Mamlakatimizda oʻzbek tilini yanada rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida (PF-6084-son)

20.10.2020

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining

Farmoni

Oʻzbek tilining xalqimiz ijtimoiy hayotida va xalqaro miqyosdagi obroʻ-eʼtiborini tubdan oshirish, unib-oʻsib kelayotgan yoshlarimizni vatanparvarlik, milliy anʼana va qadriyatlarga sadoqat ruhida tarbiyalash, mamlakatimizda davlat tilini toʻlaqonli joriy etishni taʼminlash, Oʻzbekistondagi millat va elatlarning tillarini saqlash va rivojlantirish, davlat tili sifatida oʻzbek tilini oʻrganish uchun shart-sharoitlar yaratish, oʻzbek tili va til siyosatini rivojlantirishning strategik maqsadlari, ustuvor yoʻnalish va vazifalarini hamda istiqboldagi bosqichlarini belgilash maqsadida, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 21-oktabrdagi “Oʻzbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzi va mavqeyini tubdan oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-5850-son Farmoniga muvofiq:

1. Quyidagilar:

a) 2020 — 2030-yillarda oʻzbek tilini rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish konsepsiyasi (keyingi oʻrinlarda — Konsepsiya) 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin va unda quyidagilar nazarda tutilsin:

mamlakatimiz ijtimoiy-siyosiy hayotining barcha sohalarida davlat tili imkoniyatlaridan toʻliq va toʻgʻri foydalanishga erishish;

taʼlim tashkilotlarida davlat tilini oʻqitish tizimini yanada takomillashtirish, uning ilm-fan tili sifatidagi nufuzini oshirish;

davlat tilining sofligini saqlash, uni boyitib borish va aholining nutq madaniyatini oshirish;

davlat tilining zamonaviy axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalariga faol integratsiyalashuvini taʼminlash;

davlat tilining xalqaro miqyosdagi oʻrni va nufuzini oshirish, bu borada xorijiy hamkorlik aloqalarini rivojlantirish;

mamlakatimizda istiqomat qiladigan barcha millat va elatlar tillarini rivojlantirish maqsadida keng va teng imkoniyatlar hamda ularga davlat tilini oʻrganish uchun qulay shart-sharoitlar yaratish;

b) 2020 — 2030-yillarda oʻzbek tilini rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish konsepsiyasini 2020 — 2022-yillarda amalga oshirish dasturi (keyingi oʻrinlarda — Dastur) 2-ilovaga muvofiq;

v) 2020 — 2030-yillarda oʻzbek tilini rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirishning asosiy yoʻnalishlari (keyingi oʻrinlarda — Asosiy yoʻnalishlar) 3-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Belgilansinki, Asosiy yoʻnalishlar quyidagilarni nazarda tutadi:

a) taʼlim tashkilotlarida davlat tilini oʻqitish tizimini yanada takomillashtirish, uning ilm-fan tili sifatidagi nufuzini oshirish sohasida:

2025-yilga qadar davlat maktabgacha taʼlim tizimida amaldagi maktabgacha taʼlim muassasalarining hududlarini kengaytirish yoki yangi quriladigan muassasalar hisobiga oʻzbek tilli guruhlar qamrovini 72 foizga, 2030-yilgacha esa 80 foizga yetkazish;

2030-yilga qadar umumtaʼlim maktablarida oʻquv yillari uchun tayanch oʻquv rejalarida oʻzbek tili fanini oʻqitish koʻlamini amaldagi haftada 84 soatdan 110 soatgacha oshirish;

oliy taʼlim muassasalarida oʻzbek tili kafedralari sonini 2025-yilga qadar 120 taga, 2030-yilgacha esa 140 taga yetkazish;

b) davlat tilining sofligini saqlash, uni boyitib borish va aholining nutq madaniyatini oshirish sohasida:

lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosida “Oʻzbekiston milliy qomusi” jildlarini nashr etishni bosqichma-bosqich koʻpaytirib borish;

2020-yilda oʻzbek tilining lugʻat boyligini oshiruvchi 15 ta lingvistik, sohaviy-terminologik, izohli lugʻatlar yaratish;

teleradiokanallar suxandon-boshlovchilarining oʻzbek adabiy tilidagi nutq madaniyatini oshiruvchi qayta tayyorlov kurslarida oʻqitish tizimini joriy etish va qamrovni 2030-yilgacha 100 foizga yetkazish;

v) davlat tilining zamonaviy axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalariga integratsiyalashuvini taʼminlash sohasida:

2025-yilga qadar davlat tilida sohaviy ish yuritish hujjatlarining yagona elektron namunalarini ishlab chiqish va ulardan foydalanish uchun 14 ta onlayn dastur ishlab chiqish, 2030-yilgacha esa ushbu koʻrsatkichni 25 taga yetkazish;

dasturiy mahsulotlarning oʻzbekcha ilovalari va elektron lugʻat dasturlarini yaratish;

xorijliklar uchun oʻzbek tilini oʻrgatuvchi dasturlar yaratish;

g) davlat tilining xalqaro miqyosdagi oʻrni va nufuzini oshirish, bu borada xorijiy hamkorlik aloqalarini rivojlantirish sohasida:

2030-yilga qadar xorijiy oliy taʼlim muassasalarida oʻzbek tilini oʻrgatuvchi markazlar sonini amaldagi 17 tadan 60 tagacha koʻpaytirish;

2025-yilga qadar “Oʻzbek tilining doʻstlari” klublari sonini 30 taga, 2030-yilgacha esa 40 taga yetkazish;

xorijiy oliy taʼlim muassasalarida oʻzbek tili kurslarini zarur ilmiy, oʻquv-uslubiy, badiiy adabiyotlar bilan taʼminlash, oʻzbek tilini oʻrgatishga doir ilmiy tadqiqotlar miqdorini oshirish.

3. Vazirlar Mahkamasi (A.N. Aripov) uch oy muddatda lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosiga toʻliq oʻtishni taʼminlash maqsadida ishchi guruhini tashkil qilsin va aniq chora-tadbirlar hamda ularni moliyalashtirish manbalari va hajmlarini nazarda tutuvchi “Yoʻl xaritasi”ni ishlab chiqib, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga kiritsin.

4. Belgilab qoʻyilsinki:

2021-yil 1-apreldan boshlab oʻzbek tili va adabiyoti boʻyicha bilimni baholashning milliy test tizimi asosida rahbar kadrlarning davlat tilida rasmiy ish yuritish darajasi aniqlanadi hamda masʼul lavozimlarga tayinlanadigan shaxslar uchun davlat tilini bilish boʻyicha daraja sertifikatlari joriy etiladi;

Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat oʻzbek tili va adabiyoti universiteti huzuridagi Davlat tilida ish yuritish asoslarini oʻqitish va malaka oshirish markazida oʻzbek adabiy tili meʼyorlari va davlat tilida ish yuritish boʻyicha qisqa muddatli (1-2 oygacha) oʻquv kurslari muntazam ravishda tashkil etiladi.

Davlat test markazi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda uch oy muddatda mazkur bandning ikkinchi xatboshisida nazarda tutilgan chora-tadbirlarni amalga oshirish maqsadida Hukumat qarori loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.

5. Fanlar akademiyasi Innovatsion rivojlanish vazirligi, Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda oʻzbek tilidagi mavjud lugʻatlar asosida uzluksiz taʼlimning barcha turlari uchun quyidagi oʻquv lugʻatlarini yaratish choralarini koʻrsin, shu jumladan:

koʻp jildli “Oʻzbek tilining izohli lugʻati”ning toʻldirilgan yangi nashri (kirill va lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosida);

“Oʻzbek tilining imlo lugʻati”;

“Oʻzbek tili sinonimlari lugʻati”;

“Oʻzbek tili sinonimlarining katta izohli lugʻati”;

“Oʻzbek tili frazeologizmlarining katta izohli lugʻati”;

“Oʻzbek tili omonimlari lugʻati”.

Mazkur bandda koʻrsatilgan chora-tadbirlarni moliyalashtirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbek tilini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari yoʻnaltirilsin.

6. Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi:

oliy taʼlim muassasalarining filologiya taʼlim yoʻnalishlarida “Kompyuter lingvistikasi”, “Amaliy filologiya” yoʻnalishlarini tashkil qilsin;

Tashqi ishlar vazirligi, Fanlar akademiyasi bilan birgalikda xorijiy oliy taʼlim muassasalarida oʻzbek tili markazlari faoliyatini yoʻlga qoʻysin;

oʻzbek tiliga oid barcha ilmiy, nazariy va amaliy maʼlumotlarni oʻzida jamlagan elektron koʻrinishdagi oʻzbek tili milliy korpusini yaratish choralarini koʻrsin;

Xalq taʼlimi vazirligi, Fanlar akademiyasi, manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda har yili 1-dekabrga qadar Dasturda va Asosiy yoʻnalishlarda belgilangan topshiriqlar yuzasidan amalga oshirilgan ishlarni puxta tahlil qilish asosida Vazirlar Mahkamasiga maʼlumot kiritib borsin.

7. Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi:

Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi bilan birgalikda oʻzbek tilidan jahonning yetakchi xorijiy tillariga va xorijiy tillardan oʻzbek tiliga tarjima qiluvchi kompyuter dasturini Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbek tilini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan yaratish choralarini koʻrsin;

Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi bilan birgalikda tizimdagi axborot-tahliliy, maʼnaviy-maʼrifiy va madaniy-gumanitar telekanallarini xorijiy davlatlarda teleradiokompaniyaning OTT platformasini (Internet tarmogʻi orqali teledasturlarni namoyish etish tizimi) Axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan ishga tushirish va boshqa zamonaviy informatsion texnologiyalardan foydalangan holda namoyish etilishini taʼminlasin.

8. Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi, Tashqi ishlar vazirligi, Millatlararo munosabatlar va xorijiy mamlakatlar bilan doʻstlik aloqalari qoʻmitasining “Oʻzbekiston” telekanalida yurtimiz hududida istiqomat qiluvchi barcha millat va elatlarning tillari, urf-odatlari va anʼanalarini targʻib qiluvchi, mamlakatimizga oid axborot-tahliliy, maʼnaviy-maʼrifiy, madaniy-gumanitar bilim doirasini kengaytirishga xizmat qiluvchi va intellektual hamda boshqa maʼlumotlarni xorijiy tillarda (Oʻzbekistonda istiqomat qilayotgan turli millatlar tilida) yoritadigan “Doʻstlik” axborot-maʼrifiy dasturlar tahririyatini tashkil etish toʻgʻrisidagi taklifi maʼqullansin.

Belgilab qoʻyilsinki, “Doʻstlik” axborot-maʼrifiy dasturlar tahririyati Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasiga ajratilayotgan budjet mablagʻlari va quyi tashkilotlarning mavjud shtat birliklari doirasida tashkil etiladi.

Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi manfaatdor tashkilotlarni jalb qilgan holda 2021-yil 1-yanvardan boshlab markaziy telekanallarda “Tilga eʼtibor”, “Ona tilida soʻzlashamiz”, “Notiqlik mahorati”, “Til – millat koʻzgusi”, “Kitob bilim manbai”, “Bilimli yoshlar — kelajak bunyodkori” kabi turkum koʻrsatuv va eshittirishlarni tashkil qilib, muntazam ravishda efirga uzatib borilishini taʼminlasin.

9. Mazkur Farmonda nazarda tutilgan chora-tadbirlarni moliyalashtirish manbalari etib Davlat budjeti, Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbek tilini rivojlantirish jamgʻarmasi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligining Oliy taʼlim muassasalarini rivojlantirish jamgʻarmasi, oliy taʼlim muassasalarining budjetdan tashqari mablagʻlari, jismoniy va yuridik shaxslarning homiylik xayriyalari, xalqaro moliya tashkilotlari, xorijiy davlatlar va boshqa donorlar kreditlari (qarzlari) va grantlari, shuningdek qonun hujjatlari bilan taqiqlanmagan boshqa manbalar belgilansin.

10. Quyidagilarga:

Vazirlar Mahkamasining Davlat tilini rivojlantirish departamentiga — Konsepsiya va Dasturni amalga oshirish hamda Asosiy yoʻnalishlarga erishish borasida davlat organlari va tashkilotlar faoliyatini muvofiqlashtirish hamda monitoring qilish;

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari, vazirlik, idora va boshqa tashkilotlar rahbarlariga — Konsepsiya, Dastur va Asosiy yoʻnalishlarda nazarda tutilgan tadbirlarning oʻz vaqtida, sifatli va toʻliq bajarilishi yuzasidan shaxsiy javobgarlik yuklansin.

11. Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda qonun hujjatlariga ushbu Farmondan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.

12. Mazkur Farmonning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi rahbari Z.Sh. Nizomiddinov zimmasiga yuklansin.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2020-yil 20-oktabr,

PF-6084-son

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 20-oktabrdagi PF-6084-son Farmoniga 1-ILOVA

2020 — 2030-yillarda oʻzbek tilini rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish

konsepsiyasi

1-bob. Umumiy qoidalar

2020–2030-yillarda oʻzbek tilini rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish konsepsiyasi (keyingi oʻrinlarda — Konsepsiya) Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 21-oktabrdagi “Oʻzbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzi va mavqeyini tubdan oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-5850-son Farmoni ijrosini taʼminlash maqsadida ishlab chiqilgan.

Konsepsiya oʻzbek tilini uzoq muddatli rivojlantirishning asosiy yoʻnalishlarini belgilab beradi hamda quyidagi maqsadli vazifalarga erishishni nazarda tutadi:

oʻzbek tilining mamlakatimiz ijtimoiy hayotida va xalqaro miqyosdagi obroʻ-eʼtiborini oshirish;

oʻzbek tili taʼlimini takomillashtirish, yoshlarni milliy hamda umuminsoniy anʼana, qadriyatlarga sadoqat, ulugʻ ajdodlarimizning boy maʼnaviy merosidan gʻururlanish va ularni yanada boyitish ruhida tarbiyalash;

jamiyatda oʻzbek tiliga (davlat tiliga) hurmat-eʼtibor va mehr-muhabbat muhitini shakllantirish;

mamlakatimizda har bir fuqaroning davlat tilini bilishiga va buni burch va majburiyat sifatida his etishiga erishish;

oʻzbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzini oshirish, “Milliy tiklanishdan — milliy yuksalish sari” tamoyili asosida mamlakat taraqqiyotining yangi davrida davlat tilini rivojlantirishni yuksak bosqichga koʻtarish;

respublikamiz ijtimoiy hayotining barcha sohalarida davlat tilining toʻliq joriy etilishini taʼminlash, davlat tili toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini takomillashtirish.

2-bob. Davlat tilini rivojlantirishning ustuvor yoʻnalishlari

Uzoq istiqboldagi maqsadli vazifalardan kelib chiqib, davlat tili quyidagi ustuvor yoʻnalishlar asosida rivojlantiriladi:

mamlakatimiz ijtimoiy-siyosiy hayotining barcha sohalarida davlat tili imkoniyatlaridan toʻliq va toʻgʻri foydalanishga erishish;

taʼlim tashkilotlarida davlat tilini oʻqitish tizimini yanada takomillashtirish, uning ilm-fan tili sifatidagi nufuzini oshirish;

davlat tilining sofligini saqlash, uni boyitib borish va aholining nutq madaniyatini oshirish;

davlat tilining zamonaviy axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalariga faol integratsiyalashuvini taʼminlash;

davlat tilining xalqaro miqyosdagi oʻrni va nufuzini oshirish, bu borada xorijiy hamkorlik aloqalarini rivojlantirish;

mamlakatimizda istiqomat qiladigan barcha millat va elatlar tillarini rivojlantirish maqsadida keng va teng imkoniyatlar hamda ularga davlat tilini oʻrganish uchun qulay shart-sharoitlar yaratish.

1-§. Mamlakatimiz ijtimoiy-siyosiy hayotining barcha sohalarida davlat tili imkoniyatlaridan toʻliq va toʻgʻri foydalanishga erishish

Oʻzbek tilini siyosiy-huquqiy, ijtimoiy-iqtisodiy, maʼnaviy-maʼrifiy va boshqa sohalarda qoʻllash doirasini kengaytirish, undan davlat tili sifatida toʻliq va toʻgʻri foydalanishni taʼminlash maqsadida quyidagi tadbirlar amalga oshiriladi:

oʻzbek tili va adabiyoti boʻyicha bilimni baholashning milliy test tizimi asosida rahbar kadrlarning davlat tilida rasmiy ish yurita olish darajasini aniqlash mexanizmini ishlab chiqish hamda masʼul lavozimlarga tayinlanadigan shaxslar uchun davlat tilini bilish boʻyicha daraja sertifikatlarini joriy etish;

barcha vazirlik va idoralar tarkibida ish yuritish, shuningdek barcha idoralararo hujjatlar aylanishi davlat tilida boʻlishini toʻliq taʼminlash va bu jarayonda davlat tiliga qatʼiy amal qilishni nazorat qilish;

davlat tilini rivojlantirishga doir yagona davlat siyosatini yuritish boʻyicha ilmiy-amaliy anjumanlar tashkil etish;

davlat tilida sohaviy ish yuritish hujjatlarining yagona elektron namunalarini ishlab chiqish va ulardan foydalanish uchun onlayn dasturlar yaratish;

lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosini, imlo qoidalarini yanada takomillashtirish va yangi yozuvga toʻliq oʻtishni taʼminlash.

