Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarining sifat va xavfsizlik koʻrsatkichlari xalqaro standartlarga muvofiqligini taʼminlashga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida (PF-5995-son)

18.05.2020

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining

Farmoni

Soʻnggi yillarda yer va suv resurslaridan samarali foydalanish, mahsulot ishlab chiqarish hajmini oshirish va eksport geografiyasini kengaytirish boʻyicha izchil islohotlar amalga oshirilmoqda.

2016 — 2019-yillar davomida yalpi qishloq xoʻjaligi mahsuloti hajmi — 171,2 foizga, jumladan meva-sabzavotchilik — 172,6 foizga, chorvachilik mahsulotlari — 170 foizga, oʻrmon va baliqchilik mahsulotlarini ishlab chiqarish — 177,5 foizga oshdi.

Meva-sabzavot mahsulotlarining eksport hajmi 1,4 mln tonnadan oshib, 2016-yilga nisbatan 1,5 barobarga oʻsishga erishildi.

Shu bilan birga, jahon bozorida mahsulotlarga qoʻyilgan sifat va xavfsizlik talablarining tobora kuchayib borishi, respublikamizda yetishtirilayotgan mahsulotlarning xalqaro bozorlardagi oʻrnini mustahkamlash uchun qoʻshimcha choralar koʻrishni talab qilmoqda.

Respublikada Organic va Global G.A.P. xalqaro standartlari talablariga muvofiq mahsulot ishlab chiqarish, tartibga solish va muvofiqlashtirish tizimlarini rivojlantirish, qishloq va oʻrmon xoʻjaligi mahsulotlarining sifat va xavfsizlik koʻrsatkichlarini yaxshilash, eksport geografiyasini kengaytirish, shuningdek, mamlakatimizning organik mahsulot ishlab chiqarish salohiyatidan toʻliq foydalanish imkoniyatini oshirish maqsadida:

1. Quyidagilar:

Oʻzbekiston Respublikasida organik qishloq xoʻjaligi va organik oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqarishni rivojlantirish konsepsiyasi (keyingi oʻrinlarda — Konsepsiya) 1-ilovaga muvofiq;

Oʻzbekiston Respublikasida organik qishloq xoʻjaligi va organik oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqarishni rivojlantirish konsepsiyasini amalga oshirish boʻyicha “Yoʻl xaritasi” 2-ilovaga muvofiq;

2020 — 2025-yillarda qishloq xoʻjaligi va oʻrmon fondi yerlarida bosqichma-bosqich organik ishlab chiqarishga oʻtishning prognoz koʻrsatkichlari 3-ilovaga muvofiq;

2020 — 2025-yillarda maqbul qishloq xoʻjaligi amaliyoti (Global G.A.P.) xalqaro standarti talablari boʻyicha sertifikatlanadigan yer maydonlarining asosiy eksportbop ekin turlari boʻyicha prognoz koʻrsatkichlari 4-ilovaga muvofiq;

Paxta-toʻqimachilik ishlab chiqarishi korxonalari va klasterlari tomonidan organik paxta xom ashyosi yetishtirish hamda organik toʻqimachilik mahsulotlarini ishlab chiqarishni tashkil etish boʻyicha amaliy chora-tadbirlar rejasi 5-ilovaga muvofiq;

Respublika hududlarida agroekoturizm jozibadorligini yanada oshirish uchun organik bozorlar va restoranlar tashkil etish boʻyicha chora-tadbirlar rejasi 6-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Belgilansinki:

a) Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi organik mahsulotlarni ishlab chiqarish va maqbul qishloq xoʻjaligi amaliyoti (Global G.A.P.) doirasidagi barcha manfaatdor tashkilotlar faoliyatini muvofiqlashtirish va tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi hisoblanadi;

b) Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligiga:

barcha manfaatdor vazirliklar, idoralar, hokimliklar, xoʻjalik yurituvchi subyektlar va tadbirkorlardan organik ishlab chiqarish va maqbul qishloq xoʻjaligi amaliyoti (Global G.A.P.) doirasidagi zaruriy maʼlumotlarni olish;

organik mahsulot va xom ashyolarni ishlab chiqarish, qayta ishlash, tashish, saqlash, sotish va sertifikatlash bilan shugʻullanuvchi xoʻjalik subyektlari faoliyatining ekvivalentligini baholash va avtorizatsiyalash tizimini yaratish huquqi beriladi.

3. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq organik qishloq xoʻjaligiga oʻtkazilgan yer uchastkalarida ekinlarni joylashtirish organik standart talablarini hisobga olgan holda ilmiy asoslangan almashlab ekish sxemalariga muvofiq amalga oshiriladi va ekinlarni joylashtirishda davlat aralashuviga yoʻl qoʻyilmaydi.

4. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi:

a) Sogʻliqni saqlash vazirligi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, “Oʻzbekoziqovqatxolding” xolding kompaniyasi, Fanlar akademiyasi bilan birgalikda 2020-yil 1-oktabrga qadar organik qishloq xoʻjaligi va ishlab chiqarish tizimlarini xalqaro standartlar asosida tashkil etish boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasining “Organik qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini yetishtirish toʻgʻrisida”gi qonuni loyihasini;

“Oʻzstandart” agentligi bilan birgalikda ikki oy muddatda organik qishloq xoʻjaligi va oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqarishni ixtiyoriy sertifikatlashdan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni Vazirlar Mahkamasiga kiritsin;

b) Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi bilan birgalikda Toshkent davlat agrar universitetida “Organik qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini yetishtirish, saqlash va qayta ishlash” yoʻnalishida mutaxassislar tayyorlash uchun oʻquv-uslubiy materiallarni ishlab chiqsin va 2021-2022 oʻquv yilidan boshlab ushbu yoʻnalishda talabalar qabul qilishni yoʻlga qoʻysin;

v) bir oy muddatda vazirlik tuzilmasida belgilangan shtatlar doirasida 4 ta shtat birligidan iborat organik ishlab chiqarish va maqbul qishloq xoʻjaligi amaliyotini rivojlantirish boshqarmasini tashkil etsin;

d) 2021-yil 1-yanvarga qadar qishloq xoʻjaligi yoʻnalishidagi ilmiy-tadqiqot institutlarida mavjud laboratoriyalarni zamonaviy yuqori texnologik asbob-uskunalar bilan jihozlasin va birlamchi organik urugʻ yetishtiruvchi xoʻjaliklar faoliyatini yoʻlga qoʻysin;

e) 2020-yil 31-dekabrga qadar Jahon bankining qishloq xoʻjaligini modernizatsiyalash va raqobatbardoshligini oshirish boʻyicha kredit mablagʻlari hisobidan “Qishloq xoʻjaligida standartlashtirish markazi” davlat unitar korxonasi qoshida Organic va Global G.A.P. xalqaro standartlari talablariga muvofiq kompleks sinov laboratoriyasi majmuasini tashkil etish choralarini koʻrsin.

5. Oʻzbekiston Respublikasi Innovatsion rivojlanish vazirligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi bilan birgalikda ikki oy muddatda organik mahsulotlarni yetishtirish (ishlab chiqish), qayta ishlash, saqlash va qadoqlashga hamda organik urugʻchilikni rivojlantirishga yoʻnaltirilgan besh yillik davlat ilmiy-texnik dasturlarni ishlab chiqsin va loyihalarni tanlovlar asosida shakllantirsin.

6. “Oʻzstandart” agentligi:

Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻsimliklar karantini davlat inspeksiyasi, “Oʻzbekoziqovqatxolding” xolding kompaniyasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi, Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi, Tashqi ishlar vazirligi bilan birgalikda bir oy muddatda Kodeks Alimentarius Komissiyasi standartlari talablariga muvofiq Yevropa Ittifoqi bilan savdo faoliyatini jadallashtirish boʻyicha 2020 — 2024-yillarga moʻljallangan chora-tadbirlar dasturlari rejasini ishlab chiqsin;

2020-yil 1-sentabrga qadar ISO 28000 Yetkazib berish zanjirida xavfsizlikni boshqarish tizimlari xalqaro standartlari seriyalarini qabul qilsin;

uch oy muddatda qishloq xoʻjaligi va oziq-ovqat mahsulotlarining qoʻshimcha qiymat zanjirini tashkil etishda ishtirok etuvchi barcha korxona va tashkilotlar faoliyatlarida bajariladigan jarayonlarni ISO 28000 “Yetkazib berish zanjirida xavfsizlikni boshqarish tizimlari” xalqaro standarti talablariga muvofiqligini baholashning belgilangan tartibda amalga oshirilishini taʼminlasin.

7. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻsimliklar karantini davlat inspeksiyasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi bilan birgalikda ikki oy muddatda organik mahsulotlarni zararsizlantirish boʻyicha xalqaro tajribada qoʻllanilayotgan usullar va vositalar roʻyxatini shakllantirsin hamda eksportga yoʻnaltirilayotgan organik mahsulotlarni zararsizlantirish ishlarining xalqaro talablarga muvofiq amalga oshirilishini taʼminlasin.

8. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda qonun hujjatlariga ushbu Farmondan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.

9. Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi va Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi bilan birgalikda ushbu Farmon mazmun-mohiyati hamda maqsad va vazifalarining ommaviy axborot vositalarida keng yoritilishini taʼminlasin.

10. Mazkur Farmonning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari Oʻ.I. Barnoyev zimmasiga yuklansin.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2020-yil 18-may,

PF-5995-son

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 18-maydagi PF-5995-son Farmoniga 1-ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasida organik qishloq xoʻjaligi va organik oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqarishni rivojlantirish

KONSEPSIYASI

Bugungi kunda, organik qishloq xoʻjaligi — jahon trendi hisoblanadi. 2019-yilda organik qishloq xoʻjaligi boʻyicha xalqaro bozorlardagi savdo aylanmasi 96,7 mlrd yevroni tashkil etib, 71,5 mln gektar maydonda 2,8 mln ishlab chiqaruvchi ushbu faoliyat turi bilan shugʻullangan.

Ekspertlarning baholashiga koʻra, dunyo organik mahsulotlari bozorida soʻnggi 5 yil davomida yiliga oʻrtacha 15 foizdan oʻsishga erishilib, 2022-yilda savdo aylanmasi 212 mlrd AQSH dollari (jahon qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi umumiy hajmining 20 foizi)ni tashkil etishi prognoz qilingan.

Organik qishloq xoʻjaligi tadqiqotlari instituti (FiBL) maʼlumotlariga koʻra, dunyoning 103 ta mamlakatida organik qishloq xoʻjaligi toʻgʻrisida qonun qabul qilingan boʻlib, 6 ta mamlakatda qonun ishlab chiqilmoqda.

Organik qishloq xoʻjaligi tadqiqotlari instituti (FiBL) va Organik qishloq xoʻjaligi harakati boʻyicha Xalqaro Federatsiyasi (IFOAM)ning Jahon organik qishloq xoʻjaligi statistikasi boʻyicha 2019-yildagi nashrida Oʻzbekiston Respublikasi meva yetishtirish boʻyicha qulay sharoitga ega boʻlgan dunyodagi 10 ta davlat qatoriga kiritilgan va respublikamiz organik meva ishlab chiqarish uchun qulay yer maydonlariga ega ekanligi qayd etilgan.

Respublikamizdagi “Sunny Fruit Production” MCHJ tomonidan 2017 — 2019-yillarda jami 1 848 tonna organik mayiz yetishtirilib, Rossiya Federatsiyasi, Fransiya, Germaniya, Gollandiya, Italiya va Gretsiya mamlakatlariga mayizning anʼanaviy turiga nisbatan 14,7 foizga yuqori narxlarda eksport qilingan va 4,1 barobar koʻproq sof foyda olingan.

Shu kabi, 2019-yilda AQSH bozorlarida 1 tonna organik paxta xom ashyosi anʼanaviy turiga nisbatan 155 dollardan 225 dollargacha yuqori narxlarda baholangan.

Mamlakatimiz qishloq xoʻjaligi tarixida ushbu amaliyot oʻz oʻrniga ega, yaʼni asrlar davomida shakllangan anʼanaviy sabzavotchilik va bogʻdorchilik madaniyati mahalliy oʻgʻitlardan foydalanishni koʻzda tutadigan biologik dehqonchilik tamoyillariga asoslangan. Bu genlarni modifikatsiya qilish texnologiyalarini qoʻllamasdan, ozuqaviy qiymati yuqori, oʻziga xos taʼm va isteʼmol xususiyatlariga ega boʻlgan organik (ekologik toza) meva va sabzavotlarni yetishtirish imkonini beradi.

Shuningdek, ayni vaqtda respublikamizda organik qishloq xoʻjaligini rivojlantirish uchun quyidagi qulay sharoitlar mavjud:

zaharli moddalar bilan zararlanmagan ekin maydonlari;

tomorqa xoʻjaliklarida yetishtirilgan organik mahsulotlarni eksport qilish natijasida aholi daromadini oshirish imkoniyati;

organik ishlab chiqarish boʻyicha agroklaster, logistika va kooperatsiya tizimlarini rivojlantirish natijasida aholi bandligini oshirish imkoniyati;

laboratoriyalar, nazorat va sertifikatlashtirish tizimlarini takomillashtirish hisobiga qishloq xoʻjaligi mahsulotlari sifatini tahlil qilish imkoniyati;

genetik modifikatsiyalangan organizmlar (GMO)dan holi mintaqalar.

Qulay sharoit va imkoniyatlar mavjudligiga qaramasdan, respublikamizda organik qishloq xoʻjaligini rivojlantirishga yetarli eʼtibor berilmayotganligi nafaqat atrof-muhitga, insonlar salomatligiga, yuqori sifatli mahsulotlarni ishlab chiqarishga, balki hududlarning eksport salohiyatini oshirish va geografiyasini kengaytirishga ham salbiy taʼsir koʻrsatmoqda.

Oʻzbekiston Respublikasida organik qishloq xoʻjaligi va organik oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqarishni rivojlantirish konsepsiyasi (keyingi oʻrinlarda — Konsepsiya):

organik mahsulotlarni rasmiy kafolatlash va ishlab chiqarish hajmini oshirish, ishlab chiqaruvchilarning xorijiy bozorlarga kirishini yengillashtirish va eksport geografiyasini kengaytirish;

qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishining investitsiyaviy jozibadorligini yaxshilash va yangi investitsiya loyihalarini amalga oshirish, qishloq aholisining bandligini oshirish;

sogʻlom ovqatlanish imkoniyatini mustahkamlash, qishloq xoʻjaligi va oziq-ovqat mahsulotlarining yuqori sifati hamda xavfsizligini oshirish, atrof-muhitga salbiy taʼsirlarni kamaytirish;

tuproq unumdorligini oshirish va degradatsiyasining oldini olish, ekotizimning biologik xilma-xilligini, ekologik barqarorlikni saqlab qolish, “daladan dasturxongacha” texnologik sxemasi boʻyicha sertifikatlashtirish va nazorat tizimlarini kuchaytirish;

ilmiy-tadqiqot ishlarini kengaytirish va malakali mutaxassislar tayyorlash ishlarini jadallashtirishga qaratilgan.

Konsepsiya quyidagi asosiy yoʻnalishlarni oʻz ichiga oladi:

1. Texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqish

Organik va organomineral oʻgʻitlarning xavfsizligi toʻgʻrisida umumiy texnik reglamentni ishlab chiqish.

Bolalar ovqatlarining xavfsizligi toʻgʻrisidagi maxsus texnik reglamentni ishlab chiqish.

Maxsus oziq-ovqat mahsulotlari, funksional parhez, davolash va parhez-profilaktika ovqatlari xavfsizligi toʻgʻrisidagi umumiy texnik reglamentni ishlab chiqishda organik mahsulotlarga qoʻyilgan talablarni inobatga olish.

Organik yer maydonlariga belgi va koʻrsatkichlar oʻrnatish shakli va tartibini joriy etish.

