Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining nizomi toʻgʻrisida (109-son)

03.04.1995

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining

qarori

Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Fanlar akademiyasining Umumiy majlisida qabul qilingan Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Nizomi tasdiqlansin.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Prezidiumi Akademiyaning barcha tuzilmalarida Ustav talablarini bajarishga doir zarur tashkiliy chora-tadbirlarni 10 kun muddatda amalga oshirsin.

3. Oʻzbekistonning ilmiy salohiyatini saqlash va mustahkamlash maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi, Fan va texnika davlat qoʻmitasi, “Oʻzistiqbolstat” davlat qoʻmitasi, Moliya vazirligi, Davlat soliq qoʻmitasi manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda bir oy muddatda:

Fanlar akademiyasida amalga oshiriladigan fundamental ilmiy tadqiqotlarni ushbu tadqiqotlarga budjet tomonidan yoʻnaltiriladigan mablagʻlarni bevosita Akademiyaga ajratish yoʻli bilan qoʻllab-quvvatlash toʻgʻrisida;

Oʻzbekiston Respublikasining Akademik fondini, asosan budjetdan tashqari tushumlarni uning mablagʻlarini shakllantirish manbalari etib belgilangan holda, tashkil qilish toʻgʻrisida;

akademik fanning moddiy-texnika bazasini mustahkamlash toʻgʻrisida;

Fanlar akademiyasining ilmiy-tadqiqot va innovatsiya faoliyatidan soliq solish tizimini takomillashtirish toʻgʻrisida takliflar tayyorlasinlar va Vazirlar Mahkamasiga kiritsinlar.

4. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Ustavi toʻgʻrisida” 1992-yil 14-avgustdagi 382-son qarori oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin.

Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. MUTALOV

Toshkent sh.,

1995-yil 3-aprel,

109-son

Vazirlar Mahkamasining 1995-yil 3-apreldagi 109-son qarori bilan TASDIQLANGAN

Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining

nizomi

I. Umumiy qoidalar

1. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi fan va texnika, madaniyat va maʼrifat sohasida fundamental va amaliy tadqiqotlarni amalga oshiruvchi, oʻz-oʻzini boshqaruvchi ilmiy tashkilot hisoblanadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Akademiyaning haqiqiy, muxbir, faxriy, xorijiy aʼzolarini, shuningdek, uning muassasalarida ishlovchi ilmiy xodimlar va mutaxassislarni birlashtiradi. Fanlar akademiyasining faoliyati asosan davlat budjetidan mablagʻ bilan taʼminlanadi.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga, Oʻzbekiston Respublikasi qonunlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti farmonlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga hamda ushbu Nizomga amal qiladi.

3. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi eng muhim fundamental va amaliy tadqiqotlar dasturlarini ishlab chiqadi, ustuvor ilmiy yoʻnalishlarni belgilaydi va ishlab chiqishda qatnashadi, oʻz tasarrufidagi muassasalarning tashkiliy va tarkibiy masalalarini hal etadi.

4. Fanlar akademiyasi:

tabiiy, texnikaviy, tibbiy, ijtimoiy-gumanitar fanlar sohasida jamiyatning iqtisodiy, ijtimoiy va maʼnaviy rivojiga koʻmaklashuvchi fundamental tadqiqotlar oʻtkazadi;

Fan va texnika sohasidagi davlat siyosatining amalga oshirilishini taʼminlaydi;

tabiat, jamiyat va insonning rivojlanishi, millat, milliy madaniyatlar, davlat va milliy munosabatlarning rivojlanishi muammolarini, taʼlim va maʼrifat masalalarini oʻrganadi;

yangi texnika, zamonaviy texnologiyalarni va ulardan amaliyotda foydalanish tamoyillarini ishlab chiqishni amalga oshiradi;

ilmiy ishlanmalar amaliyotda joriy etilishiga, xalq xoʻjaligining ilm-fanni koʻp talab qiluvchi tarmoqlari rivojlantirilishiga, jahon Fani va texnikasi yutuqlarining umumlashtirilishiga va ulardan foydalanishga koʻmaklashadi;

ilmiy kadrlar, shu jumladan, doktorantura va aspirantura yoʻli bilan tayyorlash, ularning malakasini oshirish boʻyicha ishlarni olib boradi va olimlarning samarali ijodiy faoliyati uchun qulay shart-sharoitlar yaratadi;

xorijiy mamlakatlarning akademiyalari, ilmiy-tadqiqot muassasalari bilan xalqaro ilmiy hamkorlikni tashkil etish va rivojlantirishni taʼminlaydi;

olimlar va tadqiqot olib borayotgan jamoalarning ilmiy asarlarini eʼlon qilish boʻyicha matbaatchilik faoliyatini amalga oshiradi, oʻzining bosma nashrlari ishlarini taʼminlaydi;

Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining atoqli olimlar nomidagi medal va mukofotlarni yuksak ilmiy va ilmiy-texnikaviy yutuqlari uchun olimlar va ijodiy jamoalarga beradi;

ilmiy bilimlarni ommalashtiradi, Fan va taʼlimning jamiyat hayotidagi nufuzi va ahamiyatini oshirish, ilmiy xodimlarning ijtimoiy himoya qilinganligi va huquqlari toʻgʻrisida gʻamxoʻrlik qiladi.

5. Fanlar akademiyasi oʻzining asosiy vazifalarini bajarish uchun:

ilmiy-tadqiqot muassasalarini, ularning filiallarini va boshqa yordamchi tashkilotlarni belgilangan tartibda tashkil qiladi, qayta tashkil etadi va tugatadi;

oʻz muassasalari kuchi bilan tegishli yoʻnalishlar boʻyicha fundamental ilmiy tadqiqotlar eng muhim ilmiy-texnika muammolari dasturlarini ishlab chiqadi;

eng muhim dolzarb ilmiy muammolar boʻyicha ilmiy, ilmiy-texnikaviy konferensiyalar tashkil qiladi, taniqli Fan va madaniyat arboblari sharafiga ilmiy tadbirlar oʻtkazadi;

tarmoq akademiyalari, ilmiy-tadqiqot institutlari, oliy oʻquv yurtlari, vazirliklar, davlat qoʻmitalari, idoralar, korporatsiyalar, konsernlar, uyushmalar, ilmiy hamda ilmiy-texnika jamiyatlari, ijodiy uyushmalar, xususiy firmalar, birlashmalar, korxonalar va tashkilotlar bilan ilmiy hamkorlikni rivojlantiradi;

fundamental va Amaliy tadqiqotlarning eng muhim yoʻnalishlari boʻyicha ilmiy kengashlar, jamiyatlar, uyushmalar va boshqa birlashmalar tashkil etadi;

respublikani ijtimoiy-iqtisodiy, ilmiy-texnikaviy, madaniy rivojlantirish loyihalarini, Oʻzbekiston ekologiya ahvolini ekspertizadan oʻtkazadi;

respublikaning ilmiy-texnikaviy potensialini rivojlantirish, ilm-fanning moddiy bazasini mustahkamlash boʻyicha takliflar tayyorlaydi;

eng muhim ilmiy va ilmiy-texnikaviy muammolar boʻyicha tanlovlar tashkil etadi hamda zarurat boʻlganda ilmiy jamiyatlar tashkil qiladi;

ilmiy tadqiqotlarni zarurat axborotlar bilan taʼminlaydi.

6. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi har yili oʻz faoliyati toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga hisobot taqdim etadi.

II. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining tarkibi

7. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi ilmiy-tarmoq va hududiy tamoyillar boʻyicha tuziladi. Uning tarkibida fanlar boʻlimlari (ilmiy yoʻnalishlar boʻyicha), mintaqaviy boʻlimlar, ular tarkibida ilmiy markazlar va muassasalar tuziladi.