2-§. Taʼlim tashkilotlarida davlat tilini oʻqitish tizimini yanada takomillashtirish, uning ilm-fan tili sifatidagi nufuzini oshirish

Taʼlim tashkilotlarida davlat tilini oʻqitish tizimini yanada takomillashtirish, uning ilm-fan tili sifatidagi nufuzini oshirish yoʻnalishida quyidagi chora-tadbirlar amalga oshiriladi:

maktabgacha taʼlim yoshidagi bolalarga oʻzbek tilini oʻrgatish tizimini takomillashtirish;

umumiy oʻrta taʼlim muassasalarida oʻzbek tilini oʻqitish tizimini tubdan takomillashtirish, oʻzbek tili boʻyicha mashgʻulot va dars soatlarini koʻpaytirish;

oʻzbek tili boʻyicha bilimlarni baholash tizimini takomillashtirish;

oʻzbek adabiy tilining yozma nutq meʼyori va qoidalarini oʻrganish uchun zarur shart-sharoitlar yaratish maqsadida qisqa muddatli oʻquv kurslarini muntazam ravishda tashkil qilib borish va masofaviy oʻqitish tizimida taʼlim olish imkoniyatini yaratish;

taʼlimning barcha bosqichlarida davlat tili oʻqitilishi hamda oʻzbek tili va adabiyotini yanada rivojlantirish borasidagi ilmiy, ilmiy-amaliy izlanishlar koʻlamini kengaytirish;

oʻzbek tili oʻquv leksikografiya tarmogʻini rivojlantirish, zamonaviy, yangi avlod oʻquv lugʻatlarini tuzish hamda ularning elektron shakllarini va sohalar boʻyicha atamalar lugʻatini yaratish;

oʻzbek tilining oʻziga xos xususiyatlari toʻla hisobga olingan imlo va punktuatsiya qoidalari aks ettirilgan “Oʻzbek tili meʼyorlari” ilmiy-ommabop oʻquv qoʻllanmasini nashrga tayyorlash;

davlat oliy taʼlim muassasalarining taʼlim boshqa tillarda olib boriladigan yoʻnalishlarida “Oʻzbek tilining sohada qoʻllanilishi” fanini oʻqitish tizimini yoʻlga qoʻyish;

barcha oliy taʼlim muassasalarining bakalavriat bosqichida “Kasbiy nutq madaniyati” fanini joriy qilish;

oliy taʼlim muassasalarining filologiya taʼlim yoʻnalishlarida “Kompyuter lingvistikasi”, “Amaliy filologiya” yoʻnalishlarini tashkil qilish;

oʻzbek tili va adabiyotini oʻqitishning zamonaviy metodikasini yaratish;

birlamchi moddiy va yozma manbalar asosida oʻzbek tilining koʻp ming yillik tarixiy rivojlanishini yoritib beruvchi ilmiy adabiyotlarni nashrga tayyorlash va chop etish.

3-§. Davlat tilining sofligini saqlash, uni boyitib borish va aholining nutq madaniyatini oshirish

Oʻzbek tilini muntazam boyitib borish, uning sofligini saqlash, aholining davlat tilidagi nutq madaniyatini yuksaltirish borasida quyidagi chora-tadbirlar amalga oshiriladi:

Oʻzbekiston teleradiokanallarining koʻrsatuv va eshittirishlari, ommaviy kino, konsert dasturlari, ommaviy axborot vositalarining audiovizual asarlarida suxandon-boshlovchilar va barcha qatnashchilarning oʻzbek adabiy tilida soʻzlashini taʼminlash;

koʻp jildli “Oʻzbekiston milliy qomusi”ni lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosida nashrga tayyorlash va chop etish;

jadid namoyandalarining boy maʼnaviy merosi, hayoti va faoliyatini oʻrganishga oid ilmiy izlanishlarni ragʻbatlantirish;

oʻzbek tili dialektlari xaritasini yaratish;

oʻzbek tilining oʻziga xos noyob xususiyatlari aks etgan folklor va mumtoz adabiy asarlarni nashrga tayyorlash va chop etish;

yoshlar oʻrtasida nutq madaniyatini oshirishga qaratilgan tanlovlar oʻtkazish, jumladan, “Zulfiyaxonim qizlari”, “Mard oʻgʻlonlar” tanlovlari nomzodlariga davlat tilini bilishi shartini kiritish;

savdo, ishlab chiqarish, maishiy xizmat koʻrsatish obyektlariga oʻzbekcha nom qoʻyishning normativ-huquqiy asosini shakllantirish.

4-§. Davlat tilining zamonaviy axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalariga faol integratsiyalashuvini taʼminlash

Davlat tilining zamonaviy axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalaridagi oʻrnini kuchaytirish, zamonaviy dasturiy ishlanmalarni yaratishdagi mavqeyini oshirish yoʻnalishida quyidagi chora-tadbirlar amalga oshiriladi:

oʻzbek tiliga oid barcha ilmiy, nazariy va amaliy maʼlumotlarni oʻzida jamlagan elektron koʻrinishdagi oʻzbek tili milliy korpusini yaratish;

oʻzbek tilini Internet jahon axborot tarmogʻida ommalashtirish, unda munosib oʻrin egallashini taʼminlash, dasturiy mahsulotlarning oʻzbekcha ilovalarini yaratish, oʻzbek tilini oʻrgatuvchi kompyuter dasturlarini keng miqyosda amaliyotga tatbiq qilish;

oʻzbek tilidagi matnlar tahririga moʻljallangan kompyuter dasturlarini yaratish;

oʻzbek tilidan jahonning yetakchi xorijiy tillariga va xorijiy tillardan oʻzbek tiliga tarjima qiluvchi kompyuter dasturini yaratish;

davlat tilida yaratilgan dasturiy taʼminotlarning yagona sertifikatlash va standartlashtirish xizmatini joriy etish.

5-§. Davlat tilining xalqaro miqyosdagi oʻrni va nufuzini oshirish, bu borada xorijiy hamkorlik aloqalarini rivojlantirish

Davlat tilining xalqaro miqyosdagi oʻrni va nufuzini oshirish hamda boshqa tillar bilan aloqalarini kengaytirish boʻyicha quyidagi chora-tadbirlar amalga oshiriladi:

oʻzbek tilini xorijiy mamlakatlarda keng targʻib qilish, uni oʻrganish istagida boʻlgan chet ellik fuqarolarga koʻmaklashishga moʻljallangan oʻzbek tilini oʻrgatuvchi onlayn platforma tashkil qilish, uning axborot bazasini taʼminlash va muntazam boyitib borish;

xorijda istiqomat qilayotgan vatandoshlarning madaniy va til oʻzligini saqlab qolish, ularning oʻzbek madaniy anʼana va qadriyatlari ruhida tarbiya topishlariga koʻmaklashish, oʻzbek milliy madaniy markazlarini badiiy adabiyotlar bilan muntazam taʼminlab borish;

xorijiy oliy taʼlim muassasalarida oʻzbek tili markazlari faoliyatini yoʻlga qoʻyish;

xorijda faoliyat koʻrsatayotgan oʻzbek tili oʻqituvchilari bilan muntazam aloqa oʻrnatish va oʻzaro tajriba almashishni yoʻlga qoʻyish;

xorijiy oliy taʼlim muassasalarida faoliyat koʻrsatayotgan oʻzbek tili kurslarini zarur ilmiy, oʻquv-uslubiy adabiyotlar bilan taʼminlash tizimini joriy etish;

xorijda oʻzbek tili va adabiyoti boʻyicha ilmiy tadqiqot olib borayotgan olimlar, tadqiqotchilar, tarjimonlar bilan muntazam aloqa oʻrnatish, ilmiy hamkorlikni yoʻlga qoʻyish;

mamlakatimizning xorijdagi diplomatik vakolatxonalari huzurida “Oʻzbek tilining doʻstlari” klublarini koʻpaytirish;

fan va taʼlimdagi hamkorlikni kuchaytirish orqali chet ellik yoshlarning oʻzbek tiliga boʻlgan qiziqishini oshirish;

xorijda oʻzbek tilining xalqaro nufuzi, jozibadorligi va imkoniyatlari haqida ilmiy anjumanlar, davra suhbatlari, muloqot va suhbatlar tashkil etish va ommaviy axborot vositalarida keng yoritish;

xorijda istiqomat qilayotgan vatandoshlar va oʻzbek tilini oʻrganish istagida boʻlgan chet el fuqarolari uchun oʻzbek tili darsliklari, elektron dasturlar ishlab chiqish;

turkiy tilli davlatlar bilan hamkorlik jarayonlarini rivojlantirish maqsadida oʻzbek tilining qardosh tillar bilan tarjima lugʻatlarini hamda ularning mobil ilovalarini yaratish.

6-§. Mamlakatimizda istiqomat qiladigan barcha millat va elatlar tillarini rivojlantirish maqsadida keng va teng imkoniyatlar hamda ularga davlat tilini oʻrganish uchun qulay shart-sharoitlar yaratish

Davlat tilining mamlakatimizda istiqomat qiladigan barcha millat va elatlar uchun birlashtiruvchi vosita sifatidagi oʻrni va rolini kuchaytirish borasida quyidagi chora-tadbirlar amalga oshiriladi:

boshqa millat vakillariga davlat tilini oʻrgatuvchi oʻquv-metodik qoʻllanmalar, koʻrgazmali materiallar yaratish;

taʼlim boshqa tillarda olib boriladigan taʼlim muassasalarining oʻquvchilari uchun davlat teleradiokanallarida oʻzbek va ona tilini hamda boshqa fanlarni oʻrganishga bagʻishlangan turkum dasturlar tashkil qilish;

fuqarolarning ona tilida taʼlim olish imkoniyatini taʼminlash darajasini oshirish;

ommaviy axborot vositalari va davriy nashrlarda davlat tilini oʻrganishga bagʻishlangan turkum dastur va ruknlar tashkil qilish;

audiovizual asarlar, badiiy filmlar, adabiyotlarni davlat tilidan boshqa tillarga tarjima qilish ishlarini keng yoʻlga qoʻyish;

Qoraqalpogʻiston Respublikasida oʻzbek va qoraqalpoq tillarining davlat tili sifatida muomalada boʻlishiga teng shart-sharoitlar yaratish.