2. Sertifikatlashtirish, avtorizatsiya va akkreditatsiya tizimlarini shakllantirish

Organik ishlab chiqarish sohasidagi sertifikatlashtirish, avtorizatsiyalash va akkreditatsiyalashning milliy tizimlarini yaratish.

Organik mahsulot va xom ashyolarni ishlab chiqarish, qayta ishlash, tashish, saqlash, sotish va sertifikatlash bilan shugʻullanuvchi subyektlar faoliyati ekvivalentligi (teng qiymatliligi)ni baholash va avtorizatsiyalash.

Organik mahsulotlar uchun davlat savdo belgisi (logotipi)ni ishlab chiqish.

“Biosifat” markaziy laboratoriyasini hamda Akademik M. Mirzayev nomidagi Bogʻdorchilik, uzumchilik va vinochilik ilmiy tadqiqot instituti qoshidagi daraxt koʻchatlari va gul qalamchalari boʻyicha sinov laboratoriyasini Qishloq xoʻjaligida standartlashtirish markazi tarkibiga oʻtkazgan holda ushbu yoʻnalishdagi muvofiqlikni baholash idorasini tashkil etish.

3. Organik mahsulot va xom ashyolarni ishlab chiqarish uchun malakali kadrlarni tayyorlash va ularning malakalarini oshirish

Toshkent davlat agrar universitetida “Organik qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini yetishtirish, saqlash va qayta ishlash” yoʻnalishida mutaxassislar tayyorlash hamda Germaniya, AQSH, Fransiya, Isroil, Italiya, Turkiya kabi organik qishloq xoʻjaligi rivojlangan davlatlardan malakali mutaxassislarni jalb etish boʻyicha yetakchi oliy va ilmiy taʼlim muassasalari bilan hamkorlikni yoʻlga qoʻyish.

Toshkent davlat agrar universiteti hamda Qishloq xoʻjaligida bilim va innovatsiyalar milliy markazining tegishli ilmiy-tadqiqot institutlarini jalb qilgan holda Turkiyaning Egey universiteti va boshqa xorijiy ilmiy-tadqiqot va taʼlim muassasalari bilan organik qishloq xoʻjaligi mahsulotlari ishlab chiqarish va organik paxtachilik sohasida ilmiy-tadqiqotlar olib borish yuzasidan hamkorlik choralarini amalga oshirish.

Organik qishloq xoʻjaligini yuritish boʻyicha oʻquv va uslubiy materiallarni tayyorlash.

Organik ishlab chiqarishning maqsadi va istiqbollari toʻgʻrisidagi bilimlarni ommalashtirish ishlarini amalga oshirish.

Organik qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash masalalari boʻyicha fermer va dehqon xoʻjaliklari, tadbirkorlar va boshqa manfaatdorlar uchun oʻquv va maslahat xizmatlarini koʻrsatish.

“Qishloq xoʻjaligida standartlashtirish markazi” davlat unitar korxonasi tomonidan xoʻjalik yurituvchi subyektlarni organik ishlab chiqarishga oʻtkazish va sertifikatlashtirishga tayyorlash jarayonlarida ularning mutaxassislariga organik standart talablarini oʻrgatish va zarur hujjatlarni ishlab chiqish boʻyicha xoʻjalik shartnomalari asosida maslahat xizmatlarini koʻrsatish ishlarini tashkil etish.

“Qishloq xoʻjaligida standartlashtirish markazi” davlat unitar korxonasining organik qishloq xoʻjaligi va maqbul qishloq xoʻjaligi amaliyoti talablarini joriy qiluvchi mahsulot yetishtiruvchilar, eksport qiluvchilar uchun masalahat xizmatlari, xalqaro koʻrgazma, oʻquv seminarlari va treninglarni tashkil etish bilan bogʻliq xarajatlarni Oʻzbekiston Respublikasi Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi huzuridagi Eksportni ragʻbatlantirish agentligi mablagʻlari hisobidan qoplash choralarini koʻrish.

4. Mahalliy ishlab chiqaruvchilar uchun ichki bozorlarni rivojlantirish va eksport geografiyasini kengaytirish

Mahalliy organik mahsulotlarni sotish uchun salohiyatli eksport bozorlarida marketing tadqiqotlari oʻtkazish va ichki bozorlarni rivojlantirish.

Talab yuqori va istiqbolli organik qishloq xoʻjaligi va organik oziq-ovqat mahsulotlari turlarini aniqlash uchun organik mahsulotlar bozorlari konyunkturasini oʻrganish, yirik savdo tarmoqlarida organik mahsulotlarni qadoqlash va tamgʻalash turlarini tahlil qilish.

Organik mahsulot turlari boʻyicha ichki bozor hajmi va eksport salohiyatini aniqlash.

Salohiyatli investorlarni jalb qilish orqali Yevropa Ittifoqi mamlakatlari, Yaponiya, Janubiy Koreya va AQSH kabi davlatlarga organik mahsulotlarni eksport qilish uchun zarur infratuzilmaga ega boʻlgan klasterlar, kooperativ va logistika markazlarini tashkil etish.

Organik qishloq xoʻjaligi bilan aloqador subyektlarning sohaga tegishli respublika va xalqaro koʻrgazma va yarmarkalarda ishtirokini taʼminlash.

Organik mahsulotlarni isteʼmol qilish orqali aholining sogʻlom ovqatlanish madaniyatini shakllantirish va uni targʻib qilish boʻyicha tadbirlarni oʻtkazish. Bunda, aholining keng qatlamlari bilan birga manfaatdor vazirlik va idoralarning malakali mutaxassislari, meva-sabzavot klasterlari, oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqaruvchi korxonalar vakillarining ishtirokini taʼminlash.

Organik qishloq xoʻjaligi harakatlarining xalqaro federatsiyasi bilan aloqa oʻrnatish uchun organik tovar ishlab chiqaruvchilar uyushmasini tuzishga tashkiliy jihatdan koʻmaklashish.

Organik paxta xom ashyosini yetishtirish, toʻqimachilik mahsulotlarini tayyorlash va eksport qilish boʻyicha Hindiston, Xitoy, Janubiy Koreya, Turkiya, AQSH va Yaponiya kabi ushbu yoʻnalishlar rivojlangan mamlakatlar tajribalarini oʻrganish va oʻzaro hamkorlikni yoʻlga qoʻyish boʻyicha xalqaro tashkilotlar (FAO, GIZ, USAID, KOPIA, JICA va boshq.)ning texnik koʻmaklari doirasida oʻquv tanishuv safarlarini tashkil etish. Bunda, manfaatdor vazirlik va idoralarning malakali mutaxassislari bilan birgalikda organik paxta-toʻqimachilik klasterlarini tashkil etish imkoniyatiga ega tadbirkorlar va fermerlar ishtirok etishini taʼminlash.

Global organik toʻqimachilik standarti (Global Organic Textile Standard — GOTS) talablarini hamda xalqaro tajribani chuqur tahlil qilgan holda:

milliy standartlar ishlab chiqish va ular talablariga muvofiq eksportga yoʻnaltirilgan organik toʻqimachilik mahsulotlarini ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻyiladi;

eksport geografiyasini kengaytirish hamda toʻqimachilik sohasiga investitsiyalarni jalb qilish imkoniyatlarini oshirish boʻyicha kompleks chora-tadbirlar amalga oshiriladi;

Textile Exchange faoliyati oʻrganiladi va u bilan hamkorlik yoʻlga qoʻyiladi.

Turkiyaning EGEDENIZ TEKSTIL A.S bilan hamkorlikda organik toʻqimachilik mahsulotlarini ishlab chiqarish va eksport qilish choralarini koʻrish.

Aholi ixtiyoridagi sut mahsulotlarini qabul qilish, qayta ishlash va sotishni oʻz ichiga olgan kooperatsiya tashkil etish boʻyicha ilgʻor chet el tajribalarini oʻrganish va ushbu yoʻnalishda kooperativlar tashkil etish choralarini koʻrish.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Qashqadaryo, Samarqand, Surxondaryo va Navoiy viloyatlarining ixtisoslashgan tumanlarida tashabbuskorlar tomonidan aholi xonadonlarida organik kurka yetishtirish tajribasini yaratish va yetishtirilgan mahsulotlarni organik sertifikatlashtirib, eksportga yoʻnaltirish.

