Yordamchi reproduktiv texnologiyalardan foydalanish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida (3217-son)

06.02.2020

Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirining

buyrugʻi

[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2020-yil 6-fevralda roʻyxatdan oʻtkazildi, roʻyxat raqami 3217]

Oʻzbekiston Respublikasining “Fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq buyuraman:

1. Yordamchi reproduktiv texnologiyalardan foydalanish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Vazir A. SHADMANOV

Toshkent sh.,

2020-yil 14-yanvar,

106-son

Oʻzbekiston Respublikasi sogʻliqni saqlash vazirining 2020-yil 14-yanvardagi 106-son buyrugʻiga ILOVA

Yordamchi reproduktiv texnologiyalardan foydalanish tartibi toʻgʻrisidagi

NIZOM

Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash toʻgʻrisida”gi Qonuniga asosan yordamchi reproduktiv texnologiyalardan foydalanish tartibini belgilaydi.

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Yordamchi reproduktiv texnologiyalar (bundan buyon matnda YORT deb yuritiladi) urugʻlantirishning ayrim yoki barcha bosqichlarida ayolning organizmidan tashqarida amalga oshiriladigan homiladorlikka erishishga qaratilgan tibbiy texnologiyalar, davolash usullari va muolajalaridan iboratdir.

2. YORT erkak va ayolning (bundan buyon matnda bemorlar deb yuritiladi) mazkur Nizomning 1-ilovasiga muvofiq shakldagi YORTni qoʻllash boʻyicha ixtiyoriy rozilik arizasi asosida qoʻllaniladi.

3. YORT usullari reproduktologiya ixtisosligi boʻyicha faoliyatni amalga oshiruvchi tibbiyot tashkilotlari tomonidan koʻrsatiladi.

4. Reproduktologiya ixtisosligi boʻyicha faoliyatni amalga oshiruvchi tibbiyot tashkilotlari tomonidan YORTni qoʻllashda shifokorlik sirini va axborotning maxfiyligini saqlash “Fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash toʻgʻrisida”gi Qonunning 19-moddasiga asosan amalga oshiriladi.

2-bob. YORTdan foydalanish

5. Bepushtlik sabablarini aniqlash va YORTdan foydalanish maqsadida bemorlar quyidagi birlamchi tekshiruvlardan (bundan buyon matnda birlamchi tekshiruv deb yuritiladi) oʻtkaziladi:

endokrin va ovulyator holatini baholash (qon tarkibida prolaktin, gonadotropinlar, steroidli gormonlar va shu kabilar darajasini aniqlash);

kichik toz aʼzolarini ultratovushli transvaginal tekshirish;

gisterosalpingografiya, kontrastli exogisterosalpingoskopiya va laparoskopiya usullaridan foydalangan holda bachadon naychalarining oʻtkazuvchanligini baholash;

endometriy ahvolini baholash (endometriyni ultratovushli transvaginal tekshirish, gisteroskopiya, endometriy toʻqimalarining biopsiyasi);

bemorlarni urogenital infeksiyalar mavjudligiga tekshirish;

bemor erkak spermasini (eyakulyatini) tekshirish;

spermatozoidlar agglyutinatsiyasi aniqlangan holda spermatozoidlarning aralash antiglobulin reaksiyasini oʻtkazish.

6. Mazkur Nizomning 5-bandida qayd etilgan tekshiruvlar olti oydan koʻp boʻlmagan muddatda oʻtkazilishi lozim.

7. Oʻtkazilgan birlamchi tekshiruv natijasida bepushtlik sababi aniqlangan bemorlarda konservativ va jarrohlik davolash oʻtkazilgandan soʻng 9 — 12 oy davomida homiladorlik kuzatilmasa, mazkur bemorlar YORT yordamida davolanishga yuboriladi.

8. Oʻtkazilgan birlamchi tekshiruv natijasida bepushtlik sababi aniqlangan 35 va undan katta yoshdagi bemor ayollar konservativ va jarrohlik davolash oʻtkazilmasdan, 9 — 12 oy muddatsiz shifokorlar konsiliumining qarori boʻyicha YORT yordamida davolanishga yuborilishi mumkin.