3-bob. Konsepsiyani amalga oshirishdan kutilayotgan natijalar

Konsepsiya doirasida belgilangan vazifalarni bajarish orqali oʻzbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzi va maqomini rivojlantirishda 2030-yilgacha quyidagi natijalarga erishish nazarda tutilmoqda:

mamlakat hayotining barcha sohalarida, jumladan, davlat boshqaruvi, zamonaviy va innovatsion texnologiyalar, sanoat, bank-moliya tizimi, huquqshunoslik, diplomatiya, harbiy ish, tibbiyot va boshqa sohalarda davlat tilining imkoniyatlaridan toʻliq va toʻgʻri foydalanishga erishiladi;

davlat organlari va tashkilotlari rahbar xodimlariga davlat tilini talab darajasida bilish va unga hurmat bilan munosabatda boʻlish majburiyati yuklanadi;

barcha davlat organlari va tashkilotlarida davlat tilida ish yuritish salohiyatiga ega boʻlgan malakali kadrlar faoliyat koʻrsatadi;

ilmiy asoslangan yangi soʻz va atamalar muntazam ravishda rasmiy muomalaga kiritib boriladi;

davlat tili barcha fan tarmoqlariga oid ilmiy tadqiqotlarda ilm-fan tili sifatida nufuzga ega boʻladi;

oʻzbek tili oʻquv leksikografiya tarmogʻini rivojlantirish, zamonaviy, yangi avlod oʻquv lugʻatlarini tuzish hamda ularning elektron shakllarini yaratish orqali sohalar boʻyicha milliy terminologik tizim takomillashtiriladi;

oʻzbek tili va adabiyotini oʻqitishning yangi, zamonaviy metodikasini yaratish orqali til taʼlimi samaradorligini oshirishga erishiladi;

maktabgacha taʼlim tashkilotlari tarbiyalanuvchilariga oʻzbek tilini oʻqitishga moʻljallangan qiziqarli multimedia oʻyinlari, didaktik adabiyotlar yaratiladi, bu esa bolalarning bogʻcha yoshidan davlat tilini oʻzlashtirishiga qulay imkoniyatlar yaratadi;

ommaviy axborot vositalarining audiovizual asarlarida barcha ishtirokchilarning oʻzbek adabiy tilida soʻzlashiga erishiladi;

davlat tilining axborot va kommunikatsiya texnologiyalari bilan faol integratsiyasi taʼminlanadi, oʻzbek tilining ilm-fan va texnologiyalar sohasida qoʻllanilishi imkoniyatlari yanada kengayadi;

mamlakatimiz hududida istiqomat qiladigan barcha millat va elatlar tillarini rivojlantirish uchun keng va teng imkoniyatlar yaratiladi;

xorijda istiqomat qilayotgan vatandoshlarning etno-madaniy va til oʻzligini saqlab qolish, ularda oʻzbek madaniy anʼana va qadriyatlariga hurmat shakllanishi uchun keng imkoniyatlar yaratiladi;

xorijda oʻzbek tili va adabiyoti boʻyicha ilmiy tadqiqot olib borayotgan olimlar, tadqiqotchilar bilan muntazam aloqa oʻrnatiladi, ilmiy hamkorlik yoʻlga qoʻyiladi;

davlat tili tom maʼnoda mamlakatimiz fuqarolarini, millatidan qatʼiy nazar, birlashtiruvchi umumxalq qadriyatiga aylantiriladi, uning xalqaro miqyosdagi oʻrni va nufuzi oshadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 20-oktabrdagi PF-6084-son Farmoniga 2-ILOVA

2020 — 2030-yillarda oʻzbek tilini rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish konsepsiyasini 2020 — 2022-yillarda amalga oshirish

