Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi haqidagi nizomni tasdiqlash toʻgʻrisida (553-son)

23.11.1992

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Vazirlar Mahkamasining

qarori

Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi haqidagi ilova qilingan Nizom tasdiqlansin.

2. Mazkur qarorning qabul qilinishi munosabati bilan Oʻzbekiston SSR Ministrlar Sovetining “Oʻzbekiston SSR Moliya vazirligi haqidagi Nizomni tasdiqlash toʻgʻrisida” 1971-yil 3-sentabrdagi 432-son qarori (OʻzSSR QT, 1971-yil 9-son, 56-modda) “Oʻzbekiston SSR Narxlar qoʻmitasi haqidagi Nizomni tasdiqlash toʻgʻrisida” 1971-yil 6-sentabrdagi 434-son qarori (Oʻz SSR QT, 1971-yil 9-son 57-modda) oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin.

Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. MUTALOV

Toshkent sh.,

1992-yil 23-noyabr,

553-son

Vazirlar Mahkamasining 1992-yil 23-noyabrdagi 553-son qarori bilan TASDIQLANGAN

Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi haqida

NIZOM

I BOʻLIM. UMUMIY QOIDALAR

1. Moliya vazirligi Oʻzbekiston Respublikasi davlat boshqaruvi organi hisoblanadi.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi respublikaning markaziy moliya-iqtisodiy organi sifatida Oʻzbekiston Respublikasining moliyaviy, narx siyosatini hayotga tatbiq etadi va uning butun hududida moliya, narx-navoni tashkil etish faoliyatiga umumiy rahbarlikni amalga oshiradi.

Moliya vazirligi Oʻzbekiston Respublikasining vazifalari va funksiyalarini amalga oshirish uchun zarur moliyaviy negiz yaratishni, respublika budjetini ishlab chiqish va ijro etishni, uning daromad qismi barqarorligini taʼminlashni, valyuta rejasini tuzish va ijro etishni, pul resurslaridan oqilona va tejab sarflashni taʼminlaydi.

3. Moliya vazirligi respublika budjeti ham daromadlar, ham xarajatlar boʻyicha ijro etilishi uchun, moliyaviy resurslarni umumrespublika ehtiyojlariga safarbar etish ishlarini tashkil etish uchun javob beradi.

4. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Moliya vazirligi, viloyatlar va tumanlar hokimliklari boshqarmalari va boʻlimlari, davlat sugʻurta idoralari, shuningdek, ularga qarashli davlat korxonalari, muassasalari va tashkilotlari Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining yagona tizimini tashkil etadi.

5. Moliya vazirligi oʻz tizimiga kiruvchi korxonalar, muassasalar va tashkilotlar faoliyatini toʻgʻridan toʻgʻri yoki oʻzi tashkil etadigan organlar orqali muvofiqlashtiradi va yoʻnaltiradi.

6. Moliya vazirligi tizimiga kiruvchi organlarni boshqarish jarayonida Vazirlik Oʻzbekiston Respublikasining moliyaviy va narx-navo siyosatini amalga oshirishning birligini taʼminlaydi.

Shu maqsadlarda Moliya vazirligi:

Oʻzbekiston Respublikasi moliya tizimi tarkibiga kiruvchi organlar faoliyatini kelishilgan yagona moliyaviy, soliq, valyuta va narx-navo siyosatini shakllantirish ishlarini olib borishga, oltin zaxirasini koʻpaytirish yoʻli bilan Oʻzbekiston Respublikasining moliyaviy mustaqilligini taʼminlashga, respublika iqtisodiyotini sogʻlomlashtirishga, bozor munosabatlarini shakllantirish sharoitida narx-navoni tartibga solishning iqtisodiy usullari rolini kuchaytirishga va aholini ijtimoiy himoya qilishga yoʻnaltiradi;

xalq xoʻjaligi va ijtimoiy-madaniy sohani mablagʻ bilan taʼminlaydi, respublika mintaqalarining yaxlit ishlab chiqarish va ijtimoiy taraqqiyoti uchun moliyaviy negiz yaratadi;

oʻz vakolati doirasida respublika moliya tizimi tarkibiga kiruvchi organlar faoliyatini nazorat qilishni tashkil etadi va amalga oshiradi, ular faoliyati usullari va shakllarini takomillashtiradi, mazkur organlar xodimlarining kasb mahoratini oshirish ishlarini muvofiqlashtiradi;

Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi vakolatiga kiruvchi masalalar boʻyicha uslubiy koʻrsatmalar, yoʻriqnomalar, preyskurantlar va boshqa hujjatlarni tasdiqlaydi va chiqaradi;

respublika xalq xoʻjaligini, Oʻzbekiston Respublikasining chet eldagi diplomatik va boshqa davlat muassasalarini, xalqaro birlashmalar va tashkilotlarga aʼzolik badallari toʻlashni valyuta bilan taʼminlaydi.