9. YORT yordamida davolanishga yuborilgan bemorlar mazkur Nizomning 2-ilovasiga muvofiq YORT yordamida davolash usullarini qoʻllashga qarshi koʻrsatmalarni aniqlash yuzasidan quyidagi tekshiruvlardan oʻtkaziladi:

qon tahlilida rangpar treponemaga antitanachalarni, odam immun tanqisligi virusi (OIV) M, G sinfi antitanachalarini, V, S virusli gepatiti antigeniga 1 va 2-antitanachalarni, qondagi qizilcha virusiga antitanachalarni aniqlash;

qonda 1 va 2-tur oddiy gerpes virusi, sitomegalovirus (SMV) molekulyar-biologik tahlilini oʻtkazish;

xlamidiyalar, mikoplazma va ureaplazma mavjudligiga mikrobiologik tekshirish;

toksoplazmoz, brutsellyoz mavjudligiga tekshirish;

jinsiy yoʻl ajralmalarini (qin ajralmasi, eyakulyat) mikroskopik tekshirish.

10. Mazkur Nizomning 9-bandida nazarda tutilgan tekshiruvlardan tashqari bemor ayollar quyidagi tekshiruvlardan oʻtkaziladi:

qonning umumiy (klinik) tahlili, qonning biokimyoviy tahlili, koagulogramma (zarur hollarda gemostaz tizimini batafsil tekshirish va gematolog maslahati);

bachadon boʻyinini sitologik tekshirish (Papanikolau usulida);

peshobning umumiy tahlili, buyraklarni ultratovush tekshiruvidan oʻtkazish;

oʻpka flyuorografiyasi (bunday tekshiruvdan 12 oydan ortiq vaqt davomida oʻtmaganlar uchun);

elektrokardiogramma;

qonni gormonlar mavjudligiga tekshirish (FSG, LG, prolaktin, estradiol va antimyuller gormoni);

homiladorlikni davom ettirish imkoniyati yuzasidan shifokor-terapevt koʻrigi (tibbiy koʻrik, maslahat);

35 yoshgacha boʻlgan bemor ayollarda sut bezlarini ultratovush tekshiruvi, sut bezlarining xastaligi aniqlangan taqdirda esa mammografiya tekshiruvi;

35 va undan katta yoshdagi bemor ayollar uchun mammografiya tekshiruvi.

11. Anamnezida yoki yaqin qarindoshlarida rivojlanishning tugʻma nuqsonlari va xromosom xastaliklari mavjud boʻlgan, birlamchi amenoreya kasalligiga chalingan, 35 va undan katta yoshdagi, YORTdan foydalanish harakatlari samarasiz kechgan bemor ayollarga shifokor-genetik koʻrigi (maslahati) va xromosom apparati tekshiruvi (kariotiplash) oʻtkaziladi.

12. Tekshiruv natijasida endokrin oʻzgarishlar aniqlangan bemor ayollarga shifokor-endokrinolog maslahati, qalqonsimon bez, qalqonsimon oldi bezi, buyrak usti bezlarining ultratovush tekshiruvlari tayinlanadi.

13. Mazkur Nizomning 9-bandida nazarda tutilgan tekshiruvlardan tashqari bemor erkaklarga eyakulyat tahlili hamda 35 va undan katta yoshdagi bemor erkaklarga genetik tekshiruv oʻtkaziladi.

3-bob. YORTdan foydalanishda qoʻllaniladigan davolash muolajalari va usullari

1-§. Umumiy qoidalar

14. Tekshiruv natijalariga koʻra, YORT yordamida davolash usullarini qoʻllashga qarshi koʻrsatmalar aniqlanmagan bemorlarga quyidagi davolash usullari qoʻllaniladi:

ekstrakorporal urugʻlantirish;

sunʼiy urugʻlantirish;

xetching;

kriokonservatsiya;

spermatozoidning intratsitaplazmatik inyeksiyasi (bundan buyon matnda IKSI deb yuritiladi).

15. Tekshiruv natijalariga koʻra bemorlarda YORT yordamida davolash usullarini qoʻllashga qarshi koʻrsatmalar aniqlanganda, mazkur bemorlarga YORT qoʻllash taqiqlanadi.

16. YORT usullari qoʻllanilishidan avval bemorlarga bu usullarning afzalliklari va kamchiliklari toʻgʻrisidagi toʻliq maʼlumot shifokor tomonidan berilishi shart.

17. YORT usullaridan birining qoʻllanilishi samara bermaganda, YORTning boshqa usullari qoʻllanilishi mumkin.

2-§. Ekstrakorporal urugʻlantirish usulini qoʻllash

18. Ekstrakorporal urugʻlantirish (bundan buyon matnda EKU deb yuritiladi) usuli bepushtlikka yechim topish maqsadida ona organizmidan tashqarida sunʼiy sharoitlarda tuxumhujayrani urugʻlantirish orqali amalga oshiriladi.

