Oʻzbekiston Respublikasining Mudofaa doktrinasi toʻgʻrisida (O‘RQ-458-son)

09.01.2018

Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni

Qonunchilik palatasi tomonidan 2017-yil 18-dekabrda qabul qilingan Senat tomonidan 2017-yil 20-dekabrda maʼqullangan

1-modda. Oʻzbekiston Respublikasining Mudofaa doktrinasi tasdiqlansin (ilova qilinadi).

2-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining 1995-yil 30-avgustda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining Harbiy doktrinasi toʻgʻrisida”gi 105-I-sonli Qarori (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1995-yil, № 9, 180-modda) oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.

3-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin;

ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

4-modda. Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2018-yil 9-yanvar,

OʻRQ-458-son

Oʻzbekiston Respublikasining 2018-yil 9-yanvardagi 458-sonli Qonuni bilan TASDIQLANGAN

Oʻzbekiston Respublikasining Mudofaa doktrinasi

I. UMUMIY QOIDALAR

1. Oʻzbekiston Respublikasining Mudofaa doktrinasi (bundan buyon matnda Doktrina deb yuritiladi) harbiy sohada Oʻzbekiston Respublikasi milliy xavfsizligini taʼminlashga doir prinsiplar va yondashuvlarni belgilaydi.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Doktrinaning mudofaa xususiyatiga egaligini tasdiqlaydi. Oʻzbekiston Respublikasi hech bir davlatni oʻzining dushmani deb hisoblamaydi va barcha mamlakatlar bilan munosabatlarni mamlakat milliy manfaatlarining ustuvorligi asosida hamda xalqaro huquqning umum eʼtirof etilgan prinsiplari va normalarini inobatga olgan holda, oʻzaro naf koʻrish, teng huquqlilik hamda boshqa davlatlarning ichki ishlariga aralashmaslik, barcha nizoli masalalarni tinch vositalar va muzokaralar yoʻli bilan hal qilish, davlatlararo shakllangan chegaralarning buzilmasligi va oʻzgarmasligini tan olish asosida quradi.

3. Doktrina:

Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi, Milliy xavfsizlik konsepsiyasi va boshqa qonun hujjatlariga asoslanadi, xalqaro huquqning, Birlashgan Millatlar Tashkiloti Ustavining prinsiplari va normalariga, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi ishtirokchisi boʻlgan xalqaro shartnomalarga tayanadi;

mamlakatning milliy manfaatlaridan, jahondagi va mintaqadagi harbiy-siyosiy vaziyatdan, harbiy sohada milliy xavfsizlikka boʻlgan tahdidlar darajasidan, zamonaviy harbiy mojarolarning xususiyatidan kelib chiqadi;

Tashqi siyosiy faoliyat konsepsiyasining va mamlakat mudofaasini rejalashtirishga doir boshqa hujjatlarning asosiy qoidalarini inobatga oladi;

harbiy mojarolarning oldini olish, hayotiy muhim milliy manfaatlarni himoya qilish boʻyicha davlat, jamiyat va fuqarolar faoliyatini tashkil etish yoʻnalishlari va usullarini ochib beradi;

davlatning kelajakda mudofaa sohasidagi siyosati ustuvorliklarini, Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarini (bundan buyon matnda Qurolli Kuchlar deb yuritiladi) tayyorlash, qurish va qoʻllashning asosiy prinsiplari va yoʻnalishlarini belgilaydi.

4. Doktrinani roʻyobga chiqarish Oʻzbekiston Respublikasining milliy xavfsizligini taʼminlash boʻyicha yagona davlat siyosati doirasida amalga oshiriladi.