7. Moliya vazirligi oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga, Oʻzbekiston Respublikasi qonunlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining boshqa qarorlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, mazkur Nizomga va boshqa meʼyoriy aktlarga amal qiladi.

Moliya vazirligi respublikada moliyaviy faoliyatning huquqiy asoslari mustahkamlanishini taʼminlaydi, qonun loyihalari boʻyicha moliyaviy xulosa beradi va oʻz huquqi doirasiga kiruvchi masalalar boʻyicha qonunchilikni qoʻllanish amaliyotini umumlashtiradi, bu qonunchilikni takomillashtirishga qaratilgan takliflarni ishlab chiqadi va ularni Vazirlar Mahkamasiga kiritadi, shuningdek, oʻz huquq doirasida idoraviy meʼyoriy aktlar chiqaradi.

Moliya vazirligi oʻz faoliyati jarayonida respublikaning moliyaviy manfaatlariga, korxonalar, birlashmalar, muassasalar, tashkilotlar va fuqarolarning huquqlariga rioya etilishini, shuningdek, Vazirlik tizimida qonunchilik toʻgʻri qoʻllanishini taʼminlaydi.

II BOʻLIM. OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI MOLIYA VAZIRLIGINING ASOSIY VAZIFALARI

8. Moliya vazirligining asosiy vazifalari quyidagilar hisoblanadi:

moliya tizimining, soliq va narx-navo siyosatining Oʻzbekiston Respublikasining ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishiga faol taʼsir koʻrsatishini, ishlab chiqarish samaradorligini oshirishini, milliy daromadning, korxonalar va tashkilotlar daromadlarining va boshqa moliyaviy resurslarning oʻsishini taʼminlash, moliya-kredit vositalarining xoʻjalik mexanizmining boshqa elementlari bilan aloqalarini mustahkamlash;

respublikaning moliyaviy resurslarini ijtimoiy ishlab chiqarishni rivojlantirish va fan-texnika taraqqiyotining ustuvor yoʻnalishlariga jamlash, ijtimoiy rivojlanishni jadallashtirish, maʼlum maqsadga yoʻnaltirilgan yaxlit xalq xoʻjaligi dasturlarini mablagʻ bilan taʼminlash, zarur moliya, valyuta rezervlarini tashkil etish;

rahbarlikning iqtisodiy usullari, uzoq muddatli meʼyorlar va normativlardan keng foydalanish, ishlab chiqarish va ijtimoiy rivojlanish, moliyaviy resurslarni rejalashtirish va ulardan foydalanish masalalarini hal etishda markazlashtirilgan asoslarni mintaqalarning oʻzini oʻzi boshqaruvi, korxonalar, birlashmalar, tashkilotlarning mustaqilligi bilan qoʻshib olib borish asosida moliya, sugʻurta, narx belgilashning davlat tomonidan boshqarilishini takomillashtirish;

moliya va narx mexanizmining aksilxarajat yoʻnalishini oshirish, uni resurslarning barcha turlaridan oqilona foydalanishni ragʻbatlantirish tomon yoʻnaltirish, nobudgarchiliklarni bartaraf etish, ishlab chiqarish va muomala chiqimlarini kamaytirish, foyda (daromad)ni koʻpaytirish;

moliya, budjet, valyuta va soliqni rejalashtirish va mablagʻ bilan taʼminlash usullarini takomillashtirish;

sugʻurta munosabatlari barcha qatnashchilarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini taʼminlash maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi sugʻurta tashkilotlari faoliyatini nazorat qilish;

auditorlik tashkilotlari tomonidan litsenziya bitimlarida nazarda tutilgan litsenziya talablari va shartlariga rioya qilinishini nazorat qilish;

korxonalar, vazirliklar, idoralar, banklar va davlat sugʻurta tashkilotlarida buxgalteriya hisobi va hisobotini tashkil etish va takomillashtirish ishlarini muvofiqlashtirish, xoʻjalik yuritishning yangi shakllarini joriy etish sohasida mahalliy moliya organlarining faoliyatini muvofiqlashtirish;

soliq solish, narx belgilash, sugʻurta, valyuta-moliya, auditorlik va tashqi iqtisodiy faoliyat, shuningdek soliq maslahati boʻyicha faoliyat sohasida qonunchilik va meʼyoriy aktlarni ishlab chiqishda qatnashish;

moliya, soliq, narx belgilash, sugʻurta, valyuta, auditorlik va tashqi iqtisodiy faoliyat, shuningdek soliq maslahati boʻyicha faoliyat sohasida ilmiy-tadqiqot ishlarini amalga oshirish.

fuqarolarning pensiya taʼminoti sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlarini ishlab chiqish;

budjetdan tashqari Pensiya jamgʻarmasi daromadlari va xarajatlarining mutanosibligini taʼminlash;

budjetdan tashqari Pensiya jamgʻarmasi tomonidan unga yuklangan vazifalar va funksiyalarning, ayniqsa pensiyalarni va boshqa tegishli toʻlovlarni tayinlash va toʻlashning belgilangan qoidalarini qoʻllash yuzasidan bajarilishini muvofiqlashtirish va nazorat qilish.