19. EKU usulini qoʻllash mumkin boʻlgan holatlar:

bepushtlik sababi aniqlangan bemor ayollarda konservativ va jarrohlik davolash oʻtkazilgandan soʻng 9 — 12 oy davomida homiladorlik kuzatilmasa;

EKU usullarisiz homilador boʻlish imkoni boʻlmasa.

20. EKU usuli quyidagi hollarda cheklovlar bilan qoʻllaniladi:

ovarial zaxiraning kamayishi (tuxumdonlar ultratovush tekshiruvi xulosalari va qon tahlilidagi antimyuller gormoni darajasi boʻyicha);

ayollar jinsi bilan bogʻliq irsiy kasalliklar (gemofiliya, Dyushenn mushaklar distrofiyasi, X-xromosomaga bogʻliq ixtioz, Sharko-Mari nevral amiotrofiyasi).

21. EKU usulini oʻtkazish quyidagi bosqichlarda amalga oshiriladi:

Oʻzbekiston Respublikasida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan dori vositalari yordamida superovulyatsiyani qoʻzgʻatish;

gonadotropin-rilizing gormonlar, gonadotropinlar, menotropinlar, gonadotropin-rilizing gormon oʻrnini bosuvchi analoglar va antagonistlarni ishlatish;

ultratovush tekshiruvi nazorati ostida transvaginal yoʻl orqali tuxumhujayralarni olish;

tuxumdon follikulalari punksiyasini ogʻriqsizlantirish asosida transvaginal yoʻl orqali oʻtkazish (transvaginal yoʻl orqali bajarish imkoni boʻlmagan holatlarda ootsitlar laparoskopik yoʻl orqali olinishi mumkin);

shifokor anesteziolog-reanimatolog tomonidan ogʻriqsizlantirish turini belgilash (bemorlarning ixtiyoriy roziligi asosida);

bemor erkakning maxsus tayyorlangan spermasi bilan ootsitlarni inseminatsiyalash;

embrionlarni kultivatsiya qilish;

Oʻzbekiston Respublikasida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan dori vositalari yordamida hayz davrining lyutein fazasini qoʻzgʻatishni ushlab turish.

22. EKU usuli qoʻllanilgandan soʻng homiladorlikni tashxislash uchun embrionlar koʻchirilgan kunining 12-kunidan boshlab qon yoki peshob tahlillarida xorionik gonadotropin darajasini aniqlash amalga oshiriladi.

Embrionlar koʻchirilgan kunining 21-kunidan boshlab homiladorlikning ultratovush tekshiruvi amalga oshiriladi.

3-§. Sunʼiy urugʻlantirish usulini qoʻllash

23. Sunʼiy urugʻlantirish usuli bepushtlikka yechim topish maqsadida spermani qinga, servikal kanalga, bachadon boʻshligʻiga yuborish orqali amalga oshiriladi.

24. Sunʼiy urugʻlantirish usulini qoʻllash uchun quyidagilar koʻrsatma hisoblanadi:

bemor erkakda spermatogenezning ogʻir buzilishi, eyakulyator-seksual buzilishlar, irsiy kasalliklar rivojlanishining yuqori xavfi kuzatilishi;

bemor ayolda bachadon boʻyini bilan bogʻliq bepushtlik, vaginizm;

noaniq etiologiyali bepushtlik.

25. Sunʼiy urugʻlantirish usulida avvaldan tayyorlangan yoki kriokonservatsiyalangan, nativ spermadan foydalaniladi.

26. Bemor ayolda bachadonning ikkala naychalarining oʻtkazuvchanligi buzilishi aniqlanganda, sunʼiy urugʻlantirish usulini qoʻllash taqiqlanadi.

27. Ikki marotaba oʻtkazilgan sunʼiy urugʻlantirish usuli samara bermagan taqdirda, YORTning boshqa usullari qoʻllaniladi.

28. Sunʼiy urugʻlantirish usulini qoʻllashdan avval shifokor tomonidan foydalanishga tayyorlangan eyakulyatning miqdor va sifat koʻrsatkichlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar bemorlarga yetkaziladi.

Mazkur maʼlumotlar asosida bemorlar foydalanishga tayyorlangan eyakulyatni qoʻllanilishiga rozi yoki norozi ekanligini maʼlum qiladi.