dasturi

T/r Amalga oshiriladigan chora-tadbirlar Amalga oshirish mexanizmi Ijro muddati Sarflanadigan mablagʻ (mln soʻmda) va xarajatlar manbasi Ijro uchun masʼullar I. Mamlakatimiz ijtimoiy-siyosiy hayotining barcha sohalarida davlat tili imkoniyatlaridan toʻliq va toʻgʻri foydalanishga erishish 1. Oʻzbek tili va adabiyoti b�yicha bilimni baholashning milliy test tizimi asosida rahbar kadrlarning davlat tilida rasmiy ish yurita olish darajasini aniqlash mexanizmini ishlab chiqish hamda masʼul lavozimlarga tayinlanadigan shaxslar uchun davlat tilini bilish boʻyicha daraja sertifikatlarini joriy etish. 1. Ishchi guruhi tashkil qilish va Vazirlar Mahkamasi qarorining loyihasini ishlab chiqish. 2. Qaror loyihasini mutasaddi vazirliklar va idoralar bilan kelishish. 3. Qaror loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritish. 2020-yil oktyabr 2020-yil noyabr 2020-yil dekabr — Davlat test markazi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 2. Barcha vazirlik va idoralar tarkibida ish yuritish, shuningdek barcha idoralararo hujjatlar aylanishi davlat tilida boʻlishini toʻliq taʼminlash va bu jarayonda davlat tiliga qatʼiy amal qilishni nazorat qilish. 1. Davlat organlari va tashkilotlarda normativ-huquqiy hujjatlarni davlat tilida yuritishning namunaviy tartibini ishlab chiqish. 2. Davlat tilida ish yuritish tartibiga rioya qilinishini doimiy nazorat qilish. 3. Bu borada masʼuliyatni ularning rahbarlari zimmasiga yuklash. 2020-2021-yillar — Adliya vazirligi, vazirlik va idoralar, mahalliy ijro hokimiyati organlari 3. Davlat tilida sohaviy ish yuritish hujjatlarining yagona elektron namunalarini ishlab chiqish va ulardan foydalanish uchun onlayn dasturlar yaratish. 1. Davlat tilidagi ijro intizomi idoralararo yagona elektron tizimini (ijro.gov.uz) yanada takomillashtirish boʻyicha mualliflar guruhini shakllantirish. 2. Davlat tilidagi ijro intizomi idoralararo yagona elektron tizimini yanada takomillashtirishni maqsadli moliyalashtirish. 3. Onlayn dasturlarning uzluksiz ishlashini taʼminlash. 2020-yil oktyabr 2021-yil yanvar 2022-yil yanvar 600 (Oʻzbek tilini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan) Axborot texnologiyalari va ommunikatsiyalarini rivojlantirish va�irligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi 4. Lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosini, imlo qoidalarini yanada takomillashtirish va yangi yozuvga toʻliq oʻtishni taʼminlash. 1. Ishchi guruhini shakllantirish. 2. Lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosini takomillashtirish va yangi yozuvga oʻtishning tashkiliy-huquqiy mexanizmlarini ishlab chiqish boʻyicha “Yoʻl xaritasi”ni ishlab chiqib. 3. “Yoʻl xaritasi”ni Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga kelishish uchun kiritish. 2020-yil oktyabr 2020-yil dekabr 2021-yil yanvar — Vazirlar Mahkamasi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Fanlar akademiyasi, Yozuvchilar uyushmasi, manfaatdor vazirlik va idoralar II. Taʼlim tashkilotlarida davlat tilini oʻqitish tizimini yanada takomillashtirish, uning ilm-fan tili sifatidagi nufuzini oshirish 5. Maktabgacha taʼlim yoshidagi bolalarga oʻzbek tilini oʻrgatish tizimini takomillashtirish. 1. Maktabgacha taʼlim yoshidagi bolalarga oʻzbek tilini qiziqarli tarzda oʻrgatish tizimini ishlab chiqish. 2. Oʻzbek tilini oʻrgatish boʻyicha ilgʻor tajribalarni ommalashtirish, maktabgacha yoshdagi bolalar uchun “Qiziqarli oʻzbek tili”, “Soʻz moʻʼjizasi” va “Oʻzbek tilining izohli lugʻatchasi” singari rasmli kitob — lugʻatlarni tuzish va chop etish. 3. Internet tarmogʻida maktabgacha taʼlim tizimi tarbiyalanuvchilari uchun bola nutqini oʻstirishga doir dasturiy, elektron oʻquv materiallari sonini koʻpaytirish. 2020 — 2022-yillar — Maktabgacha taʼlim vazirligi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi 6. Umumiy oʻrta taʼlim muassasalarida oʻzbek tilini oʻqitish tizimini tubdan takomillashtirish, oʻzbek tili boʻyicha mashgʻulot va dars soatlarini koʻpaytirish. 1. Umumiy oʻrta taʼlim tizimida oʻquvchilarning nutqiy koʻnikmalarini rivojlantiruvchi, oʻzbek tilining boy imkoniyatlarini oʻzlashtirish imkonini beruvchi zamonaviy oʻquv dasturlarini yaratish. 2. Taʼlim davlat tilida va boshqa tillarda olib boriladigan umumtaʼlim maktablarida oʻzbek tili dars soatlarini koʻpaytirish. 3. Oʻzbek tilini ona tili va davlat tili sifatida oʻqitishni takomillashtirish maqsadida koʻnikma va malaklarni rivojlantiruvchi zamonaviy oʻquv metodik ishlanmalarini ommalashtirish, oʻquvchilarning nutqiy koʻnikmalarini tizimli oshirib borish. 2020 — 2022-yillar — Xalq taʼlimi vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 7. Oʻzbek tili boʻyicha bilimlarni baholash tizimini takomillashtirish. 1. Oʻzbek tili boʻyicha bilimlarni baholashning amaldagi tizimini tanqidiy koʻrib chiqish. 2. Baholash tizimini yaratish boʻyicha xorijiy tajribani oʻrganish. 3. Xorijiy tajribalar asosida zamonaviy baholash tizimini joriy etish. 2021-yil sentyabr 2021-yil dekabr 2022-yil sentyabr — Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Fanlar akademiyasi, Xalq taʼlimi vazirligi, Davlat test markazi 8. Taʼlimning barcha bosqichlarida davlat tili oʻqitilishi hamda oʻzbek tili va adabiyotini yanada rivojlantirish borasidagi ilmiy, ilmiy-amaliy izlanishlar koʻlamini kengaytirish. 1. Taʼlimning barcha bosqichlarida oʻzbek tili oʻrganilishi koʻlamini yanada kengaytirish, davlat tiliga doir bilimlarni maktabgacha, umumiy oʻrta hamda oliy va oʻrta maxsus taʼlim tizimida bosqichma-bosqich shakllantirib borishga qaratilgan oʻquv dasturlarini ishlab chiqish. 2. Oliy taʼlim tizimida oʻzbek tili ilmiy maktablarining zamonaviy metodlarini oʻrganishni yoʻlga qoʻyish,tilning rivojlanish istiqbollari bilan bogʻliqilmiy muammolarni aniqlash, tadqiq etish, natijalarni ommalashtirish. 3. Umumbashariy madaniy merosga ulkan hissa qoʻshgan oʻzbek mumtoz adabiyoti namoyandalarining ijod namunalarini ilmiy tadqiq etish. 2021/2022 oʻquv yilidan 2020-yil oktyabr 2020 — 2022-yillar — Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi, Maktabgacha taʼlim vazirligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi, Fanlar akademiyasi, Oliy attestatsiya komissiyasi, manfaatdor vazirlik va idoralar 9. Oʻzbek tili oʻquv leksikografiya tarmogʻini rivojlantirish, yangi avlod oʻquv va atamalar lugʻatlarini yaratish, ularning elektron variantlarini ishga tushirish. 1. Oʻzbek tili oʻquv leksikografiyasi nazariyasini ishlab chiqish, uning ilmiy — lingvistik, lingvodidaktik, lingvopedagogik, psixolingvistik, sotsiolingvistik, pragmalingvistik asoslarini ishlab chiqish. 2. Oʻquv va atamalar lugʻatlarining yangi avlodini yaratish boʻyicha loyihalar tanlovini eʼlon qilish va gʻoliblarga grantlar ajratish. 3. Oʻzbek tilidagi mavjud lugʻatlar asosida uzluksiz taʼlimning barcha turlari uchun quyidagi oʻquv lugʻatlarini yaratish: koʻp jildli “Oʻzbek tilining izohli lugʻati”ning toʻldirilgan yangi nashri (kirill va lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosida); “Oʻzbek tilining imlo lugʻati” (kirill va lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosida); “Oʻzbek tili sinonimlari lugʻati”; “Oʻzbek tili sinonimlarining katta izohli lugʻati”; “Oʻzbek tili frazeologizmlarining katta izohli lugʻati”; “Oʻzbek tili omonimlari lugʻati”. Oʻzbek tiliga xorijiy tillardan oʻzlashtirilgan soʻzlar lugʻatini tuzish, uni davriy yangilab, toʻldirib borish bu borada filolog, folklorshunos, tarixchilar, yozuvchi va shoirlar, aniq va gumanitar yoʻnalishlarda faoliyat olib borayotgan olimlardan iborat ishchi guruhlarini shakllantirish. Quyidagi lugʻatlarni yaratish va nashr etish: “Xalqaro atama elementlarning izohli-illyustrativ lugʻati”; “Ijtimoiy-siyosiy atamalarning izohli lugʻati”; “Axborot texnologiyalari atamalarining izohli lugʻati”; “Tarix atamalarining izohli lugʻati”; “Yuridik atamalarning izohli lugʻati”; “Kimyo atamalarining izohli lugʻati”; “Kon-metallurg�ya sohasi atamalarining izohli lugʻati”. 2022-yil dekabr 2020 — 2022-yillar 2020 — 2022-yillar 2020-yil 2021-yil 2021-yil 2021-yil 2022-yil 2022-yil 2020 — 2022-yillar 2020-yil 2020-yil 2021-yil 2021-yil 2021-yil 2022-y�l 2022-yil 15 000 (Oʻzbek tilini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan) Fanlar akademiyasi, Innovatsion rivojlanish vazirligi, Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar ag?ntligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 10. Oʻzbek tilining oʻziga xos xususiyatlari toʻla hisobga olingan imlo va punktuatsiya qoidalari aks ettirilgan “Oʻzbek tili meʼyorlari” ilmiy-ommabop oʻquv qoʻllanmasini nashrga tayyorlash. 1. Mualliflar guruhini shakllantirish. 2. Qoʻllanma mundarijasini tuzish. 3. Mualliflar vazifalarini belgilash. 4. Qoʻllanmaning qoʻlyozma nusxasini tayyorlash. 5. Qoʻllanmani nashr etish. 2021-yil mart 2021-yil oktyabr 200 (Oʻzbek tilini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan) Fanlar akademiyasi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi 11. Davlat oliy taʼlim muassasalarining taʼlim boshqa tillarda olib boriladigan yoʻnalishlarida “Oʻzbek tilining sohada qoʻllanilishi” fanini oʻqitish tizimini yoʻlga qoʻyish. 1. Tegishli taʼlim yoʻnalishlari oʻquv rejalariga “Oʻzbek tilining sohada qoʻllanilishi” fanini kiritish. 2. Oʻquv fani dasturini oʻqitishning samarali metodikalariga asoslangan holda yaratish. 3. Dasturni ixtisosliklar mazmuniga moslashtirish. 4. Fanning oʻquv-uslubiy materiallarini yaratish va taʼlim jarayoniga joriy etish. 2020-yil oktyabr 2020-yil noyabr 2020-yil dekabr 2021-yil yanvar — Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 12. Oʻzbek tili va adabiyotini oʻqitishning zamonaviy metodikasini yaratish. 