Gaz taʼminoti. Ishlarni tashkil etish, ishlab chiqarish va qabul qilish (3.05.02-96-son)

02.04.1996

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat arxitektura va qurilish qoʻmitasining

meʼyorlari va qoidalari

Ushbu meʼyorlar va qoidalar yangi gaz tarmoqlarini va eskilarini qaytadan tiklash qurilish ishlariga tatbiq etiladi, ularni loyihalash meʼyorlari va qoidalarini tartiblash QMQ 2.04.08-96 da belgilab qoʻyilgan.

Gaz taʼminotida qurilish-montaj ishlarini bajarish, koʻrsatma tartibga asosan ruxsati bor, ijozat (litsenziya) olgan tashkilot tomonidan olib beriladi.

1. UMUMIY QOIDALAR

1.1. Gaz taʼminoti tarmoqlarini qurilishida ishchi loyihalarga keyinchalik loyihalar deb yuritiladi (talab va ushbu meʼyorlar hamda qoidalardan tashqari, 3.01.01-85 QMQ talablariga rioya qilgan holda, sobiq SSSR Tosgortexnadzori tasdiqlagan “Gaz xoʻjaligida xavfsizlik Qoidalari” va “Bosim ostida ishlaydigan idishlarni oʻrnatish va ulardan xavfsiz foydalanish Qoidalari”ga ham rioya qilish kerak.

Vaqtinchalik gaz quvurlari va gaz jihozlari loyihaga asosan bajarilgan boʻlib, ushbu meʼyorlar va qoidalarga muvofiq montaj qilinishi hamda sinovdan oʻtkazilishi kerak.

1.2. Loyihaga koʻra foydalaniladigan quvurlarga, shakldor qismlarga, payvandlash va (changdan saqlovchi qoplama) izolyatsiyalash ashyolariga, ularni tayyorlagan zavodlarning ular sifatini tasdiqlovchi sertifikatlari (yoki ularning sertifikat egasi tasdiqlagan nusxalari) boʻlishi kerak.

Jihozlarga, diametri (yoʻgʻonligi) 100 mm dan ortiq armaturaga, uzellarga, biriktiruvchi detallar va himoyalovchi flanetslarga tayyorlovchi qurilish-montaj tashkilotlariga qarashli zavodlarning, markaziy-tayyorlov ustaxonalari (MTU)ning yoki markaziy-tayyorlov zavodlari (MTZ)ning texnik (boshportlari) boshportlari boʻlishi kerak.

MTU yoki MTZ sharoitlarida tayyorlangan himoya qoplamlariga texnik boshport (dalolatnoma) tuzilishi kerak, unda quyidagilar koʻrsatiladi: himoya ishlari bajarilgan sana, himoya qoplamalari turi, uning sifatini nazorat qilish natijalari.

1.3. Gaz taʼminoti tarmoqlarini qurishdagi yer qazish ishlari va asoslari qurish boʻyicha ishlar loyihaga va QMQ 3.02.01-87 talablariga muvofiq bajarilishi zarur.

1.4. Qurilish tugagan yer osti va yer usti gaz quvurlarining, gaz kirituvchi quvurlarning, uy ichidagi va sex ichidagi gaz jihozlarining, GBS va GTK, shuningdek suyultirilgan uglevodorod gazlari (SUG)ning ishlari qurilmalariga 1 — 4 majburiy ilovalardagi shakllar boʻyicha qurilish boshportlari tuzilishi zarur.

Uzunligi 100 m dan ortiq yer osti gaz quvurlari va SUG idishlari qurilishida, ishlarni hisobga olib borish jurnallari tuzilishi zarur.

2. POʻLAT QUVURLARDAN GAZ QUVURLARINI PAYVANDLASH VA YIRISH TAYYORGARLIK ISHLARI

2.1. Quvurlarni biriktirish uchun yoy vositasida (koʻlda, flyus ostida avtomatik) va gaz yordamida payvandlashdan, uchlarini eritib uchma-uch tutashtirib payvandlashdan va gaz quvurlarini kavsharlash usulini qoʻllash zarur.

Poʻlat gaz quvurlari payvand birikmalarining turlari, tuzilish unsurlari va oʻlchamlari GOST 16037-80 va ushbu boʻlimda koʻrsatilgan talablarga mos kelishi kerak. Yer osti gaz quvurlari uchun faqat uchma-uch va burchakli tutashmalarni qoʻllash zarur. Tashqi diametrlari bir xil, biroq devorlarining qalinligi har xil boʻlgan quvurlarni va detallarni biriktirishda ularning qirralariga ishlov berishning usulini oʻlchamlari QMQ 111-42-80 talablariga mos kelishi kerak.

Payvandlanayotgan quvurlar qirralarining yoʻl qoʻyiladigan chetlashuvi 0,15 S + 0,5 mm dan oshmasligi kerak, bu yerda payvandlanayotgan quvurlar devorlari qalinligining eng kami, mm.

Gaz quvurlarini uchlarini eritib uchma-uch tutashtirib payvandlash va kavsharlash, shuningdek bu ishlarning sifatini nazorat qilish neft-gaz qurilishi Vazirligining VSN 006-89 (1-qoʻshimcha) talablariga muvofiq bajarilishi kerak.

2.2. Har qaysi payvandlovchiga qurilish-montaj tashkilotining buyrugʻi bilan nomer (tamgʻa) beriladi, payvandlovchi uni yer osti gaz quvurida oʻzi payvandlagan joydan 50 — 100 mm masofada, qurish qulay boʻladigan tomondan eritib yoki oʻyib yozib qoʻyadi.

Shartli diametri 400 mm dan ortiq quvurlarni ikkita payvandchi payvandlaganida, ulardan har bir oʻzi uchastkalari chegarasida oʻz nomeri tamgʻasini eritib yoki oʻyib yozib qoʻyishi kerak.

2.3. Payvandlash materiallari (elektrodlar, payvandlash simlari, flyuslar)dan tayyorlovchi zavodlarning sertifikatlari yoki ularning nusxalari boʻlgan taqdirdagina foydalanishga ruxsat etiladi

Payvandlash materiallaridan foydalanishga ularni tashqi tomondan kuzdan kechirib, ularning GOST 9466-75, GOST 2246-70 talablariga yoki texnik shartlarga mos kelishini tekshirib turish zarur. Nuqsonlar (elektrodlarni himoya suvogʻi koʻchib ketgan yoki ularning namlanib qolgani, payvandlash simining zanglaganligi) aniqlanganida bu materiallardan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.

2.4. Gaz quvurlarini payvandlovchi payvandchi ishga qoʻyilishidan oldin quyidagi hollarda, sinov tariqasida namuna uchun uchma-uch payvandlab qurish ishlari bajariladi;

agar payvandchi gaz quvurlarini payvandlashga birinchi marta kirishayotgan boʻlsa, yoki payvandlash ishlarida kalendar oydan ortiq tanaffus qilgan boʻlsa;

agar payvandlanadigan quvurlar mazkur payvandchi amal payvandlab yurgan quvurlarning poʻlatlari markslaridan payvandlanuvchanlik xossalari boʻyicha farq qilsa;

agar mazkur payvandchi uchun payvandlash materiallari (elektrodlar, payvandlash simi, flyuslar)ning yangi (boshqa) markalari qoʻllamayotgan boʻlsa;

agar payvandlash texnologiyasi oʻzgargan boʻlsa.

2.5. Sinov uchun uchma-uch payvandlangan joyni nazorat qilish GOST 16037-80 talablariga mos kelishini tashqi tomondan koʻzdan kechirish GOST 7512-82 boʻyicha radiografik usul bilan GOST 6996-66 boʻyicha mexanik sinash yoʻli bilan va ushbu boʻlimda koʻrsatilgan talablarga muvofiq amalga oshiriladi.

2.6. Sinov uchun uchma-uch ulangan joyni natijalari nazoratdan qoniqarsiz chiqqanida:

sinov uchun ulangan joyni tashqi tomondan koʻzdan kechirish yoki oʻlchab koʻrish yoʻli bilan yaroqsizlikka chiqariladi va keyin nazorat qilinmaydi;

fizik usullar yoki mexanik sinashlar yoʻli bilan tekshirishi koʻproq joyda takror oʻtkazish zarur;

tashqi tomondan koʻzdan kechirish yoʻli bilan ulangan joy yaroqsizlikka chiqariladi, keyin nazorat qilinmaydi.

ISHLARNI BAJARISH

2.7. Poʻlat quvurlarni payvandlash uchun yirishdan oldin quyidagi ishlarni bajarish zarur;

ularning ichki boʻshligʻini ehtimoliy iflosliklar (tuproq, muz, qor, qurilish axlatlari, alohida narsalar va boshqalar)dan tozalash;

qirralarga ishlov berishning geometrik oʻlchamlarini tekshirish, quvurlarning uchidagi erish tufayli quvur tashqi diametrining 3,5% gacha chuqurlikda ezilgan joylarni tozalash;

qirralarni va ezilgan joylarni hamda quvurlarning ularga yondosh ichki va tashqi sirtlarini kamida 10 mm kenglikda toza metall koʻringunicha tozalash.

quvurlarning darz ketgan, yulingan, oʻyilgan, faskalari 5 mm dan ortiq tirnalgan uchlari qirqib tashlanadi.

Havoning harorati minus 5°S dan past boʻlganida quvurlarning uchini qizdirmasdan turib toʻgʻrilashga yoʻl qoʻyilmaydi.

2.8. Payvandlanadigan quvurlarni markazlagichlar va boshqa moslamalarni qoʻllagan holda, inventar otsqoʻymalarda yirish zarur.

Quvurlarni payvandlanadigan vaziyatda qotirilgan holida ulanadigan joyning tub chokini payvandlash uchun moʻljallangan elektrodlar bilan mahkamlash uchun ulanadigan joyning perimetri boʻyicha ildirma choklar bilan bir tekis qilib quyidagi miqdorda bajarish zarur: diametri 60 mm gacha boʻlgan quvurlar uchun 2 dona 80 mm dan ortiq va hamda 180 mm gacha boʻlganda — 3 dona, 150 mm dan ortiq va 300 mm gacha hamda boʻlganda — 4 dona, 300 mm dan ortiq boʻlganida har 250 mm dan keyin.

Ildirma choklarning balandligi quvur devorini qalinligini 1/3 qismini tashkil etishi kerak, biroq 2 mm dan kam boʻlmasligi lozim. Har bir ildirma chokning uzunligi ulanadigan quvurning diametri 50 mm gacha va 50 mm boʻlganida — 20 — 30 mm ni ulanadigan quvurlarning diametri 50 mm dan ortiq boʻlganida 50 — 60 mm ni tashkil etishi kerak.

2.9. Koʻlda yey vositasida payvandlashni quvurlarning burilmaydigan va buriladigan uchma-uch payvandlanish joylarini devorlarning qalinligini 6 mm gacha boʻlganida kamida ikki qatlamli qilib devorchalarning qalinligi 6 mm dan ortiq boʻlganida kamida uch qatlamli qilib bajarish zarur. Chokning har bir qatlami keyingi chok solihdan oldin shlak va metall tomchilaridan yaxshilab tozalanishi zarur.

Atsetelen qoʻllab gaz yordamida payvandlashga shartli diametri 150 mm dan oshmagan, devorchalarining qalinligi 5 mm gacha va 5 mm boʻlib qirralari qiyalatib ishlangan, devorchalarining qalinligi 3 mm gacha va 3 mm boʻlib, qirralari qiyalatib ishlanmagan gaz quvurlari uchun yoʻl qoʻyiladi. Gaz bilan payvandlashni bir qatlamli qilib bajarish zarur.

Propan-butan aralashmasi qoʻllab gaz yordamida payvandlashga bosimi 0,005 Mpa (05 kgk/sm2) gacha va shuncha boʻlgan, shartli diametri 150 mm dan oshmaydigan, devorchalarining qalinligi 5 mm gacha va shuncha boʻlgan gaz quvurlari uchungina yoʻl qoʻyiladi.

Diametri 920 mm va undan ortiq boʻlgan gaz quvurlarining qoldirib ketilmaydigan halqasiz payvandlanadigan uchma-uch joylari chok tubini quvur ichida qoʻshimcha payvandlash yoʻli bilan bajarilishi zarur.

2.10. Elektr yoyi yordamida payvandlash oʻzgarmas va oʻzgaruvchan toklar bilan bajariladi. Tokning zarur kuchi 250 — 300 amper va undan ortiq, kuchlanishi 30 dan 60 voltgacha.

Yoy yordamida flyus ostida avtomatik payvandlash qoʻlda yoy yordamida payvandlangan (quvurlarning uchi ildirib payvandlagan ayni oʻsha elektrodlar bilan) yoki karbonat angidrid gazi muhitida yarim-avtomatik (avtomatik) payvandlangan birinchi chok ustidan bajarish zarur.

2.11. Yer osti gaz quvurining chiziqli qismiga payvandlab yopishtiriladigan montaj “gʻaltagining” uzunligi kamida 200 mm boʻlishi kerak.

2.12. Quvurlarni boʻylama bir tomonlama yoki spiral chok bilan yirish yoki payvandlash quvurlar uchma-uch tutashgan joylarda choklarni kamida quyidagi kattaliklarda siljitib solish zarur, mm:

15 ... diametri 50 mm gacha boʻlgan quvurlar uchun;

50 ... diametri 50 dan 100 mm gacha boʻlgan quvurlar uchun;

100 ... diametri 100 mm dan ortiq boʻlgan quvurlar uchun.

Zavodda solingan choklari (boʻylama yoki spiral) ikki tomondan payvandlangan quvurlarni payvandlash uchun yirishda choklari siljitib solmaslikka yoʻl qoʻyiladi, biroq bunda choklarning kesishgan joylarini fizik usullar bilan tekshirish shart.

2.13. Asosiy gaz quvurining koʻndalang (halqasimon) payvand choklari joylashgan joylashda shohobchalarning tarmoqlanish quvurlarni payvandlashga yoʻl qoʻyilmaydi. Gaz quvuri koʻndalang choki bilan unga payvandlanadigan tarmoqlanish quvuri choki orasidagi masofa kamida 100 mm boʻlishi kerak.

Ichki gaz quvurlarida, shuningdek, GBS va GTK, larida diametri 50 mm gacha boʻlgan shoxobchalarni (shu jumladan impuls chiziqlarini) oʻyib oʻrnatishda payvandlab oʻrnatiladigan shtutserlarning choklaridan asosiy gaz quvurining halqasimon choklarigacha boʻlgan masofa kamida 50 mm boʻlishi kerak.

2.14. Yomgʻir qor yogʻib turganida tuman tushganida va tezligi 10 m/s dan ortiq shamol esib turganida ochiq havoda payvandlash ishlarini, faqat payvandlash ishlari olib boriladigan joylarni namlikdan va shamoldan himoyalash taʼminlangan hollardagina olib borish mumkin.

