamda ishsiz fuqarolarni, ayniqsa chegara (yoki anklav), chekka va borish qiyin boʻlgan olis (togʻli, choʻlli) hududlardagi aholi bandligini taʼminlash, ularni ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash boʻyicha chora-tadbirlar koʻlamini kengaytirish. Qoʻshma chora-tadbirlar dasturini ishlab chiqish. Bunda: ishsiz xotin-qizlar va erkaklarni “Ishsiz va band boʻlmagan aholini kasb-hunarga oʻqitish hududiy markazlari”da oʻqitib borish; “Aholini ish bilan taʼminlashga koʻmaklashuvchi viloyat (shahar) markazlari” orqali ishlash istagida boʻlgan fuqarolar bandligini taʼminlash nazarda tutiladi. 2021-yil avgust Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi (N. Xusanov), Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi (R. Mamatov), Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (J. Kuchkarov), Moliya vazirligi (T. Ishmetov) 20. Oʻzini oʻzi band qilgan xotin-qizlar va erkaklarni qoʻllab-quvvatlash, bunday shaxslar tomonidan koʻrsatilayotgan xizmat turlarini kengaytirish, aholining oʻzini oʻzi band qilishga boʻlgan qiziqishini ragʻbatlantirish. 1. Oʻzini oʻzi band qilgan shaxslarga soliqlardan beriladigan imtiyozlar boʻyicha targʻibot ishlarini amalga oshirish. 2021-yil iyul Davlat soliq qoʻmitasi (Sh. Kudbiyev), Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi (N. Xusanov), Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (J. Kuchkarov), mahalliy davlat hokimiyati organlari 2. Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi bilan birgalikda oʻzini oʻzi band qilish boʻyicha oʻquv kurslarni tashkil qilish. 2021-yil avgust 3. Oʻzini oʻzi band qiladigan shaxslar uchun faoliyat (ishlar, xizmatlar) turlarini kengaytirish yuzasidan Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritish. 2021-yil sentabr 21. Oʻrta va oʻrta maxsus maʼlumotga ega fuqarolar uchun mehnat bozorida munosib ish oʻrinlarining hamda kafolatlangan mehnat sharoitlarining yaratilishini qoʻllab-quvvatlash. 1. Oʻrta va oʻrta maxsus maʼlumotga ega fuqarolar bandligini taʼminlashga koʻmaklashish. 2021-2022-yillar Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi (N. Xusanov), Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (J. Kuchkarov), Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (A. Toshqulov), Moliya vazirligi (T. Ishmetov), Markaziy bank (M. Nurmuratov) 2. Bunday toifadagi xotin-qizlar va erkaklarning oʻzini oʻzi band qilish, ularga kredit va subsidiyalar berish uchun Davlat budjetidan mablagʻlar ajratish tizimini takomillashtirish. 2021-yil noyabr 22. Xotin-qizlarni ilmiy faoliyatga keng jalb qilish, ularning zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalariga asoslangan dasturiy ishlanmalarini, innovatsion gʻoyalarini, ixtirochilik, ratsionalizatorlik faoliyatini qoʻllab-quvvatlash. 1. Xotin-qizlarni xorijiy ilmiy tadqiqot va oliy taʼlim muassasalariga ilmiy amaliyotlarga yuborish, ularning malakasini oshirish. 2. Xotin-qizlarning ixtirochilik hamda ratsionalizatorlik koʻnikmalarini shakllantirishga koʻmaklashish. 3. Ilm-fan rivojiga salmoqli hissa qoʻshgan xotin-qizlar faoliyatini matbuot va OAV orqali keng yoritib borish. 2021-2022-yillar davomida Innovatsion rivojlanish vazirligi (I. Abduraxmonov), “El-yurt umidi” jamgʻarmasi (O. Sattarov), Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (A. Toshqulov), Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (J. Kuchkarov) Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi (A. Kuchimov) 23. Maktabgacha taʼlim, umumiy oʻrta taʼlim, sogʻliqni saqlash hamda erkaklar ulushi kam boʻlgan boshqa sohalarga xotin-qizlar bilan teng ravishda erkaklarni jalb qilishga doir faoliyatni qoʻllab-quvvatlash. 