1. Oʻzbek tili va adabiyoti fanini oʻqitish metodikasini qayta koʻrib chiqish. 2. Davlat tilini oʻqitish boʻyicha xorijiy tajribalarni oʻrganish va tahlil qilish. 3. Xorijiy tajribalar asosida oʻzbek tili va adabiyoti fanini oʻqitishning zamonaviy metodikasini ishlab chiqish. 2020-yil noyabr 2021-yil mart 2021-yil iyul 500 (Oʻzbek tilini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan) Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi, Maktabgacha taʼlim vazirligi 13. Birlamchi moddiy va yozma manbalar asosida oʻzbek tilining koʻp ming yillik tarixiy rivojlanishini yoritib beruvchi ilmiy monografiyani nashrga tayyorlash. 1. Mualliflar guruhini shakllantirish. 2. Qoʻllanma mundarijasini tuzish. 3. Mualliflar vazifalarini belgilash. 4. Qoʻllanmani nashrga tayyorlash va chop etish. 2021-yil mart 2022-yil oktyabr 1 600 (Oʻzbek t�lini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan) Fanlar akademiyasi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi III. Davlat tilining sofligini saqlash, uni boyitib borish va aholining nutq madaniyatini oshirish 14. Oʻzbekiston teleradiokanallarining koʻrsatuv va eshittirishlari, ommaviy kino, konsert dasturlari, ommaviy axborot vositalarining audiovizual asarlarida suxandon — boshlovchilar va barcha qatnashchilarning oʻzbek adabiy tilida soʻzlashini taʼminlash. 1. Ommaviy axborot vositalarida oʻzbek tilining adabiy meʼyorlarini, yoshlar odob-axloqiga salbiy taʼsir qiladigan koʻrsatuvlarni nazorat qiluvchi badiiy kengashlarning namunaviy nizomini ishlab chiqish. 2. Namunaviy nizomni manfaatdor vazirlik va idoralar bilan belgilangan tartibda tasdiqlash. 3. Badiiy kengashlar faoliyatini yoʻlga qoʻyish. 2021-yil yanvar 2021-yil fevral 2021-yil mart — Milliy teleradiokompaniya, Milliy axborot agentligi, Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Madaniyat vazirligi, EOAVMA, Jurnalistlar ijodiy uyushmasi, manfaatdor vazirlik va idoralar 15. Koʻp jildli “Oʻzbekiston milliy qomusi”ni lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosida nashrga tayyorlash va chop etish. 1. Ishchi guruhi tuzish. 2. “Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi”ni qayta koʻrib chiqish. 3. Toʻplamni lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosida nashrga tayyorlash va chop etish. 2021-yil mart 2021-yil dekabr 2022-yildan boshlab 12 000 (Oʻzbek tilini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan) Fanlar akademiyasi, Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 16. Jadid namoyandalarining boy maʼnaviy merosi, hayoti va faoliyatini oʻrganishga oid ilmiy izlanishlarni ragʻbatlantirish. 1. Tegishli mavzularga doir loyihalar boʻyicha tanlov eʼlon qilish. 2. Tanlov natijalariga koʻra loyihalarni moliyalashtirish. 3. Dissertatsiyalar tayyorlash. 2020-2021-yillar 2021-2022-yillar 500 (Oʻzbek tilini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan) Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi, Fanlar akademiyasi, “Oʻzarxiv” agentligi 17. Yoshlar oʻrtasida nutq madaniyatini oshirishga qaratilgan tanlovlar oʻtkazish, jumladan, “Zulfiyaxonim qizlari”, “Mard oʻgʻlonlar” tanlovlari nomzodlariga davlat tilini bilishi shartini kiritish. 1. Tanlovlarning muntazam oʻtkazilishini nazarda tutuvchi normativ-huquqiy hujjat loyihasini ishlab chiqish. 2. Loyihani manfaatdor vazirlik va idoralar bilan belgilangan tartibda tasdiqlash. 3. Tanlovlarni yoshlar oʻrtasida ommalashtirish va oʻtkazish, ommaviy axborot vositalarida keng targʻib qilish. 2021-yil aprel 2021-yil may 2021-2022 yillar Alohida smetalar asosida ajratiladigan mablagʻlar hisobidan Yoshlar ishlari agentligi, Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Yozuvchilar uyushmasi, Milliy teleradiokompaniya 18. Savdo, ishlab chiqarish, maishiy xizmat koʻrsatish obyektlariga oʻzbekcha nom qoʻyishning normativ-huquqiy asosini shakllantirish. 1. Kompaniya, firma, brend hamda ishlab chiqarish, savdo obyektlari, mahsulotlarga nom qoʻyish (neyming) xizmatini tashkil qilish boʻ?icha Vazirlar Mahkamasining qarori loyihasini ishlab chiqish. 2. Qaror loyihasini manfaatdor vazirlik va idoralar bilan kelishish. 3. Qaror loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritish. 2020-yil noyabr 2020-yil dekabr 2021-yil yanvar — Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Adliya vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar IV. Davlat tilining zamonaviy axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalariga faol integratsiyalashuvini taʼminlash 19. Oʻzbek tiliga oid barcha ilmiy, nazariy va amaliy maʼlumotlarni oʻzida jamlagan elektron koʻrinishdagi oʻzbek tili milliy korpusni yaratish. 1. Milliy korpusni yaratish boʻyicha ishchi guruhini shakllantirish. 2. Milliy korpus yoʻnalishlari boʻyicha maʼlumotlar bazasini shakllantirish. 2020-yil dekabr 2022-yil dekabr 1000 (Oʻzbek tilini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan) Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Fanlar akademiyasi, Xalq taʼlimi vazirligi 20. Oʻzbek tilini Internet tarmogʻida ommalashtirish, unda munosib oʻrin egallashini taʼminlash, dasturiy mahsulotlarning oʻzbekcha ilovalarini yaratish, oʻzbek tilini oʻrgatuvchi kompyuter dasturlarini keng miqyosda amaliyotga tatbiq qilish. 1. Tilshunos hamda axborot texnologiyalari mutaxassislaridan iborat ishchi guruhi shakllantirish. 2. Til oʻqitish boʻyicha dasturiy mahsulotlar yaratish. 3. “Maktabgacha taʼlimda ona tili”, “Boshlangʻich taʼlimda ona tili”, “Ommabop ona tili”, “Umumiy oʻrta taʼlimda ona tili” kabi elektron oʻquv dasturlarini yaratish. 4. Bolalar va oʻsmirlar uchun kompyuter oʻyinlari asosida oʻzbek tilining elektron oʻquv dasturlarini ishlab chiqish. 5. Turli xil kompyuter oʻyinlari va “Qiziqarli grammatika” orqali oʻzbek tilining elektron oʻquv dasturlarini yaratish. 6. Davlat tilini oʻrgatish boʻyicha audio, video darslar hamda mobil ilovalar tayyorlash. 7. Dastur va mobil ilovalarni Internet jahon tarmogʻiga joylashtirish. 2020 — 2022-yillar Alohida smetalar asosida ajratiladigan mablagʻlar hisobidan Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Fanlar akademiyasi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi, Maktabgacha taʼlim vazirligi, “UNICON.UZ” DUK 21. Oʻzbek tilidagi matnlar tahririga moʻljallangan kompyuter dasturlarini yaratish. 1. Tilshunos hamda axborot texnologiyalari sohasi vakillari hamkorligida ishchi guruhini shakllantirish. 2. Oʻzbek tilidagi matnlar tahririga moʻljallangan kompyuter dasturiy mahsulotlarni yaratish. 2022-yil yanvar 2022-yil dekabr 1 000 (Oʻzbek tilini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan) Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Fanlar akademiyasi, “UNICON.UZ” DUK 22. Oʻzbek tilidan jahonning yetakchi xorijiy tillariga va xorijiy tillardan oʻzbek tiliga tarjima qiluvchi kompyuter dasturini yaratish. 1. Filolog va dasturchi-matematiklardan iborat ilmiy, ijodiy-texnik guruhni shakllantirish. 2. Har bir xorijiy til va oʻzbek tili tarjimasi bilan shugʻullanuvchi kichik ijodiy guruhlar tashkil qilish. 2020-yil dekabr 2021-yil yanvar 9 000 (Oʻzbek tilini rivojlantirish jamgʻarmasi �ablagʻlari hisobidan) Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi, Yozuvchilar uyushmasi 23. Davlat tilida yaratilgan dasturiy taʼminotlarni yagona sertifikatlash va standartlashtirish xizmatini joriy etish. 1. Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi tizimida davlat tilida yaratilgan dasturiy taʼminotlarning sifati va mazmunini koʻrib chiqib, muvofiqlik sertifikati beradigan alohida xizmat tashkil etish boʻyicha Vazirlar Mahkamasining qarori loyihasini ishlab chiqish. 2. Tegishli vazirlik va idoralar bilan kelishish. 3. Qaror loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritish. 2021-yil iyun 2021-yil avgust 2021-yil sentyabr — Axborot texnologiyalari va ommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar, “UNICON.UZ” DUK 24. Yetakchi xorijiy ijtimoiy tarmoqlar interfeyslarining tillari tarkibiga oʻzbek tilini qoʻshish masalasini oʻrganish. 1. Yetakchi xorijiy ijtimoiy tarmoqlar maʼmuriyatlari bilan muzokaralar olib borish. 2. Muzokaralar natijasi boʻyicha tahliliy maʼlumotnoma tayyorlash. 3. Tahliliy maʼlumotnomani Vazirlar Mahkamasiga koʻrib chiqish uchun kiritish. 2020-yil dekabr 2021-yil yanvar — Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Tashqi ishlar vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar V. Davlat tilining xalqaro miqyosdagi oʻrni va nufuzini oshirish, bu borada xorijiy hamkorlik aloqalarini rivojlantirish 25. Oʻzbek tilini xorijiy mamlakatlarda keng targʻib qilish, uni oʻrganish istagida boʻlgan chet ellik fuqarolarga koʻmaklashishga moʻljallangan oʻzbek tilini oʻrgatuvchi onlayn platforma tashkil qilish, uning axborot bazasini shakllantirish va muntazam boyitib borish. 1. Ishchi guruhi tashkil qilish. 2. Ilgʻor xorijiy tajribalarni oʻrganish va shu asosda oʻzbek tilini chet ellarda keng targʻib qilish konsepsiyasi loyihasini ishlab chiqish. 3. Oʻzbek tilini oʻrgatuvchi onlayn platforma ishlab chiqish. 4. Onlayn platformaning faoliyatini yoʻlga qoʻyish. 5. Onlayn platformani muntazam ravishda takomillashtirib borish. 2020-yil oktyabr 2020-yil noyabr 2020-yil dekabr 2021-yil oktyabr 2022-yildan boshlab 1 000 (Oʻzbek tilini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan) Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Tashqi ishlar vazirligi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish azirligi, Respublika Maʼnaviyat va maʼrifat markazi, Yoshlar ittifoqi 26. Xorijda istiqomat qilayotgan vatandoshlarning madaniy va til oʻzligini saqlab qolish, ularning oʻzbek madaniy anʼana va qadriyatlari ruhida tarbiya topishlariga koʻmaklashish. 