29. Sunʼiy urugʻlantirish usuli tabiiy siklda va Oʻzbekiston Respublikasida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan dori vositalari yordamida superovulyatsiya stimulyatsiyasida amalga oshirilgan hollarda qoʻllaniladi.

4-§. Xetching usulini qoʻllash

30. Xetching implantatsiyadan oldingi tashxislash maqsadida ootsit yoki embrionning yaltiroq qobigʻini yorish orqali amalga oshiriladi.

Yordamchi xetching embrionning yorib chiqishini osonlashtirish maqsadida qoʻllaniladi.

31. Xetching usulini qoʻllash mumkin boʻlgan holatlar:

35 va undan katta yoshdagi bemor ayollarga;

anamnezida yaxshi sifatli embrionlarni koʻchirishda qoʻllanilgan EKU usuli uch va koʻp marotaba natijasiz boʻlganda;

yaltiroq qobiq morfologiyasining buzilishida;

kriokonservatsiyalangan embrionlardan foydalanishda.

32. Xetching embrionlarni bachadon boʻshligʻiga koʻchirishdan oldin amalga oshiriladi.

5-§. Kriokonservatsiya usulini qoʻllash

33. Kriokonservatsiya chuqur muzlatish (-200 S) jarayoni yordamida reproduktiv hujayralar va gonada toʻqimalarini (embrionlar, sperma va tuxumhujayralar) saqlash maqsadida amalga oshiriladi.

34. Kriokonservatsiya usulini qoʻllash bemor va reproduktiv salomatlikni saqlash sohasidagi faoliyatni amalga oshiruvchi tibbiyot tashkiloti oʻrtasida tuzilgan shartnoma asosida amalga oshiriladi.

35. Kriokonservatsiyalangan reproduktiv hujayralar va gonada toʻqimalari suyuq azotga solingan maxsus markirovkalangan konteynerlarda saqlanadi.

36. Kriokonservatsiyalangan reproduktiv hujayralar va gonada toʻqimalarini muzlatish va muzdan chiqarishning optimal usuli shifokor tomonidan har bir holat uchun individual tartibda tanlanadi.

37. Kriokonservatsiyalangan reproduktiv hujayralar va gonada toʻqimalari ushbu materiallarning xavfsizligini taʼminlash uchun dezoksiribonuklein kislota (DNK) tahlillari bilan birga saqlanadi.

6-§. IKSI usulini qoʻllash

38. IKSI ootsit sitoplazmasiga spermatozoidni inyeksiya qilish orqali amalga oshiriladi.

39. IKSI usulini qoʻllash uchun quyidagilar koʻrsatma hisoblanadi:

spermatogenez buzilishi;

eyakulyator disfunksiyasi;

qoʻllanilgan EKU usulida ootsitlarning urugʻlanmaganligi yoki 20% kam foizda urugʻlanganishi;

bemor ayolda toʻrttadan kam miqdorda ootsitlarning mavjudligi.

40. IKSI usulini qoʻllashda obstruktiv azoospermiya va eyakulyator disfunksiyasi holatlarida spermatozoidlar bemorlarning roziligi asosida jarrohlik yoʻli bilan olinadi.

41. Har qanday oʻtkir yuqumli kasalliklar spermatozoidlarni jarrohlik yoʻli bilan olishga qarshi koʻrsatma hisoblanadi.

Spermatozoidlarni olishning optimal usuli shifokor-urolog tomonidan belgilanadi.

7-§. YORT usullarini qoʻllashda embrionlar reduksiyasi

42. Homiladorlikni tashxislash natijasida koʻp homilalik holatlari (uch va undan ortiq embrionlar mavjud boʻlganda) aniqlanganda, akusherlik va perinatal asoratlarni oldini olish maqsadida “Fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash toʻgʻrisida”gi Qonunning 11-moddasiga asosan er va xotinning, er boʻlmagan taqdirda ayolning yoki ota-onasining yoxud u voyaga yetmagan yoki muomalaga layoqatsiz boʻlgan taqdirda boshqa qonuniy vakillarining mazkur Nizomning 3-ilovasiga muvofiq shakldagi rozilik arizasi asosida embrionlar reduksiyasi qoʻllaniladi.

Embrionlar reduksiyasi qoʻllanilishiga rozilik berilmagan taqdirda, uni qoʻllash mumkin emas.

43. Embrionlar reduksiyasi — bu besh haftadan oʻn bir haftagacha homiladorlikda ultratovush tekshiruvi nazoratida tirik embrionlar sonini sunʼiy ravishda kamaytirish.