1. Maktabgacha taʼlim, umumiy oʻrta taʼlim, sogʻliqni saqlash hamda boshqa sohalarda xotin-qizlar va erkaklar ulushini tahlil qilish. 2021-yil iyul Maktabgacha taʼlim vazirligi (A. Shin), Xalq taʼlimi vazirligi (Sh. Shermatov), Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (A. Toshqulov), Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Xadjibayev), Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi (N. Xusanov) 2. Maktabgacha taʼlim, umumiy oʻrta taʼlim, sogʻliqni saqlash hamda erkaklar ulushi kam boʻlgan boshqa sohalarda kafolatlangan mehnat sharoitlarini yaxshilash. 2021-yil noyabr 3. Ushbu sohalarda qoʻshimcha moddiy va maʼnaviy ragʻbatlantirish tizimini joriy etish hamda imtiyozlarni belgilash yuzasidan takliflar ishlab chiqish nazarda tutiladi. 2021-yil dekabr 24. Gender tenglik sohasidagi statistik maʼlumotlarni yigʻish, qayta ishlash va tahlil qilish tizimini takomillashtirish. 1. Gender statistikasiga oid maʼlumotlarni doimiy ravishda ochiqlash, OAVlarda yoritish, statistik koʻrsatkichlarning manbalari va metodologiyalari shaffofligini taʼminlash. 2. Gender masalalariga oid xalqaro reyting va indekslarni yurituvchi tashkilotlarni milliy gender statistikasi bilan doimiy taʼminlab borishni yoʻlga qoʻyish. 2021-2022-yillar Davlat statistika qoʻmitasi (B. Begalov), manfaatdor vazirlik va idoralar 25. Mehnat sohasidagi gender statistikasi maʼlumotlarini xalqaro tavsiyalarga muvofiq takomillashtirish. Mehnat statistikalari xalqaro konferensiyasining rezolyutsiyalari va koʻrsatmalariga (munosib mehnat, bandlik, norasmiy bandlik va hokazo) muvofiq mehnat statistikasini doimiy ravishda yangilab borish. 2021-2022-yillar Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi (N. Xusanov) 26. Xotin-qizlar va erkaklarning jins boʻyicha bevosita va bilvosita kamsitishlarning oldini olishda davlat organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari oʻrtasidagi ijtimoiy sheriklikni mustahkamlash. 1. Davlat organlari huzuridagi jamoatchilik kengashlarining mazkur yoʻnalishdagi faoliyatini samarali tashkil etish. 2. Nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari uchun davlat granti eʼlon qilish va ijtimoiy buyurtmasini joylashtirib borish. 3. Mazkur yoʻnalishda jamoatchilik eshituvlarini tashkil etish. 2021-2022-yillar Gender tenglikni taʼminlash masalalari boʻyicha komissiya, mahalliy davlat hokimiyati organlari, “Yuksalish” umummilliy harakati (B. Bekmurodov), nodavlat notijorat tashkilotlari 27. Tazyiq va zoʻravonlik holati qayd etilgan oilalar, ish joylari, jazoni ijro etish muassasalari va boshqa obyektlarning hisobini yuritish, shuningdek tazyiq va zoʻravonlik sodir etishga moyil boʻlgan yoki ularni sodir etgan gʻayriijtimoiy xulq-atvorga ega shaxslarni aniqlash hamda ular bilan profilaktik ishlar oʻtkazish. Quyidagilarni nazarda tutuvchi alohida chora-tadbirlar rejasi ishlab chiqish va amalga oshirish: oilalar, ish joylari, jazoni ijro etish muassasalari va boshqa obyektlarda qayd etilgan tazyiq va zoʻravonlik holati yuzasidan ushbu obyekt rahbarlari va aʼzolari bilan profilaktik tadbirlarni tashkil etish; joylarda oilalar bilan ishlash, tazyiq va zoʻravonlik sodir etishga