1. Xorijda yashayotgan vatandoshlar haqida sayt yaratish. 2. Saytga zarur materiallarni muntazam joylashtirib borish. 3. Xorijda istiqomat qilayotgan vatandoshlar uchun “Oʻzbek tili”, “Lisoniy madaniyatshunoslik”, “Oʻzbek milliy qadriyatlari”, “Oʻzbek tilini oʻrganamiz” kabi ommabop risolalar yaratish. 2020-yil noyabr 2021-yil yanvar 2021-yil mart — 2022-yil dekabr — Tashqi ishlar vazirligi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Madaniyat vazirligi, Yozuvchilar uyushmasi, Millatlararo munosabatlar va xorijiy mamlakatlar bilan doʻstlik aloqalari qoʻmitasi, manfaatdor vazirlik va idoralar 27. Xorijiy oliy taʼlim muassasalarida oʻzbek tili markazlari faoliyatini yoʻlga qoʻyish. 1. Oʻzbek tili markazlarini ochish imkoniyatiga ega boʻlgan xorijiy oliy taʼlim muassasalarining roʻyxatini shakllantirish. 2. Oʻzbek tili markazlarida oʻzbek tilini oʻrgatuvchi kurslar faoliyatini yoʻlga qoʻyish. 2020-yil oktyabr 2022-yil yanvar — Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Tashqi ishlar vazirligi, Fanlar akademiyasi 28. Xorijda faoliyat koʻrsatayotgan oʻzbek tili oʻqituvchilari bilan muntazam aloqa oʻrnatish va oʻzaro tajriba almashishni yoʻlga qoʻyish. 1. Xorijiy universitetlardagi oʻzbek tili oʻqituvchilari roʻyxatini tuzish va ular bilan muntazam aloqa oʻrnatish. 2. Masofaviy taʼlim texnologiyalaridan foydalangan holda xorijiy universitetlardagi oʻzbek tili oʻqituvchilari uchun qisqa muddatli malaka oshirish kurslarini tashkil etish va metodik yordam koʻrsatish. 2020-yil dekabr 2021-2022-yillar — Tashqi ishlar vazirligi, “El-yurt umidi” jamgʻarmasi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi, Respublika Maʼnaviyat va maʼrifat markazi 29. Xorijiy oliy taʼlim muassasalarida faoliyat koʻrsatayotgan oʻzbek tili kurslarini zarur ilmiy, oʻquv-uslubiy adabiyotlar bilan taʼminlash tizimini joriy etish. 1. Oʻzbek tili kurslari faoliyat koʻrsatayotgan xorijiy universitetlar bilan hamkorlik qilish, ularni zarur ilmiy, oʻquv-metodik adabiyotlar bilan taʼminlash. 2. Oʻzbek tili kurslari oʻqituvchilari uchun zarur boʻladigan adabiyotlar roʻyxatini shakllantirish tizimini yoʻlga qoʻyish. 2020 — 2022-yillar — Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Tashqi ishlar vazirligi, Fanlar akademiyasi, manfaatdor vazirlik va idoralar 30. Xorijiy oʻzbek tili va adabiyoti boʻyicha ilmiy tadqiqot olib borayotgan olimlar, tadqiqotchilar, tarjimonlar bilan muntazam aloqa oʻrnatish, ilmiy hamkorlikni yoʻlga qoʻyish. 1. Xorijiy mamlakatlarda oʻzbek tili va adabiyoti boʻyicha ilmiy tadqiqot olib borayotgan olimlar bilan ilmiy aloqalarni yoʻlga qoʻyish. 2. Ularning ilmiy tadqiqotlari xulosa va natijalarini Oʻzbekiston ilmiy jamoatchiligiga maʼlum qilish. 3. Xorijiy mamlakatlarda oʻzbek tili va adabiyoti boʻyicha ilmiy tadqiqot olib borayotgan olimlar, tadqiqotchilar bilan suhbatlar, telekoʻrsatuvlar, ilmiy seminarlar tashkil etish. 2020 — 2022-yillar — Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Tashqi ishlar vazirligi, Fanlar akademiyasi, manfaatdor vazirlik va idoralar 31. Mamlakatimizning xorijdagi diplomatik vakolatxonalari huzurida “Oʻzbek tilining doʻstlari” klublarini koʻpaytirish. 1. “Oʻzbek tilining doʻstlari” klublarining nizomini ishlab chiqish. 2. Barcha diplomatik vakolatxonalarda “Oʻzbek tilining doʻstlari” klublarining sonini koʻpaytirish. 3. “Oʻzbek tilining doʻstlari” klublari uchun metodik qoʻllanmalar, oʻzbek tilini oʻrgatish boʻyicha darsliklar yaratish. 2020-yil oktyabr 2020 — 2022-yillar 2020-yil dekabr — Tashqi ishlar vazirligi,Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Fanlar akademiyasi, Millatlararo munosabatlar va xorijiy mamlakatlar bilan doʻstlik aloqalari qoʻmitasi 32. Fan va taʼlimdagi hamkorlikni kuchaytirish orqali chet ellik yoshlarning oʻzbek tiliga boʻlgan qiziqishini oshirish. 1. Oʻzbek tili va adabiyoti boʻyicha taʼlimning turli bosqichlarida Xalqaro fan olimpiadalarini oʻtkazishni yoʻlga qoʻyish. 2. Xorijlik yoshlarning oʻzbek tiliga boʻlgan qiziqishini oshirishga hissa qoʻshgan vatandoshlarimizni davlat mukofotlari bilan taqdirlash boʻyicha takliflar tayyorlash. 2022-yil mart 2020 — 2022-yillar — Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Tashqi ishlar vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 33. Xorijda oʻzbek tilining xalqaro nufuzi, jozibadorligi va imkoniyatlari haqida ilmiy anjumanlar, davra suhbatlari, muloqot va suhbatlar tashkil etish va ommaviy axborot vositalarida keng yoritish. 1. Xorijlik mutaxassislar, tarjimonlar, oʻzbek tili va adabiyoti ixlosmandlari bilan suhbatlar tashkil etish. 2. Xorijlik mutaxassislar, tarjimonlar, oʻzbek tili va adabiyoti ixlosmandlarining Oʻzbekistondagi OAVlarda muntazam ravishda chiqishlarini tashkil qilish. 2020 — 2022-yillar — Tashqi ishlar vazirligi, Fanlar akademiyasi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Milliy teleradiokompaniya 34. Turkiy tilli davlatlar bilan hamkorlik jarayonlarini rivojlantirish maqsadida oʻzbek tilining qardosh tillar bilan tarjima lugʻatlarini hamda ularning mobil ilovalarini yaratish. 1. Ishchi guruhini shakllantirish. 2. Lugʻatlarni va ularning mobil ilovalarini tayyorlash boʻyicha grant loyihalarini shakllantirish. 3. Ishlanmalarni Internet tarmogʻida targʻibot qilish. 2020-yil oktyabr 2021-yil yanvar 2021-2022-yillar 1 500 (Oʻzbek tilini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan) Fanlar akademiyasi, Innovatsion rivojlanish vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi VI. Mamlakatimizda istiqomat qiladigan barcha millat va elatlar tillarini rivojlantirish maqsadida keng va teng imkoniyatlar hamda ularga davlat tilini oʻrganish uchun qulay shart-sharoitlar yaratish 35. Boshqa millat vakillariga davlat tilini oʻrgatuvchi oʻquv-metodik qoʻllanmalar, koʻrgazmali materiallar yaratish. 1. Oʻquv-uslubiy qoʻllanmalar, koʻrgazmali materiallar yaratish boʻyicha sohaning tajribali mutaxassislaridan iborat ishchi guruhi tuzish. 2. Xorijiy tajribalarni oʻrganish. 3. Davlat tilini oʻqitish metodikasi asosida oʻquv-uslubiy qoʻllanma, koʻrgazmali materiallar yaratish. 2020-yil oktyabr 2021-yil mart 2021-2022-yillar 500 (Oʻzbek tilini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan) Fanlar akademiyasi, Maktabgacha taʼlim vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 36. Taʼlim boshqa tillarda olib boriladigan taʼlim muassasalarining oʻquvchilari uchun davlat teleradiokanallarida onatilini va boshqa fanlarni oʻrganishga bagʻishlangan koʻrsatuv, eshittirishlar tashkil qilish. 1. “Tilga eʼtibor”, “Ona tilida soʻzlashamiz”, “Notiqlik mahorati”, “Til – millat koʻzgusi”, “Kitob bilim manbai”, “Bilimli yoshlar – kelajak bunyodkori” kabi turkum koʻrsatuv va eshittirishlar tashkil qilish. 2. Taʼlimning barcha boʻgʻinlarida oʻzbek tilini oʻrgatish boʻlimlari, metodik birlashmalar va kafedralar faoliyatini muntazam yoritib borish. 2021-yil yanvardan boshlab muntazam 2021-yil sentyabr — Milliy teleradiokompaniya, Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Maktabgacha taʼlim vazirligi, Millatlararo munosabatlar va xorijiy mamlakatlar bilan doʻstlik aloqalari qoʻmitasi 37. Fuqarolarning ona tilida taʼlim olish imkoniyatini taʼminlash darajasini oshirish. 1. Ishchi guruhi tuzish. 2. Taʼlim boshqa tillarda olib boriladigan taʼlim muassasalarining tegishli oʻquv-qurollari va zarur adabiyotlar bilan taʼminlanganligi holatini oʻrganish boʻyicha chora-tadbirlar rejasini ishlab chiqish. 3. Ushbu sohadagi ishlarning holatini yaxshilash boʻyicha takliflar tayyorlash va Vazirlar Mahkamasiga kiritish. 2020-yil oktyabr 2020-yil noyabr 2020-yil dekabr — Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Millatlararo munosabatlar va xorijiy mamlakatlar bilan doʻstlik aloqalari qoʻmitasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, manfaatdor vazirlik va idoralar 38. Ommaviy axborot vositalari va davriy nashrlarda davlat tilini oʻrganishga bagʻishlangan turkum dastur va ruknlar tashkil qilish. 1. Turkum koʻrsatuv, eshittirish va maqolalar tashkil qilish. 2. Taʼlimning barcha boʻgʻinlarida oʻzbek tilini oʻrgatish boʻlimlari, metodik birlashmalar va kafedralar faoliyatini muntazam yoritib borish. 2021-yil yanvar 2021-yil sentyabr — Milliy teleradiokompaniya, Milliy axborot agentligi, Respublika Maʼnaviyat va maʼrifat markazi, Fanlar akademiyasi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Maktabgacha taʼlim vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 39. Audiovizual asarlar, badiiy filmlar, adabiyotlarni davlat tilidan boshqa tillarga tarjima qilish ishlarini keng yoʻlga qoʻyish. 1. Har bir yoʻnalish boʻyicha tarjima rejasini shakllantirish. 2. Tarjimonlar guruhini shakllantirish. 3. Tarjima ishlarini amalga oshirish. 4. Tarjimalarni ommalashtirish. 2022-yil yanvar 2022-yil mart 2022-yil aprel 2022-yildan boshlab Alohida smetalar asosida ajratiladigan mablagʻlar hisobidan Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Milliy teleradiokompaniya, manfaatdor vazirlik va idoralar 40. Qoraqalpogʻiston Respublikasida oʻzbek va qoraqalpoq tillariningdavlat tili sifatida muomalada boʻlishiga teng shart-sharoitlar yaratish. 1. Qoraqalpogʻiston Respublikasida davlat tili bilan bir qatorda, qoraqalpoq tilining rasmiy muomala sifatidagi oʻrniga alohida eʼtibor qaratish boʻyicha chora-tadbirlar rejasini ishlab chiqish. 2. Qoraqalpogʻiston Respublikasi hududida ikki tilning teng muomalada boʻlishini taʼminlash. 2021-yil yanvar Doimiy — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Adliya vazirligi