2.15. Uchma-uch ulanadigan joylarni oldindan biroq qizdirish zarurligini payvandlanadigan quvurlar poʻlatining markasiga qarab aniqlash zarur, ular quyidagilarga boʻlinadi:

I-GOST 380-88 boʻyicha ST1, ST2, STZ, ST4 markali, GOST 1050-80 boʻyicha 08,10,15 vg-20 markali sokin va yarimsokin poʻlatlardan tayyorlangan quvurlar,

II-GOST 380-88 boʻyicha ST1, ST2, STZ, ST4 markali qaynaydigan poʻlatlardan tayyorlangan quvurlar.

III-GOST 19281-89 boʻyicha 09G2S va 17PS, 14XGS va boshqa, GOST 4543-71 boʻyicha 10G2 markali kam ligerlakgan poʻlatlardan tayyorlangan quvurlar.

Uchma-uch ulanadigan joylarni oldindan qizdirishni devorchalarining qalinligi 5 dan 10 mm gacha boʻlgan quvurlarni payvandlashda rutil yoki sellyuloza qoplamli elektrodlar bilan tashqi havoning harorati minus 20°S dan past boʻlganida I va II guruh quvurlar uchun, harorat minus 10°S dan past boʻlganida III gurux quvurlar uchun bajarish zarur. Qizdirishning eng past harorati 100°S ni tashkil etishi va truba chetidan 5 — 10 mm masofada oʻlchanishi zarur.

2.16. Quvurlarni yoy yordamida payvandlash uchun GOST 9467-75, GOST 9465-75 boʻyicha elektrodlarning quyidagi turlarini ishlatish kerak: diametri 3; 3,25; 4 mm li, sellyuloza qoplami E42-S, E46-S elektrodlari 1-111 guruh quvurlari chokining qatlamini payvandlash uchun;

diametri 2,5; 3; 3,25 mm li, asosli qoplamali E42A-B, E46A-B, E50A-B elektrodlari I va III guruh quvurlari chokining tub qatlamini payvandlash uchun;

diametri 3,25 va 4 mm li, asosli qoplamali E42A-B, E46A-B. E50A-B elektrodlari I va III guruh quvurlari choklarining toʻldiruvchi va qoplovchi qatlamlarini payvandlash uchun;

rutil qoplamali E42-R, E46-R-I va III guruh quvurlari chokining barcha qatlamlarini oʻzgarmas tokda payvandlash uchun;

rutil qoplamali E42-R-I va II guruh quvurlari chokining barcha qatlamlarini oʻzgaruvchan tokda payvandlash uchun.

2.17. Payvandlash simlari va flyuslari GOST 2246-70 va GOST 9087-81 boʻyicha payvandlanadigan quvurlarning guruhiga koʻra quyidagicha tanlab olish zarur:

I va II guruh quvurlar uchun Sv-08 va AN-348-A, Sv-08A va ANS-1 (TU 108.1424-86), Sv-08GA va AN-47;

II guruh quvurlar uchun Sv-08GA va AN-348-A, ANS-1 (TU 108.1424-86), AN-47.

2.18. Quvurlarni karbonat angidrid muhitida yoy yordamida payvandlashda quyidagilarni qoʻllash zarur;

GOST 2246-70 boʻyicha SV-08G2S markali payvandlash simini;

karbonat angidrid gazining tozaligi GOST 80-50-85 boʻyicha kamida 99,5% ni tashkil etishi kerak.

2.19. Gaz yordamida payvandlashda quyidagilarni qoʻllash zarur: GOST 2246-70 boʻyicha SV-08, SV-OVA, SV-08GA, SV-0872S, SV-08GS, S8-12GS markali payvandlash simlarini, GOST 5583-78 boʻyicha texnik kislorodni.

GOST 5457-75 boʻyicha ballonlardagi atsetilen yoki ish bajarilayotgan joyda valsiy karbiddan hosil qilingan atsetilen GOST 14SO-31 boʻyicha.

SIFATNI NAZORAT QILISH

2.20. Gaz quvurlarini yirish va payvandlash jarayonida operatsiyalar boʻyicha nazoratni QMQ 3.01.01-85 talablariga muvofiq amalga oshirish zarur.

Operatsiyalar boʻyicha nazorat qilishda quyidagilarning standartlarga mos kelishini tekshirish zarur: quvurlarning tayyorlanishi, ularning tozalanishi, uchlarining toʻgʻrilanishi; payvand choklarining tuzilish unsurlari va oʻlchamlari; ildirma choklarning soni, oʻlchamlari va joylashuvi, choklarning alohida qatlamlarini solish tartibi, chok qatlamlarining oʻlchamlari va shakllari.

2.21. Yoy yoki gaz yordamida uchma-uch payvandlangan joylar tashqi tomondan koʻzdan kechirish natijalari boʻyicha ushbu qoidalarning 2.1-bandiga mos kelishi, shuningdek, quyidagi talablarni qondirishi zarur:

choklar quvurlarning va ularga kamida 20 mm masofada (chokning ikkala tomonidan) yondashib turgan yuzalari shlak, erigan metall tomchilari, kuyindi va boshqa iflosliklardan tozalangan boʻlishi kerak;

choklarda darzlar, kuyib ketgan joylar, gʻovaklarning yuzasiga chiqib qoladigan payvandlanmay qolgan chuqurchalar, shuningdek, chuqurligi 5% ortiq kemtik joylar boʻlmasligi, chuqurchalar, shuningdek, chuqurligi quvur devorchasi qalinligining 5% dan ortiq, (0,5 mm dan ortiq) va uzunligi uchma-uch ulangan joy perimetrining 1/3 qismidan ortiq (150 mm dan ortiq) boʻlgan yirmolar boʻlmasligi kerak.

2.22. Payvandlangan uchma-uch joylarning umumiy sonidan ularni fizik usullar yoki mexanik sinovlar yoʻli bilan tekshirish uchun ulardan maʼlum sonlari tanlab olinadi.

Mexanik sinovlar uchun uchma-uch ulangan joylar “gʻaltaklar” yorilib ketishining oldini olish uchun, ishlarni bajarish davrida qirqib olinishi zarur.

Uchma-uch ulanadigan joylarni mexanik sinash uchun ularni quriladigan obyekt sharoitlarida quvur boʻlaklaridan payvandlashga yoʻl qoʻyiladi.

2.23. Quyidagilar fizik usullar bilan nazorat qilinadi:

sinov uchun tanlangan uchma-uch ulangan joylar radiografik usul bilan;

ichki gaz quvurlarining nazorat uchun 1-jadval meʼyorlari boʻyicha tanlab olingan uchma-uch ulangan joylari radiografik va ultratovush usullari bilan.

Uchma-uch ulangan joylarni radiografik usul bilan nazorat qilishni GOST 7212-82 boʻyicha, ultratovush usuli bilan nazorat qilishni GOST 14782-86 boʻyicha bajarish kerak.

1-jadvalGaz quvurlariInshootdagi har bir payvandlangan joylarning umumiy sonidan nazorat qilinishi zarur boʻlgan ulangan joylar soni,%1. Diametri 50 mm li, barcha bosimlar uchun moʻljallangan tabiiy gaz hamda nazorat qilinmaydi SUG yer osti va ichki gaz quvurlari; diametri 50 mm va undan ortiq, bosimi 0,005 MPa (0.05 kgk/sm2) boʻlgan yer osti va ichki gaz quvurlari (GP-i, GTK va SUG ham'tunga kiradi).nazorat qilinmaydi2. Barcha bosimlarga moʻljallangan SUG tashqi va ichki gaz quvurlari (1 bandda koʻrsatilganlaridan tashqari).1003. Bosimi 0.005 ortiq va 1,2 MPa gacha boʻlgan 0,05 ortiq va 12 kgk/sm2 gacha va 1,2 MPa boʻlgan tashqi yer osti va ichki tabiiy gaz quvurlari.5, biroq kamida bitta ulangan joy4. Bosimi 0.005 MPa (0,05 kgk/sm2) gacha va shuncha boʻlgan tabiiy gaz yer osti gaz quvurlari (12-bandda koʻrsatilganlaridan tashqari):10, biroq kamida bitta ulangan joy0,005 dan ortiq 0,3 MPa gacha va shuncha boʻlgansiz quvurlari (13-bandda koʻrsatilganlaridan tashqari);50, biroq kamida bitta ulangan joy0,3 dan ortiq va 1,2 MPa gacha va shuncha boʻlgan (3 dan ortiq va 12 kgk/sm2 gacha gaz quvurlari.1005. Koʻchalarning transport yuradigan, kapital qoplamalar bilan takomillash tirilgan (mustahkam asoslarga yotqizilgan sement-beton va temir-beton, asfalt-beton, beton va tosh asoslarga yotqizilib, borlovchi materiallar bilan mustahkamlangan mozaik qoplamali) qismining ostidan yotqiziladigan, shuningdek, suv toʻsiqlardan (oʻtish joylarda va hamma hollarda gaz quvurlarini gʻilovlarda yotqiziladigan oʻtish joyi chegaralarida va kesib oʻtiladigan inshootning chetidan har ikki tomondan kamida 5 m masofada, umumiy tarmogʻining temir yoʻllari uchun esa tuproq toʻshamasining tashqi devoridan har ikki tomonga kamida 50 m) barcha bosimlarga moʻljallangan yer osti gaz quvurlari.1006. Kommunikatsiya kollektorlarini, kanallarini, tonellarini kesib oʻtishda barcha bosimlarga moʻljallangan yer osti gaz quvurlari (kesib oʻtish chegaralarida va kesib oʻtiladigan inshootlarning devorlari chetidan har ikki tomonga kamida 5 m masofada).1007. Barcha bosimlarga moʻljallangan, koʻpriklarga osilgan va tabiiy toʻsiqlardan oʻtish joylari chegaralaridagi yer osti gaz quvurlari.1008. Barcha bosimlarga moʻljallangan, ichki vertikal kommunikatsiya kollektorlariga yotqiziladigan gaz quvurlari.1009. Barcha bosimlarga moʻljallangan, zilzila kuchi 7 baldan ortiq, rayonlarda va ishlov berilayotgan hududlarda yotqiziladigan gaz quvurlari.10010. Barcha bosimlarga moʻljallangan, kommunikatsiya kollektorlaridan va kanallardan (shu jumladan issiqlik tarmogʻi kanallaridan) kamida 3 m masofada yotqiziladigan yer osti gaz quvurlari.10011. Bino poydevorlaridan quyidagi masofalarda yotqiziladigan yer osti kiritish quvuri: 2 m gacha — bosimi 0,005 Mpa (0,05 kgk/sm2) gacha boʻlgan gaz quvurlari; uchun 4 gacha — bosimi 0,305 ortiq 0,3 Mpa (0,05 dan ortiq va 3 kgk/sm2) gacha va shuncha boʻlgan gaz quvurlari; uchun 6 m gacha — bosimi 0,3 dan ortiq 0,6 Mpa (3 dan ortiq va 6 kgk/sm2 gacha) va shuncha boʻlgan gaz quvurlari uchun 10 m gacha bosimi 0,6 dan ortiq va 0,12 MPa (6 dan ortiq va 12 kgk/sm2) gacha va shuncha boʻlgan gaz quvurlari uchun.10012. Bosimi 0,005 MPa (0,05 kgk/sm2) gacha boʻlgan, choʻkadigan tuproqlarda, shuningdek odamlar koʻplab toʻplanadigan jamoat binolaridan va 5 qavatgacha boʻlgan turar-joy binolardan kamida 4 m masofada yotqiziladigan tabiiy gaz yer osti gaz quvurlari.25, biroq kamida bitta ulangan joy13. Bosimi 0,05 dan ortiq va 1,2 MPa (0,05 dan ortiq va 12 kgk/sm2) gacha va shuncha boʻlgan aholi yashaydigan joylardan chetda 20, biroq kamida hamda istiqboldagi qurilish chegaralaridan bitta ulangan joy tashqarida oʻtkaziladigan tabiiy gaz yer osti gaz quvurlari.20, biroq kamida bitta ulangan joy

ESLATMALAR: 1. Tekshirish uchun tashqi koʻrinishi yomon boʻlgan, payvandlangan joyni tanlash zarur.

2. 3-band boʻyicha nazorat meʼyorlari 7 va 8-bandlarda koʻrsatilgan gaz quvurlari uchun tatbiq etilmaydi; 4,12- va 13-band boʻyicha 5 va 6-bandlarda koʻrsatilganlarga tatbiq etilmaydi; 13-band boʻyicha 9-bandda koʻrsatilganlarga tatbiq etilmaydi.

3. Nazorat meʼyorlari shartli diametri 500 mm gacha va shuncha boʻlgan gaz quvurlarining burchak hosil qilib biriktirilgan quvurlariga va gaz quvuriga payvandlangan flanetslar (birlashtiruvchi) va yasen qopqoqlarning choklarida tatbiq etilmaydi.

4. Yer osti gaz quvurlarining uchma-uch biriktirilgan joylarini nazorat qilish meʼyorlari, yer usti gaz quvurlariga tatbiq etiladi.

5. Gaz quvurlarining MTZ va MTU sharoitlarida tayyorlangan biriktiruvchi detallarining uchma-uch payvandlangan joylari radiografik usul bilan nazorat qilinishi kerak.

Ultratovush usulni qoʻllashga nazorat uchun tanlab olingan uchma-uch ulangan joylar sonining kamida 10% radiografik usul bilan qoʻshimcha ravishda tanlab tekshirilgan sharoitlardagina yoʻl qoʻyiladi. Radiografik nazorat natijalari hatto bitta uchma-uch ulangan joyda qoniqarsiz natijalar-bergan hollarda bu nazorat hajmini 50% gacha oshirish zarur. Bunda nuqsonli ulangan joylar aniqlanganida payvandchi tomonidan kalendar oy mobaynida payvandlangan va ultratovush usuli bilan tekshirilgan barcha ulangan joylar radiografik usul bilan tekshirilishi kerak.

2.24. Radiografik usul bilan tekshirish natijalari boʻyicha uchma-uch ulangan joylar quyidagi nuqsonlar mavjud boʻlganida yaroqsiz deb topiladi:

darzlar, kuyib ketgan joylar, payvandlanmagan chuqurlar;

chokda chala payvandlangan joylar boʻlganida;

chok tubida va valiklar orasida quvur devorchasi qalinligining 10% dan ortiq chuqurligida chala payvandlangan joylar boʻlganida;

chok tubida va valiklar orasida payvand birikmaning har 300 mm uzunligida 25 mm dan ortiq yoki payvand birikma uzunligi 300 mm dan kam boʻlganida perimetrining 10% dan ortiq chala payvandlangan joylar boʻlganida;

diametri 920 mm va undan ortiq boʻlgan, ichki tomondan payvandlanib bajarilgan gaz quvurlarining uchma-uch ulangan joylari chokining tubida chala payvandlangan joylar boʻlganida;

ustquyma halqa kuyib bajarilgan payvand birikmalar chokining tubida chala payvandlangan joylar boʻlganida;

agar uchma-uch ulangan joylar nuqsonlarining (gʻovakliklar, shlak va boshqa qoʻshilmalar) oʻlchamlari GOST 23055-78 boʻyicha 6 klass uchun belgilanganidan oshib ketsa.