III BOʻLIM. OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI MOLIYA VAZIRLIGINING FUNKSIYALARI

9. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi zimmasiga yuklangan vazifalarga muvofiq quyidagi ishlarni amalga oshiradi:

respublika yigʻma moliya balansining moliyaviy resurslarini shakllantirishning uzoq muddatli va qisqa muddatli istiqbolni belgilashlarini tuzish ishida, shuningdek, umumrespublika maqsadli budjetdan tashqari pul jamgʻarmalarini shakllantirishda qatnashadi, ularni tashkil etish, foydalanish va miqdorlari tartibi, Oʻzbekiston Respublikasi mintaqalari tomonidan mazkur pul jamgʻarmalariga mablagʻ ajratish kvotalari toʻgʻrisidagi takliflarni tayyorlaydi;

respublika va mahalliy budjetlarni shakllantirishning yangi usullari asosida hududiy moliya-budjetni, soliqni rejalashtirishni takomillashtiradi;

moliya-budjetni va soliqni rejalashtirish, narx belgilash, xalq xoʻjaligi va ijtimoiy-madaniy sohani mablagʻ bilan taʼminlash sohasida uslubiy rahbarlikni amalga oshiradi, respublika va mahalliy budjetlardan sarflanayotgan xarajatlar smetasini tuzish, koʻrib chiqish, tasdiqlash va ijro etishning umumiy qoidalarini belgilaydi;

amaldagi qonunchilikka muvofiq budjetni tuzish va ijro etish ishlarini tashkil etadi;

respublika vazirliklari, idoralari va korxonalari tomonidan respublika budjetining ijro etilishini, Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki va respublikaning boshqa banklari tomonidan budjetning kassa ijrosi qoidalariga rioya qilinishini, shuningdek, banklar tomonidan kapital sarmoyalarni mablagʻ bilan taʼminlashni va budjet mablagʻlari hisobidan roʻyobga chiqariladigan boshqa tadbirlarni nazorat qilishni amalga oshiradi, Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki bilan kelishgan holda respublika budjeti ijrosiga tegishli masalalarni hal qiladi;

joriy yilda respublika budjeti va valyuta rejasining bajarilishi yuzasidan hisobot tayyorlaydi va uni Vazirlar Mahkamasiga taqdim etadi;

xalq xoʻjaligi tarmoqlari va mintaqalar iqtisodiyoti va moliyasi holatini tahlil qiladi, vazirliklar va idoralarga, shuningdek, mahalliy boshqaruv organlariga korxonalar, birlashmalar va tashkilotlarda moliya-iqtisod ishlarini tashkil etish boʻyicha uslubiy va amaliy yordamlar koʻrsatadi, moliya-kredit mexanizmini takomillashtirish, jamgʻarma fondi va isteʼmol fondi oʻrtasidagi mutanosiblikni takomillashtirish, mulkni davlat tasarrufidan chiqarishning moliyaviy jihatlari boʻyicha takliflarni ishlab chiqadi;

monopolist korxonalar, tabiiy monopoliyalar subyektlari tovarlariga (ishlari, xizmatlarga) narx belgilash, monopoliya narxlari (tariflari)ning cheklangan darajalarini deklaratsiya qilish masalalarida yagona davlat siyosatini yuritadi, ularning asossiz oshib ketishining oldini olish choralarini koʻradi;

tovar bozorlarida, shu jumladan yakuniy isteʼmol mahsulotlariga narxlar dinamikasining tizimli monitoringini yuritadi, narxlarning asossiz oʻsishiga yoʻl qoʻymaslik maqsadida iqtisodiyotning boshqa tarmoqlaridagi narx belgilashga monopoliya narxlari va tariflarining taʼsirini tahlil qiladi;

sugʻurta tashkilotlarining moliyaviy barqarorligini, shuningdek ular tomonidan sugʻurta toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablariga rioya qilinishini nazorat qiladi;

sugʻurtalovchilar va sugʻurta brokyerlarining sugʻurta faoliyatini amalga oshirishga litsenziyalar reyestrini yuritadi;