moyil boʻlgan shaxslarni aniqlash va ularni qayta tarbiyalash choralarini koʻrish; tazyiq va zoʻravonlikdan jabrlanganlarni ogʻir hayotiy vaziyatdan chiqarish, koʻrsatilayotgan ijtimoiy xizmatlarni takomillashtirish boʻyicha takliflar ishlab chiqish; jazoni ijro etish muassasalaridan qaytgan xotin-qizlar va erkaklarning ijtimoiy moslashuviga koʻmaklashish; rivojlangan mamlakatlarning tajribasini chuqur oʻrgangan holda “zoʻravon” shaxslar bilan ishlash tizimini takomillashtirish, bu borada maxsus oʻquv dasturlarni ishlab chiqish. 2021-yil iyul Ichki ishlar vazirligi (P. Bobojonov), Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi (R. Mamatov), manfaatdor vazirlik va idoralar, nodavlat notijorat tashkilotlari 28. Oilani mustahkamlash, oilaviy munosabatlarda barcha oila aʼzolarining masʼulligini oshirish boʻyicha amaldagi mexanizmlarni takomillashtirish. 1. Oilaviy hayotga oid muammolar, psixologik-pedagogik, huquqiy va boshqa masalalar yuzasidan xotin-qizlar va erkaklar uchun maslahatlar berish tizimini takomillashtirish. 2. Oilalarni yoshlarning axloqiy negizlarini buzishga olib keladigan, oilaviy qadriyatlarni inkor etadigan, axloqsizlikni targʻib qiladigan gʻoyalardan himoya qilish. 3. Bolalarni har tomonlama intellektual, axloqiy, estetik va jismoniy rivojlantirishda xotin-qizlar bilan bir qatorda erkaklarning masʼuliyati hamda rolini oshirish. 2021-2022-yillar Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi (R. Mamatov), Mahalla va oila ilmiy-tadqiqot instituti (N. Egamberdiyeva) Ichki ishlar vazirligi (P. Bobojonov) III. Xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlarni taʼminlashda xalqaro hamkorlikni kengaytirish, gender tenglikka erishishda xorijiy mamlakatlar bilan parlamentlararo munosabatlarni mustahkamlash 29. Parlamentlararo ittifoq bilan hamkorlikda Oʻzbekistonda parlamentlar ayol-spikerlari Global sammitini tashkil etish. Quyidagilarni nazarda tutuvchi alohida chora-tadbirlar rejasi ishlab chiqish va amalga oshirish: Global sammit konsepsiyasi va dasturini ishlab chiqish, ishtirokchilar tarkibi boʻyicha takliflarni tayyorlash; Parlamentlararo ittifoq aʼzolari, BMT tuzilmalari, xorijiy davlatlar parlamentlari hamda xalqaro nohukumat tashkilotlarining delegatsiyalari ishtiroki masalasini oʻrganib chiqish; tadbirni yuqori tashkiliy darajada oʻtkazish, tegishli tavsiyalarni ishlab chiqish; tadbirning ahamiyatini milliy va xorijiy OAVlarda keng yoritish; tadbir yakuni yuzasidan ishlab chiqilgan hujjat xalqaro tashkilotning rasmiy hujjati sifatida chop etish. 2022-yil may Oliy Majlis Senati, Gender tenglikni taʼminlash masalalari boʻyicha komissiya, manfaatdor vazirlik va idoralar 30. Xotin-qizlarning xalqaro miqyosda davlat vakili boʻlish hamda xalqaro tashkilotlar ishida ishtirok etish imkoniyatlarini kengaytirish. 1. Oʻzbekiston Respublikasining xorijdagi diplomatik vakolatxonalarida mavjud yuqori diplomatik lavozimlarga xotin-qizlarni tayinlashda nomzod kadrlar zaxirasi bazasini shakllantirish. 2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga xorijdagi diplomatik vakolatxonalarning yuqori diplomatik lavozimlariga erkak nomzodlar bilan birga xotin-qizlar nomzodlari boʻyicha takliflarni kiritib borish. 3. Oʻzbekiston Respublikasi aʼzo boʻlgan xalqaro va mintaqaviy tashkilotlar tomonidan eʼlon qilinib boriladigan vakansiyalar haqida maʼlumotlarni doimiy ravishda kuzatib borish. 