44. Reduksiya qilinishi lozim boʻlgan embrionlar ultratovush tekshiruv xulosasiga asosan davolovchi shifokor tavsiyasi asosida amalga oshiriladi.

Embrionlar reduksiyasini oʻtkazish natijasi boʻyicha shifokorlar konsiliumi tomonidan bayonnoma rasmiylashtiriladi.

45. Reduksiya qilinishi lozim boʻlgan embrionlarga kirish (transvaginal, transservikal, transabdominal yoʻllari orqali) va ularni rivojlanishdan toʻxtatish davolovchi shifokor tomonidan bemor ayolning holatini hisobga olgan holda amalga oshiriladi.

46. Har qanday oʻtkir yalligʻlanish kasalliklari embrionlar reduksiyasini oʻtkazishga qarshi koʻrsatma hisoblanadi.

47. Homila tushishi xavfining mavjudligi embrionlar reduksiyasini qoʻllashga nisbiy qarshi koʻrsatma hisoblanadi.

4-bob. Yakuniy qoidalar

48. Mazkur Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javobgar boʻladi.

49. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Innovatsion sogʻliqni saqlash milliy palatasi bilan kelishilgan.

Oʻzbekiston Respublikasi Innovatsion sogʻliqni saqlash milliy palatasi raisi R. IZAMOV

2020-yil 12-yanvar

Yordamchi reproduktiv texnologiyalardan foydalanish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 1-ILOVA

Yordamchi reproduktiv texnologiyalarni qoʻllash boʻyicha ixtiyoriy rozilik

ARIZASI

(1-ilova Oʻzbekiston Respublikasi sogʻliqni saqlash vazirining 2021-yil 7-maydagi 5-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 3217-1, 17.05.2021-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 17.05.2021-y., 10/21/3217-1/0463-son)

Yordamchi reproduktiv texnologiyalardan foydalanish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 2-ILOVA

Yordamchi reproduktiv texnologiyalar yordamida davolash usullarini qoʻllashga qarshi koʻrsatmalar