8. Fanlar akademiyasi tarkibiga fanlar boʻlimlari, mintaqaviy boʻlimlar, ilmiy-ishlab chiqarish birlashmalari (IIB), ilmiy-tadqiqot institutlari (ITI), muzeylar, laboratoriyalar, observatoriyalar, stansiyalar, botanika bogʻlari, konstruktorlik byurolari, tajriba-sinov zavodlari, “Fan” nashriyoti, bosmaxona, Fundamental kutubxona, arxivlar, jurnallar tahririyatlari, qurilish, madaniy-maʼrifiy, sogʻlomlashtirish va boshqa ilmiy hamda ilmiy-yordamchi boʻlinmalar kiradi.

9. Fanlar akademiyasi, tasarrufida boʻlgan asosiy fondlar va boshqa mol-mulklar uning begonalashtirish huquqisiz mulki hisoblanadi.

10. Fanlar akademiyasi Prezidiumi va muassasalari huzurida belgilangan tartibda firmalar, kichik va qoʻshma korxonalar, xoʻjalik jamiyatlari, shirkatlar hamda mulkchilikning turli shakllaridagi tashkilot va korxonalari birlashtiruvchi uyushmalar tashkil etilishi mumkin.

11. Fanlar akademiyasi Prezidiumi, uning boʻlimlari va ilmiy-tadqiqot institutlari huzurida jamoatchilik asosida, Fanlar akademiyasi Prezidiumi belgilagan tartibda qoʻmitalar, kengashlar, doimiy komissiyalar tuziladi.

12. Fanlar akademiyasi Prezidiumi, mintaqaviy boʻlimlar, mustaqil ilmiy markazlar, ilmiy-tadqiqot institutlari hamda ularga tenglashtirilgan tashkilotlar yuridik shaxs maqomiga ega boʻladi. Yuridik shaxs maqomiga ega boʻlgan ilmiy hamda ilmiy-yordamchi tashkilotlar va xoʻjalik muassasalari roʻyxati Fanlar akademiyasi Prezidiumi tomonidan belgilanadi.

Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligi doirasida Fanlar akademiyasi Prezidiumi va uning muassasalari tashqi iqtisodiy faoliyatni amalga oshirishlari, shuningdek, milliy va chet el valyutasida, shu jumladan xorijiy mamlakatlarda bank schyotlari ochishlari mumkin.

Fanlar akademiyasining manzili: 700000, Toshkent sh., Gogol koʻchasi, 70-uy.

III. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Umumiy majlisi

13. Fanlar akademiyasining haqiqiy aʼzolari, muxbir aʼzolari hamda ilmiy-ishlab chiqarish birlashmalari va mustaqil ilmiy-tadqiqot institutlari direktorlaridan iborat boʻladigan Umumiy majlisi Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining yuqori organi hisoblanadi.

14. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Umumiy majlisi aʼzolari, agar ushbu Nizomda boshqacha tartib nazarda tutilmagan boʻlsa, Umumiy majlisda koʻrib chiqiladigan barcha masalalarni hal etishda teng huquqlarga ega boʻladilar.

15. Fanlar akademiyasining Umumiy majlisi ilm-fanni rivojlantirish va Akademiyaning oʻz faoliyati eng muhim masalalarini koʻrib chiqish uchun uning Prezidiumi tomonidan har yili kamida bir marta chaqiriladi. Majlisni chaqirishning navbatdagi sanasini Prezidium belgilaydi.

16. Umumiy majlis:

ilm-fanni rivojlantirishning ustuvor yoʻnalishlari hamda ularga tegishli kompleks dasturlarni muhokama qiladi va ular boʻyicha zarur qarorlar qabul qiladi;

fanlar boʻlimlari faoliyati yoʻnalishlarini hamda tarkiblarini shakllantiradi va tasdiqlaydi;

Akademiyaning haqiqiy aʼzolarini, muxbir aʼzolarini, shuningdek, faxriy va xorijiy aʼzolarini saylaydi;

Akademiya Nizomini qabul qiladi, unga oʻzgartirishlar va qoʻshimchalar kiritadi hamda tasdiqlash uchun Vazirlar Mahkamasiga taqdim etadi;

Akademiya tuzilmasini hamda ilmiy-tadqiqot institutlarning, ilmiy-ishlab chiqarish birlashmalarining Namunaviy nizomini tasdiqlaydi;

Akademiya Prezidiumining maʼruzalari va hisobotlarini, shuningdek, Fanlar akademiyasi ilmiy-tadqiqotlarining qisqa muddatli va uzoq muddatli mavzuli rejalarini muhokama qiladi va tasdiqlaydi;

belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining atoqli olimlar nomidagi medallari va mukofotlarini taʼsis etish toʻgʻrisida qarorlar qabul qiladi hamda medallar va mukofotlar toʻgʻrisidagi Nizomga muvofiq ularni Fan sohasidagi yutuqlar va kashfiyotlar uchun yetakchi olimlarga, ijodiy jamoalarga beradi;

Yangi ilmiy-tadqiqot institutlari tashkil etish va ularning faoliyatini toʻxtatish toʻgʻrisidagi masalalarni belgilangan tartibda koʻrib chiqadi;

Ushbu Nizom asosida Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Prezidentini saylaydi va uni egallab turgan lavozimidan ozod qiladi, Prezidium aʼzolarini saylaydi;

zarurat boʻlganda Fanlar akademiyasi faoliyatiga taalluqli boshqa masalalarni ham hal etish huquqiga egadir.

17. Navbatdan tashqari Umumiy majlis tegishli ravishda Akademiya boʻlimlarining, aʼzolarining yoki Fanlar akademiyasi ilmiy-tadqiqot tashkilotlarining ular tomonidan tashkil etilgan kun tartibini muhokama qilish uchun, kamida uchdan bir qismining taklifiga koʻra chaqirilishi mumkin.

18. Umumiy majlisda Fanlar akademiyasi Prezidiumi taklif etgan shaxslar qatnashishlari va kun tartibi boʻyicha soʻzga chiqishlari mumkin.

19. Umumiy majlis Prezidiumning ayrim aʼzolarini muddatidan oldin ozod qilishi va boʻshab qolgan oʻrinlarga yangi aʼzolar saylashi mumkin.

20. Umumiy majlis Fanlar akademiyasini tarqatib yuborish yoki uning oʻrniga boshqa birlashma tuzish toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga taklif bilan kirish huquqiga egadir. Ushbu masala boʻyicha qaror qabul qilish uchun Akademiya Umumiy majlisi aʼzolari roʻyxatdagi tarkibining kamida uchdan ikki qismining ovozini olishi zarur.

21. Majlisda Akademiya Umumiy majlisi aʼzolari roʻyxatdagi tarkibining kamida uchdan ikki qismi qatnashganda, qarorni qabul qilish uchun qatnashchilarning koʻpchiligi ovoz berganda, agar Nizomda va saylovlar toʻgʻrisidagi Nizomda boshqacha tartib nazarda tutilmagan boʻlsa, Umumiy majlis toʻla huquqli boʻladi, uning qarorlari esa qabul qilingan hisoblanadi.

22. Chet elda xizmat safarida boʻlgan va salomatligining ahvoli tufayli qatnashmayotganlarni Umumiy majlis aʼzolari ovoz berayotganda Fanlar akademiyasi Prezidiumi maxsus qaror bilan hisobdan chiqarish huquqiga egadir.

Barcha shaxsiy masalalar, agar ushbu Nizomda boshqacha tartib nazarda tutilmagan boʻlsa, Umumiy majlis tomonidan yopiq ovoz berish yoʻli bilan hal etiladi. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Prezidiumi yashirish ovoz berish tadbirini oʻtkazish uchun barcha zarur shart-sharoitlarni yaratadi.

