Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetining va davlat maqsadli jamgʻarmalari budjetlarining 2020-yil birinchi yarim yilligidagi ijrosi toʻgʻrisida (432-IV-son)

26.08.2020

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining

Qarori

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi Hukumat tomonidan taqdim etilgan Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetining va davlat maqsadli jamgʻarmalari budjetlarining 2020-yil birinchi yarim yillikdagi ijrosi toʻgʻrisidagi hisobotni koʻrib chiqib, shuni qayd etadiki, Davlat budjetining ijrosi “2020-yil uchun Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti toʻgʻrisida”gi Qonunda belgilangan budjet parametrlari doirasida hamda koronavirus infeksiyasiga qarshi kurashish va global inqirozning mamlakatimiz iqtisodiga koʻrsatishi mumkin boʻlgan oqibatlarini bartaraf etish yuzasidan qabul qilingan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti farmonlari va qarorlari, Hukumat qarorlari, shuningdek Inqirozga qarshi kurashish komissiyasining qarorlari ijrosini taʼminlashga yoʻnaltirilgan.

2020-yilning birinchi yarim yili yakuniga koʻra, mamlakat yalpi ichki mahsuloti (YAIM) hajmi 255,3 trln. soʻmni tashkil etib, oʻtgan yilning mos davriga nisbatan 0,2 foizga oʻsgan. Aholining umumiy daromadlari 176,0 trln. soʻmni tashkil etib, 2019-yilning mos davriga nisbatan real oʻsish 101,5 foizni tashkil etgan.

Aholi jon boshiga hisoblangan umumiy daromadlar 5,2 mln. soʻmni tashkil etib, nominal oʻsish surʼati 113,5 foizga, real oʻsish surʼati esa qariyb 100,0 foizga yetgan.

Davlat budjeti daromadlari 58 trln. 157,0 mlrd. soʻmga yoki tasdiqlangan yillik parametrlarga nisbatan 45,3 foizga ijro etilgan. Oʻz navbatida Davlat budjeti daromadlarining YAIMdagi ulushi 22,8 foizni tashkil etmoqda.

Davlat budjetining xarajatlari (davlat maqsadli jamgʻarmalarisiz) 64 trln. 878,9 mlrd. soʻmni yoki YAIMga nisbatan 25,4 foizni hamda aniqlangan xarajatlar rejasiga nisbatan 90,3 foizni tashkil etgan.

Iqtisodiy va ijtimoiy sohalarni rivojlantirish uchun jami moliyalashtirish manbalari hisobidan 84,8 trln. soʻmlik (8,6 mlrd. AQSH dollari) investitsiyalar oʻzlashtirilgan.

Hisobot davrida Davlat budjetining ijtimoiy yoʻnaltirilganlik tamoyili saqlab qolingan holda, ijtimoiy xarajatlarni moliyalashtirish uchun 34 trln. 665,5 mlrd. soʻm yoki umumiy xarajatlarning 53,4 foizi miqdorida mablagʻ sarflangan.

Hisobot davrida ijtimoiy nafaqalar, moddiy yordam, kompensatsiya toʻlovlari uchun hamda aholi bandlik darajasini oshirishga Davlat budjetidan 3 trln. 726,7 mlrd. soʻm yoki oʻtgan yilning mos davrida nisbatan 847,1 mlrd. soʻm koʻproq mablagʻ ajratilgan va oʻsish 29,4 foizni tashkil etgan.

Inqirozga qarshi kurashish jamgʻarmasi daromadlari 1-iyul holatiga koʻra jami 7 trln. 442 mlrd. soʻmni tashkil etgan. Jamgʻarma mablagʻlari hisobidan koronavirusga qarshi kurashish tadbirlarini moliyalashtirish, sogʻliqni saqlash muassasalari, ichimlik suvi, irrigatsiya va melioratsiya obyektlarini, umumtaʼlim maktablari va ijtimoiy sohaning boshqa obyektlarini qurish, rekonstruksiya qilish va jihozlash uchun jami 5 trln. 553 mlrd. soʻm mablagʻ ajratilgan.

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetining va davlat maqsadli jamgʻarmalari budjetlarining 2020-yil birinchi yarim yilligidagi ijrosini taʼminlash yoʻlida amalga oshirilgan qator ijobiy ishlar bilan birga, Davlat budjeti va davlat maqsadli jamgʻarmalari budjetlarining mablagʻlaridan maqsadli foydalanish borasida ayrim kamchiliklarga ham yoʻl qoʻyilgan.