4. Xalqaro va mintaqaviy tashkilotlar tomonidan Oʻzbekiston uchun kvotalar yoki ochiq tanlovlar eʼlon qilingan taqdirda, xotin-qizlar orasidan munosib nomzodlarni vakil sifatida oʻrnatilgan tartibda ilgari surish. 2021 avgustdan boshlab doimiy Tashqi ishlar vazirligi (A. Komilov), Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi (S. Umurzakov), Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi (R. Mamatov), Gender tenglikni taʼminlash masalalari boʻyicha komissiyasi, Moliya vazirligi (T. Ishmetov) IV. Davlat va jamiyat qurilishida xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlarning yaratilganligi holatini oʻrganish, shuningdek jamiyatda gender tenglikning taʼminlanganlik darajasini aniqlashga qaratilgan ijtimoiy soʻrovlarni tashkil etish 31. Mahalliy ijroiya hokimiyati organlarining rahbarlik lavozimlariga xotin-qizlarni tayinlash holatini oʻrganish. 1. Gender tenglikni taʼminlash sohasidagi xorijiy tajribalarni oʻrganish, shu jumladan xorijiy mutaxassislarni jalb qilish. 2021-yil sentabr Davlat xizmatini rivojlantirish agentligi (O. Xasanov), Moliya vazirligi (T. Ishmetov), Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (J. Kuchkarov), Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi (N. Xusanov), Gender tenglikni taʼminlash masalalari boʻyicha komissiya 2. Mahalliy ijro hokimiyati organlarining rahbarlik lavozimlariga tayinlangan xotin-qizlar orasida soʻrovnomalar, intervyu oʻtkazish orqali ularning bir yillik faoliyatini oʻrganish. 3. Maʼlumotlarni umumlashtirish, tahlil qilish, uning natijalarini OAVda eʼlon qilish. 2021-yil sentabr 32. Iqtisodiyotning norasmiy sektorida xotin-qizlar va erkaklarning bandligi, ular uchun munosib va kafolatlangan mehnat sharoitlarining yaratilganligi holatini oʻrganish. Quyidagilarni nazarda tutuvchi tahliliy maʼlumotnoma tayyorlash: olib borilayotgan islohotlarning hududlardagi norasmiy bandlikka taʼsiri; norasmiy sektor ishtirokchilarining huquqiy va ijtimoiy himoyalanganligi va boshqalar. 2021-yil avgust Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazi (O. Xakimov) 33. Xotin-qizlar va erkaklar tomonidan mehnatga toʻlanadigan haqlarida tafovutlar boʻlgan kasblarni tanlashlari borasidagi mavjud holatga chek qoʻyish choralarini koʻrish. 1. Aholida shakllangan xotin-qizlar va erkaklar kasblari borasidagi stereotiplarni bartaraf etish, kasb tanlashda tenglikni targʻib qilish. 2021-yil iyundan boshlab doimiy Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi (N. Xusanov), Moliya vazirligi (T. Ishmetov), Davlat soliq qoʻmitasi (Sh. Kudbiyev), “Oʻzbekkino” milliy agentligi (F. Abduxolikov), MTRK (A. Xodjayev) 2. Koʻp haq toʻlanadigan sohalarda (IT texnologiyalar, injenerlik, ixtirochilik, sudyalik va boshqalar) muvaffaqiyatga erishgan ayollar haqida hujjatli va badiiy filmlar, ijtimoiy roliklar yaratish. 2021-2022-yillar 34. Davlat budjeti va hududiy budjetlardan gender tenglikka erishishni hamda xotin-qizlar va erkaklar uchun teng imkoniyatlarni taʼminlash maqsadida mablagʻlar ajratilishini tahlil qilib borish. 1. “Gender tenglikka yoʻnaltirilgan budjetlashtirish” uslubiy qoʻllanmasini ishlab chiqish. 2. Qoʻllanma asosida monitoring oʻtkazish, davlat budjeti (shu jumladan mahalliy budjet) mablagʻlari ajratilishini tahlil qilish. 