23. Umumiy majlis qarorlarini bajarish Fanlar akademiyasining barcha tashkilotlari, aʼzolari va xodimlari uchun majburiy hisoblanadi.

IV. Haqiqiy aʼzolar (akademiklar), muxbir aʼzolar, faxriy va xorijiy aʼzolar

24. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining shaxsiy tarkibiga haqiqiy aʼzolar (akademiklar), muxbir aʼzolar, faxriy va xorijiy aʼzolar kiradi.

25. Fanlar akademiyasining haqiqiy aʼzolari, muxbir aʼzolari, faxriy va xorijiy aʼzolari umrbod saylanadilar.

26. Fanlar akademiyasining haqiqiy aʼzolari ilm-fanni birinchi darajali ilmiy ahamiyatga ega boʻlgan ilmiy ishlar bilan boyitgan, ilmiy maktab yaratgan, ilmiy yutuqlari jahon darajasiga javob beradigan, yoshi 65 dan oshmagan muxbir aʼzolardan va fan doktorlaridan saylanadi.

Fanlar akademiyasining muxbir aʼzolari ilm-fanni muhim ilmiy muammolar yechimi bilan boyitgan yoki ilm-fanni rivojlantirishning yangi yoʻllarini belgilash va ilmiy maktabga asos solish imkonini bergan eng muhim ilmiy natijalarga erishgan, yoshi 60 dan oshmagan Fan doktorlaridan saylanadi.

Qoraqalpogʻiston boʻlimining hamda mintaqaviy boʻlimlarning haqiqiy aʼzolari (akademiklari) va muxbir aʼzolari ushbu mintaqalarda doimiy yashovchi va Fanlar akademiyasining mintaqaviy muassasalarida ishlovchi olimlardan saylanadi.

Fanlar akademiyasining haqiqiy aʼzolari yoki muxbir aʼzolari 70 yoshga toʻlganda, Fanlar akademiyasining haqiqiy aʼzolarini saylash uchun qoʻshimcha oʻrinlar ochiladi.

Fanlar akademiyasining koʻrsatib oʻtilgan yoshga toʻlgan haqiqiy aʼzolari va muxbir aʼzolari Fanlar akademiyasi aʼzolarining barcha huquqlari va vakolatlarini toʻliq saqlab qoladilar.

27. Fanlar akademiyasining faxriy aʼzosi etib Oʻzbekiston Respublikasining fuqarosi jahon va mamlakat ilm-fan oldida eʼtirof qilingan xizmatlari uchun saylanishi mumkin.

28. Fanlar akademiyasining xorijiy aʼzosi ilmiy yutuqlari jahon va mamlakat ilm-fani, Oʻzbekiston Respublikasi xalq xoʻjaligi va madaniyati rivojiga taʼsir koʻrsatgan, xalqaro hamkorlikka, tinchlik ishiga va ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotga salmoqli hissa qoʻshgan xorijiy fuqarolardan saylanadi.

29. Fanlar akademiyasi aʼzolari fanlar yoʻnalishlari boʻyicha fanlarning tegishli boʻlimlariga birlashadilar. Fanlar akademiyasining haqiqiy aʼzosi va muxbir aʼzosi Fanlar akademiyasi Prezidiumi qaroriga muvofiq boshqa boʻlimga oʻtishlari mumkin.

Fanlar boʻlimlaridan birida turuvchi Akademiyaning haqiqiy aʼzosi va muxbir aʼzosi boshqa boʻlim koʻpchilik aʼzolarining roziligi bilan uning ishida qatnashishi mumkin. Bunda ular mazkur boʻlim aʼzolarining barcha huquqlaridan foydalanadilar. Fanlar akademiyasining haqiqiy aʼzolarini va muxbir aʼzolarini saylash huquqi bundan mustasno.

Fanlar akademiyasining Qoraqalpogʻiston boʻlimi va mintaqaviy boʻlimlar haqiqiy aʼzolari va muxbir aʼzolari ayni bir vaqtda oʻz mutaxassisliklari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining tegishli boʻlimlari tarkibiga kiradilar.

30. Fanlar akademiyasiga saylovlar ushbu Nizom hamda Fanlar akademiyasi tomonidan tasdiqlangan saylovlar toʻgʻrisidagi Nizom asosida oʻtkaziladi.

V. Fanlar akademiyasi haqiqiy aʼzolari va muxbir aʼzolarining huquq va majburiyatlari

31. Fanlar akademiyasining haqiqiy aʼzosi ilmiy tadqiqotlarda shaxsan ishtirok etadi, tadqiqotlarning Yangi yoʻnalishlarini shakllantiradi va fanning oʻzi saylangan sohasining yuksak ilmiy darajasi uchun shaxsan javob beradi.

Fanlar akademiyasining muxbir aʼzosi oʻzining shaxsiy ilmiy tadqiqotlari va yirik, ilmiy-texnikaviy muammolar yechimlari natijalari boʻyicha muhim asarlari bilan fanni boyitadi.

Fanlar akademiyasining haqiqiy va muxbir aʼzolari ilmiy kadrlar tayyorlash ishlarida va ilmiy maktablarni shakllantirish va rivojlantirishda bevosita ishtirok etadilar.

Fanlar akademiyasining haqiqiy va muxbir aʼzolari Fanlar akademiyasi prezidiumiga:

ilmiy tadqiqotlarni amalga oshirishda, yuqori malakali kadrlar tayyorlashda shaxsan erishgan yutuqlarini, ilmiy asarlarini oʻz ichiga olgan ilmiy va ilmiy-tashkilotchilik faoliyati haqidagi yillik hisobotni;

oʻzi saylangan Fan sohasini rivojlantirishga oid taklif va tavsiyalarni har ikki yilda bir marta taqdim etadi.

Fanlar akademiyasining haqiqiy va muxbir aʼzolari Fanlar akademiyasi Prezidiumi, Fanlar akademiyasi Prezidenti, tegishli boʻlimlarning topshiriqlarini bajaradi, Fanlar akademiyasining Umumiy majlisi va tegishli boʻlimining umumiy majlisi ishida qatnashadi.

32. Fanlar akademiyasining haqiqiy va muxbir aʼzolari:

Fanlar akademiyasi muassasalarida ilmiy-tadqiqot ishlari bajarish;

Akademiyaning ilmiy muassasalarida tanlovdan oʻtmasdan ilmiy lavozimlarni egallash;

oʻzining ilmiy asarlarini nashr etish;

Fanlar akademiyasi Prezidiumi, Akademiya Umumiy majlisi, boʻlim umumiy majlisining koʻrib chiqishi uchun ilmiy va ilmiy-tashkiliy masalalarni kiritish va ularning muhokamasida ishtirok etish huquqiga egadirlar.

Fanlar akademiyasining haqiqiy va muxbir aʼzolari akademiklik unvoni uchun har oyda belgilangan gonorar oladilar va belgilangan huquq va imtiyozlardan foydalanadilar.

Fanlar akademiyasining faxriy va xorijiy aʼzolari Akademiyaning haqiqiy aʼzolariga tegishli barcha huquqlardan foydalanadilar. Akademiyaning rahbariyatiga saylanish, Akademiya aʼzolarini saylashda ovoz berish, akademiklik unvoni uchun gonorar olish bundan mustasnodir.

Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi aʼzolari Oʻzbekiston fuqaroligini boshqa mamlakat fuqaroligiga almashtirilgan taqdirda Akademiyaning xorijiy aʼzolari tarkibiga oʻtishlari mumkin. Bunday hollarda ovoz berishning belgilangan qoidalari qoʻllaniladi.