Investitsiya dasturi doirasida Davlat budjetidan ajratilgan mablagʻlarning past darajada oʻzlashtirilishi, Inqirozga qarshi kurashish jamgʻarmasi mablagʻlarining turli vazirlik va idoralar tomonidan 50 foizdan ham kamroq qismi ishlatilganligi mazkur yoʻnalishdagi vazifalarning ijrosini muvofiqlashtirish, ular ustidan nazorat sust olib borilganligini koʻrsatadi.

Inqirozga qarshi kurashish jamgʻarmasi mablagʻlarining maqsadli sarflanishi boʻyicha oʻtkazilgan nazorat tadbirlari davomida 2 359 ta holatda 23,0 mlrd. soʻm miqdoridagi moliyaviy xatoliklar, jumladan 9,3 mlrd. soʻm miqdoridagi ragʻbatlantirish pullari notoʻgʻri va ortiqcha sarflanganligi, 2,6 mlrd. soʻm miqdoridagi mahsulotlar qimmat narxlarda xarid qilinganligi hamda 11,1 mlrd. soʻm miqdoridagi ishlarda boshqa turlardagi huquqbuzarliklar sodir etilganligi aniqlandi.

2020-yil yanvar — iyun oylari davomida foyda soligʻi boʻyicha tushum 11,8 trln.soʻmni tashkil etib, oʻtgan yilning mos davriga nisbatan 5,2 trln.soʻmga ortgani holda qator koʻrsatkichlar boʻyicha, jumladan qoʻshilgan qiymat soligʻi boʻyicha tushumlar oʻtgan yildagiga nisbatan past boʻldi. Bunga esa soliq taʼtili va imtiyozlarning ayrim hollarda soliq toʻlovchilarga nisbatan bir xilda qoʻllanilishini yaxshi tashkil etmaslik sabab boʻldi.

Davlat moliyaviy nazorati tadbirlari oʻtkazilgan 2 010 ta budjet tashkilotining 1 632 tasida 81,7 mlrd. soʻm miqdoridagi moliyaviy xatoliklar, jumladan 18,2 mlrd. soʻm miqdorida pul mablagʻlari va moddiy boyliklar kamomadi, oʻzlashtirishlar hamda huquqbuzarliklarning 63,5 mlrd. soʻm miqdoridagi boshqa turlari aniqlangan.

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti va davlat maqsadli jamgʻarmalari budjetlarining 2020-yil birinchi yarim yilligidagi ijrosi toʻgʻrisidagi hisobot qonunda belgilangan tartibda parlament quyi palatasidagi barcha siyosiy partiyalar fraksiyalarida va masʼul qoʻmitada dastlabki tarzda muhokama qilinganligini, ular tomonidan bildirilgan taklif va tavsiyalar inobatga olinganligini hisobga olgan holda, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi qaror qiladi:

1. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan taqdim etilgan Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti va davlat maqsadli jamgʻarmalari budjetlarining 2020-yil birinchi yarim yilligidagi ijrosi toʻgʻrisidagi hisobot tasdiqlansin.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga:

koronavirus pandemiyasi sharoitida iqtisodiyot tarmoqlari va sohalarining barqaror ishlashi, tadbirkorlik faolligini oshirish borasida taʼsirchan choralarni koʻrgan holda, makroiqtisodiy barqarorlikni taʼminlash;

aholining ehtiyojmand qatlamlarini ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash yuzasidan qabul qilingan chora-tadbirlar maqsadli va toʻgʻri bajarilishi ustidan nazoratni yanada kuchaytirish;

davlat dasturlarida budjet mablagʻlari hamda boshqa manbalar hisobidan moliyalashtirilishi koʻzda tutilgan iqtisodiyot tarmoqlari va ijtimoiy sohaga oid loyihalarni amalga oshirishga ajratilgan mablagʻlardan maqsadli hamda oqilona foydalanilishi ustidan taʼsirchan nazorat tizimini oʻrnatish;

koronavirus pandemiyasining salbiy oqibatlarini bartaraf etish uchun davlat budjeti va davlat maqsadli jamgʻarmalaridan yoʻnaltirilayotgan mablagʻlarning toʻgʻri taqsimlanishini, maqsadli hamda oqilona sarflanishini taʼminlashga qaratilgan tizimli choralar koʻrish tavsiya qilinsin.

3. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi:

davlat budjetida koʻzda tutilgan xarajatlar budjet tashkilotlari va budjetdan mablagʻ oluvchilar tomonidan oʻz vaqtida moliyalashtirilishini taʼminlasin;

tegishli vazirliklar, idoralar va mahalliy davlat hokimiyati organlari bilan birgalikda hozirgi murakkab pandemiya sharoitida Davlat budjeti ijrosini taʼminlash uchun mablagʻlarning oʻz oʻrnida, maqsadli sarflanishiga alohida eʼtibor qaratsin, xususan, joylarda oʻtkazilgan nazorat tadbirlarida aniqlangan budjet intizomini buzish, pul va tovar moddiy boyliklar kamomadi hamda asossiz xarajatlarni amalga oshirish holatlarining kelib chiqish sabablarini chuqur tahlil qilsin, qonun buzilishlarining oldini olishga qaratilgan taʼsirchan choralar koʻrsin;

Inqirozga qarshi kurashish jamgʻarmasi mablagʻlaridan maqsadli va samarali foydalanilishini taʼminlash uchun tegishli vazirlik va idoralar bilan birgalikda zamonaviy axborot texnologiyalarini joriy etgan holda, taʼsirchan nazorat mexanizmini oʻrnatish ishlarini tashkil etsin.

4. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi tegishli vazirlik va idoralar bilan birgalikda qonun hujjatlarida nazarda tutilgan soliq taʼtili va imtiyozlarining soliq toʻlovchilarga nisbatan bir xilda qoʻllanilishini tashkil etgan holda, budjet daromadlari tushumini taʼminlash choralarini koʻrsin.

5. Siyosiy partiyalar fraksiyalariga:

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetining va davlat maqsadli jamgʻarmalari budjetlarining tegishli hisobot davridagi ijrosi masalalarini koʻrib chiqayotganda “yashirin” iqtisodiyot ulushini qisqartirish, iqtisodiyotning real sektorida tadbirkorlik faolligini oshirish, aholining ishsiz, kambagʻal qatlami uchun qoʻshimcha daromad manbalarini shakllantirish yuzasidan aniq va amaliy takliflar kiritish;

iqtisodiy inqiroz sharoitida tadbirkorlik subyektlarini, shuningdek aholini ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash maqsadida Davlat budjeti va davlat maqsadli jamgʻarmalaridan ajratilayotgan mablagʻlardan samarali foydalanilishiga eʼtibor qaratish tavsiya etilsin.

6. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi qoʻmitalari oʻz nazorat-tahlil faoliyatida, xususan, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetining va davlat maqsadli jamgʻarmalari budjetlarining ijrosi bilan bogʻliq masalalarni koʻrib chiqayotganda iqtisodiyot tarmoqlari va sektorlarida jozibador investitsiya muhitini shakllantirish, Oʻzbekistonning xalqaro indekslardagi oʻrnini yaxshilash hamda BMTning Barqaror rivojlanish konsepsiyasi asosida qabul qilingan Oʻzbekiston Respublikasini barqaror rivojlantirish sohasidagi milliy maqsadlar va vazifalar ijrosini taʼminlash uchun mutasaddi vazirlik hamda idoralar tomonidan amalga oshirilayotgan ishlarni tanqidiy koʻrib chiqib, ushbu maqsadlarga Davlat budjeti, davlat maqsadli jamgʻarmalari va boshqa manbalar hisobidan yoʻnaltirilgan hamda oʻzlashtirilayotgan mablagʻlardan foydalanish natijadorligi va samaradorligini taʼminlash boʻyicha tavsiyalar kiritib borsin.

7. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputatlari joylarga chiqilganda mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining mahalliy budjet daromadlari bazasini kengaytirish, budjet mablagʻlaridan maqsadli va samarali foydalanish, uning natijadorligini taʼminlash, kambagʻallikni qisqartirish, ijtimoiy himoyaga muhtoj aholini moddiy va maʼnaviy qoʻllab-quvvatlash, shuningdek faoliyat koʻrsatmayotgan korxonalarni qoʻshimcha ish oʻrinlari yaratish maqsadida tiklash boʻyicha koʻrilayotgan chora-tadbirlar toʻgʻrisidagi hisobotlarini eshitishga bagʻishlab xalq deputatlari mahalliy Kengashlarida oʻtkaziladigan sessiyalarda ishtirok etish tavsiya etilsin.

8. Ushbu Qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Spikeri N. ISMOILOV

Toshkent sh.,

2020-yil 26-avgust,

432-IV-son