3. Monitoring natijalarini OAVlarda eʼlon qilib borish. har yil yakunlariga koʻra Moliya vazirligi (T. Ishmetov), Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi (R. Mamatov), Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi (J. Kuchkarov), mahalliy davlat hokimiyati organlari 35. Mamlakatda gender tenglikning taʼminlanishi, olib borilayotgan islohotlarning natijadorligini baholashga qaratilgan turkum ijtimoiy soʻrovlarni oʻtkazish. 1. “Xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlarni taʼminlashda davlat hokimiyati organlarining roli haqida”. 2021-yil “Ijtimoiy fikr” respublika jamoatchilik fikrini oʻrganish markazi (N. Raximova) 2. “Gender tenglik: xotin-qizlar va erkaklarni qoʻllab-quvvatlash boʻyicha chora-tadbirlar natijadorligini baholash”. 3. “Xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq va imkoniyatlarning kafolatlari toʻgʻrisida”gi mavzularida ijtimoiy soʻrovlarni oʻtkazish. 2022-yil

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining 2021-yil 28-maydagi SQ-297-IV-sonli Qaroriga 3-ILOVA

2030-yilga qadar Oʻzbekiston Respublikasida gender tenglikka erishish strategiyasining

MAQSADLI KOʻRSATKICHLARI

T/r Koʻrsatgichlar nomi Yillar kesimida Masʼul ijrochilar Birlamchi koʻrsatkich Oraliqdagi koʻrsatkich Maqsadli koʻrsatkich Joriy holat 2022 2025 2027 2030 1. Siyosiy partiyalarda xotin-qizlarning ulushi (foizda) 44 46 49 50 50 Siyosiy partiyalarning markaziy kengashlari 2. Siyosiy partiyalarning rahbarlik lavozimlarida xotin-qizlarning ulushi (foizda) 30 35 41 46 50 Siyosiy partiyalarning markaziy kengashlari 3. Vazir va vazirga tenglashtirilgan lavozimlarda xotin-qizlar ulushi (sonda) 5 7 10 13 15 Vazirlar Mahkamasi 4. Mahalliy ijroiya hokimiyati organlarida rahbarlik (hokimlar) lavozimidagi xotin-qizlar ulushi (sonda) 6 7 10 15 20 5. Boshqaruv lavozimlarida ishlovchi xotin-qizlar ulushi (foizda) 26 27 28 29 30 Davlat xizmatini rivojlantirish agentligi, Davlat statistika qoʻmitasi 6. Sudyalar orasida xotin-qizlar ulushi (foizda) 12 15 20 24 30 Sudyalar oliy kengashi 7. Yetakchi xotin-qizlarni tayyorlash boʻyicha amalga oshirilgan dasturlar soni 0 1 1 2 3 Xotin-qizlarning jamiyatdagi rolini oshirish, gender tenglik va oila masalalari boʻyicha respublika komissiyasi, Davlat boshqaruvi akademiyasi 8. Davlat boshqaruv akademiyasida xotin-qizlarning rahbarlik koʻnikmalarini oshirishga qaratilgan dasturlar asosida oʻqishni yakunlagan xotin-qizlarning ulushi (foizda) 5 7 9 12 15 Davlat boshqaruvi akademiyasi, Xotin-qizlarning jamiyatdagi rolini oshirish, gender tenglik va oila masalalari boʻyicha respublika komissiyasi 9. Oʻzbekistonning chet mamlakatlaridagi elchilari orasida xotin-qizlarning ulushi (sonda) 1 1 2 3 4 Tashqi ishlar vazirligi 10. Shaharlarda taʼlim olishi lozim boʻlgan imkoniyati cheklangan qizlarning umumiy sonidan maktab taʼlimiga qamrab olingan ushbu toifadagi qizlar ulushi (foizda) 92,7 93 93,5 94,2 94,7 Xalq taʼlimi vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, Davlat statistika qoʻmitasi 11. Shaharlarda taʼlim olishi lozim boʻlgan imkoniyati cheklangan oʻgʻil bolalarning umumiy sonidan maktab taʼlimiga qamrab olingan shu toifadagi oʻgʻil bolalar ulushi (foizda) 93,9 94,2 94,8 95,8 96,4 12. Qishloqlarda taʼlim olishi lozim boʻlgan imkoniyati cheklangan qizlarning umumiy sonidan maktab taʼlimiga qamrab olingan shu toifadagi qizlar ulushi (foizda) 90,8 91,5 92,2 93,1 94 13. Qishloqlarda taʼlim olishi lozim boʻlgan imkoniyati cheklangan oʻgʻil bolalarning umumiy sonidan maktab taʼlimiga qamrab olingan shu toifadagi oʻgʻil bolalar ulushi (foizda) 92,6 93,2 93,9 94,7 95,2 14. Ilmiy, muhandislik, ishlab chiqarish va qurilish sohalari bitiruvchilari orasida xotin-qizlar ulushi (foizda) 6 7 8 9 10 Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Davlat statistika qoʻmitasi 15. 