Respublikamizning kimyoviy ishlov berilmaydigan togʻ va togʻoldi mintaqalarida yetishtirilayotgan yongʻoq va boshqa danakli mevalar va rezavorlarni kooperatsiyalar orqali organik sertifikatlashtirish va eksportga yoʻnaltirish tadbirlarini tashkil etish.

5. Organik mahsulot va xom ashyolarni ishlab chiqarish doirasidagi ilmiy-tadqiqotlarni kengaytirish

Mintaqa va mahalliy darajalarda organik ishlab chiqarishni tashkil etish sharoitlari uchun qishloq xoʻjaligi yer turlarining yaroqliligini kompleks baholashdan oʻtkazish.

Kompleks baholash natijasida organik ishlab chiqarishni tashkil etish uchun hududlarning tuproq-iqlim sharoitlaridan kelib chiqib, viloyatlar va tabiiy-qishloq xoʻjaligi tumanlarining yaroqliligi boʻyicha xoʻjaliklar sonini aniqlash.

Organik ishlab chiqarishni taʼminlaydigan texnologik omillar va biologik vositalardan kompleks foydalanishga tayanadigan qishloq xoʻjaligi ekinlarini yetishtirish texnologiyalari, oʻsimliklarni himoya qilish, oʻgʻitlar va biopreparatlar qoʻllashning yaxlit tizimlari, tuproqlarga ishlov berish va almashlab ekish (dala va yem-xashak, sabzavot hamda kartoshka) usullarini ishlab chiqish.

Qishloq xoʻjaligi korxonalari, fermer va dehqon xoʻjaliklari hamda tomorqa yer egalarida organik ishlab chiqarishni tasarruf etishning asoslarini shakllantirish.

Klasterlar, fermer va dehqon xoʻjaliklari uchun organik standartlar va organik qishloq xoʻjaligining asosiy tamoyillari boʻyicha organik dehqonchilik tizimlariga bosqichma-bosqich oʻtish usullarini ishlab chiqish.

Organik chorvachilik mahsulotlarini ishlab chiqarishni tashkil etishning ilmiy asoslarini ishlab chiqish.

Organik mahsulotlar bozorlarini samarali shakllantirish, ularni sertifikatlashtirish va tamgʻalash boʻyicha ilmiy asoslangan takliflarni ishlab chiqish.

Organik paxtachilik va organik toʻqimachilik sohasining ilmiy asoslarini rivojlantirish.

Organik urugʻchilikni tashkil etish boʻyicha ilmiy-tadqiqot ishlarini kengaytirish va jadallashtirish.

Organik ishlab chiqarishga asoslangan oʻsimlikshunoslik va chorvachilik sohasidagi fermerlar, dehqonlar va boshqa kichik tadbirkorlik subyektlarini oʻqitish uchun amaliy namoyish maydonchalarini yaratish.

6. Organik ishlab chiqarish doirasidagi hisob-kitoblar va hisobotlar

Organik mahsulot va xom ashyolarni ishlab chiqaruvchilar reyestrlari toʻgʻrisidagi nizomni ishlab chiqish va tasdiqlash.

Organik mahsulotlarni ishlab chiqarishni va sotishni amalga oshiruvchi shaxslar toʻgʻrisidagi rasmiy maʼlumotlarni chop etish va organik mahsulot (xom ashyo)larni ishlab chiqaruvchilar reyestrini yuritish.

Organik qishloq xoʻjaligi va organik oziq-ovqat mahsulotlarini ishlab chiqarish, ichki va tashqi bozorlarga sotish toʻgʻrisidagi davlat statistika hisobotini taqdim etish usullarini ishlab chiqish.

Organik qishloq xoʻjaligi va organik oziq-ovqat mahsulotlarini ishlab chiqarish, ichki va tashqi bozorlarga sotish toʻgʻrisidagi mavjud maʼlumotlarni chop etish.

Organik qishloq xoʻjaligi va organik oziq-ovqat mahsulotlarini ishlab chiqarish, ichki va tashqi bozorlarga sotish toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni shakllantirish maqsadida amaldagi davlat statistika hisoboti shakllarini takomillashtirish, zarur hollarda yangi hisobot shaklini ishlab chiqish va joriy etish.

7. Organik ishlab chiqarish tizimlarini xalqaro tizimlarga integratsiyalashtirish

Organik qishloq xoʻjaligi doirasidagi sertifikatlashtirish idoralarini xalqaro akkreditatsiyadan oʻtkazish.

Markaziy Osiyo va MDH mamlakatlari organik qishloq xoʻjaligi mahsulotlari ishlab chiqaruvchilarining IFOAMda ishtirokini, Markaziy Osiyo va global darajada organik qishloq xoʻjaligini rivojlantirish boʻyicha tajriba almashishini tashkil etish.

Xalqaro organik forumlarda (ilmiy-tadqiqot masalalari yoki sertifikatlashtirish boʻyicha) ishtirok etish.

Organik qishloq xoʻjaligi boʻyicha xalqaro anjuman tashkil etish.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 18-maydagi PF-5995-son Farmoniga 2-ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasida organik qishloq xoʻjaligi va organik oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqarishni rivojlantirish konsepsiyasini amalga oshirish boʻyicha

“YOʻL XARITASI”