5. Ushbu Doktrinada quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

alohida davr — safarbarlik (harbiy holatni joriy etish) toʻgʻrisida qaror qabul qilingan paytdan boshlanadigan davr, shu jumladan harbiy harakatlar olib boriladigan butun davr;

davlatning harbiy tashkiloti — davlat boshqaruvi va harbiy boshqaruv organlarining, Qurolli Kuchlarning, urush davri uchun tuziladigan boshqa organlar, muassasalar va maxsus tuzilmalarning, shuningdek mudofaa sanoati kompleksi majmui boʻlib, ularning birgalikdagi faoliyati harbiy xavfsizlikni taʼminlash borasidagi vazifalarni hal etishga qaratilgan boʻladi;

mamlakat mudofaasi — Oʻzbekiston Respublikasining suverenitetini, hududiy yaxlitligini, aholisining tinch hayoti va xavfsizligi himoya qilinishini taʼminlovchi siyosiy, iqtisodiy, harbiy, ijtimoiy-huquqiy, axborotga oid, tashkiliy va boshqa tusdagi chora-tadbirlar tizimi;

milliy xavfsizlikka harbiy sohadagi tahdidlar — Oʻzbekiston Respublikasiga qarshi harbiy kuch qoʻllanilishi haqiqatan mumkinligini tavsiflovchi omillar;

noqonuniy qurolli tuzilmalar — milliy va xalqaro qonunchilikka xilof ravishda shakllantirilgan, terrorchilik, ekstremistik, jinoiy yoki boshqa maqsadlarni koʻzlovchi qurolli birlashmalar, otryadlar, guruhlar;

tahdid soluvchi davr — vaqtning turli muddat davom etadigan, qoida tariqasida, harbiy mojaro boshlanishidan oldinga toʻgʻri keladigan hamda harbiy-siyosiy vaziyat oʻta keskinlashganligi bilan tavsiflanadigan davri;

favqulodda vaziyat — odamlar qurbon boʻlishiga, ularning sogʻligʻi yoki atrof-muhitga zarar yetishiga, jiddiy moddiy talafotlar keltirib chiqarishga hamda odamlarning hayot faoliyati sharoiti izdan chiqishiga olib kelishi mumkin boʻlgan yoki olib kelgan avariya, halokat, xavfli tabiiy hodisa, tabiiy yoki boshqa ofat natijasida muayyan hududda yuzaga kelgan holat;

qurolli mojaro — davlatlar oʻrtasidagi (xalqaro qurolli mojaro) yoki bir davlat hududi doirasidagi (ichki qurolli mojaro) qarama-qarshi tomonlar oʻrtasidagi iqtisodiy, siyosiy, milliy, etnik, diniy va boshqa ziddiyatlarni hal etish maqsadidagi miqyosi cheklangan qurolli toʻqnashuv (harakat, janjal) boʻlib, bunda urush holati eʼlon qilinmaydi;

harbiy mojaro — davlatlar oʻrtasidagi yoki davlatning ichki qarama-qarshiliklarini harbiy kuch qoʻllagan holda hal etish shakli boʻlib, bu qurolli kurash olib borishning barcha turlarini, shu jumladan urushlar va qurolli mojarolarni qamrab oladi;

harbiy tajovuz — Oʻzbekiston Respublikasining suverenitetiga, hududiy yaxlitligiga va davlat mustaqilligiga qarshi harbiy kuchni qoʻllash;

harbiy xavfsizlik — milliy manfaatlarning harbiy sohada davlat xavfsizligiga boʻlgan tahdidlardan himoyalanganlik holati.

II. DOKTRINANING HARBIY-SIYOSIY JIHATLARI

1. Harbiy-siyosiy vaziyatning oʻziga xos xususiyatlari

6. Globallashuv davom etayotgan va xalqaro munosabatlarning butun tizimi oʻzgarib borayotgan sharoitlarda jahondagi harbiy-siyosiy vaziyat xalqaro va mintaqaviy xavfsizlikka xavf-xatar hamda tahdidlar koʻlami kengayib borayotganligi — geosiyosiy qarama-qarshilikning kuchayishi, mojarolar va tang vaziyatlarni kuch ishlatib hal etishga boʻlgan yondashuvning ustunlik qilishi, kuch ishlatish, shu jumladan ommaviy qirgʻin qurolini qoʻllash ehtimoli oshganligi, harbiylashtirish, xalqaro terrorizm va ekstremizm faollashganligi, axborot makoni va kibermakonda oʻzaro kurash kuchayganligi bilan tavsiflanadi.