VI. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining haqiqiy, muxbir, faxriy va xorijiy aʼzolarini saylash tartibi

33. Akademiyaning haqiqiy aʼzolari (akademiklar)ni, muxbir, faxriy va xorijiy aʼzolarini saylash har ikki yilda bir marta oʻtkaziladi.

34. Akademiyaning boʻsh oʻrinlarini va yangi aʼzolar saylash uchun yangidan ochiladigan oʻrinlarni Akademiya Prezidiumi tavsiyasiga binoan ilm-fan sohalari va mutaxassisliklarning turli yoʻnalishlari ehtiyojlarini hisobga olgan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilaydi.

Prezidiumning Akademiyaning haqiqiy aʼzolari va muxbir aʼzolari saylovlari oʻtkazilishi haqidagi xabari saylovlar oʻtkazilishidan kamida ikki oy oldin respublika matbuotida eʼlon qilinadi.

35. Akademiyaning faxriy va xorijiy aʼzolari boʻlimlarning tavsiya va Prezidiumning taqdimnomasiga binoan Akademiyaning Umumiy majlisida ochiq ovoz berish yoʻli bilan saylanadi.

36. Eʼlonda koʻrsatilgan ixtisosliklar boʻyicha haqiqiy va muxbir aʼzolikka nomzodlar koʻrsatish huquqi Akademiya aʼzolari, ilmiy kengashlar, ilmiy muassasalar, oliy oʻquv yurtlariga beriladi.

37. Ilmiy muassasalar, oliy oʻquv yurtlari tomonidan nomzodlar koʻrsatish ilmiy va ilmiy-texnika kengashlari majlislarida yashirin ovoz berish yoʻli bilan oʻtkaziladi. Ovoz berishda qatnashgan kishilarning kamida 50 foiz ovozini olganlar nomzodlikka koʻrsatilgan hisoblanadi. Ovoz berishda Kengash aʼzolarining kamida uchdan ikki qismi qatnashishi shart.

Akademiyaning haqiqiy va muxbir aʼzoligiga nomzodlar koʻrsatgan muassasalar nomzodlarning ilmiy va ilmiy-tashkilotchilik faoliyatini tavsiflovchi barcha hujjatlarni 20 kun muddatda Akademiya Prezidiumning Ilmiy kadrlar boshqarmasiga roʻyxatdan oʻtkazish uchun taqdim etadi. Nomzodlar koʻrsatish uchun belgilangan muddat tugagandan keyin nomzodlar haqidagi hujjatlar koʻrib chiqish uchun 10 kundan kechikmay tegishli fanlar boʻlimlariga topshirilishi zarur.

Fanlar boʻlimlarida nomzodlarning hujjatlari ekspertizadan oʻtkaziladi, ularning ilmiy faoliyati yoʻnalishlari eʼlon qilingan ixtisosliklarga mos yoki mos emasligi aniqlanadi va saylovda ishtirok etishga ruxsat berilgan nomzodlarning roʻyxati respublika matbuotida saylovdan kamida 20 kun oldin eʼlon qilinadi.

Matbuotda eʼlon qilingan nomzodlarning ilmiy va ilmiy-tashkilotchilik faoliyati haqidagi materiallar Fanlar akademiyasi Prezidiumi tomonidan Umumiy majlisning barcha aʼzolariga tarqatiladi.

38. Fanlar boʻlimlarining umumiy majlislarida mutaxassislar ishtirokida nomzodlarning ilmiy maʼruzalari tinglanadi va muhokama qilinadi va soʻngra ochiq yoki yashirin ovoz berish yoʻli bilan Fanlar akademiyasining Umumiy majlisida saylash uchun nomzodlar tanlanadi.

Nomzodlarni haqiqiy va muxbir aʼzolikka tanlashda haqiqiy va muxbir aʼzolar, boʻlimga qarashli mustaqil institutlarning direktorlari hal qiluvchi ovoz huquqiga egadirlar. Bunda ushbu boʻlim hisobidagi haqiqiy va muxbir aʼzolarning, institutlar direktorlarining kamida uchdan ikki qismi yigʻilishda qatnashgan taqdirda boʻlim yigʻilishi ovoz berishni oʻtkazish vakolatiga ega boʻladi. 50 foizdan ortiq ovoz olgan nomzod Fanlar akademiyasining Umumiy majlisida saylash uchun tavsiya etilgan hisoblanadi.

39. Haqiqiy va muxbir aʼzolikka saylovlar Fanlar akademiyasining Umumiy majlisida yashirin ovoz berish yoʻli bilan oʻtkaziladi. Haqiqiy va muxbir aʼzolarni saylashda Umumiy majlisning barcha aʼzolari hal qiluvchi ovoz berish huquqiga ega boʻladilar. Fanlar akademiyasi Umumiy majlisi roʻyxatidagi aʼzolarning kamida uchdan ikki qismi ovoz berishda qatnashishlari shart.

40. Ovoz berishda qatnashgan Umumiy majlis aʼzolarining kamida uchdan ikki qismi ovozini olgan nomzodlar saylangan hisoblanadilar.

41. Agar dastlabki saylovda nomzodlardan birortasi ham saylanish uchun yetarli miqdorda ovoz ololmasa, Umumiy majlis uch marta qayta saylov oʻtkazish huquqiga egadir. Keyingi saylovlarga ovoz berishda qatnashganlarning kamida uchdan bir yoki undan koʻp qismi qoʻllab-quvvatlangan nomzodlar qoʻyiladi.

Ovoz berishning uchinchi martasiga ikkinchi martasida eng koʻp ovoz olgan nomzod qoʻyiladi.

42. Saylovlarni oʻtkazish uchun Fanlar akademiyasi Umumiy majlisi tomonidan sanoq komissiyasi saylanadi. Sanoq komissiyasi saylov yakunlari boʻyicha bayon tayyorlaydi. Sanoq komissiyasi saylov yakunlari boʻyicha bayoni Umumiy majlis tomonidan tasdiqlanadi.

43. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi tarkibiga saylangan yangi aʼzolar roʻyxati matbuotda eʼlon qilinadi.

VII. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Prezidiumi

44. Fanlar akademiyasi Prezidenti Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining taklifiga binoan, ochiq ovoz berish natijasida Umumiy majlis aʼzolarining koʻpchilik ovozi bilan Fanlar akademiyasi aʼzolari orasidan saylanadi.

45. Umumiy majlis sessiyalari oʻrtasidagi davrda Fanlar akademiyasi faoliyatiga Prezidium rahbarlik qiladi. Prezidium aʼzolari soni Umumiy majlis tomonidan belgilanadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Prezidenti bajarayotgan vazifasiga koʻra Prezidium tarkibiga kiradi. Prezidiumning aʼzolari Umumiy majlis tomonidan Fanlar akademiyasining haqiqiy aʼzolari va muxbir aʼzolari orasidan yashirin ovoz berish yoʻli bilan 5 yil muddatga saylanadi.

Prezidium aʼzolarini saylash uchun har bir boʻlim tomonidan 6 nomzod (3 nafar boʻlimlar roʻyxati, 3 nafari esa umumiy roʻyxat boʻyicha) koʻrsatiladi. Umumiy roʻyxatga, ovoz berishga qadar, koʻpchilik ovoz bilan Umumiy majlis tomonidan qoʻshimcha nomzodlar ham kiritilishi mumkin.

Har bir boʻlim roʻyxatidan ovoz berishda ishtirok etganlarning eng koʻp ovozini olgan nomzod saylangan hisoblanadi. Ikkinchi roʻyxat boʻyicha prezidium aʼzolarining belgilangan sonini toʻldirish uchun zarur boʻlgan miqdoridagi eng koʻp ovozni olgan nomzodlar saylangan hisoblanadilar.