T/rChora-tadbirlarAmalga oshirish mexanizmiIjro muddatiMasʼul ijrochilarI. Texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarni ishlab chiqish1.Organik va organik-mineral oʻgʻitlarning xavfsizligi toʻgʻrisida umumiy texnik reglamentni ishlab chiqish.Normativ-huquqiy hujjat loyihasi2020-yil 1-sentabrEkologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, “Oʻzagrokimyohimoya” AJ, Qishloq xoʻjaligi vazirligi,Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi,Sogʻliqni saqlash vazirligi,“Oʻzstandart” agentligi2.Bolalar ovqatlarining xavfsizligi toʻgʻrisida maxsus texnik reglamentni ishlab chiqish.Normativ-huquqiy hujjat loyihasi2021-yil 15-fevralSogʻliqni saqlash vazirligi,“Oʻzstandart” agentligi“Oʻzbekoziqovqatxolding” XK,Qishloq xoʻjaligi vazirligi3.Maxsus oziq-ovqat mahsulotlari, funksional parhez, davolash va parhez-profilaktika ovqatlari xavfsizligi toʻgʻrisidagi umumiy texnik reglamentni ishlab chiqishda organik mahsulotlarga qoʻyilgan talablarni inobatga olish.Tashkiliy chora-tadbirlar2020-yil 1-dekabrSogʻliqni saqlash vazirligi,“Oʻzstandart” agentligi,“Oʻzbekoziqovqatxolding” XK4.Organik yer maydonlariga belgi va koʻrsatkichlar oʻrnatish shakli va tartibini joriy etish.Normativ-huquqiy hujjat loyihasi2020-yil 1-dekabrQishloq xoʻjaligi vazirligi,“Oʻztoʻqimachiliksanoat” uyushmasi,Oʻzbekiston fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashiII. Sertifikatlashtirish, avtorizatsiya va akkreditatsiya tizimlarini shakllantirish5.Organik ishlab chiqarish sohasida avtorizatsiya, akkreditatsiya va sertifikatlashtirishning milliy tizimlarini yaratish.Tashkiliy chora-tadbirlar2021-yil 1-mart“Oʻzstandart” agentligi,Qishloq xoʻjaligi vazirligi,Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi,Oʻsimliklar karantini davlat inspeksiyasi6.Organik mahsulot va xom ashyolarni ishlab chiqarish, qayta ishlash, tashish, saqlash, sotish va sertifikatlash bilan shugʻullanuvchi xoʻjalik subyektlari faoliyatining ekvivalentligini baholash va avtorizatsiyalash tizimini yaratish.Tashkiliy chora-tadbirlar2021-yil 1-mart Qishloq xoʻjaligi vazirligi,Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi,Oʻsimliklar karantini davlat inspeksiyasi, “Oʻzstandart” agentligi7.Organik mahsulotlar uchun davlat savdo belgisi (logotip)ni ishlab chiqish.Tashkiliy chora-tadbirlar2020-yil 1-oktabrQishloq xoʻjaligi vazirligi,Investitsiya va tashqi savdo vazirligi,Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi,“Oʻzbekoziqovqatxolding” XK, “Oʻzstandart” agentligi8.“Biosifat” markaziy laboratoriyasini hamda Akademik M.Mirzayev nomidagi bogʻdorchilik, uzumchilik va vinochilik ilmiy-tadqiqot instituti qoshidagi Daraxt koʻchatlari va gul qalamchalari boʻyicha sinov laboratoriyasini Qishloq xoʻjaligida standartlashtirish markazi tarkibiga oʻtkazgan holda ushbu yoʻnalishdagi muvofiqlikni baholash idorasini tashkil etish.Tashkiliy chora-tadbirlar2020-yil 1-avgustQishloq xoʻjaligi vazirligi,“Oʻzagrokimyohimoya” AJ,“Oʻzstandart” agentligiIII. Organik mahsulotlar va xom ashyolarni ishlab chiqarish uchun malakali kadrlarni tayyorlash va ularning malakalarini oshirish9.Toshkent davlat agrar universitetida “Organik qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini yetishtirish, saqlash va qayta ishlash” yoʻnalishida mutaxassislar tayyorlash hamda Germaniya, Amerika, Fransiya, Isroil, Italiya, Turkiya kabi organik qishloq xoʻjaligi rivojlangan davlatlardan malakali mutaxassislarni jalb etish boʻyicha yetakchi oliy va ilmiy taʼlim muassasalari bilan hamkorlikni yoʻlga qoʻyish.Tashkiliy chora-tadbirlar2020-yil 1-oktabrQishloq xoʻjaligi vazirligi,Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi10.Toshkent Davlat agrar universiteti hamda Oʻzbekiston Qishloq xoʻjaligi va oziq-ovqat taʼminoti ilmiy-ishlab chiqarish markazining tegishli ilmiy-tadqiqot institutlarini jalb qilgan holda Turkiyaning Egey universiteti va boshqa xorijiy ilmiy-tadqiqot va taʼlim muassasalari bilan organik qishloq xoʻjaligi mahsulotlari ishlab chiqarish va organik paxtachilik sohasida ilmiy-tadqiqotlar olib borish yuzasidan hamkorlik choralarni amalga oshirish.Kompleks chora-tadbirlar2021-yil 1-martQishloq xoʻjaligi vazirligi,Innovatsion rivojlanish vazirligi11.Organik qishloq xoʻjaligini yuritish boʻyicha oʻquv va uslubiy materiallarni tayyorlash.Kompleks chora-tadbirlar2020-yil 1-avgustQishlo xoʻjaligi vazirligi,Innovatsion rivojlanish vazirligi12.Organik ishlab chiqarishning maqsadi va istiqbollari toʻgʻrisidagi bilimlarni ommalashtirish ishlarini amalga oshirish.Tashkiliy chora-tadbirlar2020-yil 1-oktabr Qishloq xoʻjaligi vazirligi,Innovatsion rivojlanish vazirligi13.Organik qishloq xoʻjaligi va organik oziq-ovqat mahsulotlarini ishlab chiqarish va qayta ishlash masalalari boʻyicha fermer va dehqon xoʻjaliklari, tadbirkorlar va boshqa manfaatdorlar uchun oʻquv va maslahat xizmatlarini koʻrsatish.Tashkiliy chora-tadbirlar2020-yil 1-avgustQishloq xoʻjaligi vazirligi14.“Qishloq xoʻjaligida standartlashtirish markazi” DUK tomonidan xoʻjalik yurituvchi subyektlarni organik ishlab chiqarishga oʻtkazish va sertifikatlashtirishga tayyorlash jarayonlarida qishloq xoʻjaligi korxonalari mutaxassislariga organik standart talablarini oʻrgatish va zaruriy hujjatlarni ishlab chiqish boʻyicha xoʻjalik shartnomalari asosida maslahat xizmatlarini koʻrsatish ishlarini tashkil etish.Tashkiliy chora-tadbirlar2020-yil 1-avgustQishloq xoʻjaligi vazirligi,Oʻzbekiston fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari,“Oʻzbekoziqovqatxolding” XK,Yongʻoq yetishtiruvchilar va eksportyorlar uyushmasi15.“Qishloq xoʻjaligida standartlashtirish markazi” DUKning organik qishloq xoʻjaligi va maqbul qishloq xoʻjaligi amaliyoti talablarini joriy qiluvchi fermer xoʻjaliklari, eksportyor tashkilotlar va boshqa qishloq xoʻjalik korxonalari uchun masalahat xizmatlari, xalqaro koʻrgazma, oʻquv seminarlar va treninglarni tashkil etish bilan bogʻliq xarajatlarini Oʻzbekiston Respublikasi Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi huzuridagi Eksportni ragʻbatlantirish agentligi mablagʻlari hisobidan qoplash boʻyicha takliflarni ishlab chiqish.Kompleks chora-tadbirlar2020-yil1-dekabr Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi, Oʻzbekiston fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari, “Oʻzbekoziqovqatxolding” XK, Yongʻoq yetishtiruvchilar va eksportyorlar uyushmasiIV. Milliy ishlab chiqaruvchilar uchun ichki bozorni rivojlantirish va eksport geografiyasini kengaytirish16.Milliy organik mahsulotlarni realizatsiya qilish uchun salohiyatli eksport bozorlarini aniqlash boʻyicha marketing tadqiqotlari oʻtkazishni taʼminlash va ichki bozorlarni rivojlantirish.Kompleks chora-tadbirlar2020-yil 1-avgustInvestitsiyalar va tashqi savdo vazirligi,Qishloq xoʻjaligi vazirligi,“Oʻzbekoziqovqatxolding” XK17.Talab yuqori va istiqbolli organik qishloq xoʻjaligi va organik oziq-ovqat mahsulotlari turlarini aniqlash uchun organik mahsulotlar bozorlari konyunkturasini oʻrganish hamda yirik savdo tarmoqlarida organik mahsulotlarni qadoqlash va tamgʻ??ash turlarini tahlil qilish.Kompleks chora-tadbirlar2020-yil 1-sentabrInvestitsiyalar va tashqi savdo vazirligi,Qishloq xoʻjaligi vazirligi,“Oʻzbekoziqovqatxolding” XK, “Oʻzstandart” agentligi18.Organik mahsulotlar boʻyicha ichki bozor hajmi va ularning eksport salohiyatini aniqlash.Kompleks chora-tadbirlar2020-yil 1-dekabrInvestitsiyalar va tashqi savdo vazirligi,“Oʻzbekoziqovqatxolding” XK,Qishloq xoʻjaligi vazirligi,19.Salohiyatli investorlarni jalb qilish orqali Yevropa Ittifoqi mamlakatlari, Yaponiya, Janubiy Koreya va AQSH kabi davlatlar bozorlariga organik mahsulotlarni eksport qilish uchun zaruriy infratuzilmalarga ega boʻlgan agroklasterlar, kooperativlar va logistika markazlarini tashkil etish.Normativ-huquqiy hujjat loyihasi2021-yil 1-aprelQishloq xoʻjaligi vazirligi,Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi,Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi,Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi20.Organik qishloq xoʻjaligi bilan aloqador xoʻjalik yuritish subyektlarining sohaga tegishli respublika va xalqaro koʻrgazma va yarmarkalarda ishtirok etishini taʼminlash.Tashkiliy chora-tadbirlar2021-yil 1-aprelInvestitsiyalar va tashqi savdo vazirligi huzuridagi Eksportni ragʻbatlantirish agentligi,Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi21.Organik (ekologik toza) mahsulotlarni isteʼmol qilish orqali aholining sogʻlom ovqatlanish anʼanasini shakllantirish va uni targʻib qilish boʻyicha tadbirlarni oʻtkazish. Bunda, aholining keng qatlamlari bilan birga manfaatdor vazirlik va idoralarning masʼul mutaxassislari, meva-sabzavot klasterlari, oziq-ovqat ishlab chiqarish korxonalari vakillarining ishtirok etishini taʼminlash.Tashkiliy chora-tadbirlarDoimiy Sogʻliqni saqlash vazirligi, Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi,Qishloq xoʻjaligi vazirligi22.Organik qishloq xoʻjaligi harakatlarining xalqaro federatsiyasi bilan aloqa oʻrnatish uchun organik tovar ishlab chiqaruvchilar uyushmasini tuzishga tashkiliy jihatdan koʻmaklashish.Normativ-huquqiy hujjat loyihasi2021-yil 1-dekabrQishloq xoʻjaligi vazirligi,Oʻzbekiston fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashi23.Organik paxta xom ashyosini yetishtirish, toʻqimachilik mahsulotlarini tayyorlash va eksport qilish boʻyicha Hindiston, Xitoy, Turkiya va AQSH kabi u??? yoʻnalish rivojlangan mamlakatlar tajribalarini oʻrganish va oʻzaro hamkorlikni yoʻlga qoʻyish boʻyicha xalqaro tashkilotlar (FAO, GIZ, USAID va shu kabilar)ning texnik koʻmaklari doirasida oʻquv tanishuv safarlarini tashkil etish.Bunda, manfaatdor vazirlik va idoralarning