ROʻYXATI

T/r Qarshi koʻrsatmalar nomi Qarshi koʻrsatmalar shakli, bosqichi, darajasi, fazasi Izohlar Ayrim infeksion va parazitar kasalliklar 1. Sil kasalligi: Barcha faol shakllari a) bakteriologik va gistologik yoʻl bilan tasdiqlangan nafas olish aʼzolarining sil kasalligi b) bakteriologik va gistologik yoʻl bilan tasdiqlanmagan nafas olish organlari sil kasalligi Oʻpka-yurak yetishmovchiligi aniqlanganda YORT qoʻllanilmaydi. v) asab tizimi sil kasalligi g) boshqa aʼzolar va tizimlarning sil kasalligi d) suyaklar va boʻgʻimlar sil kasalligi e) siydik yoʻli aʼzolarining sil kasalligi (ayollarda) j) ichak va qorin boʻshligʻining limfa tugunlarining sil kasalligi z) sil perikarditi Konstriktiv perikardit Yurak yetishmovchiligi rivojlanishi bilan va jarrohlik amaliyotini oʻtkazish imkoni boʻlmaganda YORT qoʻllanilmaydi. 2. Virusli gepatit: Oʻtkir gepatitlar: A, V, S, D, G; Surunkali gepatitlar xuruj fazasida (sariqlik, indikatorli fermentlarning yuqori darajalari) 3. Odam immun tanqisligi virusi (OIV) bilan orttirilgan kasalligi Bosqichlari: Inkubatsiya (1 bosqich), birlamchi belgilari (2A, 2B, 2V), ikkilamchi belgilarini jadalanishi (4A, 4B, 4V); terminal (5 bosqich) Kasallikni 1, 2 A, 2B, 2V bosqichlarida YORTdan foydalanishni kasallik subklinik bosqichiga oʻtgungacha qadar qoldirish. Kasallikni 4A, 4B, 4V bosqichlarda YORTdan foydalanishni kasallik kamida 6 oylik remissiya bosqichiga oʻtguniga qadar qoldirish 4. Sifilis (zaxm) erkak yoki ayolda YORTni kasallikdan tuzalgandan soʻng qoʻllash mumkin. Oʻsma kasalliklar 5. Har qanday lokalizatsiyali yomon sifatli oʻsma kasalliklari Barcha faol shakllari Anamnezda yomon sifatli oʻsma kasalliklar mavjud boʻlganda YORTdan foydalanish masalasi shifokor-onkologning xulosasi asosida hal qilinadi. 6. Jarrohlik davolashni talab qiladigan bachadon va/yoki tuxumdonlar bezi yaxshi sifatli oʻsma kasalliklar Barcha faol shakllari Qon va qon hosil qiluvchi organlar kasalliklari 7. Ilk bor aniqlangan oʻtkir leykozlar Barcha faol shakllari 8. Miyelodisplastik sindromlar Barcha faol shakllari 9. Yuqori xavf guruhidagi limfomalar Barcha faol shakllari 10. Limfogranulematoz Barcha faol shakllari 11. Surunkali miyeloleykoz: a) tirozinkinaz ingibitorlari bilan davolashni talab qiladigan b) kasallikning terminal bosqichi Barcha faol shakllari 12. Surunkali miyeloproliferativ kasalliklar Blastli kriz 13. Aplastik kamqonlik kasalligi Ogʻir turi 14. Gemolitik kamqonliklar: oʻtkir gemolitik krizlar Ogʻir qaytalanuvchi kechish 15. Idiopatik trombotsitopenik purpura Surunkali doimo qaytalanuvchi kechish, har qanday davolash turlariga refrakterligi 16. Oʻtkir porfiriya hujumi, oxirgi hujumdan keyin “yorugʻ” davrining davomiyligi ikki yildan kam Barcha faol shakllari 17. Gemorragik vaskulit (Shenleyn-Genox purpurasi) Ogʻir qaytalanuvchi kechish Buyraklar zararlanashi va buyrak, oʻpka, oshqozon-ichak traktining yetishmovchiligi rivojlanishi 18. Antifosfolipidli sindrom Ogʻir kechishi Anamnezda qayta miyada qon aylanishi buzilishlari, yurak klapani nuqsonlari shakllanishi, buyraklar zararlanishi, arterial gipertenziya va buyrak yetishmovchiligi bilan Endokrin tizimi kasalliklari, ovqatlanish va moddalar almashinuvi buzilishi 19. Qandli diabet bilan terminal buyraklar yetishmovchiligi (oʻrnini bosuvchi buyrak davosi va buyrakni transplantatsiya qilish imkoni yoʻqligi) Ogʻir kechishi 20. Buyrak transplantatsiyasidan keyingi qandli diabet Ogʻir kechishi 21. Qandli diabet va proliferativ retinopatiya rivojlanishi bilan Barcha faol shakllari 22. Giperparatireoz Ogʻir shakli, visseral va suyakli namoyonlari bilan Ruhiy buzilishlar 23. Surunkali va davomli ruhiy buzilishlar, ogʻir va barqaror ogʻriq bilan (psixozlar va aqliy zaiflik) yoki homiladorlik va tugʻruq taʼsirida zoʻrayishining katta ehtimoli bilan 24. Irsiy va degenerativ ruhiy buzilishlar 25. Yaqqol