46. Prezidium aʼzolari saylovi (ikkala roʻyxat boʻyicha) Fanlar akademiyasi Prezidiumi aʼzolarining bir qismini tasdiqlangan Nizomga muvofiq rotatsiya qilish mumkin.

Prezidium har 5 yilda bir marta saylanadi. Zarurat boʻlganda Fanlar akademiyasi Prezidiumi aʼzolarining bir qismini tasdiqlangan nizomga muvofiq rotatsiya qilish mumkin.

47. Akademiya Prezidenti Prezidium aʼzolari etib saylangan haqiqiy aʼzolar va muxbir aʼzolar orasidan Fanlar akademiyasining vitse-prezidentlarini va bosh ilmiy kotibini tayinlaydi.

48. Fanlar boʻlimlari, Qoraqalpogʻiston boʻlimi va mintaqaviy boʻlimlar raislari Akademiya Prezidenti tomonidan Prezidiumning saylangan aʼzolari orasidan tayinlanadi.

49. Akademiya Prezidiumi oʻz faoliyatida Fanlar akademiyasi Umumiy majlisiga hisobot beradi, unga Umumiy majlislar oʻrtasidagi davrda qilingan ishlar haqida axborot beradi.

50. Fanlar akademiyasi Prezidiumi:

fanlar boʻlimlari tarkibiga kiruvchi ilmiy-tadqiqot muassasalarining roʻyxatini tasdiqlaydi;

Akademiyaning tegishli boʻlimlari orqali ilmiy-tadqiqot muassasalarining faoliyatiga rahbarlik qiladi;

davlat rahbar organlari bilan birgalikda fan taraqqiyotining ustuvor yoʻnalishlarini belgilaydi:

fanning dolzarb yoʻnalishlari boʻyicha ilmiy maʼruzalar va axborotlarni eshitadi;

davlat budjeti mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladigan fundamental tadqiqotlarning ilmiy darajasini muvofiqlashtiradi va nazorat qiladi;

tabiiy, texnikaviy, tibbiy, ijtimoiy-gumanitar fanlarning eng muhim muammolari boʻyicha ilmiy kengashlar, qoʻmita va komissiyalarni tasdiqlaydi va ularning faoliyatiga rahbarlik qiladi;

akademiya zimmasiga yuklangan vazifalarni bajarish uchun ilmiy-tadqiqot va ilmiy-yordamchi muassasalar va korxonalarni belgilangan tartibda tashkil etadi hamda bu muassasalar va korxonalar haqidagi nizomlarni tasdiqlaydi, shuningdek, tashkil etilayotgan ilmiy-tadqiqot muassasalarning ish yoʻnalishi va ixtisoslashuvini belgilaydi;

Fanlar akademiyasining Umumiy majlisini chaqiradi;

Fanlar akademiyasi aʼzolari saylovini belgilaydi va tashkil etadi;

ilmiy konferensiyalar va kengashlar chaqiradi, munozaralar oʻtkazadi, tadqiqot ekspeditsiyalari tashkil qiladi;

Fanlar akademiyasining Fan va texnika taraqqiyoti yoʻnalishlari boʻyicha faoliyati haqidagi yillik hisobotlarni tasdiqlash uchun Umumiy majlisiga taqdim etadi;

Fanlar akademiyasi tizimida yuqori malakali kadrlar tayyorlash ish rejalarini muhokama etadi va unga rahbarlik qiladi;

fan-texnika faoliyatida bozor munosabatlari mexanizmlarini ishlab chiqadi va ularni amalga oshiradi;

Fanlar akademiyasi boʻlimlari va ilmiy muassasalariga Fan uchun ajratilgan mablagʻlardan foydalanish samaradorligi haqida boʻlimlar va muassasalarning hisobotlarini eshitadi;

Oʻzbekiston Respublikasi vazirliklari va idoralari, jamoat tashkilotlari va jamgʻarmalari bilan birgalikdagi ishlarni va hamkorlikni amalga oshiradi;

Akademiyaning xalqaro aloqalarini rivojlantiradi, uning xorijiy mamlakatlar akademiyalari va ilmiy muassasalari bilan ilmiy va iqtisodiy aloqalarini oʻrnatadi;

yirik fundamental va Amaliy tadqiqotlarni hayotga joriy etish uchun xalqaro xorijiy muassasalar bilan birgalikda qoʻshma korxonalar, ilmiy markazlar va boshqa tuzilmalar tashkil qiladi;

fanlar boʻlimlari tavsiyaga binoan ilmiy muassasalardagi ilmiy kengashlar tarkibini tasdiqlaydi;

dissertatsiyalar himoyasi boʻyicha ixtisoslashtirilgan kengashlar tarkibini tasdiqlash uchun Oliy attestatsiya komissiyasiga taklif kiritadi va ixtisoslashtirilgan kengashlar raislarining kengashlar faoliyati haqidagi hisobotlarini eshitadi;

ilmiy-tadqiqotlar va tajriba-konstruktorlik ishlari natijalaridan amalda foydalanishga koʻmaklashadi;

akademik ilmiy jurnallar tahririyatlari tarkibini tasdiqlaydi;

Fanlar akademiyasining barcha muassasalari va mansabdor shaxslar tomonidan mazkur Nizomga rioya etilishini nazorat qiladi;

Fanlar akademiyasi medallari va mukofotlarini berish uchun Umumiy majlisga nomzodlarni tavsiya etadi.

51. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Prezidiumi oʻz aʼzolarining uchdan ikki qismi majlisda ishtirok etgan taqdirdagina qarorlar qabul qilish huquqiga ega boʻladi. Qarorlar ochiq ovoz berish orqali koʻpchilik ovoz bilan qabul qilinadi. Prezident Prezidium qaroridan norozi boʻlgan hollar bundan mustasnodir. Qayta muhokama qilishda Prezidium aʼzolarining uchdan ikki qismi ovoz bergan qarorlar qabul qilingan hisoblanadi. Shuningdek, Prezidiumning istalgan qarori ham yashirin ovoz berish yoʻli bilan qabul qilinishi mumkin.

Prezidium qarori Fanlar akademiyasining Prezidenti va bosh ilmiy kotibi tomonidan imzolanadi.

52. Fanlar akademiyasining xoʻjalik-ishlab chiqarish tashkilotlarga, shu jumladan, kapital qurilishga rahbarlikni Prezidentning umumiy masalalar boʻyicha oʻrinbosari amalga oshiradi.

Ilmiy-ishlab chiqarish va xoʻjalik tuzilmalari ishini tashkil etish uchun Fanlar akademiyasining Ishlar boshqarmasi tuziladi.

Prezidentning umumiy masalalar boʻyicha oʻrinbosari va Ishlar boshqarmasi boshligʻining huquq va burchlari Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Prezidiumi tasdiqlagan Nizom bilan belgilanadi.

53. Prezident, vitse-prezidentlar va bosh ilmiy kotib, shuningdek, Fanlar akademiyasi Prezidiumining boshqa aʼzolari surunkasiga koʻpi bilan ikki muddatga saylanishlari mumkin.