masʼul mutaxassislari bilan birga organik paxta-toʻqimachilik klasterlarini tashkil etish imkoniyatiga ega tadbirkorlar va fermerlar ishtirok etishini taʼminlash.Tashkiliy chora-tadbirlar2021-yil (Hindiston, Turkiya), 2022-yil (Xitoy, AQSH)Qishloq xoʻjaligi vazirligi, “Oʻztoʻqimachiliksanoat” uyushmasi24.Global organik toʻqimachilik standarti (Global Organic Textile Standard — GOTS) talablarini hamda xalqaro tajribani chuqur tahlil qilgan holda:milliy standartlar ishlab chiqish va ular talablariga muvofiq eksportga yoʻnaltirilgan organik toʻqimachilik mahsulotlarini ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻyish;eksport geografiyasini kengaytirish hamda toʻqimachilik sohasiga investitsiyalarni jalb qilish imkoniyatlarini oshirish boʻyicha kompleks chora-tadbirlarni amalga oshirish;Textile Exchange faoliyati oʻrganish va u bilan hamkorlikni yoʻlga qoʻyish.Normativ-huquqiy hujjat loyihasi2021-yil 1-fevral“Oʻztoʻqimachiliksanoat” uyushmasi,Qishloq xoʻjaligi vazirligi, “Oʻzstandart” agentligi, Oʻzbekiston fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashi,Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari25.Turkiyaning EGEDENIZ TEKSTIL A.S bilan hamkorlikda organik toʻqimachilik mahsulotlarini ishlab chiqarish va eksport qilish choralarini koʻrish.Tashkiliy chora-tadbirlar2020-yil 1-dekabr“Oʻztoʻqimachiliksanoat” uyushmasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi26.Aholi ixtiyoridagi sut mahsulotlarini qabul qilish, qayta ishlash va realizatsiya qilishni ichiga olgan kooperatsiya tashkil etish boʻyicha ilgʻor chet el tajribalarini oʻrganish va ushbu yoʻnalishda kooperativlar tashkil etish choralarini koʻrish.Tashkiliy chora-tadbirlar2021-yil1-martVeterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi,Oʻzbekiston fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi27.Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Navoiy, Qashqadaryo, Samarqand va Surxondaryo viloyatlarining tumanlarida tashabbuskorlar tomonidan aholi xonadonlarida organik kurka yetishtirish tajribasini yaratish va yetishtirilgan mahsulotlarni organik sertifikatlashtirib, eksportga yoʻnaltirish.Kompleks chora-tadbirlar2021-yil 1-martQoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari,Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi,Oʻzbekiston fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashi,Qishloq xoʻjaligi vazirligi28.Respublikamizning kimyoviy ishlov berilmaydigan togʻ va togʻoldi mintaqalarida yetishtirilayotgan yongʻoq va boshqa danakli mevalar va rezavorlarni kooperatsiyalar orqali organik sertifikatlashtirish va eksportga yoʻnaltirish tadbirlarini tashkil etish.Kompleks chora-tadbirlar2020-yil 1-noyabrOʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi,Yongʻoq yetishtiruvchilar va eksportyorlar uyushmasiV. Organik mahsulotlar va xom ashyolarni ishlab chiqarish doirasidagi ilmiy-tadqiqotlarni kengaytirish29.Mintaqa va mahalliy darajalarda organik ishlab chiqarishni tashkil etish sharoitlari uchun qishloq xoʻjaligi yer turlarining yaroqliligini kompleks baholashdan oʻtkazish.Tashkiliy chora-tadbirlar2021-yil 1-mart Davergeodezkadastr qoʻmitasi,Qishloq xoʻjaligi vazirligi,Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi30.Kompleks baholash natijasida organik ishlab chiqarishni tashkil etish uchun hududlarning tuproq-iqlim sharoitlaridan kelib chiqib, viloyatlar va tabiiy-qishloq xoʻjalik tumanlarining yaroqliligi boʻyicha xoʻjaliklar sonini aniqlash.Tashkiliy chora-tadbirlar2021-yil 1-dekabrQoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari,Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi31.Organik ishlab chiqarishni taʼminlaydigan texnologik omillar va biologik vositalardan kompleks foydalanishga tayanadigan qishloq xoʻjaligi ekinlarini yetishtirish texnologiyalari, oʻsimliklarni himoya qilish, oʻgʻitlar va biopreparatlarni qoʻllashning yaxlit tizimlari, tuproqlarga ishlov berish va almashlab ekish (dala va yem-xashak, sabzavot va kartoshka) usullarini ishlab chiqish.Ilmiy-uslubiy chora-tadbirlar2021-yil 1-martQishloq xoʻjaligi vazirligi,Innovatsion rivojlanish vazirligi32.Qishloq xoʻjaligi korxonalari, fermer, dehqon va xususiy tomorqa xoʻjaliklarida organik ishlab chiqarishni tashkil etishning asoslarini shakllantirish.Ilmiy-uslubiy chora-tadbirlar2021-yil 1-dekabrQishloq xoʻjaligi vazirligi,Innovatsion rivojlanish vazirligi33.Klasterlar, fermer va dehqon xoʻjaliklari uchun organik standartlar va organik qishloq xoʻjaligining asosiy tamoyillari boʻyicha organik dehqonchilik tizimlariga bosqichma-bosqich oʻtish usullarini ishlab chiqish.Ilmiy-uslubiy chora-tadbirlar2022-yil 1-fevralQishloq xoʻjaligi vazirligi,Innovatsion rivojlanish vazirligi34.Organik chorvachilik mahsulotlarini ishlab chiqarishni tashkil etishning ilmiy asoslarini ishlab chiqish.Ilmiy-uslubiy chora-tadbirlar2022-yil 1-fevralQishloq xoʻjaligi vazirligi,Innovatsion rivojlanish vazirligi35.Organik mahsulotlar bozorlarini samarali shakllantirish, ularni sertifikatlashtirish va tamgʻalash boʻyicha ilmiy asoslangan takliflarni ishlab chiqish.Ilmiy-uslubiy chora-tadbirlar2021-yil 1-fevralQishloq xoʻjaligi vazirligi,Innovatsion rivojlanish vazirligi36.Organik paxtachilik va organik toʻqimachilik sohasining ilmiy asoslarini rivojlantirish.Ilmiy-uslubiy chora-tadbirlar2020 — 2022-yillar Qishloq xoʻjaligi vazirligi,“Oʻztoʻqimachiliksanoat” uyushmasi37.Organik urugʻchilikni tashkil etish boʻyicha ilmiy-tadqiqot ishlarini kengaytirish va jadallashtirish.Ilmiy-uslubiy chora-tadbirlar2020 — 2024-yillarQishloq xoʻjaligi vazirligi38.Organik ishlab chiqarishga asoslangan oʻsimlikshunoslik va chorvachilik sohasidagi fermerlar, dehqonlar va boshqa kichik tadbirkorlik subyektlarini oʻqitish uchun amaliy namoyish maydonchalarini yaratish.Tashkiliy chora-tadbirlar2020 — 2022-yillarQishloq xoʻjaligi vazirligi,Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi,Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Innovatsion rivojlanish vazirligiVI. Organik ishlab chiqarish doirasidagi hisob va hisobotlar39.Organik mahsulotlar va xom ashyolarni ishlab chiqaruvchilar reyestrlari toʻgʻrisidagi nizomni ishlab chiqish va tasdiqlash.Normativ-huquqiy hujjat loyihasi2020-yil 1-sentabrQishloq xoʻjaligi vazirligi,Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi,Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi,“Oʻzbekoziqovqatxolding” XK40.Organik mahsulotlarni ishlab chiqarishni va realizatsiya qilishni amalga oshiruvchi shaxslar toʻgʻrisidagi rasmiy maʼlumotlarni chop etish va organik mahsulot (xom ashyo)larni ishlab chiqaruvchilar reyestrini yuritish.Tashkiliy chora-tadbirlar2021-yil 1-fevralQishloq xoʻjaligi vazirligi,Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi,Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi,“Oʻzbekoziqovqatxolding” XK41.Organik qishloq xoʻjaligi va organik oziq-ovqat mahsulotlarini ishlab chiqarish, eksport va realizatsiya qilish toʻgʻrisidagi davlat statistika hisobotini taqdim etish usullarini ishlab chiqish.Tashkiliy chora-tadbirlar2021-yil 1-aprelDavlat statistika qoʻmitasi,Qishloq xoʻjaligi vazirligi,Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi,Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi,“Oʻzbekoziqovqatxolding” XK42.Organik qishloq xoʻjaligi va organik oziq-ovqat mahsulotlarini ishlab chiqarish, eksport va realizatsiya qilish toʻgʻrisidagi mavjud maʼlumotlarni chop etish.Tashkiliy chora-tadbirlar2020-yildan boshlab har yili iyul oyidaMilliy statistika qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Oʻrmon xoʻjaligi agentligi, Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish qoʻmitasi43.Organik qishloq xoʻjaligi va organik oziq-ovqat mahsulotlarini ishlab chiqarish, eksport va realizatsiya qilish toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni shakllantirish maqsadida amaldagi davlat statistika hisoboti shakllarini takomillashtirish, zarur hollarda yangi hisobot shaklini ishlab chiqish va joriy etish.Tashkiliy chora-tadbirlar2020-yil dekabrDavlat statistika qoʻmitasi,Qishloq xoʻjaligi vazirligi,Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi,Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasiVII. Organik ishlab chiqarish tizimlarini xalqaro tizimlarga integratsiyalashtirish44.Organik qishloq xoʻjaligi doirasidagi milliy sertifikatlashtirish idoralarini xalqaro akkreditatsiyadan oʻtkazish.Tashkiliy chora-tadbirlar2022-yil dekabr“Oʻzstandart” agentligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi45.Markaziy Osiyo va MDH mamlakatlari organik qishloq xoʻjalik mahsulotlarini ishlab chiqaruvchilarining IFOAMda ishtirok etishini, Markaziy Osiyo va global darajada organik qishloq xoʻjaligini rivojlantirish boʻyicha tajriba almashishini tashkil etish.Tashkiliy chora-tadbirlarDoimiyQishloq xoʻjaligi vazirligi,Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi,Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi46.Xalqaro organik forumlarda (ilmiy-tadqiqot masalalari yoki sertifikatlash boʻyicha) ishtirok etish.Tashkiliy chora-tadbirlarDoimiyQishloq xoʻjaligi vazirligi,Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi,Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi,“Oʻzstandart” agentligi47.Organik qishloq xoʻjaligi boʻyicha xalqaro anjuman tashkil etish.Tashkiliy chora-tadbirlarIkki yilda bir martaQishloq xoʻjaligi vazirligi,Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi huzuridagi Eksportni ragʻbatlantirish agentligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi,Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi,Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi,“Oʻztoʻqimachiliksanoat” uyushmasi