Uchma-uch ulangan joylarni radiografik usul bilan tekshirish natijalari 5-majburiy ilovaning formasi boʻyicha bayonnoma boʻyicha rasmiylashtiriladi.

Ultratovush nazorat natijalari boʻyicha uchma-uch ulangan joylar ularning nuqsonlari yuzasi neft-gaz qurilishi Vazirligining VSN 012-88 ida koʻrsatilganidan yoki ultratovush asbobiga korxona qoʻshib beradigan standart namunalardagi teshik yuzasidan ortib ketganida, shuningdek, payvand birikmaning 300 mm uzunligida 25 mm dan uzun yoxud payvand birikma uzunligi 300 mm dan kam boʻlganida perimetrining 10% nuqsonlar boʻlganida yaroqsiz deb topilishi zarur.

Uchma-uch ulangan joylarni ultratovush usuli bilan tekshirish natijalari 7-majburiy ilovaning formasi boʻyicha bayonnoma bilan rasmiylashtirilishi kerak.

Gaz yordamida payvandlangan chok nuqsonlarini, nuqsonli qismni olib tashlash va uni yangidak payvandlash yoʻli bilan tuzatishga yoʻl qoʻyiladi, keyin uchma-uch payvandlangan hamma joy radiografik usul bilan tekshiriladi. Payvand chokning GOST 16037-80 da belgilangan oʻlchamlaridan ortib ketgan kuchaytirish balandligini mexanik ishlov berish yoʻli bilan bartaraf etishga yoʻl qoʻyiladi. Kesik joylarni balandligi koʻpi bilan 2-3 mm boʻlgan ipsimon valiklar eritib yopishtirish yoʻli bilan tuzatish zarur, bunda ipsimon valikning balandligi chokning balandligidan ortib ketmasligi kerak. Nuqsonlarni zarb berib (urib), tuzatishga va uchma-uch payvandlangan joylarni takror taʼmirlash man qilinadi.

2.25. Quyidagilar mexanik sinovidan oʻtishi lozim:

sinov uchun tanlab olingan uchma-uch ulangan joylar;

diametri 50 mm dan kam boʻlgan, tabiiy gaz va SUGning yer usti va ichki gaz quvurlarining uchma-uch ulangan joylari;

50 mm va undan oshiq diametrli yer usti va ichki gaz quvurlarni 0,005 MPa (0,05 kgs/sm2) bosim bilan shuningdek;

gaz yordamida payvandlangan, barcha bosimlarga moʻljallangan yer osti (yer usti) gaz quvurlarining uchma-uch payvandlangan joylari.

Mexanik sinashlar uchun tanlab olinadigan uchma-uch ulangan joylar soni obyektlarni qurishda yoki MTZ da quvur tayyorlarini ishlab chiqarishda har bir payvandchi kalendar oy mobaynida uchma-uch payvandlangan joylarning umumiy sonining 0,5% ni tashkil etishi zarur, quvurlar soni 50 mm diametrlisidan kamida ikkita boʻlishi, shartli diametri 50 mm dan yuqorisi bittadan kam boʻlmasligi lozim.

2.26. Yoy yoki gaz yordamida uchma-uch payvandlangan joylarning mexanik xossalarini aniqlash uchun mexanik sinashlarning quyidagi turlarini amalga oshirish kerak:

statik choʻzilishga sinash;

statik egilish yoki yalpoqlanishga sinash.

2.27. Shartli diametri 50 mm dan ortiq gaz quvurlarining uchma-uch ulangan joylari mexanik sinash uchun nazorat qilishga tanlab olingan har bir uchma-uch ulangan joydan choʻzilishga sinash uchun kuchaytirilishi olib tashlangan uchta namuna va egilishga sinash uchun kuchaytirilishi olib tashlangan uchta namuna kesib olinishi zarur. Namunalarni perimetr boʻyicha bir tekis joylashgan uchma-uch payvandlangan uchastkalardan kesib olinishi kerak. Namunalarni GOST 6996-66 boʻyicha tayyorlash zarur.

Uchma-uch payvandlangan joyni choʻzilishga va egilishga sinash natijalarini ayni joyning namunalari sinashning tegishli turlarida olingan natijalarning oʻrtacha arifmetik qiymati tarzida aniqlanadi.

Quyidagi hollarda uchma-uch payvandlangan joyni mexanik sinash natijalari qoniqarsiz hisoblanadi:

choʻzilishga sinashda mustahkamlik chegarasining oʻrtacha arifmetik kattaligi quvurlar asosiy metalli mustahkamligining GOST (TU) da belgilangan pastki chegarasidan kam boʻlganida;

egilishga hisoblashda egilish burchagining oʻrtacha arifmetik kattaligi yoy yordamida payvandlashda 120 dan, gaz yordamida payvandlashda 100 dan kam boʻlganida;

uchta namunadan loaqal bittasining sinov turlaridan birida olingan sinash natijalari sinashning shu turi boʻyicha koʻrsatkichlarning (mustahkamlik chegarasi yoki egilish burchagi) talab etilgan kattaliklaridan 10% ga kam boʻlganida.

2.28. Shartli diametri 50 mm gacha va shuncha boʻlgan quvurlarning uchma-uch ulangan joylarini mexanik sinash yaxlit ulangan joylarda choʻzilishga va yalpoqlanishga oʻtkazilishi kerak. Shu diametrli quvurlar uchun nazorat uchun tanlab olingan uchma-uch payvandlangan joylarning yarmi (kuchaytirilishi olinmagan) choʻzilishga va yarmi (kuchaytirilishi olingan) yalpoqlanishga sinalishi kerak.

Uchma-uch payvandlangan joyni mexanik sinash natijalari quyidagi hollarda qoniqarsiz hisoblanadi:

uchma-uch ulangan joyni choʻzilishga sinashda.

mustahkamlik chegarasining kattaligi quvurlar asosiy metalli mustahkamligining GOST (TU)da belgilangan pastki chegarasidan kam boʻlganida;

pressning (iskanja) siquvchi yuzlari orasidagi tirqish payvand chokda birinchi darz paydo boʻlganida uchma-uch ulangan joyni yalpoqlanishga sinashda 5,5 dan katga boʻlganida, bu yerda 3 quvir devorchasining qalinligi.

2.29. Uchma-uch payvandlangan joylarni mexanik sinash natijalari majburiy 6-ilovaning formasi boʻyicha rasmiylashtirilishi zarur.

2.30. Uchma-uch ulangan joylarni fizik usullar yoki mexanik sinash yoʻli bilan olingan natijalari qoniqarsiz chiqqanida ulangan joylar sonini ikki marta koʻpaytirib tekshirish oʻtkazish kerak.

Ikki marta koʻpaytirib olingan uchma-uch payvandlangan joylarni fizik usullar bilan sinashi yaroqsizlik aniqlangan paytda nazoratning ayni turi natijalari boʻyicha qabul qilinmagan uchastkalarda oʻtkazish zarur. Agar fizik usullar bilan takror tekshirishda tekshirilayotgan uchma-uch payvandlangan joylarning loaqal bittasining sifati qoniqarsiz chiqsa, u holda ayni payvandchi inshootda kalendar oy mobaynida payvandlangan joylarning hammasi nazorat qilishning radiografik usuli bilan tekshirilishi kerak. Ikki marta koʻpaytirib olingan uchma-uch payvandlangan joylarni tekshirish qoniqarsiz natijalar bergan sinash turi boʻyicha bajarilishi kerak. Takror tekshirishda loaqal bitta uchma-uch ulangan joyda qoniqarsiz natijalar olinsa, ayni inshootda ayni payvandchi tomonidan kalendar oy mobaynida gaz yordamida payvandlangan hamma uchma-uch ulangan joylar olib tashlanishi, yoy yordamida payvandlangan joylar nazorat qilishning radiografik usullar bilan tekshirilishi zarur.

3. YEMIRILISH (ZANGLASH)DAN HIMOYALASH. QOPLAMALAR USULI BILAN HIMOYALASH

3.1. Yer osti poʻlat quvurlarni va SUG idishlarini yemirilishdan himoyalash loyihaga koʻra himoya qoplamalar yordamida amalga oshirilishi kerak.

3.2. Qoplama surkashdan oldin gaz quvuri qor, muz, chang, tuproq, yemirilish mahsulotlari, qurum, yor dorlaridan tozalanishi va zarur boʻlganda quritilishi kerak. Quvurlar va uchma-uch payvandlangan joylarni tozalash sifati darajasi boʻyicha GOST 9.402-80 ga mos kelishi kerak.

3.3. Bitum-rezina asosidagi himoya qoplamining juda kuchaytirilgan turi quvurlarga yoki quvur boʻlaklariga baza yoki zavod sharoitlarida mexanizatsiyalashtirilgan usulda surkash zarur.

Quvur yotqizilayotgan joyda himoya ishlarini bajarishda foydalaniladigan bitum mastikalari zavodda (MTZ, MTU) tayyorlangan boʻlishi kerak.

Quvurlarning uchma-uch ulangan joylari, fason (maxsus) qismlar (gidrozatvorlar, kondensat yirgichlar, tirsaklar va boshqalar) va himoya qoplamining shikastlangan joylari, quvurlarga ishlatilgan ayni oʻsha materiallar bilan himoya qilinadi.

3.4. Himoya qoplamlarning sifatini tekshirish bosqichma-bosqich va quyidagi tartibda oʻtkazilishi kerak:

gaz quvuri xandaqqa (yoki SUG idishini chuqurga) tushirishdan avval himoya qoplamining butun yuzasi tekshirilishi kerak;

tashqi tomondan koʻzdan kechirish yoʻli bilan shikastlanishlar va darzlar yoʻqligi, GOST 9.602-89 boʻyicha qalinligi, poʻlatga yopishuvchanligi va yaxlitligi tekshirilishi zarur;

xandaq koʻmilganidan keyin himoya qoplamani instrumental usul bilan quvur metallining tuproq bilan elektr aloqasi yoʻqligi uzil-kesil tekshiriladi.

Himoya qoplamining sifati haqidagi maʼlumotlar 1-majburiy ilovaning formasi boʻyicha qurilish boshportida rasmiylashtirilishi zarur.

ELEKTR-KIMYOVIY HIMOYALASH

3.5. Elektr-kimyoviy himoyalash qurilmalarini qurish gaz quvurlarini elektr-kimyoviy himoyalash loyihalari boʻyicha amalga oshirilishi zarur.

Elektr-montaj ishlarini sobiq SSSR energetika Vazirligi tasdiqlagan “Elektr qurilmalar oʻrnashtirish Qoidalari”ga koʻra bajarilishi zarur.

3.6. Nazorat-oʻlchash shoxobchalarini gaz quvuriga uni xandaqqa tushirishdan va koʻmilmasdan oldin oʻrnatish zarur. Nazorat-oʻlchash shoxobchalari xandaq koʻmilganidan keyin tekshirish va qabul etish kerak.

3.7. Elektr himoyani oʻrnashtirish boʻyicha ishlarni bajarish natijalari dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi.

4. TASHQI VA ICHKI GAZ QUVURLARINI, JIHOZLAR VA ASBOBLARNI MONTAJ QILISH

4.1. Gaz quvurlarini montaj qilishda quvur boʻshliqlarining qisim va pletlarning ifloslanib qolishining oldini olish choralari koʻrilishi kerak.

Gaz quvurlari xandaqqa odatda, xandaq maydonchasidan pletlarni tushirish yoʻli bilan yotqiziladi.

4.2. Gaz quvurlarini xandaqqa yotqizgandan keyin quyidagilar tekshiriladi: loyihada koʻrsatilgan chuqurlik, gaz quvurining qiyaligi va uning xandaq tubiga uning butun uzunligi boʻyicha yotishi; gaz quvuri himoya qoplamasining holati; gaz quvuri bilan xandaq devori ular kesib oʻtadigan inshootlar orasidagi masofa va ularning loyihada koʻrsatilgan masofalarga mos kelishi.

Gaz quvurining toʻgʻri yotqizilganini yotqizilgan gaz quvurining hamma asosiy natijalarini va ularning yer osti inshootlar bilan kesishgan joylarini nivelirlash yoʻli bilan tekshirilishi zarur. Agar gaz quvurlarini yotqizilgandan keyin uning ayrim joylarda xandaq tubiga jips yotmaganligi aniqlansa, u holda bu yerlarda tuproq tashlanishi va u qatlamlab shibbalanib, boʻshliq joylari toʻldirilishi zarur.

4.3. Gaz quvuriga (maxsus) qismlar, uzellar, armatura va boshqa qurilmalar payvandlanganida payvandlangan unsurlarning gaz quvuri bilan oʻqdoshliligi taʼminlanishi kerak. Yerga yotish tekisliklarda qiyshayishga yoʻl qoʻyilmaydi.

4.4. Gaz quvurlarini yer ustida yotqizishda gaz quvurlari pletlarini tayanchlarda koʻtarish va yotqizish uchma-uch payvandlangan joylarning sifatini nazorat qilgandan keyingina amalga oshirilishi kerak.

4.5. Ichki gaz jihozlarini quyidagi ishlar bajarilganidan keyin montaj qilish kerak;

gaz quvurlari, armatura, gaz jihozlari va asboblarni montaj qilinadigan qavatlararo yopma, devorlar, pollar, pardevorlarni oʻrnatilish;

gaz quvurlarini poydevorlarga, devorlarga, orayopma va parsevorlarga yotqizish uchun ularda teshiklar, kanallar va ariqchalar hosil qilish;

gaz jihozlarini oʻrnatish moʻljallangan oshxona va boshqa xonalardagi devorlarini suvash;

gaz jihozlaridan gaz quvurlari oʻtkaziladigan kanallar, yuvgichlar, rakovina va boshqa asboblarni oʻrnatish;

dudburonlarni tekshirish va tozalash.

4.6. Ichki gaz quvurlarini montaj qilishda quvurlarni biriktirish usullari QMQ 2.04.08-87 talablarga mos kelishi kerak.

Gaz quvurlarining payvandlangan rezbali (buramali) birikmalarni va armaturani devor yoki pardevorlarga kiritib berkitib ketishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Gaz quvurlarining gʻiloflarda yotqizilgan uchastkalarida uchma-uch ulangan birikmalar, olinadigan yopmali kanallarga va devorlardagi ariqchalarga yotqizilgan gaz quvurlarida rezbali (buramali) va flanetsli birikmalar boʻlmasligi kerak.