Xalqaro huquqning umum eʼtirof etilgan prinsiplari va normalarining erkin talqin etilishi hamda tanlab qoʻllanilishi hollari tobora kuchaymoqda.

Ushbu bandning birinchi va ikkinchi xatboshilarida koʻrsatilgan xavotirli tendensiyalar mavjud tanglik oʻchoqlarining global miqyosda keskinlashuviga hamda yangilari paydo boʻlishiga olib kelmoqda. Buning oqibatida jahondagi holat tobora murakkablashmoqda, taxmin qilinishi qiyin boʻlgan xususiyat kasb etmoqda.

Oʻz navbatida Markaziy Osiyodagi vaziyatga terrorizm, ekstremizm, narkotrafik va transchegaraviy jinoyatchilikning saqlanib turgan xavf-xatarlari va tahdidlari salbiy taʼsir koʻrsatmoqda. Afgʻonistondagi noqonuniy qurolli tuzilmalar faoliyati mintaqa xavfsizligiga alohida xavf solmoqda.

7. Mazkur boʻlimning 6-bandida koʻrsatilgan omillar harbiy kuchni qoʻllash zaruriyatini keltirib chiqarishi mumkin. Bunday sharoitda davlatning mudofaa salohiyati harbiy sohada milliy xavfsizlikka boʻlgan tahdidlarni jilovlash, neytrallashtirish va tugatishning asosiy vositalaridan biri boʻlib qoladi.

2. Harbiy sohada milliy xavfsizlikka boʻlgan asosiy tahdidlar

8. Harbiy sohada milliy xavfsizlikka boʻlgan asosiy tahdidlar quyidagilardan iborat:

harbiy harakatlarning Oʻzbekiston Respublikasi hududiga koʻchishi xavfi boʻlgan harbiy mojarolar;

Oʻzbekiston Respublikasining Davlat chegarasi yaqinida qoʻshinlar turkumlarini mintaqada kuchlar mutanosibligi buzilishiga olib keladigan tarzda hamda Oʻzbekiston Respublikasiga qarshi harbiy tajovuzga tayyorgarlik koʻrilayotganidan darak beradigan tarzda namoyishkorona koʻpaytirish;

Oʻzbekiston Respublikasining suverenitetiga va hududiy yaxlitligiga tajovuz qilish;

bevosita Oʻzbekiston Respublikasi hududiga yoxud qoʻshni davlatlarning chegara oldi tumanlariga tashlash uchun noqonuniy qurolli tuzilmalarni tashkil etish, oʻqitish va qurollantirish;

narkotrafik, qurol-yarogʻ, oʻq-dori, zaharli va portlovchi moddalar, qoʻporuvchilik-terrorchilik faoliyatini amalga oshirish uchun foydalaniladigan boshqa vositalar kontrabandasi bilan bogʻliq transchegaraviy va xalqaro uyushgan jinoiy faoliyat;

axborot-kommunikatsiya makonida Oʻzbekiston Respublikasining suverenitetiga, mustaqilligiga, hududiy yaxlitligiga qarshi qaratilgan hamda aholining tinch hayotiga tahdid soluvchi mafkuraviy va psixologik harakatlar.

3. Oʻzbekiston Respublikasining mudofaa sohasidagi siyosati

9. Oʻzbekiston Respublikasining mudofaa sohasidagi siyosatining asosiy maqsadlari quyidagilardan iborat:

mustaqillikni, suverenitetni, hududiy yaxlitlikni va konstitutsiyaviy tuzumni himoya qilish;

davlatning harbiy xavfsizligini taʼminlash;

Markaziy Osiyoda xalqaro va mintaqaviy hamkorlikni, xavfsizlikni, barqarorlikni va yaxshi qoʻshnichilikni mustahkamlash;

davlatning harbiy tashkilotini muntazam ravishda rivojlantirish, uni Oʻzbekiston Respublikasini qurolli himoya qilishga shay holatda saqlab turish.