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 18-maydagi PF-5995-son Farmoniga 3-ILOVA

2020 — 2025-yillarda qishloq xoʻjaligi va oʻrmon fondi yerlarida bosqichma-bosqich organik ishlab chiqarishga oʻtishning

prognoz koʻrsatkichlari

foiz hisobida T/r Yoʻnalishlar Koʻrsatkichlar Bosqichlar 2021-yil 2022-yil 2023-yil 2024-yil 2025-yil 1. Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlarda 1. Paxta xom ashyosi yetishtirishda Gʻoʻza ekini ekilgan umumiy maydonga nisbatan 1 2 3 4 5 2. Don, dukkakli va moyli ekinlar yetishtirishda Don, dukkakli va moyli ekinlar ekilgan umumiy maydonga nisbatan 1 2 3 4 5 3. Bogʻdorchilikda Hosilli bogʻzorlar umumiy maydoniga nisbatan 2 4 6 8 10 4. Uzumchilikda Hosilli uzumzorlar umumiy maydoniga nisbatan 2 5 8 12 15 5. Sabzavot-polizchilikda Sabzavot-poliz yetishtiriladigan umumiy maydonga nisbatan 0,5 1 1,5 2,5 3 2. Oʻrmon fondi yerlarida 6. Ekin yerlarda Ekin ekilgan umumiy maydonga nisbatan 2 3 5 6 8 7. Pista va bodomzorlarda Pista va bodomzorlar umumiy maydoniga nisbatan 3 7 10 12 15 8. Kovul (kapers) yigʻishda Kovul yigʻiladigan umumiy maydonga nisbatan 10 15 20 25 30 9. Rezavorlar yigʻishda Rezavorlar oʻsadigan umumiy maydonga nisbatan 5 10 15 20 25 10. Kovrak (ferula) yigʻishda Kovrak yigʻiladigan umumiy maydonga nisbatan 5 6 7 8 10 11. Dorivor oʻsimliklarni yigʻishda Dorivor oʻsimliklar yigʻiladigan umumiy maydonga nisbatan 3 4 7 8 10 3. Chorvachilik yoʻnalishida 12. Goʻsht yetishtirishda Goʻsht yetishtirishning umumiy hajmiga nisbatan 1 2 3 4 5 13. Sut yetishtirishda Sut yetishtirishning umumiy hajmiga nisbatan 2 3 5 6 8 14. Kurka goʻshti yetishtirishda Parranda bosh soniga nisbatan 5 10 15 20 25

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 18-maydagi PF-5995-son Farmoniga 4-ILOVA

2020 — 2025-yillarda maqbul qishloq xoʻjaligi amaliyoti (Global G.A.P.) xalqaro standarti talablari boʻyicha sertifikatlanadigan yer maydonlarining asosiy eksportbop ekin turlari boʻyicha

prognoz koʻrsatkichlari

T/r Hududlar nomlari Umumiy maydon, ga Shu jumladan, yillar boʻyicha (umumiy maydonga nisbatan foiz hisobida) 2020-2021-yillarda 2021-2022-yillarda 2022-2023-yillarda 2023 — 2025-yillarda bogʻ uzum sabzavot poliz bogʻ uzum sabzavot poliz bogʻ uzum sab-zavot poliz bogʻ uzum sabzavot poliz 1. Qoraqalpogʻiston Respublikasi 23410 - - 1 1 1 1 2 2 2 2 3 3 4 3 5 5 2. Andijon 30404 2 3 4 5 4 5 7 8 7 8 10 10 10 11 12 13 3. Buxoro 23161 2 1 1 2 3 2 3 3 4 3 4 5 5 5 5 5 4. Jizzax 20597 5 4 3 3 7 8 5 5 10 10 7 8 12 12 10 10 5. Qashqadaryo 30420 6 6 3 5 8 8 7 6 10 10 12 15 15 15 15 20 6. Navoiy 11041 2 2 1 1 3 3 2 2 4 4 3 3 5 5 5 5 7. Namangan 25760 8 8 5 5 10 10 7 7 12 12 8 8 15 15 10 10 8. Samarqand 66668 7 8 3 2 10 12 4 4 13 14 5 5 15 15 7 7 9. Surxondaryo 41541 3 3 5 3 6 6 10 6 10 10 15 9 15 12 25 15 10. Sirdaryo 16379 - - 2 5 1 1 4 10 2 2 6 15 3 3 8 20 11. Toshkent 68937 5 5 4 2 8 8 7 3 12 12 13 4 15 15 20 5 12. Fargʻona 49 420 6 6 4 2 10 10 6 3 15 15 8 4 20 20 10 5 13. Xorazm 12970 - - 1 3 1 1 3 5 2 2 5 7 3 3 8 10 Jami: 420709 4 4 3 3 6 6 5 5 8 8 8 8 10 10 11 10