54. Fanlar akademiyasi Prezidenti:

Akademiyaga umumiy rahbarlikni amalga oshiradi va kundalik masalalarni hal etadi, Fanlar akademiyasidagi ishlarning ahvoli uchun Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti va Vazirlar Mahkamasi, Fanlar akademiyasining Umumiy majlisi oldida shaxsan javob beradi;

davlat yuqori organlari, ilmiy muassasalar va xalqaro tashkilotlar oldida Fanlar akademiyasi nomidan ish koʻradi va uning manfaatlarini himoya qiladi;

Fanlar akademiyasi Prezidiumi va uning apparati ishini tashkil qiladi;

tabiiy, texnikaviy, tibbiy, ijtimoiy va gumanitar fanlar boʻyicha eng muhim ilmiy-tadqiqot ishlari dasturlarini tasdiqlaydi;

tabiiy, texnika, tibbiy, ijtimoiy va gumanitar fanlar sohasida rejalashtirilgan fundamental tadqiqotlarning bajarilishini nazorat qiladi;

Akademiyaning nashr rejalarini tasdiqlaydi va ularning bajarilishini nazorat qiladi;

ilmiy kadrlar tayyorlash va ularning malakasini oshirish ishiga rahbarlik qiladi;

ilmiy, ilmiy-texnikaviy muammolarni va tashkiliy masalalarni hal etish uchun olimlar va mutaxassislarning doimiy va muvaqqat ilmiy va maslahatchi jamoalarini tuzadi;

Akademiya ilmiy-ishlab chiqarish birlashmalari va ilmiy-tadqiqot institutlari direktorlari Kengashini tashkil etadi va uning faoliyatiga rahbarlik qiladi;

Fan boʻlimlari tavsiyasi boʻyicha institutlar direktorlarini kontrakt asosida lavozimga tayinlaydi va lavozimdan ozod qiladi;

Fanlar akademiyasi kreditlarining asosiy boshqaruvchisi hisoblanadi va ularning toʻgʻri sarflanishini nazorat qiladi.

55. Akademiyaning vitse-prezidentlari, bosh ilmiy kotibi, fan boʻlimlari, Qoraqalpogʻiston va mintaqaviy boʻlimlar raislarining vazifalari Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Prezidiumi tomonidan belgilanadi. Ular oʻzlariga topshirilgan soha ishi uchun shaxsan javob beradilar.

56. Akademiya Prezidiumi, ilmiy-tadqiqot va xoʻjalik muassasalarining faoliyati bilan bogʻliq kundalik masalalarni hal qilish, shuningdek, Prezidiumda koʻrib chiqiladigan masalalarni tayyorlash uchun Fanlar akademiyasi Prezidenti, vitse-prezidentlari va bosh ilmiy kotibidan iborat tarkibda Prezidium byurosi tashkil etiladi.

VIII. Akademiyaning fan boʻlimlari

57. Fan boʻlimlari bir yoki bir necha fan tarmoqlari olimlarini birlashtiruvchi Akademiyaning ilmiy va ilmiy-tashkiliy boʻlinmasi hisoblanadi. Boʻlim oʻz tarkibiga kiruvchi institutlar va boshqa ilmiy muassasalarga umumiy rahbarlikni amalga oshiradi.

Akademiyaning Fan boʻlimlari respublikada fanning tegishli sohasi boʻyicha fundamental tadqiqotlarning rivojlantirilishiga va muvofiqlashtirilishiga, xalqaro aloqalarning kengaytirilishiga koʻmaklashadi, fan-texnika taraqqiyotini va respublikani ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishni, tezlashtirishga oid takliflarni umumlashtiradi hamda ularni Fanlar akademiyasi Prezidiumiga koʻrib chiqish uchun taqdim etadi.

58. Akademiyaning boʻlimi tarkibiga kiruvchi haqiqiy aʼzolari va muxbir aʼzolarining hamda mustaqil ilmiy- muassasalari direktorlarining umumiy majlisi shu fan boʻlimining yuqori organi hisoblanadi.

Boʻlimlarning umumiy majlisi:

oʻz sohasida yuqori ilmiy natijalarga erishishga hamda ularni amaliyotga joriy qilishga koʻmaklashadi;

Fanlar akademiyasining ilmiy muassasalaridagi ilmiy ishlar hamda ilmiy kadrlar tayyorlash haqidagi hisobotlarni eshitadi va tahlil qiladi;

tarmoq institutlari va ilmiy muassasalarga ilmiy-uslubiy yordam koʻrsatadi;

fanning tegishli tarmoqlari boʻyicha ilmiy muammolarni va ilmiy-tadqiqot ishlarini muvofiqlashtirish masalalarini muhokama qilish uchun ilmiy sessiyalar, konferensiyalar va kengashlar chaqiradi;

ochiq yoki yashirin ovoz berish yoʻli bilan Akademiyaning haqiqiy va muxbir aʼzoligiga nomzodlarni, shuningdek, faxriy va xorijiy aʼzoligiga nomzodlarni tavsiya etadi;

ilmiy tadqiqotlarni rejalashtiradi, ularning yuqori ilmiy-texnik saviyada bajarilishini nazorat qiladi;

oʻz vakolatlari doirasidagi boshqa masalalarni ham koʻrib chiqadi.

59. Umumiy majlislar oʻrtasidagi davrda boʻlimlarning ishlariga boʻlimlarning byurolari va uning raisi rahbarlik qiladi.

Boʻlimlarning byuro aʼzolari boʻlim umumiy majlisi tomonidan boʻlim aʼzolari va shu boʻlim ilmiy-tadqiqot institutlari direktorlari orasidan ochiq ovoz berish yoʻli bilan besh yil muddatga saylanadilar. Ovoz berishda qatnashgan Akademiyaning haqiqiy, muxbir aʼzolari va shu boʻlimga qarashli ilmiy-tadqiqot institutlari direktorlarining yarmidan koʻprogʻi ovoz berganda nomzodlar saylangan hisoblanadilar.

Boʻlimlarning rahbarlarini saylashda rahbariyatning yangilanib turishi va uzviyligi prinsipiga rioya qilinadi.

60. Boʻlimlarning ilmiy kotibi boʻlim byurosining tavsiyasiga koʻra Fanlar akademiyasining Prezidenti tomonidan tayinlanadi.

61. Boʻlimlarning byurosi:

boʻlimlarning umumiy majlisini chaqiradi;

boʻlimlarning vakolatlari doirasiga kiruvchi ilmiy va ilmiy-tashkiliy masalalarni umumiy majlisda koʻrib chiqishni tashkil etadi, uning qarorlarining bajarilishini taʼminlaydi;

ilmiy-tadqiqot institutlari direktorlarining hisobotlarini koʻrib chiqadi, institut faoliyati natijalariga malakali baho beradi;

ilmiy muassasalarning ish yoʻnalishlarini oʻzgartirish haqidagi masalalarni koʻrib chiqadi va shu masalalar yuzasidan Fanlar akademiyasi Prezidiumiga tegishli takliflar kiritadi;

ilmiy-tadqiqot ishlarining dasturlarini va ularning bajarilishi haqidagi hisobotlarni, shuningdek, Fanlar akademiyasining shu boʻlimga qarashli haqiqiy aʼzolari va muxbir aʼzolarining hisobotlarini koʻrib chiqadi;

dissertatsiya himoyasi boʻyicha ixtisoslashtirilgan kengashlar faoliyatiga koʻmaklashadi va uni nazorat qiladi;

boʻlimlar tarkibiga kiruvchi ilmiy jamiyatlarga umumiy rahbarlikni amalga oshiradi;

eng muhim muammolar boʻyicha ilmiy kengashlar ishini va ular faoliyati natijalarini muhokama qilishni uyushtiradi;

xorijiy ilmiy markazlarda muddatli tajriba oʻrganish maqsadida nomzodlar tanlashni amalga oshiradi va boʻlimga xos ixtisoslar boʻyicha ilmiy kadrlar tayyorlash ishini nazorat qiladi;

Fanlar akademiyasining ilmiy-tadqiqot institutlari bilan birgalikda fundamental tadqiqotlar dasturlarini shakllantiradi, tanlov asosida ushbu dasturlarning ijrochilarini belgilovchi va boʻlim uchun ajratiladigan mablagʻlarning umumiy hajmi doirasida moliyaviy resurslarni taqsimlovchi ekspert komissiyalarini tuzadi va keyinchalik ularni tasdiqlash uchun Fanlar akademiyasi Prezidentiga taqdim etadi.