oʻz vakolatlari doirasida sugʻurta faoliyatini tartibga soladigan normativ hujjatlarni ishlab chiqadi va tasdiqlaydi;

sugʻurtalovchilar va sugʻurta brokyerlari tomonidan litsenziya bitimida nazarda tutilgan litsenziya talablari va shartlariga rioya qilinishini nazorat qiladi;

oʻz vakolatlari doirasida auditorlik faoliyatini tartibga soladigan normativ hujjatlarni, shu jumladan Auditorlik faoliyatining milliy standartlarini ishlab chiqadi va tasdiqlaydi;

auditorlik tashkiloti tomonidan litsenziya bitimida nazarda tutilgan litsenziya talablari va shartlariga rioya qilinishini nazorat qiladi;

auditorning malaka sertifikatini olish uchun talabgorlarga qoʻyiladigan malaka talablarini belgilaydi;

sugʻurtalovchining (sugʻurta brokerining) rahbari va bosh buxgalteriga qoʻyiladigan malaka talablarini belgilaydi;

soliq maslahatchisi va aktuariyning malaka sertifikatlarini olish uchun oʻqitish dasturini, malaka imtihonlarini tashkil etish va oʻtkazish tartibini, shuningdek respublika auditorlar birlashmasi bilan kelishgan holda — auditorning malaka sertifikatini olish uchun oʻqitish dasturini va malaka imtihonlari topshirish tartibini belgilaydi;

soliq maslahatchisi va aktuariyning malaka sertifikatlarini olish huquqi uchun malaka imtihonlarini, shuningdek respublika auditorlar birlashmasi ishtirokida — auditorning malaka sertifikatini olish huquqi uchun malaka imtihonini oʻtkazadi;

belgilangan tartibda auditorlik tashkilotini litsenziyalashni amalga oshiradi;

auditor, aktuariy va soliq maslahatchisining malaka sertifikatlarini beradi, amal qilishini toʻxtatadi va bekor qiladi;

tegishli malaka sertifikatlariga ega boʻlgan auditorlar, aktuariylar va soliq maslahatchilari reyestrini hamda auditorlik faoliyatini amalga oshirish uchun litsenziyaga ega boʻlgan auditorlik tashkilotlari hisobini yuritadi;

belgilangan tartibda sugʻurtalovchilar va sugʻurta brokyerlarining sugʻurta faoliyatini litsenziyalashni amalga oshiradi;

sugʻurtalovchini qayta tashkil etishga ruxsatnoma beradi va ruxsatnoma berishni rad etadi, shuningdek ruxsatnoma berish va ruxsatnoma berish rad etilishi tartibini belgilaydi;

muntazam ravishda narxlar darajasi va oʻzgarishini, bozorlardagi vaziyatni va ulardagi raqobatni yaxlit tahlil qiladi, ana shular asosida bozorning amal qilishini takomillashtirish, raqobatni rivojlantirish tadbirlarini ishlab chiqadi;

davlat korxonalari va tashkilotlarini mulkchilikning boshqa shakllariga aylantirishdan tushgan mablagʻlarni ulardan belgilangan tartibdagi maqsadlarda foydalanishga safarbar qilishni tashkil etadi;

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki bilan birgalikda pul muomalasini mustahkamlash, soʻmning xarid quvvatini oshirish chora-tadbirlarini ishlab chiqadi va amalga oshiradi, pul daromadlari va aholi xarajatlarining muvozanatliligini taʼminlash boʻyicha zarur chora-tadbirlar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga axborot beradi, respublika davlat ichki zayomlarini chiqarish va ularni tarqatish, shuningdek, lotereyalar oʻtkazish boʻyicha takliflarni ishlab chiqadi;

bozor infrastrukturasini shakllantirish, xalq xoʻjaligini boshqarishda iqtisodiy usullarni kuchaytirish boʻyicha takliflarni ishlab chiqadi;

qimmatbaho qogʻozlar bozorini shakllantirish hamda qimmatbaho qogʻozlar emissiyasi va harakati ustidan nazoratni amalga oshiradi, moliyaviy bozorni shakllantirish ishlarini muvofiqlashtiradi; aksionerlik jamiyatlari va cheklangan masʼuliyatli jamiyatlarning yagona reyestrini yuritadi, korxonalarning qimmatbaho qogʻozlarini roʻyxatga oladi;

aholini ijtimoiy himoya qilish va qoʻllab-quvvatlash tadbirlarini mablagʻ bilan taʼminlash manbalarini aniqlaydi va mablagʻ bilan taʼminlaydi;

respublika davlat boshqaruv organlarining tashkiliy tuzilmasini yaxshilashga va ularni saqlash xarajatlarini arzonlashtirishga qaratilgan takliflarni ishlab chiqadi;

budjetni muvozanatlashtirish zaruratidan kelib chiqib, soliqlar tizimini respublikadagi boshqa daromadlarni takomillashtirish, davlat moliya mablagʻlarini mustahkamlash, korxonalar, birlashmalar, tashkilotlarning ishlab chiqarish-xoʻjalik faoliyati hamda fuqarolarning tadbirkorlik ishlari uchun eng maqbul moliyaviy sharoitlarni taʼminlash boʻyicha chora-tadbirlarni ishlab chiqadi;