Rezbali (buramali) birikmalarni tigʻizlash uchun GOST 10330-76 boʻyicha kanop tolalarini qoʻllash zarur, ularga GOST 13151-73 boʻyicha qoʻrgʻoshinli boʻyoq shimdirilgan boʻlishi, boʻyoqqa GOST 7931-76 boʻyicha olifmoy aralashtirilgan boʻlishi kerak, shuningdek, tigʻizlash uchun ftorplastik va boshqa tigʻizlash materiallari qoʻllaniladi, ular uchun tayyorlovchi zavodning boshporti yoki sertifikati boʻlishi lozim.

4.7. Gaz quvurini tayanchlari va gaz quvurlari toʻgʻri chiziqli uchastkalarining chetga chiqishi, agar loyihada boshqa meʼyorlar asoslab berilmagan boʻlsa, loyihada koʻrsatilgan vaziyatdan gaz quvurining har 1 metrida koʻpi bilan 2 mm dan oshmasligiga yoʻl quyiladi.

Loyihada quvur bilan devor orasidagi masofa toʻgʻrisidagi maʼlumotlar boʻlmasa, bu masofa quvur radiusidan kam boʻlmasligi zarur.

Oʻchirib qoʻyadigan qurilmalarni (joʻmraklarni) montaj qilishda ulardan keyin (gazning oʻtish yoʻli boʻyicha hisoblab) ogonlar (oson yechib olinadigan kalta quvurlar) qoʻyib ketilishi koʻzda tutilishi lozim.

Yotiq yoʻnalishdagi va tik yoʻnalishdagi gaz quvurlaridagi joʻmraklar shunday oʻrnatilishi kerakki, joʻmrak tikining oʻqi devorga parallel tursin; devor tomonga tirak gayka qoʻyilishi mumkin emas.

4.8. Yer osti gaz quvurlarining uchma-uch payvandlangan koʻndalang joylaridan yer osti muhandislik kommunikatsiyalarini va boshqa inshootlarni kesib oʻtadigan devorchalarga boʻlgan masofa (planda) kamida 1 m boʻlishi kerak. Gaz quvurlarini gʻilofda yotqizishda payvand chokdan gʻilof oxirigacha boʻlgan masofa kamida 300 mm boʻlishi kerak.

Shartli diametri 200 mm gacha boʻlgan gaz quvurlarining uchma-uch payvandlangan joylari gaz quvurlarini yer ustida yotqizishda tayanchning chetidan kamida 200 mm masofada turishi, shartli diametri 200 mm dan ortiq boʻlgan gaz quvurlarining uchma-uch ulangan joylari esa, kamida 300 mm masofada turishi kerak. Yopkich yoki kompensatorning flachetsidan gaz quvuri tayanchigacha boʻlgan masofa kamida 400 mm boʻlishi kerak. Gaz quvurini devor orqali yotqizishda payvand chokdan gʻilofgacha boʻlgan masofa kamida 50 mm boʻlishi kerak. Koʻrsatib oʻtilgan masofalar loyihada boshqa masofalar asoslab borilmagan hollarda qabul qilinadi.

4.9. Gaz jihozlari, gaz asboblarini oʻrnatishda, ularni gaz tarmoqlariga va isitish tizimlariga ulanadi, shuningdek, avtomatika va nazorat-oʻlchov asboblarini oʻrnatishda, impulsli gaz quvurlarini yotqizishda loyiha talablaridan tashqari montaj qilish boʻyicha zavod yoʻriqnomalari talablarini bajarish zarur.

Gaz quvurini plitaga biriktiruvchi shtutser sathida oʻtkazishga yoʻl qoʻyiladi. Bunda oʻchirib qoʻyuvchi joʻmrakni plitadan kamida 20 sm masofada oʻrnatish zarur. Gaz quvurlarini yuqoridan tarmoqlantirishda oʻchirib qoʻyuvchi joʻmrakni plitaga tushirilgan quvurga sathidan 1,5-1,6 m balandlikda oʻrnatish kerak.

5. GAZ QUVURLARINI TABIIY VA SUNIY TOʻSIQLARDAN OʻTKAZISH

5.1. Gaz quvurlarini suv osti xandaqlarining tubiga yotqizish usullari (xandaq tubi boʻyicha sudrash, gaz quvurini suv toʻsigʻining tubiga erkin choʻktirish va pletlarni yotqiziladigan joyga suzdirib borib tushirish, suzadigan tayanchlarni qoʻllab tushirish) qurilish tashkiloti loyihasida belgilab berilishi va ishlarni bajarish loyihasida aniqlantirilishi zarur.

5.2. Suv toʻsigʻi orqali yotqiziladigan gaz quvuri payvandlangan, himoyalangan, sinovdan oʻtkazilgan va tushirishga yoki tayyorlangan suv osti xandagʻini qabul qilish paytigacha sudrab olib kelib qoʻyilgan boʻlishi kerak. Gaz quvurini yer osti handariga yotqizilishdan oldin xandaqning chuqurligi loyihada koʻrsatilgan oraliq boʻyicha oʻlchab qurilishi, shuningdek, xandaqning tayyorligi va oʻtadigan trassa boʻylama profilining loyihasiga mosligi toʻgʻrisida dalolatnoma tuzilishi kerak.

5.3. Himoyalangan gaz quvurini suv toʻsigʻining tubi boʻyicha sudrashdan oldin, shuningdek, unga muvozanatlovchi yuklarni oʻrnatishdan oldin himoya ustidan loyihaga muvofiq, himoya qoplami qoplash zarur.

Agar loyihada muvozanatlovchi yaxlit beton qoplama qoplash koʻzda tutilgan boʻlsa, bu qoplamani gaz quvuri mustahkamlikka tekshirilgandan keyin surkash lozim.

Gaz quvurlarining xandaq tubidagi vaziyatini yotqizilgandan keyin bir kecha-kunduz mobaynida tekshirish zarur.

6. GAZ TARMOKLARIDAGI INSHOOTLAR

6.1. Gaz quvurlarining jihozlarini, armaturasini, biriktiruvchi qismlari va detallari, GBS va PQ ning oʻlchov vositalarini loyihaga va tayyorlovchi zavodning jihozlarni montaj qilish yoʻriqnomalari va ushbu boʻlimda koʻrsatilgan talablariga muvofiq oʻrnatish kerak.

6.2. Quduqlarning yopmalarini oʻrnashtirishda quduq devorchalari bilan yopma orasida tirqish qolishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

6.3. Yirma unsurlardan quduq qurishda biriktiriladigan unsurlarning uchki tomonlari tozalangan boʻlishi kerak. Unsurlar markasi M 100 dan kam boʻlmagan sement qorishma bilan biriktirilishi va choklar ishqalab tekislanishi kerak.

6.4. Toʻshama toʻshaladigan asos gaz olib ketuvchi naychalar montaj qilingandan keyin shibbalangan tuproqqa oʻrnatilishi kerak.

Gaz quvuridagi inshootlarning (gidroyopgichlar, kondensat yirgichlar va boshqalarning) gaz olib ketuvchi naychalarini toʻshamaning markazi boʻyicha uning asosi tekisligiga tik qilib montaj qilish zarur.

Gaz olib ketuvchi naychalar atrofidagi boʻshliq butun balandligi boʻyicha kamida 0,3 m radiusda qumli tuproq bilan toʻldirilishi va 0,5 — 0,7 m — radiusli yoʻlakchalar qilinishi kerak.

Toʻshama qopqogʻi (yoki quduq qopqogʻi) bilan chiqarish qurilmalari (joʻmrakning gaz olib ketuvchi naychasi, tikinlar) orasidagi masofa kamida 10 — 15 sm boʻlishi kerak.

7. GAZ QUVURLARINI OʻZIGA XOS TABIIY SHAROITLARDA YOTQIZISH

7.1. Gaz quvurlarini zilzila kuchi 7 ball va undan ortiq boʻlgan rayonlarda, shuningdek, tuprogʻi choʻkadigan rayonlarda montaj qilishda quvurlarning shakli oʻzgargan (deformatsiyalangan) uchlarini kesib tashlash zarur. Pletlarni payvand qilishda quvurlarning uchlari orasidagi tirqish uzunligi kamida 200 mm boʻlgan “gʻaltak”lar eritib yopishtirish yoʻli bilan bartaraf etilishi kerak.

7.2. Sharoiti oʻziga xos rayonlarda gaz quvurlari qurishda uchma-uch ulangan joylarni nazorat qilishning fizik usullari bilan tekshirishni 2-jadvalda keltirilgan meʼyorlar asosida oʻtkazish lozim.

Gaz quvurlarini 2-jadvalda koʻzda tutilmagan oʻziga xos sharoitlarda yotqizishda, odatdagi sharoitlarda yotqiziladigan gaz quvurlari uchun koʻzda tutilgan nazorat meʼyorlariga amal qilish zarur.

8. GAZ QUVURLARINI POLIETILEN QUVURLARDAN QURISH HUSUSIYATLARI

8.1. Ushbu boʻlimchada polietilen quvurlardan (bundan keyin “gaz quvurlari” deb ketiladi) yangi gaz quvurlari qurilishida va ishlab turgan yer osti gaz quvurlarini qayta qurishda nazarda tutilishi zarur boʻlgan qoʻshimcha talablar belgilab berilgan. Ushbu boʻlimcha talablari yer ostida yotqizilgan zaif (yoyilgan) metall quvurlarni polietilen quvurlar (pletlar) ni kesib ulash yoʻli bilan qayta qurishda (tiklashda) bajarilishi kerak.

8.2. Polietilen quvurni poʻlat quvur ichiga kesib kiritishdan oldin uni metall quvur ichiga kiritish va chiqarish joylarida silliq qisqa vtulkalar oʻrnatilishi, polietilen quvuriga esa 2,5 — 3 m masofada himoya halqasi oʻrnatilishi kerak. Qisqa vtulkalarni va himoya halqalarini tayyorlash va oʻrnatishning texnik yechimi loyihada aniqlanishi kerak.

Polietilen quvurini poʻlat quvur ichida kesib oʻtkazishda (shu jumladan buxtadan yoki barabandan) uni 20 minut mobaynida 0,6 MPa bosim bilan mustahkamlikka sinash zarur.

Polietilen quvurini poʻlat quvurning ichiga oʻtkazishdan oldin poʻlat quvurning ichki boʻshligʻi simchutka sudratib va havo puflab tozalanishi kerak. Poʻlat quvurning uchastkasining tozalanganlik darajasi va unda polietilen quvur oʻtkazishga tayyorligi diametri oʻtkaziladigan quvur diametriga teng boʻlgan, uzunligi kamida 3 m boʻlgan, himoya halqali nazorat quvur boʻlagini sudrab oʻtkazish yoʻli bilan tekshirilishi zarur.

8.3. Quvurlarni va biriktiruvchi detallarni payvandlashda ishlatilayotgan jihozlardan foydalanishga oid texnik hujjatlarga muvofiq payvandlash jarayonining texnologik koʻrsatkichlariga rioya qilish zarur. Payvandlash ishlari boshlanganiga qadar ruxsat etilgan, kamida beshta uchma-uch ulangan joy asosida payvandlash jarayonining texnologik koʻrsatkichlari aniqlashtirilishi zarur.

Agar boshqa haroratlar materiallar uchun texnik shartlar yoki standartlar bilan belgilanmagan boʻlsa, payvandlash ishlari havoning harorati minus 15 dan plyus 40 °S gacha boʻlganda bajarilishi kerak.

Har qaysi payvand birikmaga payvandchi oʻz nomeri (tamgʻasi)ni qoʻyishi kerak, uni issiq holidagi eritmaga 20 — 30 sm oraliqda choʻkkandan keyin qoʻyiladi.

8.4. Payvandlangan gaz quvuri xandaqning tozalangan va tekislangan asosiga yotqizilishi kerak.

Gaz quvurini xandaqqa oxirgi uchma-uch ulangan joy payvandlanganidan keyin, kamida 30 minutdan keyin kanop arqonlar, brezent sochiqlar yoki boshqa bogʻlash materiallaridan foydalanib yotqizilishi zarur. Pletning xandakka tushib ketishining oldini olish maqsadida yotqiziladigan gaz quvuri xandagiga vaqtinchalik ostqoʻymalar qoʻllash zarur.

Gaz quvurlari uchastkalarini xandaqqa tashlab yuborish, yoki xandaq boʻylab sudratib olib yurishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Gaz quvurlarini (ilon izi) tarzida oʻtkizish zarur. Gaz quvurini yoz faslida kecha kunduzni eng salqin vaqtlarda, qish faslida esa eng issiq vaqtlarda koʻmish kerak.

8.5. Gaz quvurlarini burish uchun zarur biriktirish detallarini loyihaga koʻra qabul qilish zarur.

8.6. Polietilen quvurlarni oʻzaro, polietilen quvurlarni poʻlat quvurlar bilan, tarmoqlantirish quvurlarini polietilen quvurlar biriktirish usullari, polietilen quvurlarning bir diametridan ikkinchi diametriga oʻtishlar QMQ 2.04-08-88 talablari asosida bajarilishi kerak.

8.7. Polietilen quvurlarning har kanda usullar bilan bajarilgan payvand birikmalarini tashqi tomondan koʻzdan kechirib tekshirish zarur.

Uchma-uch biriktirilgan payvand birikmalarning sifati fizik usullar bilan (odatda ultratovush usuli bilan) 2-jadval meʼyorlar bilan tekshirilishi va obyektga bitta payvandlovchi tomonidan uchma-uch payvandlangan joylarning umumiy sonidan kamida 1% mexanik sinash yoʻli bilan tekshirilishi kerak. Mexanik sinashlar uchun uchma-uch ulangan joylarni ishlarni bajarish vaqtida kesish kerak shunda “gʻaltaklar” payvandlanib qolishining oldi olinadi.

Yaroqsizga chiqarilgan payvand birikmalarni kesib tashlashsa ularning ustidan uzunligi kamida 500 mm boʻlgan “gʻaltaklar” payvandlash zarur.

8.8. Payvand chokning tashqi koʻrinishi kuyidagi talablarga javob berishi kerak:

chok valigi quvur aylanasi boʻyicha bir tekis taqsimlangan boʻlishi va balandligi quyidagicha boʻlishi kerak, mm;

devorchalarining qalinligi quyidagicha boʻlgan quvurlar uchun;

5 mm dan ortiq 6 mm gacha va 6 mm — 1,5 — 3;

6 mm dan ortiq 10 mm gacha va 10 mm — 2,5 — 4,5;

10 mm dan ortiq 15 mm gacha va 15 mm — 3,5;

15 mm dan ortiq 20,5 mm gacha va 20,5 mm — 3,5 — 5.