62. Boʻlimlarning byurolari boʻlimlar umumiy majlisiga va Fanlar akademiyasi Prezidiumiga boʻysunadi va har yili boʻlimlar umumiy majlisiga oʻz ishi haqida hisobot berib turadi.

IX. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining mintaqaviy boʻlimlari

63. Fanlar akademiyasining mintaqaviy boʻlimlari Oʻzbekiston Respublikasining muayyan mintaqalarida ilmiy va ilmiy-texnika imkoniyatlarini rivojlantirish uchun tashkil etiladi. Mintaqaviy boʻlimlarni tashkil etish va ularni tugatish Fanlar akademiyasi Prezidiumining tavsiyasi bilan umumiy majlis tomonidan amalga oshiriladi.

64. Fanlar akademiyasining mintaqaviy boʻlimlari oʻz faoliyatida bevosita Fanlar akademiyasi Prezidiumiga boʻysunadi. Boʻlimlar muassasalariga ilmiy-uslubiy rahbarlikni boʻlim byurosi va uning raisi amalga oshiradi.

Boʻlim byurosi tarkibiga boʻlim raisi, uning oʻrinbosari, boʻlimning bosh ilmiy kotibi, boʻlimga qarashli ilmiy muassasalarning direktorlari va byuroning boshqa aʼzolari kiradi.

65. Boʻlimlarning raislari oʻrinbosarlari va mintaqaviy boʻlimlarning bosh ilmiy kotiblari boʻlimlar raislarining tavsiyasiga binoan Fanlar akademiyasi Prezidiumi tomonidan tasdiqlanadilar.

Boʻlimlarning raislari va byuro aʼzolarini tayinlashda uzviylik va yangilab turish prinsipiga rioya qilinishi lozim.

Mintaqaviy boʻlimlar raislari va byuro aʼzolari umumiy majlis qarorlarining bajarilishini taʼminlaydilar va boʻlim faoliyatiga rahbarlik qiladilar.

Mintaqaviy boʻlim byurosi yuridik shaxs maqomiga ega boʻladi va shu boʻlimning barcha moliyaviy masalalarini hal qiladi.

Mintaqaviy boʻlim byurosi Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Prezidiumiga hisob beradi.

66. Mintaqaviy boʻlimlarning Nizomi Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Prezidiumi tomonidan tasdiqlanadi.

X. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Qoraqalpogʻiston boʻlimi

67. Qoraqalpogʻiston boʻlimi oʻz faoliyatini Qoraqalpogʻiston boʻlimi Ustaviga muvofiq amalga oshiradi va bevosita Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Prezidiumiga boʻysunadi.

Boʻlimlar muassasalariga ilmiy-uslubiy rahbarlikni uning Prezidiumi amalga oshiradi. Uning tarkibiga Prezidium raisi, raisning oʻrinbosari, bosh ilmiy kotib va Prezidium aʼzolari kiradi.

68. Qoraqalpogʻiston boʻlimi raisning oʻrinbosari va bosh ilmiy kotib Fanlar akademiyasining Qoraqalpogʻiston boʻlimi Prezidiumi raisining tavsiyasiga binoan 5 yil muddatga tasdiqlanadilar.

Qoraqalpogʻiston boʻlimi oʻz boʻlimi boʻyicha ajratilgan haqiqiy aʼzolar va muxbir aʼzolarning boʻsh oʻrinlariga nomzodlarni muhokama qiladi va sohalar boʻyicha saylash uchun oʻz tavsiyasini Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining tegishli fan boʻlimlariga beradi.

Qoraqalpogʻiston boʻlimi Prezidiumini saylashda uning tarkibini muntazam suratda yangilab turish va rahbarlikning davomiyligi prinsipiga rioya qilinishi lozim.

Qoraqalpogʻiston boʻlimining Prezidiumi Fanlar akademiyasining Umumiy majlisi qarorlarining bajarilishini taʼminlaydi va boʻlimlarning faoliyatiga rahbarlik qiladi.

Qoraqalpogʻiston boʻlimining Prezidiumi yuridik shaxs hisoblanadi va boʻlimlarning barcha moliyaviy masalalarini hal qiladi.

Qoraqalpogʻiston boʻlimining Prezidiumi oʻz faoliyatida Fanlar akademiyasi Prezidiumiga boʻysunadi.

69. Qoraqalpogʻiston boʻlimining Nizomi Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Prezidiumi tomonidan tasdiqlanadi.

70. Qoraqalpogʻiston boʻlimi Prezidiumining raisi lavozimiga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining vitse-prezidenti hisoblanadi.

XI. Fanlar akademiyasining ilmiy-tadqiqot muassasalari (institutlari, ilmiy-ishlab chiqarish birlashmalari, konstruktorlik byurolari)

71. Fanlar akademiyasining ilmiy-tadqiqot va ilmiy-ishlab chiqarish faoliyati uning ilmiy-tadqiqot muassasalarida (institutlar, ilmiy-ishlab chiqarish birlashmalari, konstruktorlik byurolarida) jamlangandir. Institut va ilmiy-ishlab chiqarish birlashmasi faoliyat yoʻnalishiga muvofiq Akademiya boʻlimlari tarkibiga kiradi.

Institut, ilmiy-ishlab chiqarish birlashmasi oʻz faoliyatini Akademiya boʻlimining ilmiy-uslubiy rahbarligida amalga oshiradi.

72. Institut, ilmiy-ishlab chiqarish birlashmasi rahbari mutasaddi vitse-prezident va tegishli boʻlimlar byurosining tavsiyasi bilan Fanlar akademiyasi Prezidenti tomonidan 65 yoshdan oshmagan yirik olimlar — fan doktorlari orasidan kontrakt asosida 5 yilgacha muddatga tayinlanadi. Institut, ilmiy-ishlab chiqarish birlashmasi direktori oʻzi rahbarlik qilayotgan ilmiy muassasaning muvaffaqiyatli faoliyati uchun shaxsan javobgardir.

73. Institut direktorining ilmiy ishlar boʻyicha oʻrinbosari (fan doktori yoki nomzodi), ilmiy kotibi (fan doktori yoki nomzodi) mutasaddi vitse-prezident bilan kelishilgan holda boʻlim byurosining tavsiyasiga binoan kontrakt asosida ilmiy-tadqiqot instituti direktori tomonidan tayinlanadi.

Direktorining ilmiy ishlar boʻyicha oʻrinbosari hamda ilmiy kotibining huquq va burchlari direktor tomonidan ilmiy-tadqiqot instituti, ilmiy-ishlab chiqarish birlashmasi Nizomiga muvofiq belgilanadi.

Ilmiy-tadqiqot boʻlinmasi (institut, ilmiy-ishlab chiqarish birlashmasi boʻlimi, sektori, laboratoriyasi) mudiri institut ilmiy kengashi tanlovidan oʻtgan, odatda, Fan doktorlaridan kontrakt asosida direktor tomonidan tayinlanadi. Fan nomzodi laboratoriya mudiri lavozimiga koʻpi bilan ikki muddatga tayinlanishi mumkin.

74. Ilmiy-tadqiqot instituti, ilmiy-ishlab chiqarish birlashmasi huzurida belgilangan tartibda zavodlar, korxonalar, muassasalar, konstruktorlik, texnologik va loyiha byurolari, hisoblash markazlari, ilmiy-tadqiqot xoʻjaliklari, eksperimental ustaxonalar, sexlar, shuningdek, kooperativlar, kichik korxonalar, qoʻshma korxonalar tashkil qilinishi mumkin.