Oʻzbekiston Respublikasi bilan MDH qatnashchilari boʻlgan davlatlar, chet davlatlar oʻrtasida tuzilgan bitimlarni mablagʻ bilan taʼminlash yuzasidan muzokaralar olib boradi;

respublika moliya-valyuta siyosatining asosiy prinsiplarini shakllantirishda qatnashadi, respublikaning valyuta rejasini (toʻlov balansini) tuzadi va ijro etadi, valyuta resurslarini koʻpaytirish boʻyicha takliflarni ishlab chiqadi, ularni oqilona taqsimlashni hamda ajratilgan valyuta mablagʻlaridan samarali va maqsadga muvofiq foydalanishni nazorat qilishni taʼminlaydi;

Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi xorijiy investorlarning investitsiya faoliyatini moliyaviy va soliqlar bilan tartibga solishini amalga oshiradi, respublika iqtisodiyotiga xorijiy sarmoya kelishi uchun qulay moliyaviy shart-sharoitlarni yaratish chora-tadbirlarini ishlab chiqadi;

respublikani ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish dasturlarini mablagʻ bilan taʼminlash uchun respublika Hukumati tomonidan xorijiy kreditlar jalb qilish zarurati boʻyicha ekspertiza oʻtkazadi, hujjatlarni rasmiylashtirishda ishtirok etadi, respublika Hukumati tomonidan olingan xorijiy kreditlarning kelib tushishini hisobga olish va nazorat qilishni amalga oshiradi; Oʻzbekiston Respublikasining tashqi qarzi oʻz vaqtida toʻlanishi va tashqi qarz bilan bogʻliq ishlar amalga oshirilishini nazorat qiladi;

Oʻzbekiston Respublikasining xorijiy davlatlarga begʻaraz yordam koʻrsatishi, xalqaro birlashmalar va tashkilotlarga aʼzolik badallarini toʻlash, Oʻzbekistonning MDH davlatlari va xorijiy davlatlardagi elchixonalari konsulxonalari, vakolatxonalari va boshqa diplomatik muassasalarini saqlash bilan bogʻliq aʼmollarni hisobga olishni va ularni mablagʻ bilan taʼminlashni amalga oshiradi;

korxonalar, birlashmalar, tashkilotlarning buxgalterlik hisobi va hisobotlari yuzasidan metodologik rahbarlikni amalga oshiradi hamda ularni takomillashtirish chora-tadbirlarini koʻradi; turli darajadagi budjetlarning ijrosi, budjetdagi muassasalar xarajatlar smetasining ijrosi boʻyicha buxgalterlik hisobini yuritish tartibini belgilaydi; Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki bilan birgalikda budjetlarning kassa ijrosi boʻyicha hisob-kitob va hisobotlar shakllarini belgilaydi; balansning hisob-kitob moddalari, qimmatbaho narsalarni qayta roʻyxatdan oʻtkazish va natijalarini rasmiylashtirish tartibini belgilaydi, schyotlarning namunaviy rejalarini, buxgalteriya hisobi va hisobotining namunaviy shakllarini, ularni qoʻllash va toʻldirish tartibi toʻgʻrisidagi yoʻriqnomalarni tasdiqlaydi;

respublika va mahalliy budjetlardan mablagʻ bilan taʼminlanadigan korxonalar, birlashmalar, tashkilotlar va muassasalarning moliya-xoʻjalik faoliyatini taftish qiladi va tekshiradi, respublika budjetini tuzish va ijro etish boʻyicha moliya idoralari ishini yaxlit taftish qiladi, zarurat boʻlganda vazirliklar, idoralar moliyaviy-xoʻjalik faoliyatini taftish qiladi va tekshiradi;

tugallangan taftish va tekshirish natijalari boʻyicha aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish yuzasidan zarur koʻrsatmalar beradi;

fuqarolarning Vazirlik vakolatiga tegishli xat, taklif, mulohaza va shikoyatlarining oʻz vaqtida va diqqat bilan koʻrib chiqilishini taʼminlaydi, shuningdek, fuqarolar tomonidan maʼlum qilingan kamchiliklarni bartaraf etish choralarini koʻradi;