Chok valiklarining rangi quvur rangi bilan bir xil boʻlishi va darz ketgan joylari boʻlmasligi zarur.

Quvur qirralarining bir-biridan siljishining quvur devorchasi qalinligining 10% miqdorida boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi.

Tashqi tomondan koʻzdan kechirishda yaroqsizga chiqarilgan uchma-uch ulangan joylar tuzatilmaydi va olib tashlanishi kerak.

8.9. Statik choʻzilishga mexanik sinashlar uchun har qaysi nazorat uchun uchma-uch ulangan joydan GOST 11262-80 boʻyicha II turidagi kamida beshta namuna tayyorlanishi kerak. Uchma-uch ulangan joylardan kesib olingan namunalar statik choʻzilishga sinab qurilishi darkor.

Uchma-uch ulangan joylarni mexanik sinash payvandlash tugaganidan keyin kamida bir kecha-kunduz oʻtgach, TU 6-19-352-87 ga muvofiq oʻtkazilishi zarur.

Polietilen quvurlarning uchma-uch payvandlangan joylari, agar har qaysi uchma-uch ulangan birikmadan kesib olingan namunalarning kamida 80% oquvchanlik chegarasi choʻzilishda 19,0 MPa (190 kgk/sm2) va nisbiy uzayishi kamida 350% boʻlgan asosiy metall boʻyicha plastik yemirilish xarakteriga ega boʻlsa, sinovdan oʻtgan hisoblanadi. Qolgan namunalarning oquvchanlik chegarasi choʻzilishda kamida 19,0 MPa (190 kgk/sm2) va uzilishdagi nisbiy uzayishi har qaysi namuna uchun kamida 50% boʻlishi kerak. Namunalarning payvand choki boʻyicha moʻrt yemirilishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Bunda chok namunaning oʻrtasida turishi kerak.

8.10. Loaqal bitta uchma-uch ulangan joy mexanik sinashlarda qoniqarsiz natija bersa, ayni payvandchi payvandlangan uchma-uch ulangan joylar sonini ikki marta koʻpaytirib olib tekshirish zarur. Agar takror tekshirishda uchma-uch ulangan joylardan loaqal bittasining sifati qoniqarsiz boʻlsa, ushbu obyektda ayni payvandchi bajargan hamma uchma-uch ulangan joylar yaroqsiz deb topiladi.

Shundan keyin payvandchi payvandlash boʻyicha amaliy ishlar bajarganidan va uchma-uch ulangan sinov joyida ijobiy natijalar olinganidan soʻng ishga qoʻyilishi mumkin.

8.11. Polietilen quvurlardan tashkil topgan gaz quvuri 9-boʻlim talablari asosida mustahkamlikka va germetiklikka (zichlikka) sinab qurilishi darkor.

9. SINOVLARNI BAJARISH

9.1. Qurilishi tugagan gaz quvurlarini mustahkamlikka va germetiklikka sinashdan oldin ularning ichki boʻshligʻini tozalash maqsadida havo haydash zarur. Havo haydash usuli ishlarni bajarish loyihasida belgilanishi kerak. Ichki gaz quvurlari esa GBS (GTK) gaz quvurlarining boʻshligʻini ular montaj qilinishidan oldin tozalash darkor.

9.2. Gaz quvurlarining mustahkamligini va germetikligini qurilish-montaj tashkiloti gaz xoʻjaligi vakilining ishtirokida sinashi kerak. Mustahkamlikka sinash ishlarini gaz xoʻjaligining vakilisiz u bilan kelishilgan holda bajarishga ruxsat beriladi.

Sinov natijalarini qurilish boshportiga yozib rasmiylashtirish kerak.

9.3. Mustahkamlikka va germetiklikka sinash uchun gaz quvurini yopqich yoki liniya armaturasi bilan chegaralangan (agar uchastkalarning uzunligi loyihada koʻrsatilmagan boʻlsa) uchastkalarga ajratish zarur.

Liniya armaturasidan cheklovchi unsur sifatida foydalanish mumkin, biroq bunda sinov vaqtidagi bosimlar farqi ayni turdagi armatura uchun ruxsat etilgan kattaligidan ortiq boʻlmasligi zarur.

9.4. Gaz quvurlarining mustahkamlikka va germetiklikka sinovlarini oʻtkazish uchun aniqlik sinfi 1,5 dan kam boʻlmagan manometrlardan foydalanish kerak. Sinov bosimi 0.01 Mpa (0,1 kgk/sm2) boʻlganida suv toʻldiriladigan simon suyuqlik manometrlarini qoʻllash kerak.

Sinovda ishlatiladigan prujikali manometrlar tanasining diametri kamida 160 mm boʻlishi va yuqoriga oʻlchash chegarasi kamida 4/3 oʻlchanadigan bosimdan koʻpi bilan 5/3 dan ortiq boʻlmagan shkalaga ega boʻlishi kerak.

Barometrik bosimni oʻlchash uchun barometr-aneroidlar qoʻllash darkor. Barometrik bosim toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni mahalliy meteostansiyalardan olishga yoʻl qoʻyiladi.

9.5. Tashqi gaz quvurlarini gaz kirituvchi quvurlarni, GTSH va GTKlarni oʻchirib qoʻyuvchi armatura, jihozlar va nazorat-oʻlchov asboblari oʻrnatilganidan keyin mustahkamlikka va germetiklikka sinash zarur.

Agar armatura, jihozlar va asboblar sinov bosimiga moʻljallanmagan boʻlsa, sinov davrida ularning oʻrniga gʻaltaklar yopqichlar va tiqinlar oʻrnatish zarur.

9.6. Ichki gaz quvurlarini, agar jihozlar sinov bosimiga moʻljallanmagan boʻlsa, bu jihozlarni uzib qoʻyib, mustahkamlikka sinash zarur.

9.7. Tashqi va ichki gaz quvurlarini sinash meʼyorlarini 3-jadvalga muvofiq qoʻllash zarur. Yer usti gaz quvurlarini yer osti gaz quvurlari uchun koʻzda tutilgan meʼyorlar boʻyicha sinash kerak.

3-jadvalInshootlarSinov meʼyorlarieslatmaMustahkamlikkaGermetiklikkasinov bosimi,MPa (kgk/sm2)sinov davomiyligi,soatsinov bosimi,Mpa (kgk/sm2)sinov davomiyligi soatbosimning yoʻl qoʻyiladigan tushuviYER OSTI GAZ QUVURLARI1. Bosimi .005 mPa kgk/sm2 gacha boʻlgan past bosimli gaz quvurlari (2-bandda koʻrsa tilganlaridan tashqari)0.6(6)10.1 (1)24(1) ifoda boʻyicha aniqlanadi-2. Koʻcha gaz quvurlari alohida quriladigan, shartli diametri 100 mm gacha boʻlgan, bosimi 0,005 (0,05 kgk/sm2) gacha boʻlgan past bosimi gaz kiritish quvurlari0,1(1)10.01(0,1)1Bu ham-3. Oʻrtacha bosimli gaz quvurlari y.005 dan ortiq va 0.3 MPa gacha (0.05 dan ortiq va 3 kgk/sm2 gacha)0,6(6)10.3(3)24Bu ham-4. Yuqori bosimli gaz quvurlari 0,3 dan ortiq va 0,6 MPa gacha (3 dan ortiq; pa 6 kgk/sm2 gacha)0,75 (7,5)10,6 (6)24(1) ifoda bilan aniqlanadi-5. Yuqori bosimli gaz quvurlari 0,6 dan ortiq, va 1.2 MPa gacha (6 dan ortiq va 12 kgk/sm2 gacha) 0,6 dan ortiq va 1.6 MPa gacha (0 dan ortiq va 16 kgk/sm2 gacha)1,5 (15)2,0 (20)1-11,2 (12) 1,6 (16)2424Bu ham-YER USTI GAZ QUVURLARI6. Past bosimli gaz quvurlari (0,005 MPa (0.05 kgk/sm2 gacha) (7-bandda koʻrsatilganlaridan tashqari)0,3 (3)10,1 (1)0,5Manometr boʻyicha bosimning sezilarli tushuviga yoʻl qoʻyilmaydi-7. Bosimi 0.005 MPa (0.05 kgk/sm2) gacha, shartli diametri 100 mm gacha boʻlgan. Koʻcha gaz huzuridan alohida quriladigan past bosimli novli gaz quvurlari va gaz kiritish quvurlari0,1 (1)10,01 (0,1)0,5Bu ham-8. Oʻrtacha bosimli gaz quvurlari 0,005 dan ortiq va 0,3 MPa gacha (0,05 dan ortiq va 3 kgk/sm2 gacha)0,45 (4,5)10,3 (3)0,5Manometr boʻyicha bosimning sezilarli tushuviga yoʻl qoʻyilmaydi-9. Yuqori bosimli gaz quvurlari 0,3 dan ortiq va 0,6 MPa gacha (3 dan ortiq, va 6 kgk/sm2) gacha0,75 (7,5)10,6 (6)0,5Bu ham-10. Yuqori bosimli gaz quvurlari 0,6 dan ortiq va 1,2 MPa gacha (6 dan ortiq 12 kgk/sm2) gacha 0,6 dan ortiq; va 1,6 MPa gacha (6 dan ortiq va 16 kgk/sm2) gacha suyultirilgan gazlar uchun1,5 (15) 2,0 (20)111,2(12)1,6(16)0,50,5““-GBS ning GAZ QUVURLARI VA JIHOZLARI11. Past bosimli gaz quvurlari va jihozlari 0,005 MPa gacha (0,05 kgk/sm2 gacha)0,3 (3)10,1 (1)12Sinov bosimining 1 %Shkaf turidagi GBS ga tatbiq etilmaydi,chunki ular tayyorlovchi zavodda sinaladi12. Oʻrtacha bosimli gaz quvurlari va jihozlari 0.005 dan ortiq va 0,3 MPA gacha (0.05 dan ortiq va 3 kgk/sm2 gacha0,45 (4,4)10,3 (3)12Bu hamBu ham13. Yuqori bosimli gaz quvurlari va jihozlari 0,3 dan ortiq va 0.6 MPa gacha (3 dan ortiq va 6 kgk/sm2 gacha)0,75 (7,5)10,6(6)12Bu hamBu ham14. Yuqori bosimli gaz quvurlari va jihozlari 0,6 dan ortiq va 1.2 MPa gacha (6 dan ortiq va 12 kgk/sm gacha1,5 (15)11,2 (12)12Bu hamBu hamUY ICHIDAGI VA SEX ICHIDAGI GAZ QUVURLARI, GTQ15. Turar-joylardagi va jamoat binolaridagi, aholiga maishiy xizmat binolaridagi (ishlab chiqishga aloqasi boʻlmagan) past bosimli gaz quvurlari 0,005 MPa gacha (0,05 kgk/sm2)0,1 (1)10,005(0,05)5 min20 daPR(20 mm suv ustuni)-16. Sanoat va qishloq xoʻjalik korxonalarining, korxonalarining, aholiga maishiy xizmat koʻrsatuvchi ishlab chiqarish xarakteridagi korxonalarning gaz quvurlari 0,005 MPa(0,05 kgk/sm2) gacha boʻlgan past bosimli oʻrtacha bosimli:0,1 (1)10,01 (0,1)160 Da Pa(60 mm suv ustuni)-0,005 ortiq va 0.1 MPa gacha (0,05 dan ortiq va 1 kgk/sm2 gacha) 0,1 dan ortiq va 0.3 MPa gacha (1 dan ortiq va 3 kgk/sm2 gacha)0,45 (4,5)10,3 (3)1(4) ifoda bilan aniqlanadi-yuqori bosimli: 0,3 dan ortiq va 0,6 MPa gacha0,75 (7,5)1Ish bosimining biroq koʻpi bilan 0,6 (6)1Bu ham-0.6 dan ortiq va 1,2 MPa gacha1,5 (15)1Ish bosimining 1,25: biroq koʻpi bilan 1,2 (12)1Bu ham-0,6 dan ortiq va 1,6 MPa gacha (6 dan ortiq 16 kgk/sm2 gacha)2,0 (20)1Ish bosimining 1,25, biroq koʻpi bilan 1,6 (16)1--

Mustahkamlikka sinash natijalari, agar sinov davrida gaz quvurdagi bosim oʻzgarmasa (manometr boʻyicha bosim tushuvi sezilmasa), ijobiy deb hisoblanadi.

Germetiklikka sinash natijalari, agar sinov davrida gaz quvuridagi bosimning haqiqiy tushuvi yoʻl quyiladigan bosim tushuvidan ortib ketmasa va tekshirish uchun qoʻl yetadigan joylar koʻzdan kechirilganda gazning sezishi aniqlanmasa, ijobiy hisoblanadi.

Gaz quvurlarini mustahkamlikka pnevmalik usullar bilan sinashda gaz quvuridagi bosim germetiklikka sinash uchun belgilangan meʼyorlargacha pasaytirilganidan keyin nuqsonlarni qidirishga yoʻl quyiladi.

Gaz quvurlarini mustahkamlikka va germetiklikka sinash jarayonida aniqlangan nuqsonlarni gaz quvuridagi bosim atmosfera bosimigacha pasaytirilganidan keyin bartaraf etish kerak. Bunda gaz quvurini mustahkamlikka sinashda aniqlangan nuqsonlar uni germetiklikka sinash boshlanganiga qadar bartaraf etilishi zarur.

Gaz quvurini germetiklikka sinash natijasida aniqlangan nuqsonlar bartaraf etilganidan keyin bu sinashni takror oʻtkazish kerak.

9.8. Barcha bosimlarga moʻljallangan yer osti gaz quvurlari, shuningdek, past va oʻrtacha bosimli ichki gaz quvurlarini mustahkamlikka va germetiklikka havo bilan sinash zarur. Yer usti va ichki gaz quvurlarini mustahkamlikka va germetiklikka suv bilan sinash kerak. Ishlarni bajarish loyihasida koʻzda tutilgan maxsus xavfsizlik choralari koʻrilganda ularni havo bilan sinashga yoʻl qoʻyiladi.

9.9. Yer osti gaz quvurlarini mustahkamlikka ular xandaqqa montaj qilinganidan keyin va quvirni yuqori qismidan 20 — 25 sm baland qilib tuproq bilan koʻmilganidan keyin sinash zarur.

Gaz quvurlarini mustahkamlikka xandaqlar toʻla koʻmilganidan keyin sinashga yoʻl qoʻyiladi.