ifodalangan psixogen buzilishlar 26. Psixoaktiv moddalarni isteʼmol qilish bilan bogʻliq ruhiy buzilishlar 27. Kayfiyat buzilishi (affektiv buzilishlar) Turgʻun suitsidli yoʻnalganlikda va suitsidli harakatlarni amalga oshirish xavfida YORT qoʻllanilmaydi. Asab tizimi kasalliklari 28. Asab tizimining turli etiologiyali ogʻir nogironlovchi nokurabelli kasalliklar, yaqqol ifodalangan harakatlanishdagi va ruhiyatdagi buzilishlar bilan kechishi Qon aylanish tizimi kasalliklari 29. Yurakning revmatik nuqsonlari: a) qon aylanishi yetishmovchiligi bilan kechishi 2B, 3 darajasi b) yuqori oʻpka gipertenziyasi bilan kechishi v) anamnezda tromboembolik asoratlar bilan hamda yuraq boʻshliqlarida tromb mavjudligi 30. Kardiomiopatiyalar: a) dilatatsion kardiomiopatiya b) restriktiv kardiomiopatiya v) gipertrofik kardiomiopatiya, yurakning chap, oʻng yoki ikkala qorinchalari chiqarish traktining ifodalangan obstruksiyasi g) gipertrofik kardiomiopatiya, chap qorinchaning chiqarish trakti obstruksiyasiz, yurak urish maromi murakkab buzilishi bilan 31. Aerz (Ayers) kasalligi (sindromi) (oʻpka arteriyalarining ajratilgan sklerozi, oʻpka gipertenziyasi bilan) 32. Kardioxirurgik aralashuvlardan keyingi holat: a) tugʻma yurak nuqsonini palliativ (notoʻliq) korreksiyasidan keyin b) tugʻma yurak nuqsonini jarrohlik korreksiyasidan keyin, oʻpka gipertenziyasining qoldiq belgilari bilan v) yurakning har qanday nuqsonini jarrohlik korreksiyasidan keyin, qoniqarsiz natija bilan bajarilganda g) koʻp klapanli protezlash 33. Tomirlar kasalliklari: a) aorta va uning tarmoqlari kasalliklari: har qaysi boʻlimdagi (koʻkrak qafasi, qorin boʻshligʻi) aorta anevrizmasi, shu jumladan rekonstruktiv operatsiyalardan keyin — shuntirlash, protezlash magistral arteriyalar anevrizmalari (miyadagi, buyrakdagi, qovurgʻa bilan qorin orasidagi, taloqdagi va sh.k.), shu jumladan xirurgik davolashdan keyin b) tromboembolik kasallik va tromboembolik asoratlar (miya, qoʻllar, oyoqlar, buyraklar, mezenterial tomirlar hamda oʻpka arteriyalari tarmoqlari tomirlarining tizimli emboliyalari) 34. Gipertonik kasalligi 2 V va 3-bosqichlaridadavolash samarasiz boʻlganda Nafas aʼzolari kasalliklari Ogʻir nafas yetishmovchiligi rivojlanganligi holatida, birlamchi oʻpka xastaligi ususiyatlari va/yoki oʻpka gipertenziyasidan qatʼi nazar YORT qoʻllanilmaydi. Ovqat hazm qilish aʼzolari kasalliklari 35. Jigar yetishmovchiligi, jigarning birlamchi kasalligidan qatʼi nazar 36. Jigar sirrozi, qiziloʻngach tomirlaridan qon ketishi xavfi bilan portal gipertenziyasi bilan, buyrak yetishmovchiligi 37. Jigarning oʻtkir yogʻli distrofiyasi 38. Kron kasalligi, stenoz, oqma, shimish buzilishi va qon ketish asorati bilan 39. Nospetsifik yarali kolit, yoʻgʻon ichakning toksik dilatatsiyasi, profuzli ich ketishi, ichakdan koʻp miqdorda qon ketish asorati bilan 40. Seliakiya, ingichka ichakda shimish buzilishi bilan Tashxis ingichka (oʻn ikki barmoqli) ichakni gistologik tekshiruv tahlili va immunologik testlarda gliadin va toʻqima transglutamazaga antitanachalarni aniqlash orqali tasdiqlanishi lozim. 41. Qorin devori churasi Katta oʻlchamli, qorin devori ayirilishi va jarroxlik korreksiyasi imkonsiz boʻlganda. 42. Ichakning yopishib qolish kasalligi, ichak tutilishi xurujlari bilan 43. Ichak oqmalari Jarrohlik davolashning imkonsiz boʻlganda. Siydik yoʻli tizimi kasalliklari 44. Oʻtkir glomerulonefrit 45. Surunkali glomerulonefritning har qanday shakli Zoʻrayish bosqichi 46. Har qanday etiologiyadagi surunkali buyrak yetishmovchiligi Har qanday tashxisda homiladorlikkacha qon zardobdagi kreatinin miqdori 200 mkmol/l (1,8 mg/dl) dan ortiq boʻlmasligi shart. Homiladorlik, tugʻruq va tugʻruqdan keyingi davr 47. Yel boʻgʻoz, shu jumladan avvalda oʻtkazilgan (kamida ikki yil) 48. Xorionepitelioma Suyak-mushak tizimi va biriktiruvchi toʻqimalar kasalliklari 49. Revmatoidli