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki bilan birgalikda qimmatbaho metallar bozorining ahvolini tahlil qiladi;

qimmatbaho metallarni ishlab chiqarish, qayta ishlash, ichki isteʼmol qilish va eksport qilish prognozlari hamda balanslarini ishlab chiqishda qatnashadi;

maxsus vakolatli davlat organi bilan birgalikda sugʻurtalovchilar va sugʻurta vositachilari, lizing xizmatlari koʻrsatuvchi tashkilotlar (banklar va boshqa kredit tashkilotlari bundan mustasno), lotereyalar va tavakkalchilikka asoslangan boshqa oʻyinlar oʻtkazuvchi tashkilotlar hamda auditorlik tashkilotlari uchun jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha ichki nazorat qoidalarini ishlab chiqadi va tasdiqlaydi, shuningdek qonun hujjatlarida belgilangan tartibda monitoring olib boradi va ushbu qoidalarga rioya etilishini nazorat qiladi;

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki huzuridagi Qimmatbaho metallar agentligi tomonidan mamlakatimiz ishlab chiqaruvchilaridan xarid qilinadigan mahsulotlar narxlarini belgilash hamda davlat tomonidan xarid qilinadigan qimmatbaho metallar va qimmatbaho toshlar uchun hisob-kitob qilish tartibi boʻyicha takliflar ishlab chiqadi;

vazirlikka yuklangan boshqa funksiyalarni belgilangan tartibda amalga oshiradi.

IV BOʻLIM. OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI MOLIYA VAZIRLIGINING HUQUQLARI

10. Moliya vazirligi quyidagi huquqlarga egadir:

respublika vazirliklari va idoralaridan, boshqa boshqaruv organlaridan, korxonalar, birlashmalar, muassasalar, tashkilotlardan respublika budjeti istiqbolini belgilash, valyuta rejasini tuzish va ularning ijrosini nazorat qilishni amalga oshirish uchun materiallarni, buxgalteriya hisob-kitoblari va balanslarni, moliya-budjet, valyuta va soliq rejalashtirishi, budjetdan va valyuta jamgʻarmasidan sarflanadigan xarajatlarni mablagʻ bilan taʼminlash uchun boshqa materiallar va hisobotlarni, narx belgilashga oid materiallarni va monopoliyaga qarshi faoliyat olish;

kredit muassasalaridan banklar haqidagi qonunchilikka, ularning Ustavlariga muvofiq muassasalar, korxonalar, tashkilotlarning aʼmollari va schyotlari haqidagi materiallarni olish;

mablagʻlarni qonunsiz ravishda sarf qilganliklari yoki ilgari berilgan mablagʻlarni sarflaganlik toʻgʻrisidagi hisobotlarni va boshqa hisobotlarni taqdim etmaganligi uchun tegishli vazirliklar va idoralar, korxonalar, tashkilotlar, muassasalarning rahbarlarini xabardor qilgan holda korxonalar, birlashmalar, muassasalar, tashkilotlarni budjetdan va valyuta jamgʻarmasidan mablagʻ bilan taʼminlashni cheklab qoʻyish, zarur hollarda umuman toʻxtatish hamda Vazirlik huquqi doirasida amaldagi qonunchilikda belgilangan boshqa jazolarni qoʻllash;

budjetdan tashqari maxsus hisob raqamlarida rezervlar tashkil etish;

budjetdan tashqari jamgʻarmalarni tashkil qilish;

respublika mintaqalari budjeti boʻyicha vaqtinchalik kassa farqlarini qoplash uchun zarur hollarda ularni joriy yilda qaytarish sharti bilan respublika budjetidan ssuda berish;

taftish va tekshirishlar davomida naqd pullarni, qimmatbaho qogʻozlarni, buxgalteriya hisobi reyestrlarini, hisobotlar, smetalar va rejalarni koʻrsatishni talab qilish; soxtaliklar va boshqa suiisteʼmolliklar aniqlangan hollarda hujjatlar yigʻmajildida hujjatni olganlik toʻgʻrisidagi qaydnoma yoki ana shu hujjatning nusxasini, olib qoʻyilgan hujjatlarning reyestrini qoldirgan holda zarur hujjatlarni olib qoʻyish; boshqa muassasalar, korxonalar va tashkilotlardan tekshirilayotgan obyektlarning aʼmollari bilan bogʻliq maʼlumotlarni va hujjatlarning nusxalarini olish, moliyaviy faoliyatning aniqlangan buzilishlarini bartaraf etish toʻgʻrisida ularning rahbarlariga bajarilishi majburiy boʻlgan koʻrsatmalar berish;

vazirliklar va idoralar, korxonalar, birlashmalar, muassasalar, tashkilotlarning hisobotlari va balanslariga zarur tuzatishlar kiritish yuzasidan takliflar berish, shuningdek, ana shu takliflarni bajarish uchun koʻrilgan chora-tadbirlarni tekshirish;

mahsulotlarni sotish hajmlari va soliq stavkalarining oʻzgarishi bilan bogʻliq daromadlar va daromad manbalari boʻyicha viloyatlar boʻyicha oʻzgarishlar kiritish;