9.10. Yer osti gaz quvurlarini germetiklikka xandaqlar, loyihada koʻrsatilgan belgigacha toʻla koʻmilganidan keyin sinash kerak.

Yer osti gaz quvurlarini germetiklikka sinashdan oldin ularni havo bilan toʻldirilganidan keyin ularni sinov bosimi ostida gaz quvuri ichidagi havo harorati tuproq harorati bilan tenglashishi uchun zarur boʻlgan vaqt mobaynida ushlab turish kerak. Gaz quvurini bosim ostida eng kam ushlab turish vaqti gaz quvurining shartli diametriga koʻra belgilanadi:

300 mm gacha ...........……………………................. 6 soat;

300 mm dan ortiq va 500 mm gacha …………….. 12 soat;

500 mm dan ortiq ...................………………..... 24 soat.

9.11. Agar sinov davrida bosimning haqiqiy tushuvi quyidagi ifoda bilan aniqlanadigan kattalikdan ortib ketmasa, yer osti gaz quvuri germetiklikka sinashdan oʻtgan hisoblanadi:

bu yerda Padm — bosimning yoʻl qoʻyiladigan tushuvi, kPa;

Padm — bu ham, mm sim.ust.;

d — gaz quvurining ichki diametri, mm;

T — sinash davomiyligi, soat.

Agar sinaladigan gaz quvuri diametri turlicha d1, d2, d3,…, dn boʻlgan uchastkalardan iborat boʻlsa, u holda d kattalik quyidagi ifodadan aniqlanadi:

bu yerda d1, d2, dn — gaz quvuri uchastkalarining ichki diametrlari, mm;

l1+l2+ln — gaz quvuri tegishli diametrdagi uzunliklari, m.

Gaz quvuridagi bosimning haqiqiy tushuvi P f kPa (mm sim. ust) ularni germetiklikka sinash vaqtida quyidagi ifoda bilan aniqlanadi:

bu yerda R1 va R2 — manometrning koʻrsatuvi boʻyicha sinash boshlanishi va oxirida gaz quvuridagi ortiqcha bosim, kPa (mm sim.ust);

V1 va V2 — xuddi shuning oʻzi barometrning koʻrsatishlari boʻyicha, kPa (mm sim.ust).

9.12. Suv ostida va yer ostida gʻiloflarda yotqiziladigan oʻtishlarning uchastkalarini uch bosqichda sinash zarur;

mustahkamlikka — joyiga yotqizilganiga qadar oʻtishni yoki uning qismlarini payvandlangandan keyin;

germetiklikka — joyga yotqizilganidan, toʻla montaj qilinganidan va oʻtishning hammasi koʻmilganidan keyin;

germetiklikka — hamma gaz quvurini butunlay germetiklikka uzil-kesil sinashda.

Uchma-uch ulangan joylari boʻlmagan, qisqa bir quvurli oʻtishlarni mustahkamlikka va germetiklikka joyida asosiy gaz quvuri bilan birgalikda sinashga yoʻl qoʻyiladi.

9.13. Germetiklikka sinash boshlanganiga qadar tashqi yer usti gaz quvurlarini, shuningdek, ichki gaz quvurlarini, shu jumladan GBS va GTQ gaz quvurlarini, gaz quvuri ichidagi havo haroratini atrofdagi havo harorati bilan tenglashtirish uchun zarur boʻlgan vaqt mobaynida sinov bosimi ostida ushlab turish kerak.

9.14. Turar-joylardagi va jamoat binolaridagi, aholiga maishiy xizmat koʻrsatadigan ishlab chiqarish sohasiga ega boʻlmagan korxonalardagi past bosimli gaz quvurlarini mustahkamlikka va germetiklikka quyidagi uchastkalarda sinash zarur:

mustahkamlikka — binoga gaz kiritish quvuridagi oʻchirib qoʻyish qurilmasidan gaz asboblariga tushirilgan quvurlardagi joʻmraklargacha. Bunda gaz asboblarini uzib qoʻyish, sinov bosimiga moʻljallanmagan hisoblagichlarni esa tutashgichlar bilan almashtirish zarur:

germetiklikka — binoga gaz kiritish quvuridagi oʻchirib qoʻyish qurilmasidan gaz asboblarining joʻmraklarigacha.

Gazlashtirilgan mavjud turar-joy va jamoat binolarida qoʻshimcha gaz asboblari oʻrnatilganida bu asboblarga oʻtkazilgan gaz quvurlarining yangi uchastkalarini, ularning uzunligi 5 m gacha boʻlganida, yangi uchastkalarini mavjud tarmoqqa ulangandan keyin gaz bilan (ish bosimidagi) tekshirishga yoʻl qoʻyiladi. Bunda barcha birikmalar gaz indeksatorlari yoki sovun koʻpigi bilan tekshirilishi kerak.

Sanoat va qishloq xoʻjalik korxonalarining qozonxonalarining, aholiga maishiy xizmat koʻrsatadigan, ishlab chiqarish sohasiga ega boʻlgan korxonalarning ichki gaz quvurlarini gaz kiritish quvuridagi oʻchirib qoʻyish qurilmasidan gazlashtiriladigan jihozning gaz yongʻichlaridan oʻchirib qoʻyish qurilmalarigacha boʻlgan uchastkada sinash zarur.

Gaz quvurlarini hamda GBS va GTK jihozlarini yuqori bosim tomonidan sinov bosimi meʼyorlari boʻyicha yoki butunlay sinash yopgʻichidan to chiqish yopgʻichigacha yoki qismlarga boʻlib sinash zarur: bosim rostlagichigacha — yuqori bosim tomonidan sinov meʼyorlari boʻyicha: bosim rostlagichidan keyin-yuqori bosim tomonidan sinov bosimi meʼyorlari boʻyicha.

9.15. Sanoat va qishloq xoʻjalik korxonalarida, qozonxonalarda, ishlab chiqarish sohasiga ega boʻlgan, aholiga maishiy xizmat koʻrsatish korxonalarida oʻrtacha — 1.1 MPA

(1 kgk/sm2) dan ortiq bosimli va yuqori bosimli ichki gaz quvurlarini germetiklikka sinashda boshlangʻich sinov bosimiga nisbatan foizlarda ifodalangan bosim tushuvining yoʻl qoʻyiladigan kattaligi Radm ni quyidagi ifodadan aniqlash kerak:

bu yerda d — sinaladigan gaz quvurining ichki diametri, mm

Agar sinaladigan gaz quvuri turli diametrli gaz quvurlari uchastkasidan iborat boʻlsa, u holda (4) ifodadagi d ning kattaligini (2) ifoda boʻyicha hisoblash zarur.

Gaz quvuridagi bosimning boshlangʻich bosimga nisbatan foizlarda ifodalangan haqiqiy tushuvini quyidagi ifodadan aniqlash kerak:

bu yerda R1, R2 — ifodadagining oʻzi.

V1, V2, — bu ham

t1 va t2 — sinov boshlanishi va oxirida gaz quvuridagi havoning mutlaq harorati. °S

9.16. Gazlashtiriladigan issiqlik agregatlarida avtomatika asboblari boʻlganida gaz quvurlarini mustahkamlikka sinashni umumiy (sex ichidagi) gaz quvuridan ayni agregatga oʻtkazilgan tarmoqqa oʻrnatilgan berkitish qurilmasigacha oʻtkazilish kerak. Avtomatika asboblarini gaz quvuri bilan birgalikda ish bosimi bilan faqat germetiklikka sinash zarur.

9.17. Turar-joy va jamoat binolaridagi SUG (suyultirilgan uglevodorod gazlari) yakka, balonlar guruhi va idishli qurilmalaridan chiqqan past bosimli ichki gaz quvurlari 3-jadvalga muvofiq tabiiy gaz quvurlarini sinash meʼyorlari boʻyicha mustahkamlikka va germetiklikka sinalishi darkor.

9.18. SUG idishlari suyuq va bugʻ fazali bogʻlanishlari bilan birga sobiq SSSR Gostexnadzorning “Bosim ostida ishlaydigan idishlarni oʻrnashtirilish va xavfsiz ishlatish qoidalari” talablariga koʻra mustahkamlikka va germetiklikka sinalishi zarur.

9.19. Gaz taʼminoti tarmoqlarining qurilishi tugallangan obyekti 8- va 9-majburiy ilovalarga muvofiq qabul qilinishi zarur.

1-ILOVA

Majburiy

Quyidagi manzilgoh boʻyicha _________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________(shahar, koʻcha, boshlangʻich va oxirgi)___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ piketlarning bogʻlanishi___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ qurgan(qurilish-montaj tashkilotining nomi, loyiha nomeri) YER OSTI (YER USTI) GAZ QUVIRI (GAZ KIRITISH QUVIRI)NINGkeraksiz chizib qoʻyilsin) QURILISH BOSHPORTI1. Gaz quviri (gaz kiritish quvirining) TAFSIFNOMASIUzunligi (gaz kiritish quviri uchun-yer osti va yer usti uchastkalarining) diametri, chiziqli va uchma-uch payvandlangan qismi himoya turi (yer osti gaz quvurlari va gaz kiritish quvirlari uchun) oʻrnatilgan berkitish qurilmalarining soni va boshqa inshootlar koʻrsatiladi.____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________2. Materiallar va jihozlarning sifatini tasdiqlovchi qoʻshib beriladigan sertifikatlar, texnik boshportlar yoki ularning nusxalarining va boshqa hujjatlarning roʻyxati______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ESLATMA: Koʻrsatib oʻtilgan hujjatlardan obyekt qurilishi uchun masʼul boʻlgan shaxs imzo qoʻygan va zarur maʼlumotlarni ichiga olgan (sertifikat, markasi (turi), GOST(TU), oʻlchamlari, partiya nomeri, tayyorlovchi zavod, ishlab chiqarilgan sanasi, sinov natijalari koʻchirmalar qoʻshib berishga (yoki ayni boʻlimga joylashtirishga) yoʻl qoʻyiladi.3. Gaz Quvirlarining uchma-uch joylarini payvandlash toʻGʻrisidagi maʼlumotlarPayvandchining familiyasi, ismi, otasining ismiPayvandchining nomeri(tamgʻasi)Uchma-uch joylar payvandlanganPayvandlash ishlari oʻtkazilganquvurlar diametri,mmsoni,dona__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________(ish bajaruvchining lavozimi, imzosi, familiyasi, ismi)4 Gaz quvurlarining yotqizilish chuqurligini, qiyaliklarini, ostqoʻymalarni, gʻiloflar, qurish, quduqlar qazish, toʻshamalarini tekshirish(yer osti gaz quvurlari va gaz kiritish quvurlari uchun tuziladi)Gaz quvurlar yer sirtidan quvurning ustigacha boʻlgan yotqizilish chuqurligi butun uzunligini boʻyicha, gaz quvurlarining qiyaliklari, quvur ostqoʻymalari, shuningdek, gʻiloflar qurish va quduqlar qazish, toʻshamalarining loyihaga mos aniqlanadi.Ish bajaruvchi________________________________________________________________________________(lavozimi, imzosi, familiyasi, ismi, otasining ismi)Gaz xoʻjaligi vakili_________________________________________________________________________________(lavozimi, imzosi, familiyasi, ismi, otasining ismi)Yer osti quvurlarining uchma-uch payvandlangan joylarning rejasini (sxemasini) taxt qilish misoli gazoprovodov

Shartli belgilar:qurilish tugallangan gaz quvurimavjud gaz quvurigaz quvurida surilmasi boʻlgan quduqsuv quvuriburilishli uchma-uch ulangan joyburilishsiz uchma-uch ulangan joyradiografik usul bilan tekshirilgan uchma-uch payvandlangan joyuchma-uch payvandlangan joy; suratda shu joyning nomeri; maxrajda shu joyni payvandlangan payvandchining nomeri (tamgʻasi); tosh-gʻishtdan qurilgan, 2 qavatli turar-joy, № 26gaz quvuri diametriuchma-uch ulangan gaz quvuri uchastkasining uzunligigaz quvurining inshoot yoki piketlarga bogʻlanishiEslatma. Sxema shunday tuzilishi kerakki, har qaysi uchma-uch ulangan joyni yer ustidan topishning iloji boʻlsin. Buning uchun gaz quvurining oʻzi ham, uning xarakterli nuqtalari ham (oxirgi, burilish joylari va b.) yer ustidagi doimiy obyektlarga (binolarga, inshootlarga) bogʻlangan boʻlishi kerak; uchma-uch ulangan joylar, shuningdek, uchma-uch ulangan joy bilan xarakterli nuqtalari orasidagi, shu jumladan, kesib oʻtiladigan boshqalari inshootlar orasidagi masofalar yozib qoʻyilishi zarur. Sxema masshtabiga qatʼiy rioya qilish shart emas.5. Yer osti gaz Quvuri (gaz kiritish Quvurining) himoya Qoplamasi sifatini tekshirish1. Xandaqqa yotqizishdan oldin quvur va uchma-uch ulangan joylarning himoya qoplamasida quyidagilar tekshiriladi:Mexanik shikastlanishlar va darzlar yoʻqligi tashqi tomondan koʻzdan kechirib;qalinligi — GOST 9.602-89 boʻyicha oʻlchab mm; poʻlatga yopishuvchanligi — GOST 9.602-80 boʻyicha; zichligi-diffektoskop bilan.2. Xandaqqa himoyalangan uchma-uch ulangan joylar tashqi tomondan koʻzdan kechirilib; mexanik shikastlanishlari va darzlar yoʻqligi tekshiriladi.3. Quvur metalli bilan tuproq orasida elektr bogʻlanish yoʻqligi, xandaq toʻla koʻmilgandan keyin tekshiriladi: “____” _________ 19 ___ y.ESLATMA. Agar xandaq yilning sovuq davrida va tuproqning muzlash chuqurligi 10 sm dan ortganda koʻmilgan boʻlsa, u holda qurilish-montaj tashkiloti tekshirishini tuproq eriganidan keyin oʻtkazishi va bu haqda gaz taʼminoti tarmogʻining qurilish inshooti tugagani haqidagi dalolatnomasiga yozib qoʻyilish zarur.Himoya qoplamaning sifatini tekshirishda nuqsonlar aniqlanmadi.Laboratoriya boshligʻi___________________________________________(imzosi, familiyasi, ismi, otasining ismi)Gaz xoʻjaligi vakili___________________________________________(lavozimi, imzosi, familiyasi, ismi, otasining ismi)6. GAZ QUVURIGA HAVO HAYDASH, UNI MUSTAHKAMLIKKA VA GERMETIKLIKKA SINASH1. “____” _________ 19 ___ y mustahkamlikka sinashdan oldin gaz quvuriga havo haydab tozalanadi.2. “____” _________ 19___ y ___ MPA( ____ kgk/sm2) bosim bilan ______ soat davomida ushlab turib, gaz quvuri mustahkamlikka pnevmatik (gidravlik) tekshirildi. Gaz quvuri mustahkamlikka sinashga chidadi.3. “____” _________ 19___ y loyihada koʻrsatilgan belgili joyigacha koʻmilgan gaz quvuri unda oʻrnatilgan armatura va inshootlarga oʻtkazilgan tarmoqlari bilan berkituvchi qurilmalargacha (yoki gaz kiritish quvurining yer osti qismi) ___ soat davomida germetiklikka sinaldi.Sinov boshlangunicha yer osti gaz quvuri, gaz quvuridagi havo haroratini havo yer osti tuproq harorati bilan tenglashtirish uchun, ___ soat davomida havo bosimi ostida oʻlchanadi.Bosim GOST _________ boʻyicha, ____________ sinfli manometr (difmanometr) bilan oʻlchanadi.Yer osti gaz quvurini sinashda bosimni oʻlchashga oid maʼlumotlarSinov sanasiBosimni oʻlchashlar, kPa(mm.sim.ust.)Bosim tushuvi, kPa(mm.sim.ust.)oysanasoatmanometrikbarometrikyoʻl qoʻyiladiganhaqiqiysiR1R2V1V2Bosimni oʻlchamlarning yuqorida keltirilgan maʼlumotlariga koʻra yer osti gaz quvuri germetiklikka sinashga chidadi, tekshirish uchun qoʻl yetadigan joylarda sizish va nuqsonlar aniqlanmadi. “_____” ____________ 19 y yer usti gaz quvuri gaz kiritish quvurining yer usti qismi (_____ mpa _______ kgk/sm2) bosim bilan _____ soat davomida germetiklikka sinaldi, keyin tashqi tomondan koʻzdan kechirildi va barcha payvand, buramali (rezbali) hamda flanetsli biriktiruvchilar tekshirildi. Sizish va nuqsonlar aniqlanmadi. Yer usti gaz quvuri (gaz kiritish quvurining yer usti qismi) germetiklikka sinashga chidadi.Laboratoriya boshligʻi___________________________________________(imzosi, familiyasi, ismi, otasining ismi)Gaz xoʻjaligi vakili___________________________________________(lavozimi, imzosi, familiyasi, ismi, otasining ismi)7. XULOSAGaz quvuri (gaz kiritish quvuri) ______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________(loyihalash tashkilotning nomi va loyiha chiqarilgan sana)________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ishlab chiqqan loyihaga koʻra __________________________________ kelishilgan, _____________ ish chizmasiga kiritilgan oʻzgarishlarni hisobga olingan holda qurilgan.Qurilish “____” _________________ 19_____ y.da boshlangan.Qurilish “____” _________________ 19_____ y.da tugallangan.MQMB bosh muhandisi___________________________________________(imzosi, familiyasi, ismi, otasining ismi)Gaz xoʻjaligi vakili___________________________________________(lavozimi, imzosi, familiyasi, ismi, otasining ismi)