Izohlar:

1) normativ-huquqiy hujjatlar tegishli huquqiy munosabatlarni tartibga solish sohasi va predmetiga qarab qayta koʻrib chiqilishi yoki bir hujjatga birlashtirilishi mumkin;

2) 2020 — 2030-yillarda oʻzbek tilini rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish konsepsiyasi tegishli davrga moʻljallangan asosiy yoʻnalishlardan kelib chiqib, har ikki yilda Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadigan alohida “Yoʻl xarita”si orqali bosqichma-bosqich amalga oshirib boriladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 20-oktabrdagi PF-6084-son Farmoniga 3-ILOVA

2020 — 2030-yillarda oʻzbek tilini rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirishning

asosiy yoʻnalishlari

T/r Yoʻnalish Oʻlchov birligi 2020-y. 2023-y.* 2025-y.* 2027-y.* 2030-y.* Ijro uchun masʼullar Taʼlim tashkilotlarida davlat tilini oʻqitish tizimini yanada takomillashtirish, uning ilm-fa� tili sifatidagi nufuzini oshirish 1. Davlat maktabgacha taʼlim tizimida oʻzbek tilli guruhlar qamrovini kengaytirish foiz 68 70 72 75 80 Maktabgacha taʼlim vazirligi 2. Umumtaʼlim maktablarida oʻquv yillari uchun tayanch oʻquv rejalarida oʻzbek tili fanini oʻqitish koʻlamini oshirish hafta/soat 84 90 94 106 110 Xalq taʼlimi vazirligi Shundan, taʼlim oʻzbek tilida olib boriladigan maktablarda hafta/soat 57 60 62 62 62 Taʼlim boshqa tilda olib boriladigan maktablarda 27 30 32 44 48 3. Oliy taʼlim muassasalarida oʻzbek tili kafedralarini tashkil etish ta 58 114 120 130 140 Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 4. Oʻzbek tilini rivojlantirish yoʻnalishidagi ilmiy — tadqiqot izlanishlar miqdorini koʻpaytirish** ta 81 96 110 133 163 Fanlar akademiyasi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 5. Dialektologiya tadqiqotlarini kengaytirish ta 2 10 20 22 25 6. Boshqa millat vakillariga davlat tilini oʻrgatuvchi oʻquv-metodik qoʻllanmalar turini koʻpaytirish nomda 9 17 25 32 40 7. Jadid namoyandalarining boy maʼnaviy merosi, hayoti va faoliyatini oʻrganishga oid ilmiy izlanishlar sonini oshirish ta 7 11 15 19 23 Davlat tilining sofligini saqlash, uni boyitib borish va aholining nutq madaniyatini oshirish 8. Oʻzbek adabiy tilining yozma nutq meʼyori va qoidalarini oʻrganish uchun zarur shart-sharoitlar yaratish maqsadida qisqa muddatli oʻquv kurslari sonini bosqichma-bosqich oshirib borish** ta 12 14 16 18 20 Fanlar akademiyasi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi 9. Lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosida “Oʻzbekiston milliy qomusi” jildlarini nashr etish jild — 3 7 12 — 10. Oʻzbek tilining lugʻat boyligini oshiruvchi lingvistik, sohaviy-terminologik, izohli lugʻatlar yaratish ta 15 37 56 68 87 Shundan, lingvistik lugʻatlar nomda 2 14 22 27 34 sohaviy-terminologik lugʻatlar nomda 6 11 14 17 21 izohli lugʻatlar nomda 1 3 4 4 7 qardosh tillar bilan tarjima lugʻatlar nomda 3 5 9 11 15 yangi avlod oʻquv leksikografiya lugʻatlari nomda 3 4 7 9 10 11. Teleradiokanallar suxandon-boshlovchilarining oʻzbek adabiy tilidagi nutq madaniyati oshiruvchi qayta tayyorlov kurslarida oʻqitish tizimini joriy etish va qamrovini oshirib borish foiz 10 30 60 90 100 Milliy teleradiokompaniya, Elektron ommaviy axborot vositalari milliy assotsiatsiyasi Davlat tilining zamonaviy axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalariga faol integratsiyalashuvini taʼminlash 12. Davlat tilida sohaviy ish yuritish hujjatlarining yagona elektron namunalarini ishlab chiqish va ulardan foydal�nish uchun onlayn dasturlar ishlab chiqish ta 6 10 14 20 25 Axborot texnologiyalari va ommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Fanlar akademiyasi 13. Dasturiy mahsulotlarning oʻzbekcha ilovalarini yaratish ta 2 6 14 18 25 14. Oʻzbek tilidagi matnlar tahririga moʻljallangan dasturlar yaratish ta 1 3 5 8 10 15. Elektron lugʻat dasturlarini yaratish ta 6 8 14 18 20 16. Xorijliklar uchun oʻzbek tilini oʻrgatuvchi dasturlar yaratish ta 2 20 39 54 60 Davlat tilining xalqaro miqyosdagi oʻrni va nufuzini oshirish, bu borada xorijiy hamkorlik aloqalarini rivojlantirish 17. Xorijiy oliy taʼlim muassasalarida oʻzbek tilini oʻrgatuvchi markazlar sonini koʻpaytirish ta 17 25 34 42 60 Tashqi ishlar vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Fanlar akademiyasi 18. “Oʻzbek tilining doʻstlari” klublari sonini koʻpaytirish ta 15 22 30 34 40 19. Xorijiy oliy taʼlim muassasalarida oʻzbek tili kurslarini zarur ilmiy, oʻquv-uslubiy, badiiy adabiyotlar bilan taʼminlash nomda 250 300 350 400 450 20. Oʻzbek tili oʻrgatishga doir xorijiy oliy taʼlim muassasalaridagi ilmiy tadqiqotlar miqdorini oshirish ta 14 40 70 100 150

Izohlar:

* yaqin yillarga istiqbolli yoʻnalishlar

** yiliga ortishi hisobida