Oʻzbekiston Respublikasi vazirliklari, idoralari, uyushmalari, konsernlari, tashkilotlariga narx preyskurantlari, monopolistik faoliyat, tariflar, ustamalar va chegirmalar loyihalarini, uslubiy koʻrsatmalar va normativlarni ishlab chiqishni topshirish;

auditorlik tashkilotlarida litsenziya bitimlarida nazarda tutilgan litsenziya talablari va shartlariga rioya qilinishini tekshirish;

sugʻurta tashkilotlari uchun majburiy boʻlgan iqtisodiy normativlarni belgilash, qonun hujjatlariga muvofiq sugʻurta bozori professional qatnashchilari faoliyatini, shu jumladan sugʻurta tashkilotlari tomonidan belgilangan iqtisodiy normativlarga rioya qilinishini tekshirish, shuningdek sugʻurta bozorining professional qatnashchilariga aniqlangan qoida buzishlarni bartaraf etish toʻgʻrisida bajarilishi majburiy boʻlgan yozma koʻrsatmalar kiritish;

sugʻurtalovchilar tomonidan sugʻurta faoliyati toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari, belgilangan iqtisodiy normativlar, shu jumladan toʻlov qobiliyati normativlari buzilganligi uchun ularga sugʻurtalovchi uchun belgilangan ustav sarmoyasi eng kam miqdorining 0,1 foizigacha miqdorda belgilangan tartibda jarima solish;

Moliya vazirligining Nazorat-taftish boshqarmasi tomonidan oʻtkazilgan taftishlar va talon-toroj, oʻgʻirlik, kamomad, noqonuniy sarf-xarajatlar summasini tekshirish natijasida aniqlangan davlat ulushidan dividendlarning budjetga oʻz vaqtida oʻtkazilmaganligi uchun penya va jarimalar boʻyicha budjet daromadiga tushumlarning 10 foizi hisobiga Oʻzbekiston Respublikasi moliya tizimini ijtimoiy rivojlantirish va xodimlarni moddiy ragʻbatlantirish jamgʻarmasi tashkil etilsin.

tegishli mahalliy budjetlarga (daromadlar va xarajatlar oʻrtasidagi vaqtinchalik kassa tafovutini qoplashga) budjet subvensiyalari va ssudalar ajratishda, hududlar boʻyicha toʻlanishi kerak boʻlgan barcha soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar tushumlarining toʻliqligidan, shuningdek ish haqi (yagona ijtimoiy toʻlov bilan birga), nafaqalar va ularga tenglashtirilgan toʻlovlar boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti xarajatlarini birinchi navbatda soʻzsiz moliyalashtirishning zarurligidan kelib chiqqan holda, ularning miqdorlarini aniqlashtirish;

respublika budjetidan Qoraqalpogʻiston Respublikasi budjetiga va viloyatlarning mahalliy budjetlariga berilayotgan daromadlarning tasdiqlangan hajmlariga, ularning hududida shakllantirilayotgan soliq tushumlarini hisobga olgan holda, oʻzaro hisob-kitoblar vositasida daromadlar va xarajatlar oʻrtasida paydo boʻladigan kassa tafovutlarini tartibga solib, aniqlashtirishlar kiritish;

mintaqalarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish tendensiyasi va dinamikasining, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti daromadlarini koʻpaytirish rezervlari safarbar qilinishining, shuningdek soliqlarning barqaror tushishidan mahalliy hokimiyat organlarining manfaatdorligi oshishining tizimli tahlilidan kelib chiqqan holda budjet daromadlari prognozini har chorakda davlat soliq va bojxona xizmatlari organlariga yetkazish.

maxsus vakolatli davlat organi bilan birgalikda sugʻurtalovchilar va sugʻurta vositachilari, lotereyalar va tavakkalchilikka asoslangan boshqa oʻyinlar oʻtkazuvchi tashkilotlar hamda auditorlik tashkilotlarining jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha ichki nazorat qoidalariga rioya etishini tekshirish, qonun buzilishlari aniqlangan taqdirda qonun hujjatlarida belgilangan tartibda choralar koʻrish.

V BOʻLIM. OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI MOLIYA VAZIRLIGINING IShINI TAShKIL QILISh

11. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga binoan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tayinlanadigan va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashi tasdiqlaydigan Vazir boshchilik qiladi.