2-ILOVA

Majburiy

Quyidagi manzilgoh boʻyicha __________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________(qurilish-montaj tashkilotining nomi________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________va montaj qilingan loyiha nomeri) Uy ichida (sex ichidagi) gaz jihozlarining Qurilish boshporti1. Gaz jihozlarining tavsifnomasiUy ichidagi gaz jihozlari uchun quyidagilar koʻrsatiladi — xonadonlar soni, gaz quvurining umumiy uzunligi va ulardagi berkituvchi qurilmalari soni; sex ichidagi jihozlar uchun gaz quvurining umumiy uzunligi, oʻrnatilgan gaz jihozlarining turi va soni, gazning ish bosimi______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________2. Materiallar va jihozlarning sifatini tasdiqlovchi qoʻshib beriladigan sertifikatlar, texnik boshportlar va boshqa hujjatlarning roʻyxati______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________3. Gaz quvurining uchma-uch payvandlangan joylari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarPayvandchining familiyasi, ismi, otasining ismiPayvandchining nomeri va tamgʻasiUchma-uch joylar payvandlanganPayvandlash ishlari oʻtkazilgan sanaPayvandchining imzosiquvurlar diametri,mmsoni,dona___________________________________________________________________________________________________________________________________________(ish bajaruvchining lavozimi, imzosi, familiyasi, ismi, otasining ismi)4. GAZ QUVIRINI MUSTAHKAMLIKKA VA GERMETIKLIKKA SINASH1. “___” _________ 19____ y.da gaz quvuri oʻchirib qoʻyuvchi qurilmadan jihozga (asbobga) tushirilgan quvurdagi joʻmrakkacha boʻlgan uchastkada _______ MPa (kgk/sm2) havo bosimida 1 soat davomida mustahkamlikka sinaldi.Gaz quvuri mustahkamlikka sinashga chidadi.2. “___” _________.19____ y.da gaz quvuri ulangan gaz asboblari bilan birgalikda ______ MPa(kgk/sm2) bosim bilan ____ soat davomida germetiklikka sinaldi. Bosimning haqiqiy tushuvi — _____ MPa (kgk/sm2), bosimning yoʻl qoʻyiladigan tushuvi -__ MPa (kgk/sm2).Tashqi tomondan koʻzdan kechirilganda va hamma biriktiruvchi tekshirilganda sizishlar va nuqsonlar aniqlanmadi. Gaz quvuri germetiklikka sinashga chidadi.Ish bajaruvchi_________________________________________________________________(lavozimi, imzosi, familiyasi, ismi, otasining ismi)Gaz xoʻjaligi vakili__________________________________________________________________(lavozimi, imzosi, familiyasi, ismi, otasining ismi)5. XULOSAUy ichidagi (sex ichidagi) gaz jihozlari (gaz quvuri ham) ________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________(loyihalash tashkilotining nomi, loyiha chiqarilgan sana)ishlab chiqqan loyihaga muvofiq, №_____ ish chizmalariga kiritilgan; kelishib olingan oʻzgarishlarni hisobga olgan holda montaj qilingan.Qurilish “____” _________________ 19_____ y.da boshlangan.Qurilish “____” _________________ 19_____ y.da tugallangan.MQMB bosh muhandisi_______________________________________________________(imzosi, familiyasi, ismi, otasining ismi)Gaz xoʻjaligi vakili_______________________________________________________(lavozimi, imzosi, familiyasi, ismi, otasining ismi)Eslatma. Agar sexda (qozonxonada) sexning umumiy xonasida montaj qilingan va faqat shu sexga xizmat qiladigan GTK boʻlsa, u holda sex ichidagi gaz quvuriga va GTK ga umumiy qurilish boshporti tuzishga yoʻl qoʻyiladi. Shu holda yuqorida keltirilgan boshport formasiga quyidagi oʻzgarishlar kiritiladi:a) 1 — boʻlimda sex gaz jihozlarining tavsifnomasi quyidagi forma boʻyicha keltirilishi kerak:b) 2, 3, 4 — boʻlimlarda GTK ni nazarda tutish kerak;v) boshport “GTK ni mustahkamlikka va germetiklikka sinash” boʻlimi bilan toʻldirilsin;g) “Xulosani” (shu jumladan gaz quvuri) soʻzlari oʻrniga (shu jumladan gaz quvuri va GTK) soʻzlari bilan yozish zarur.Sex gaz quvurining umumiy uzunligiGaz bosimi, Mpa(kgs/sm2)GTQ jihozlari,turi oʻlchamiGazlashtiriladigan jihozlar(pechlar, qozonlar, asboblar),donaKirishdaRmaxGTSH dan chiqishda ish bosimiBosim rostlagichiuzib qoʻyuvchi klapanchiqarib yuboruvchi saqlagich klapanfiltr

3-ILOVA

Majburiy

Quyidagi manzilgoh boʻyicha ___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________(qurilish-montaj tashkilotining nomi______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________loyiha nomeri)tomonidan qurilgan. GBSning Qurilish boshporti 1. GBSNING TAVSIFNOMASIGaz bosimi (kirishda va chiqishda) oʻrnatilgan jihozlarning turi va oʻlchamlari, xonalar soni va sathni, isitish va shamollatish tizimi, yoritish, aloqa, teleboshqarish toʻgʻrisidagi maʼlumotlar koʻrsatiladi ________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________2. Materiallar va jihozlarning sifatini tasdiqlovchi qoʻshib beriladigan sertifikatlar, texnik boshportlar va boshqa hujjatlarning roʻyxati__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________3. Gaz quvurining uchma-uch joylarini payvandlash toʻgʻrisidagi maʼlumotlarPayvandchining familiyasi, ismi, otasining ismiPayvandchining nomeri va tamgʻasiUchma-uch joylar payvandlanganPayvandlash ishlari oʻtkazilgan sanaPayvandchining imzosiquvurlar diametri,mmsoni,dona_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________(ish bajaruvchining lavozimi, imzosi, familiyasi, ismi, otasining ismi)4. GAZ QUVIRINI VA GTSH JIHOZLARINi MUSTAHKAMLIKKA VA GERMETIKLIKKA SINASH1. “____” _________ 19 ___ y. gaz quvuri va GTSH jihozlari ____ MPa (____ kgk/sm2) bosim bilan 1 soat mobaynida mustahkamlikka sinaldi.2. “____” _________ 19 ___ y.da gaz quvuri va GTSH jihozlari ____ MPa (____ kgk/sm2) bosim bilan 1 soat mobaynida germetiklikka sinaldi. Bosimning tushuvi ___ MPa (____ kgk/sm2), bosimning yoʻl qoʻyiladigan tushuvi ___ MPa (____ kgk/sm2).Tashqi tomondan koʻzdan kechirilganda va hamma biriktiruvchi tekshirilganda sizishlar va nuqsonlar aniqlanmadi. Gaz quvuri germetiklikka sinashga chidadi.Ish bajaruvchi____________________________________________________________________________________(lavozimi, imzosi, familiyasi, ismi, otasining ismi)Gaz xoʻjaligi vakili_____________________________________________________________________________________(lavozimi, imzosi, familiyasi, ismi, otasining ismi)Eslatma. Agar gaz quvurini va GBS jihozlarini mustahkamlikka va germetiklikka alohida-alohida bosimning yuqori va past tomonlaridan sinaladigan boʻlsa, u holda boshportning ayni boʻlimida ikkita yozuv qilish kerak — bittasi yuqori bosim tomonidan, ikkinchisi past bosim tomonidan.5. XULOSAGBS __________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________(loyihalash tashkilotining nomi va loyiha chiqarmagan sana)tomonidan ishlab chiqilgan loyihaga muvofiq va №____ ish chizmalariga kiritilgan, kelishib olingan oʻzgarishlarni hisobga olgan holda qurilgan.GBS ni qurilish “____” _________________19_____ y.da boshlangan.GBS ni qurilish “____” _________________19_____ y.da tugallangan.MQMB bosh muhandisi________________________________________________________________(imzosi, familiyasi, ismi, otasining ismi)Gaz xoʻjaligi vakili_________________________________________________________________(lavozimi, imzosi, familiyasi, ismi, otasining ismi)Eslatma. Bu formadan SUG larning bugʻlantirish va guruhiy ballonlar qurilmalarining boshportlari uchun, agar ular alohida binoda (xonada) joylashtiriladigan boʻlsa, foydalanish mumkin.

4-ILOVA

Majburiy

Quyidagi manzilgoh boʻyicha ______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________(qurilish-montaj tashkilotining nomi____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________loyiha nomeri)tomonidan qurilgan va montaj qilingan.SUG IDISHLI QURILMALARINING QURILISH BOSHPORTI1. QURILMANING TAVSIFNOMASIIdishlar, burlatgichlar va armatura kallaklarining turi, soni, tayyorlovchi zavodi va zavod nomerlari; idish va bugʻlatgichlarning qayd etilgan nomerlari va himoya qoplamasining turi, xar qaysi idishning sigʻimi, har qaysi bugʻlatgichning ish unumi, armatura kallaklari bosim rostlagichlarining turi va soni koʻrsatiladi _______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________2. MATERIALLARNING VA JIHOZLARNING SIFATINI TASDIQLOVCHI SERTIFIKATLAR, TEXNIK BOSHPORTLAR VA BOSHQA XUJATLARNING ROʻYHATI____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________3. IDISHLARNI TUTASHTIRISH QUVURLARINING UCHMA-UCH JOYLARINI PAYVANDLASH TOʻGʻRISIDAGI MAʼLUMOTLARPayvandchining familiyasi, ismi, otasining ismiPayvandchining nomeri va tamgʻasiUchma-uch joylar payvandlanganPayvandlash ishlari oʻtkazilgan sanaPayvandchining imzosiquvurlar diametri,mmsoni,dona_____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________(ish bajaruvchining lavozimi, imzosi, familiyasi, ismi, otasining ismi)4. IDISHLI QURILMALARNI MONTAJ QILISHDA KOʻZGA KOʻRINMAYDIGAN ISHLARNI Qabul QILISHPoydevorlarning yotqizilishi __________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________(loyihaga muvofiq,______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________loyihadan chetga chiqilgan, chetga chiqishlarni koʻrsatish va ularni asoslash)Idish va bugʻlatgichlarning asoslari va poydevorlari QMQ 3.02.01-87 talablariga va loyihaga mos keladi.Ish bajaruvchi________________________________________________________________________(lavozimi, imzosi, familiyasi, ismi, otasining ismi)Gaz xoʻjaligi vakili________________________________________________________________________(lavozimi, imzosi, familiyasi, ismi, otasining ismi)5. IDISHLAR, BURLATKICHLAR VA BOGʻLASH QUVURLARI HIMOYA QOPLAMALARINING SIFATINI TEKSHIRISH1. SUG idishlarini chuqurlikka tushirishdan oldin, ularning himoya qoplamasi texnik shikastlanishlar va darzlar yoʻqligi nuqtai nazaridan, tashqi tomondan koʻzdan kechirib, qalinligi GOST 9602-89 boʻyicha oʻlchanib ______ mm, poʻlatga yopishtiruvchanligi GOST 8.602-89 boʻyicha, yaxlitligi-defektoskop bilan tekshirilgan.2. Bogʻlanishlarning xandaqlarda izolyatsiyalangan uchma-uch payvandlangan joylari tashqi tomondan koʻzdan kechirib, mexanik shikastlanishlari va darzlari yoʻqligi nuqtai nazaridan tekshirilgan.Laboratoriya boshligʻi________________________________________________________________________________________(lavozimi, imzosi, familiyasi, ismi, otasining ismi)Gaz xoʻjaligi vakili_________________________________________________________________________________________(lavozimi, imzosi, familiyasi, ismi, otasining ismi)6. IDISHLARNING YERGA ULANISH CHEGARALARINI (KONTURLARINI) TEKSHIRISHIdishlarning va bugʻlatichlarning yerga ulanish chegarasi (konturi) loyihaga mos keladi. Tekshirishda qarshilik ___Om ga teng.Tekshirishni laboratoriya vakili oʻtkazdi.______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________(tashkilotning nomi, lavozimi, imzosi,______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________familiyasi, ismi, otasining ismi)“_____” _________ 19____ y.7. IDISH QurilMASINI MUSTAHAMLIKKA VA GERMETIKLIKKA SINASH1. “___” _________ 19___ y.da idish qurilmasi ____ MPA (___ kg¤ksm2) bosimda 1 soat davomida mustahkamlikka sinaldi.Idish qurilmasi mustahkamlikka sinashga chidadi.2. “___” ________ 19___ y.da idishlardan, bugʻlatgichlar va ularga oʻrnatilgan apparaturadan iborat boʻlgan idish qurilmasi ularni bogʻlovchi quvurlar bilan birgalikda _____ MPa (____ kg¤ksm2) bosim bilan germetiklikka sinaldi.Flanetsli, payvand va rezbali birlashtiruvchilar, shuningdek, idishlar kallagi, SUG bugʻlatkichining armaturasi, uzib qoʻyuvchi qurilmalar va bogʻlovchi quvurlar tekshirildi.Tekshirishda sizish va nuqsonlar aniqlanmadi.Idish qurilmasi germetiklikka sinashga chidadi.Ish bajaruvchi________________________________________________________________________________(lavozimi, imzosi, familiyasi, ismi, otasining ismi)Gaz xoʻjaligi vakili________________________________________________________________________________(lavozimi, imzosi, familiyasi, ismi, otasining ismi)Eslatma. Agar idishlar va bugʻlatgichlar ularga oʻrnatilgan armatura hamda ularni bogʻlovchi quvurlar bilan birgalikda mustahkamlikka va germetiklikka alohida-alohida bosimning yuqori va past tomonlari uchun sinaladigan boʻlsa, u holda boshportning ayni boʻlimida ikkita yozuv qilish zarur, bittasi yuqori tomondan sinash boʻyicha, ikkinchisi — past tomoni boʻyicha.8. XULOSASUG ning idish qurilmasi __________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________(tashkilotning nomi)tomonidan ishlab chiqilgan loyihaga muvofiq, №____ ish chizmalariga kiritilgan, kelishib olingan oʻzgarishlarini hisobga olgan holda montaj qilingan.Qurilish “____” _________________ 19_____ y.da boshlangan.Qurilish “____” _________________ 19_____ y.da tugallangan.MQMB bosh muhandisi____________________________________________________________________(imzosi, familiyasi, ismi, otasining ismi)Gaz xoʻjaligi vakili_____________________________________________________________________(lavozimi, imzosi, familiyasi, ismi, otasining ismi)