1 — 4 sinflarda bolalarda oʻqish va matematikani oʻzlashtirish darajasi (foizda) 98 99 100 100 100 Vazirlar Mahkamasi huzuridagi taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi, Xalq taʼlimi vazirligi, Davlat statistika qoʻmitasi 16. 5 — 9 sinflarda oʻquvchilarda adabiyot va matematikani oʻzlashtirish darajasi (foizda) 96 97 98 99 100 17. Umumiy oʻrta taʼlim sohasidagi oʻqituvchilar orasida xotin-qizlar ulushi (foizda) 70,3 70 69,7 69,5 69 Xalq taʼlimi vazirligi, Davlat statistika qoʻmitasi 18. Umumiy oʻrta taʼlim sohasidagi oʻqituvchilar orasida erkaklar ulushi (foizda) 29,7 30 30,3 30,5 31 19. Oʻrta maxsus, professional taʼlim sohasidagi oʻqituvchilar orasida xotin-qizlar ulushi (foizda) 44,5 44,5 47,5 49 50 Oliy va oʻrta maxsus taʼlimi vazirligi, Davlat statistika qoʻmitasi 20. Oʻrta maxsus, professional taʼlim sohasidagi oʻqituvchilar orasida erkaklar ulushi (foizda) 50,5 50,4 50,3 50,2 50 21. Oliy taʼlim sohasidagi oʻqituvchilar orasida xotin-qizlar ulushi (foizda) 40 42 45 47 50 22. Oliy taʼlim sohasidagi oʻqituvchilar orasida erkaklar ulushi (foizda) 60 58 56 53 50 23. Nodavlat taʼlim muassasalaridagi oʻqituvchilar orasida xotin-qizlar ulushi (foizda) 30 32 33 34 35 Vazirlar Mahkamasi huzuridagi taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi, Davlat statistika qoʻmitasi 24. Nodavlat taʼlim muassasalaridagi oʻqituvchilar orasida erkaklar ulushi (foizda) 70 68 67 66 65 25. Falsafa doktori (PhD) ilmiy darajasiga ega ayollar soni 1 411 1 750 2 250 2 850 3 700 Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi, Fanlar akademiyasi, Innovatsion rivojlanish vazirligi, tasarrufida OTM va ITM mavjud boʻlgan vazirlik va idoralar 26. Falsafa doktori (PhD) ilmiy darajasiga ega eraklar soni 4 154 5 100 6 400 8 100 10 150 27. Fan doktori (DSc) ilmiy darajasiga ega ayollar soni 271 450 650 950 1 400 28. Fan doktori (DSc) ilmiy darajasiga ega erkaklar soni 1 052 1 350 1 600 2 100 2 750 29. Fertil yoshdagi ayollarni zamonaviy kontratseptiv vositalar bilan qamrab olish darajasi (foizda) 47,4 47,5 47,5 47,6 47,8 Sogʻliqni saqlash vazirligi 30. 100 000 nafar xotin-qizlar orasida OIV infeksiyasi yuqqan ayollar intensiv koʻrsatkichi 10,5 8,1 6,3 5,1 3,3 Sogʻliqni saqlash vazirligi, Respublika OITSga qarshi kurash markazi 31. 100 000 nafar oʻgʻil bolalar (erkaklar) orasida OIV infeksiyasi yuqqan erkaklar intensiv koʻrsatkichi yuqqanlar soni 14,0 10,1 8,8 6,1 5,1 32. Retrovirus terapiyadan foydalanayotgan OIV infeksiyali ayollar (foizda) 63.3 70 ARVT bilan taʼminlash 75 ARVT bilan taʼminlash 80 ARVT bilan taʼminlash 90 ARVT bilan taʼminlash 33. Retrovirus terapiyadan foydalanayotgan OIV infeksiyali erkaklar (foizda) 58.3 70 ARVT bilan taʼminlash 75 ARVT bilan taʼminlash 80 ARVT bilan taʼminlash 90 ARVT bilan taʼminlash 34. Aholi, ayniqsa yoshlar orasida OIV/OITS boʻyicha oʻtkazilgan targʻibot tadbirlari miqdori 94 126 258 382 497 35. Gender jihatlarni hisobga olingan holda ijtimoiy sohadagi ilmiy tadqiqotlar soni (foizda) 0 1 2 3 5 Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi, Fanlar akademiyasi, tasarrufida OTM va ITM mavjud boʻlgan vazirlik va idoralar 36. Yuridik shaxs tashkil etib, unga