Moliya vaziri Vazirlar Mahkamasi tomonidan tayinlanadigan oʻrinbosarlarga ega boʻladi. Oʻrinbosarlar oʻrtasidagi vazifalar Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vaziri tomonidan taqsimlanadi.

12. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vaziri vazirlikka yuklatilgan vazifa va majburiyatlarning bajarilishi uchun shaxsan javob beradi, Vazirlik faoliyatining alohida sohalariga va Vazirlik tizimidagi muassasalar, korxonalar va tashkilotlar ishiga rahbarlik qilish uchun Vazir oʻrinbosarlarining, Vazirlik mustaqil tarkibiy boʻlinmalari boshliqlarining masʼuliyati darajasini belgilaydi.

13. Moliya vazirligi oʻz huquq doirasida amaldagi qonunchilik aktlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga asosan va ularni bajarish yuzasidan buyruqlar, yoʻriqnomalar, qoidalar, nizomlar chiqaradi hamda Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi vazirliklar, idoralar, shuningdek, oʻz huquq doirasiga kiruvchi masalalar boʻyicha idoraviy boʻysunishidan qatʼi nazar, korxonalar, birlashmalar, muassasalar va tashkilotlar hamda fuqarolar bajarishi majburiy boʻlgan boshqa koʻrsatmalar beradi.

Moliya vazirligi zarur hollarda respublikaning boshqa vazirliklari va idoralar bilan birgalikda qoʻshma meʼyoriy aktlar chiqaradi.

14. Moliya vazirligida Vazir (rais) va lavozimi boʻyicha vazir oʻrinbosarlaridan, shuningdek vazirlikning boshqa rahbar xodimlaridan iborat tarkibda hayʼat tashkil etiladi.

Moliya vazirligi hayʼatining aʼzolari Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.

15. Moliya vazirligi hayʼati muntazam oʻtkaziladigan oʻz majlislarida moliyaviy mexanizmni takomillashtirish boʻyicha ishlarni tashkil etishning, respublika budjeti loyihasi va ijrosini tuzishning asosiy masalalarini hamda Vazirlik faoliyatining boshqa masalalarini, Vazirlik tizimidagi muassasalar, korxonalar va tashkilotlarga amaliy rahbarlik qilish masalalarini, muhim buyruqlar, qoidalar, yoʻriqnomalar va boshqa meʼyoriy aktlarni koʻrib chiqadi.

Hayʼat qarori, odatda, Vazirning buyrugʻi bilan hayotga tatbiq etiladi. Vazir bilan hayʼat oʻrtasida kelishmovchiliklar kelib chiqqan holda Vazir oʻz qarorini hayotga tatbiq etadi, paydo boʻlgan kelishmovchiliklar haqida Vazirlar Mahkamasiga axborot beradi, oʻz navbatida hayʼat aʼzolari ham oʻz fikr-mulohazalarini Vazirlar Mahkamasiga bildirishlari mumkin.

16. Moliya-budjetni rejalashtirish va respublika xalq xoʻjaligini mablagʻ bilan taʼminlash metodikasini, buxgalteriya hisobi va hisoboti, nazorat-taftish, soliq maslahati ishlari, narx belgilash masalalari metodologiyasini takomillashtirish borasidagi takliflarni koʻrib chiqish uchun tegishli masalalar boʻyicha yuqori malakali mutaxassislar, ilmiy muassasalarning xodimlari, boshqa tashkilotlarning vakillaridan iborat metodologik va boshqa kengashlar tuzilishi mumkin.

Bu kengashlarning tarkibi va ular haqidagi Nizom Vazir tomonidan tasdiqlanadi.

17. Moliya vazirligi moliya, narx, kredit, pul muomalasi, tovar-pul munosabatlarining butun jami sohasidagi ilmiy tadqiqotlarning nazariy darajasini, sifatini va amaliy ahamiyatini oshirish chora-tadbirlarini koʻradi, xalq xoʻjaligini boshqarish amaliyotida iqtisodiy vositalar va ragʻbatlarning butun majmuidan samaraliroq foydalanishga qaratilgan aniq takliflarni ishlab chiqish uchun iqtisodiy ixtisosdagi ilmiy-tadqiqot institutlari bilan oʻzaro hamkorlikni mustahkamlaydi.

18. Moliya vazirligining markaziy apparati tuzilmasi, xodimlari soni, mehnatga haq toʻlash fondi miqdori Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.

Moliya vazirligi markaziy apparatining shtat jadvali, shuningdek, uning mustaqil tarkibiy boʻlinmalari haqidagi nizom Moliya vaziri tomonidan tasdiqlanadi.

19. Moliya vazirligi yuridik shaxs hisoblanadi, Oʻzbekiston Respublikasining Davlat gerbi tasvirlangan va oʻz nomi yozilgan muhrga ega boʻladi.