5-ILOVA

Majburiy

____________________________________________________________ laboratoriyasi(qurilish-montaj tashkilotining nomi)Gaz quvurlarining uchma-uch payvandlangan joylarini radiografik usul bilan tekshirishBAYONNOMASI“___” ________ 19 _____ y._________________ bosimli gaz quvurining uchma-uch payvandlangan joylarini tekshirish oʻtkazildi.____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________(boshlangʻich va oxirgi piketlarning bogʻlanish koʻchasi)manzilgohida qurilayotgan gaz quvuri ___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________(payvandlash turi)tashqi diametri mm, devorchasining qalinligi ______ mm boʻlgan quvurlardan payvandlangan.Tekshirish natijalariPayvandlash sxemasi boʻyicha uchma-uch ulangan joy nomeriPayvandchining ismi, familiyasi, otasining ismiPayvandchining nomeri(tamgʻasi)Surat nomeriSurat oʻlchovi,mmNazorat sezgirligi,mmAniqlangan nuqsonlaruchma-uch ulangan joy bahosi(yaroqli, yaroqsiz)Laboratoriya boshligʻi___________________________________________________________________(imzosi, familiyasi, ismi, otasining ismi)Defektoskopchi___________________________________________________________________(imzosi, familiyasi, ismi, otasining ismi)

6-ILOVA

Majburiy

______________________________________ laboratoriyasi(qurilish-montaj tashkilotining nomi)Poʻlat (polietilen) gaz quvurining uchma-uch payvandlangan joylarini mexanik sinashlarbayonnomasi№ _______ “___” _________ 19___ y.__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ manzilgohida GOST (TU) boʻyicha(boshlangʻich va oxirgi piketlarning bogʻlanish koʻchasi)______ markali poʻlat quvurlardan payvandlangan poʻlat (polietilen) gaz quvurining uchma-uch payvandlangan joylarining sinovi oʻtkaziladi.Gaz quvuri _______________________________________ payvandlangan, tashqi diametri ________ mm,______________________ (payvandlash turi)devorchasining qalinligi _______ mm, nomeri (tamgʻasi) ________________________ boʻlgan payvandchi___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ tomonidan(familiyasi, ismi, otasining ismi)“___” _________ 19____y.dan “____” __________ 19____ y.gacha boʻlgan davrda payvandlangan.POʻLAT GAZ QUVURINING UCHMA-UCH PAYVANDLANGAN JOMLARINI MEXANIK SINASHLAR NATIJASINamunaT/rNamunalarning sinashgacha oʻlchamlariSinash natijalariUchma-uch ulangan joy bahosi,(yaroqli, yaroqsiz)choʻzilishgayalpoqlanishga egilishqalinligi(diametri)mmeni (uzunligi)mmkoʻndalang kesim yuzi,mm2yemiruvchi yuk,N(kgs)mustahkamlik chegarasi MPa(kgs/mm2)yemirilish joyi(chok boʻyicha yoki asosiy metall boʻyicha)press yuzlari orasidagi tirqishning kattaligi yoki birinchi darz paydo boʻlishiegilish burchagi,gradpolietilen gaz Quvurining UCHMA-UCH PAYVANDLANGAN JOMLARINI MEXANIK SINASHLAR NATIJALARIUchma-uch ulangan nazorat joy nomeriNazorat joyidan kesib olingan namunaning nomeri,turiUzish mashinasining turiChoʻzilishda oquvchanlik chegarasi,Mpa,(kgk/sm2)Yemirilishda nisbiy uzilishi,%Yemirilish xarakteri va turiUchma-uch ulangan joy bahosi(yaroqli, yaroqsiz)Laboratoriya boshligʻi ________________________________________________________________Sinovni __________________________________________________________________ oʻtkazdi.Eslatma. Sinovlar bayonnomasida zir qaysi payvandchiga alohida tuzish va nusxasini ijro hujjatlari tarkibida kalendar oy mobaynida shu payvandchi ishlagan hamma inshootlarga taqdim etish zarur.

7-ILOVA

Majburiy

___________________________________________________ laboratoriyasi(qurilish-montaj tashkilotining nomi)Gaz quvurining uchma-uch payvandlangan joylarini ultratovush usuli bilan tekshirishBAYONNOMASI№ _______ “___” _________ 19___ y._____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ manzilgohida qurilayotgan(boshlangʻich va oxirgi piketlarning bogʻlanish koʻchasi)____bosimli gaz quvurining payvand birikmalari tekshirildi. Gaz quvuri _____ mm, tashqi diametri devorchasining qalinligi _____ mm boʻlgan quvurlardan _______________________ payvandlangan.______________________________________________________ (payvandlash turi)Payvand birikmalar sifatini nazorat qilish ___________________ turidagi defektoskop bilan bajarilgan, ish chastotasi, Mgs.Tekshirish natijalariPayvandlash sxemasi boʻyicha uchma-uch ulangan joy nomeriPayvandchining ismi, familiyasi, otasining ismiPayvandchining nomeri (tamgʻasi)Nurning kiritilish burchagi,gradYaroqsizlikka chiqaradigan sezgirlikNuqsonlar tavsifiUchma-uch ulangan joy bahosi,(yaroqli, yaroqsiz)Laboratoriya boshligʻi_____________________________________________________(imzosi, familiyasi, ismi, otasining ismi)Defektoskopchi_____________________________________________________(imzosi, familiyasi, ismi, otasining ismi)

8-ILOVA

GAZ TAʼMINOTI TARMOGʻINING QURILISH TUGALLANGAN INSHOOTLARNI QABUL QILISH QOIDALARI

Majburiy

1. Gaz taʼminoti tarmogʻining loyihaga va QMQ 3.05.02-88 talablariga muvofiq qurilgan, qurilish tugallangan inshootlarini ushbu Qoidalarga koʻra qabul komissiyasi qabul qilib olishi zarur.

Eslatma. Ushbu qoidalar qurilishi tugallangan GTS, GBS va AGZS larga tatbiq etilmaydi, ularni QMQ 3.01.0-1-87 talablariga koʻra qabul qilib olish kerak.

2. Qabul komissiyasi tarkibiga buyurtmachining (komissiya raisi), bosh pudratchining va foydalanish tashkilotining (gaz hoʻjaligi korxonasi yoki korxonaning gaz xizmati) vakillari kiritiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Gosgortexnadzor organlarining vakillari qabul komissiyasi tarkibiga shu organlar nazoratida turadigan nshootlar qabul qilinganida kiritiladi.

3. Bosh pudratchi gaz taʼminoti tarmogʻining qurilish tugallangan har qaysi inshoot uchun quyidagi qoʻshimcha hujjatlarni bir nusxada taqdim etadi:

qabul qilish uchun taqdim etilayotgan inshootni qurishga oid ish chizmalari komplektini;

bu chizmalarda qurilish-montaj ishlarini bajarish uchun masʼul shaxslar tomonidan aslida bajarilgan ishlarning shu chizmalarga mos kelishi yoki ular loyihalash tashkiloti tomonidan kiritilgan oʻzgarishlar bilan bajarilganligi haqidagi yozuvlar qilingan boʻlishi zarur;

quvurlarga, fason qismlarga, payvandlash va himoyalash materiallariga tayyorlovchi zavodning sertifikatlarini (ularning inshoot qurilishi uchun masʼul shaxs imzolangan nusxalarini, ulardan koʻchirmalarni);

jihozlarga, uzellarga, biriktirish detallariga, himoya qoplamlariga, himoyalovchi flanetslarga, diametri 100 mm dan ortiq;

armaturaga, tayyorlovchi zavodlarning (MTZ, MTU) texnik boshportlarini yoki ularning nusxalarini, shuningdek, jihozlar (buyumlar)ning sifatini tasdiqlovchi hujjatlarni;

tayyorlovchi zavodlarning gaz jihozlarni va asboblardan foydalanishga oid yoʻriqnomalarini;

qurilish boshportini va QMQ formalari boʻyicha payvandlangan uchma-uch payvandlangan joylarning sifatini tekshirishga oid bayonnomalarni;

yer osti gaz quvurlari va SUG idishlari uchun trassani boʻlish va topshirish dalolatnomasini;

buyurtmachining talabiga koʻra ishlarni hisobga olish jurnalini (uzunligi 100 m dan ortiq yer osti gaz quvurlari va SUG idishlari uchun);

loyihada koʻrsatilgan elektr-kimyoviy himoya qurilmalarini qabul qilib olish dalolatnomasini;

GBS, qozonxonalar uchun shartnoma_pudrat (bitim)ga muvofiq koʻzga koʻrinmaydigan va maxsus ishlarni qabul qilib olish dalolatnomasi;

kompleks sinab koʻrish ishlarini oʻtkazish uchun (korxona va qozonxonalar uchun) gaz jihozlarini qabul qilib olish dalolatnomasini;

4. Qabul komissiyasi taqdim etilgan ijro hujjatlarini va gaz taʼminotining montaj qilingan tarmogʻining bu hujjatlarga, M va Q ning “Gaz xoʻjaligida xavfsizlik Qoidalari” talablariga mos kelishini tekshirish zarur.

5. Gaz taʼminoti tarmogʻining qurilish tugallangan inshootini qabul qilib olish 9-majburiy ilovaning ifodasi boʻyicha dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi.

9-ILOVA

GAZ TAʼMINOTI TARMOQNING QURILISH TUGALLANGAN INSHOOTINI QABUL QILIB OLISH TOʻGʻRISIDA

DALOLATNOMA

Majburiy

_________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________(inshootning nomi va manzilgohi)№ _______ “___” _________ 19___ y.Quyidagi tarkibdagi qabul komissiyasi; komissiya raisi — buyurtmachi vakili __________________________________________________________________________________________________________________________________(familiyasi, ismi, otasining ismi, lavozimi)Komissiya aʼzolari:bosh pudratchi vakili _______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________(familiyasi, ismi, otasining ismi, lavozimi)foydalanish tashkiloti vakili ______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________(familiyasi, ismi, otasining ismi, lavozimi)Oʻzb. Res. Gosgortexnadzor organlari vakili _________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________(familiyasi, ismi, otasining ismi, lavozimi)Quyidagilarni aniQladilar:1. Bosh pudratchi ________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ tomonidan(tashkilot nomi)qurilishi tugallangan _____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________(inshoot nomi)qabul qilish uchun taqdim etilgan.2. Subpudratchi tashkilotlar ___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________(tashkilot nomi)tomonidan ________________________________________________________ (ish turlari) bajarilgan.3. № ______ loyiha ________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________(tashkilot nomi)tomonidan ishlab chiqilgan.4. Qurilish quyidagi muddatlarda amalga oshiriladi:Ishlar ________________ da boshlangan, _________________ da tugatilgan.___________ (oy, yil) _______________________ (oy, yil)Qabul komissiyasi “Gaz taʼminoti tarmogʻining qurilish tugallangan inshootlarini qabul qilish Qoidalari” va “Gaz xoʻjaligida xavfsizlik Qoidalari” talablariga muvofiq taqdim etilgan hujjatlarni koʻrib chiqdi, inshootni tashqi tomondan koʻzdan kechirdi, bajarilgan qurilish-montaj ishlarining loyihaga mosligini aniqladi, zarurat boʻlganida qoʻshimcha sinovlar oʻtkazdi (ijro hujjatlarida qayt etilganlaridan tashqari);______________________________________________________________________________________________________________________(sinov turlari)Qabul komissiyasining qarori:1. Qurilish-montaj ishlari toʻla hajmda, loyihaga, QMQ talablariga, Oʻzb.Res. Gosgortexnadzorning “Gaz xoʻjaligida xavfsizlik Qoidalari” ga muvofiq ravishda bajarilgan.2. Qabul qilish uchun taqdim etilgan (inshootning nomi) buyurtmachi tomonidan ijro hujjatlari bilan qoʻshib.“___” _________ 19___ y.dan boshlab qabul qilindi deb hisoblansin.Komissiya raisi_______________M. P.(imzo)Bosh pudratchi vakili_______________(imzo)Foydalanish tashkiloti vakili_______________(imzo)Oʻzb. Res. Gosgortexnadzor vakili_______________(imzo)