artrit, boshqa aʼzo va tizimlarni jalb qilgan holda Tez rivojlanayotgan kechishi nazoratlanmangan yuqori faolligi bilan 50. Tugunchali poliarteriit Ogʻir kechishi Poliorganli zararlanish va yomon sifatli gipertenziya holatlarida 51. Oʻpkani zararlantiruvchi poliarteriit (Cherdj-Stross) Ogʻir kechishi Oʻpka zararlanishi, qon qusish va nafas olish yetishmovchiligi holatlarida 52. Vegener granulematozi Ogʻir kechishi Oʻpka va buyrak zararlanishi va ularning yetishmovchiligi holatlarida 53. Aorta yoyi sindromi (Takayasu) (nospetsifik aortoarteriit) Ogʻir kechishi Yurakning aortal klapanlari shikastlanishi qon aylanishi yetishmovchiligi holatlarida 54. Tizimli qizil boʻricha Kasallikni oʻtkir va surunkali kechishi tez-tez qaytarilishi bilan Buyraklarni (nefrit nefrotik sindrom bilan), markaziy asab tizimini (qaytalanuvchi episindrom) yurakni klapanlar nuqsonlari shakllanishi bilan, oʻpkalarni shikastlanishlari va ushbu aʼzolar faoliyatining buzilish belgilari bilan 55. Dermato (poli) miozit Ogʻir kechishi, glyukokortiko-idlarning yuqori dozalari yordamida uzoq muddatli davolashni talab qilgan Yurak zararlanishi, yurak urishi va yurak urishining buzilishi va qon aylanishi yetishmovchiligi belgilari bilan 56. Rivojlanayotgan tizimli skleroz (tizimli sklerodermiya) Oʻtkir va surunkali kechishi, jarayonning yuqori faolligi bilan Buyrak, oʻpka, yurak zararlanishi, ularning faoliyatining buzilishi bilan 57. Quruq sindrom (Shegren) Ogʻir kechishi Oʻpka va buyrak zararlanishi, ularning faoliyatining yetishmovchilik belgilari bilan Rivojlanishning tugʻma nuqsonlari 58. Bachadonning tugʻma anomaliyalari (nuqsonlari), bu holatda embrionlarni implantatsiyasi yoki homiladorlikdan saqlanishning imkoni boʻlmaganda YORTdan foydalanish imkoniyati va uning turlari toʻgʻrisidagi masalasi shifokorlar konsiliumi tomonidan hal qilinadi. 59. Yurakning tugʻma nuqsonlari a) patologik qon otilishi mavjudligida (qorinchalar oldiaro toʻsiqning nuqsoni, qorinchalararo toʻsiqning nuqsoni, ochiq arterial oqim): qon aylanishi yetishmovchiligi (QE) kechishi bilan QE 2B, 3 daraja oʻpka gipertenziyasi kechishi bilan 2 — 4 darajali oʻpka gipertenziyasi (Xit-Edvards boʻyicha tasnifi) bakterial endokardit bilan asoratlangan b) chap qorinchadan (aorta stenozi, aorta koarktatsiyasi) yoki oʻng qorinchadan (oʻpka arteriyasi stenozi) qon chiqishi qiyinlashgan yurak nuqsonlari: QE kechishi bilan — poststenotik kengayish mavjud boʻlganda (aorta yoki oʻpka arteriyasi anevrizmasi) QE 2A va undan yuqori daraja v) 3-4 darajali regurgitatsiya va yurak urishi ritmining murakkab buzilishlarkechishi bilan atrioventrikulyar klapanlarning tugʻma nuqsonlari g) Fallo tetradasi Nokorrigirlangan palliativ jarrohlik amaliyotlardan keyin d) Fallo pentadasi Nokorrigirlangan palliativ jarrohlik amaliyotlardan keyin e) Ebshteyn anomaliyasi Nokorrigirlangan j) yurakning murakkab tugʻma nuqsonlari (magistral tomirlarini transpozitsiyasi, atrioventrikulyar kommunikatsiyaning toʻliq shakli, umumiy arterial stvol, yurakning yagona qorinchasi, atrioventrikulyar yoki yarim oy klapanlar atreziyasi) z) Eyzenmenger sindromi i) Lyutembashe sindromi 60. Yagona buyrak (tugʻma yoki nefrektomiyadan soʻng), azotemiyada, arterial gipertenziyada, sil kasalida, piyelonefritda, gidronefrozda 61. Siydik qopi ekstrofiyasi 62. Tugʻma koʻpsonli artrogripoz 63. Suyaklar va umurtqaning distrofik displaziyasi 64. Suyaklarning tugʻma moʻrtligi (yakunlanmagan osteogenez) 65. Qoʻl yoki oyoqlarning tugʻma yoʻqligi 66. Kraniosinostoz

Yordamchi reproduktiv texnologiyalardan foydalanish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 3-ILOVA

(3-ilova Oʻzbekiston Respublikasi sogʻliqni saqlash vazirining 2021-yil 7-maydagi 5-sonli buyrugʻi (roʻyxat raqami 3217-1, 17.05.2021-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 17.05.2021-y., 10/21/3217-1/0463-son)