75. Akademiyaning ilmiy-tadqiqot muassasalari (institutlar, ilmiy-ishlab chiqarish birlashmasi, konstruktorlik byurolari) ushbu Nizomga hamda Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Umumiy majlisida tasdiqlanadigan ilmiy-tadqiqot instituti, ilmiy-ishlab chiqarish birlashmasining Namunaviy Nizomiga muvofiq ish yuritadilar.

XII. Fanlar akademiyasi faoliyatining iqtisodiy asoslari

76. Fanlar akademiyasi faoliyatining iqtisodiy asosini davlat tomonidan mulkchilik shakllarini oʻzgartirmagan holda muddatsiz egalik qilish, foydalanish va tasarruf qilish uchun berilgan asosiy fondlar va boshqa mol-mulklar tashkil etadi.

Akademiya oʻz faoliyatini oʻziga mulk sifatida va foydalanish uchun berilgan fondlar va boshqa davlat mol-mulklariga tayanib, davlat topshiriqlari asosida va Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi qonunchiligi doirasida amalga oshiradi.

Akademiyaning asosiy fondlarini, boshqa mol-mulkini ularga biriktirilgan yer maydonlari bilan Fanlar akademiyasining roziligisiz yoki qonunchilikda nazarda tutilmagan boshqa holatlarda begonalashtirishni yoki qayta qurishni amalga oshirish taqiqlanadi.

77. Fanlar akademiyasini mablagʻ bilan taʼminlashning asosiy manbai Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetining mablagʻi hisoblanadi. Davlat budjetidan ajratilgan mablagʻlar fundamental va Amaliy tadqiqotlar oʻtkazish uchun yoʻllanadi va Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Prezidiumi orqali muassasalarga yetkaziladi. Ilmiy tadqiqotlar davlat fondlaridan, jamoat va xususiy jamgʻarmalardan olinadigan mablagʻlar, shuningdek, manfaatdor buyurtmachilar bilan tuziladigan shartnomalar, bitimlar va kontraktlardan olinadigan mablagʻlar qoʻshimcha manbalar hisoblanadi.

78. Budjetdagi tashkilotlar, ilmiy-tadqiqot, xoʻjalik, tashqi iqtisodiy faoliyatdan, tashkilotlar va ayrim shaxslar badallaridan kelib tushadigan mablagʻlar, shu jumladan, xalqaro tashkilotning xayriya badallari va Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligida nazarda tutilgan boshqa yoʻllar bilan olingan mablagʻlar Fanlar akademiyasining mulki hisoblanadi.

79. Fanlar akademiyasining davlat budjetidagi ilmiy-tadqiqot tashkilotlari kundalik va boshqa ishlarni bajarishda oʻz tasarruflaridagi asosiy fondlar va mol-mulkdan foydalanadilar.

80. Akademiyaning mol-mulki va mablagʻlarini uning muassasalari va tashkilotlari oʻrtasida taqsimlash va ulardan foydalanish qoidalari amaldagi qonunchilik va Fanlar akademiyasi Nizomiga koʻra Fanlar akademiyasi Prezidiumi tomonidan amalga oshiriladi.

81. Akademiya va uning tashkilotlarining ilmiy-tadqiqot ishlarini tashkil etishda, kadrlarni tayyorlash va moddiy-texnika hamda ijtimoiy bazasini rivojlantirishda ilmiy-tadqiqot institutlari va davlat budjetidagi boshqa tashkilotlar xoʻjalik faoliyatlarini oʻz nizomlariga muvofiq yuritadilar va bu faoliyatdan olingan daromadlarni tasarruf qilish huquqiga ega boʻladilar.

82. Fanlar akademiyasining xoʻjalik hisobidagi muassasalari, birlashmalari, ilmiy-tadqiqot tashkilotlari oʻz xoʻjalik va tadbirkorlik faoliyatlarini shu faoliyatdan olinadigan mablagʻlar hisobiga amalga oshiradilar.

83. Fanlar akademiyasi Prezidiumi, tashkilotlari va muassasalari Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi qonunchiligi asosida aksionerlik jamiyatlari va boshqa xoʻjalik birlashmalarining taʼsischisi va qatnashchisi boʻlish huquqiga egadirlar. Ular shunday faoliyatdan, ilmiy ishlanmalar natijalaridan, shuningdek, kichik seriyadagi priborlarni, Fan salohiyatini koʻp talab qiladigan asbob-uskunalarni, materiallarni, ilmiy-texnika va reklama-tijorat xizmatchilarini ichki va tashqi bozorda sotishdan olinadigan foydaga egalik qilish va tasarruf etish subyektlari hisoblanadilar.

84. Davlat budjetidan mablagʻ bilan taʼminlanadigan fundamental va amaliy tadqiqotlar natijalari Fanlar akademiyasi olimlari va ilmiy-tadqiqot muassasalarining mualliflik huquqini himoya qilish normalariga rioya etish asosida davlatga topshiriladi.

85. Akademiyaning ilmiy-tadqiqot muassasalari va boshqa tashkilotlarning ilmiy xodimlari va mutaxassislari shu tashkilotlarda yaratilgan intellektual mulk natijalariga nisbatan mualliflik huquqiga ega boʻlgan subyektlar hisoblanadilar.

Fanlar akademiyasining muassasalari, tashkilotlari va boshqa boʻlinmalari shu muassasalar xodimlari bilan amaldagi qonunchilik asosida shartnomalar tuzish yoʻli bilan intellektual mulkka va uning obyektlariga (ilmiy tadqiqotlar, tajriba-konstruktorlik ishlanmalari, kashfiyotlar, sanoat namunalari, seleksiya-urugʻchilik yutuqlari va boshqalarga) egalik qilish huquqiga ega boʻladilar.

86. Fanlar akademiyasi oʻz mablagʻlari va oʻz muassasalarining xoʻjalik hamda tadbirkorlik faoliyatlaridan olinadigan daromadning bir qismi, shuningdek, jalb qilingan boshqa mablagʻlar hisobiga maxsus moliya va innovatsiya fondlarini (ilmiy-texnika va ijtimoiy rivojlantirish, olimlarni, innovatsiyalarni ijtimoiy himoyalash va boshqa fondlarni) tashkil etishi mumkin. Bunday fondlarni tashkil etish va ularning mablagʻlarini sarflash tartibi Fanlar akademiyasi Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi bilan kelishuvga koʻra ishlab chiqqan maxsus Nizomga muvofiq amalga oshiriladi.

XIII. Fanlar akademiyasining alohida huquqlari

87. Fanlar akademiyasi olimlarning, adabiyot, madaniyat va sanʼat arboblarining qoʻlyozmalari va arxivlarini, shuningdek, oʻz muassasalarining fan tarixi uchun ahamiyatli boʻlgan arxiv va boshqa materiallarini saqlash huquqiga ega.

88. Fanlar akademiyasi boshqa mamlakatlarning ilmiy muassasalari, oliy oʻquv yurtlari, kutubxonalari, muzeylari, nashriyotlari va muassasalari bilan matbaa nashrlarini ayirboshlash huquqiga ega.

XIV. Fanlar akademiyasi Nizomining amalda boʻlishi va uni oʻzgartirish tartibi

89. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Nizomi Akademiya Umumiy majlisi tomonidan qabul qilinadi va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi. Fanlar akademiyasining Ustavi tasdiqlangan kundan boshlab kuchga kiradi.

90. Nizomni oʻzgartirish Umumiy majlisining koʻpchilik ovozi bilan — Fanlar akademiyasi Umumiy majlisi aʼzolari roʻyxatdagi tarkibining kamida uchdan ikki qismi ovozi bilan qabul qilingan qaroriga muvofiq amalga oshiriladi. Bu oʻzgartirishlar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.