rahbarlik qilayotgan xotin-qizlar ulushi (foizda) 12 15 17 20 25 Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Davlat statistika qoʻmitasi 37. Iqtisodiyotning ishlab chiqarish sektorlarida faoliyat yuritayotgan xotin-qizlarning ulushi (foizda) 7 9 11 13 15 38. Qishloq xoʻjaligi, sanoat, xizmatlar koʻrsatish kesimida band boʻlgan xotin-qizlarning ulushi (foizda) 23 25 27 30 35 39. Qishloq xoʻjaligi, sanoat, xizmatlar koʻrsatish kesimida band boʻlgan erkaklarning ulushi (foizda) 77 75 73 70 65 40. Umumiy band boʻlganlar orasida oʻzini oʻzi band qilgan xotin-qizlarning ulushi (foizda) 32 34 36 38 40 Davlat soliq qoʻmitasi 41. Umumiy band boʻlganlar orasida oʻzini oʻzi band qilgan erkaklarning ulushi (foizda) 68 66 64 62 60 42. Umumiy boʻlmagan soha qishloq xoʻjaligi bandligida norasmiy sektorda band boʻlgan xotin-qizlarning ulushi (foizda) 17 19 21 23 25 Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi 43. Umumiy boʻlmagan soha qishloq xoʻjaligi bandligida norasmiy sektorda band boʻlgan erkaklar ulushi (foizda) 83 81 79 77 75 44. Shaxsiy yeriga (uy-joyiga) ega boʻlgan aholi orasida xotin-qizlarning ulushi (foizda) 3 4 5 6 7 Kadastr agentligi 45. Shaxsiy yeriga (uy-joyiga) ega boʻlgan aholi orasida erkaklarning ulushi (foizda) 97 96 95 94 93 46. Shahar hududida xususiy mulk egasi xotin-qizlar boʻlgan firmalar ulushi (foizda) 7 9 11 13 15 Savdo-sanoat palatasi, Adliya vazirligi, Davlat xizmatlari agentligi 47. Shahar hududida xususiy mulk egasi erkaklar boʻlgan firmalar ulushi (foizda) 93 91 89 87 85 48. Qishloq hududida xususiy mulk egasi xotin-qizlar boʻlgan firmalar ulushi (foizda) 3 4 5 6 7 49. Qishloq hududida xususiy mulk egasi erkaklar boʻlgan firmalar ulushi (foizda) 97 96 95 94 93 50. Yakka tartibdagi tadbirkorlar orasida xotin-qizlar ulushi (foizda) 35 36 37 38 40 Savdo-sanoat palatasi, Davlat xizmatlari agentligi 51. Barcha koʻrinishlarda kam taʼminlangan hisoblanuvchi barcha yoshdagi xotin-qizlar ulushi (foizda) 40 39 38 37 35 Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi, Davlat statistika qoʻmitasi 52. Barcha koʻrinishlarda kam taʼminlangan hisoblanuvchi barcha yoshdagi erkaklar ulushi (foizda) 37 36 35 34 33 53. Mobil telefonga ega boʻlgan xotin-qizlarning ulushi (foizda) 62 63 65 67 70 Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Davlat statistika qoʻmitasi 54. Mobil telefonga ega boʻlgan erkaklarning ulushi (foizda) 78 79 81 83 85 55. Jamoat transportidan foydalanayotgan xotin-qizlar ulushi (foizda) 87 88 89 90 91 Transport vazirligi, Avtomobil yoʻllari qoʻmitasi, Davlat statistika qoʻmitasi 56. Jamoat transportidan foydalanayotgan erkaklash ulushi (foizda) 87 88 89 90 91 57. Rasman ishsiz deb hisoblanuvchi xotin-qizlarning ulushi (foizda) 12,8 12,5 12 11,5 11 Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Davlat statistika qoʻmitasi 58. Rasman ishsiz deb hisoblanuvchi erkaklarning ulushi (foizda) 6,1 5,9 5,6 5,3 5,0 59. Erkaklar va ayollar mehnatiga haq toʻlashdagi farq (foizda) 30 29 28 27 25 Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Davlat statistika qoʻmitasi 60. OAVda chop etilgan oilaviy munosabatlarda xotin-qizlar va erkaklarning oʻrnini oshirishga qaratilgan materiallar soni 1190 1340 1480 1650 1780 AOKA, OʻzA, MTRK, EOAVMA 61. Bolalar tarbiyasiga ijobiy taʼsir koʻrsatuvchi, ularning savodxonligini oshirishga koʻmaklashuvchi teledasturlar soni 3450 3700 3900 4100 4300 MTRK, EOAVMA