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 18-maydagi PF-5995-son Farmoniga 5-ILOVA

Paxta-toʻqimachilik ishlab chiqarishi korxonalari va klasterlari tomonidan organik paxta xom ashyosi yetishtirish va organik toʻqimachilik mahsulotlarini ishlab chiqarishni tashkil etish boʻyicha amaliy

CHORA-TADBIRLAR REJASI

T/r Chora-tadbirlar nomlari Ijro muddati Masʼul ijrochilar 1. Mavjud paxta toʻqimachilik klasterlari orasidan organik paxta xom ashyosi yetishtirish va organik toʻqimachilik mahsulotlarini ishlab chiqarish boʻyicha tashabbuskorlarni aniqlash va ularning roʻyxatini shakllantirish. 2020-yil iyul Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari, “Oʻztoʻqimachiliksanoat” uyushmasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi 2. Tashabbuskor paxta-toʻqimachilik klasterlari bilan organik paxta xom ashyosi yetishtirish va organik toʻqimachilik mahsulotlarini ishlab chiqarish yoʻnalishda samarali faoliyat yuritayotgan chet el korxonalari bilan hamkorlikni yoʻlga qoʻyish ishlarini tashkil etish. 2020-yil davomida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari, “Oʻztoʻqimachiliksanoat” uyushmasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi, Tashabbuskor paxta-toʻqimachilik klasterlari 3. Tashabbuskor paxta-toʻqimachilik klasterlarida organik paxta xom ashyosi yetishtirish va organik toʻqimachilik mahsulotlarini ishlab chiqarishni tashkil qilish uchun milliy va xalqaro konsultantlarni yollash boʻyicha tadbirlarni amalga oshirish. 2021 — 2023-yillar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari, “Oʻztoʻqimachiliksanoat” uyushmasi, Tashqi ishlar vazirligi, Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Tashabbuskor paxta-toʻqimachilik klasterlari 4. Global organik toʻqimachilik standarti (Global Organic Textile Standard — GOTS) talablariga muvofiq mahsulot ishlab chiqarish uchun mutaxassislar tayyorlash. 2021-2022-yillar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, “Oʻztoʻqimachiliksanoat” uyushmasi, “Oʻzstandart” agentligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Tashabbuskor paxta-toʻqimachilik klasterlari 5. Sertifikatlashtirish ishlarini boshlash va sertifikatlashtirish idorasini tanlash. 2021-yilning 1-apreliga qadar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari, “Oʻzstandart” agentligi, “Oʻztoʻqimachiliksanoat” uyushmasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Tashabbuskor paxta-toʻqimachilik klasterlari 6. Organik ishlab chiqarishga oʻtish uchun zarur hujjatlarni ishlab chiqish, rasmiylashtirish va yozuvlarni yuritish ishlarini tashkil etish. 2021-yil davomida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari, “Oʻztoʻqimachiliksanoat” uyushmasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Tashabbuskor paxta-toʻqimachilik klasterlari 7. Organik paxta xom ashyosini yetishtirish uchun bio oʻgʻitlar va oʻsimliklarni himoya qilishning biologik usullarini qoʻllash. 2021-yil vegitatsiya davridan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, “Oʻzagrokimyohimoya” AJ, Tashabbuskor paxta-toʻqimachilik klasterlari 8. Organik paxta xom ashyosidan organik toʻqimachilik va boshqa mahsulotlar ishlab chiqarishni boshlash. 2023-yil 1-yanvardan boshlab Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari, “Oʻztoʻqimachiliksanoat” uyushmasi, Innovatsion rivojlanish vazirligi, Tashabbuskor paxta-toʻqimachilik klasterlari 9. Ishlab chiqarilgan mahsulotlarni tamgʻalashda Global organik toʻqimachilik standarti (GOTS) talablariga muvofiq savdo belgisidan foydalanish. 2024-yil 1-yanvardan boshlab Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, “Oʻztoʻqimachiliksanoat” uyushmasi, Tashabbuskor paxta-toʻqimachilik klasterlari 10. Paxta-toʻqimachilik sohasiga aloqador ilmiy-tadqiqot institutlari va oliy taʼlim muassasalari olimlari tomonidan bepul maslahat xizmatlari koʻrsatishni, uslubiy materiallar bilan taʼminlashni hamda ushbu yoʻnalishda ilmiy-tajriba yoʻnalishida hamkorlik qilishni taʼminlash. 2020-yil vegitatsiya davri boshidan Fanlar Akademiyasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Tashabbuskor paxta-toʻqimachilik klasterlari 11. Organik toʻqimachilik mahsulotlarini eksport qilish imkoniyatiga ega davlatlar va bozorlarni aniqlash va oʻrganish. 2021-yildan boshlab “Oʻztoʻqimachiliksanoat” uyushmasi, Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi, Tashabbuskor paxta-toʻqimachilik klasterlari 12. Global organik toʻqimachilik standarti (GOTS) talablariga muvofiq sertifikatlangan mahsulotlarni eksport qilish va tashqi bozorlarda sotish ishlarini tashkil etish. 2023-yildan boshlab Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari, “Oʻztoʻqimachiliksanoat” uyushmasi, Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Tashabbuskor paxta-toʻqimachilik klasterlari

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 18-maydagi PF-5995-son Farmoniga 6-ILOVA

Respublika hududlarida agroekoturizm jozibadorligini yanada oshirish uchun organik bozorlar va restoranlar tashkil etish boʻyicha amaliy

chora-tadbirlar rejasi

T/r Chora-tadbirlar Ijro muddati Ijro uchun masʼullar 1. Organik bozorlar va restoranlar tashkil etish uchun maqbul yer maydonlarini “E-IJRO AUKSION” savdo maydonchasiga kiritish hamda tadbirkorlar va investorlar oʻrtasida elektron onlayn-auksion tashkil etish. 2020-yil III chorak Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi 2. Tanlov natijalariga muvofiq tanlangan yer uchastkalarida zamonaviy-tarixiy uygʻunlikdagi milliy anʼanalarimiz aks ettirilgan oʻziga xos jozibadorlikka ega organik bozor va restoranlar qurilishi ishlarini amalga oshirish. 2020-2021-yillar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi 3. Organik sertifikatga ega fermer xoʻjaliklarining organik bozorlarda mahsulotlarini sotishlari uchun qulay sharoitlar yaratib berish. 2021-yildan boshlab Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi 4. Organik qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini yetishtiruvchi fermer xoʻjaliklari bilan Toshkent, Qoʻqon, Margʻilon, Shahrisabz, Samarqand, Buxoro va Xiva shaharlaridagi mashhur mehmonxonalar va restoranlar oʻrtasida hamkorlik oʻrnatishini taʼminlash. 2021-yildan boshlab Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Fargʻona, Qashqadaryo, Samarqand, Buxoro, Xorazm viloyatlari va Toshkent shahri hokimliklari 5. Toshkent, Qoʻqon, Margʻilon, Shahrisabz, Samarqand, Buxoro va Xiva shaharlarida organik bozor va restoranlar tashkil etilganligi toʻgʻrisida davlat va xorijiy tillarda targʻibot va reklama qilish ishlarini tashkil etish. doimiy Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Fargʻona, Qashqadaryo, Samarqand, Buxoro, Xorazm viloyatlari va Toshkent shahri hokimliklari