10. Oʻzbekiston Respublikasining mudofaa sohasidagi siyosati quyidagi prinsiplarga asoslangan:

boshqa davlatlarga qarshi harbiy kuch ishlatmaslik, bundan harbiy tajovuzning oldini olish va uni daf etish hollari mustasno;

xavfsizlikning boʻlinmasligi, oʻz xavfsizligini boshqa davlatlar xavfsizligi hisobiga mustahkamlashga yoʻl qoʻyilmasligi;

boshqa davlatlarning ichki ishlariga aralashmaslik, ehtimol tutilgan nizolarni tinch yoʻl bilan hal etish;

harbiy-siyosiy bloklarda ishtirok etmaslik, har qanday davlatlararo tuzilmadan, agar u harbiy-siyosiy blok etib oʻzgartirilsa, chiqib ketish huquqini oʻzida saqlab qolish;

mudofaaning yetarli darajada boʻlishi;

harbiy qurilishning zamonaviy harbiy mojarolar xususiyatiga monand boʻlishi;

yadroviy va boshqa turdagi ommaviy qirgʻin qurolini ishlab chiqarish, olish, saqlash, tarqatish va joylashtirishdan voz kechish;

Markaziy Osiyoda yadro qurolidan xoli zona toʻgʻrisidagi shartnoma prinsiplariga sodiqlik;

oʻz hududida chet el harbiy bazalari va obyektlarining joylashtirilishiga yoʻl qoʻymaslik;

Qurolli Kuchlarning xorijdagi tinchlik oʻrnatish bilan bogʻliq operatsiyalarda va harbiy mojarolarda ishtirok etmasligi;

xalqning maʼnaviy-axloqiy qadriyatlariga va oʻziga xos madaniy tamadduniga tayanish.

11. Oʻzbekiston Respublikasi tinchliksevar siyosatni olib borar ekan, harbiy mojarolarning oldini olishda faol ishtirok etishni ustuvor vazifalardan biri deb hisoblaydi.

Oʻzbekiston Respublikasining ushbu sohadagi siyosatining asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:

a) milliy darajada:

davlat harbiy tashkilotining oʻz maqsadiga muvofiq harakat qilishga shayligini saqlab turish;

oʻz mudofaa sanoati kompleksini va uning ilmiy-ishlab chiqarish bazasini rivojlantirish;

ijtimoiy institutlarga va hokimiyat organlariga boʻlgan ishonchga putur yetkazishga, shuningdek davlatning ichki ishlariga aralashish maqsadida aholining ommaviy ongiga axborot-mafkuraviy taʼsir koʻrsatish bilan bogʻliq xavflarni kamaytirishga qaratilgan ilgʻor texnologik yechimlarni va boshqa yechimlarni qoʻllash;

b) mintaqaviy darajada:

mintaqada tinchlik va barqarorlikni taʼminlash, mintaqaviy xavfsizlikning eng muhim muammolarini hal etish, shu jumladan Afgʻonistondagi vaziyatni tartibga solishga koʻmaklashish, transchegaraviy suv oqimlari resurslaridan foydalanish masalalarini hal etish, chegaralarni dyelimitatsiya va demarkatsiya qilish jarayonlarini tugallash, ekologik barqarorlikni taʼminlash, favqulodda vaziyatlarga hamda tabiiy va texnogen xususiyatdagi transchegaraviy tahdidlarga eʼtibor qaratish yuzasidan taʼsirchan chora-tadbirlarni koʻrish;

mintaqadagi tinchlik, barqarorlik va xavfsizlikka tashqi hamda ichki tahdidlar boʻlishiga yoʻl qoʻymaslik va ularni neytrallashtirish, ekstremizm, terrorizm, uyushgan hamda transchegaraviy jinoyatchilikka qarshi kurashish borasida Markaziy Osiyodagi barcha mamlakatlar bilan oʻzaro hamfikrlik va amaliy hamkorlikni mustahkamlash;

mintaqa davlatlari oʻrtasida harbiy sohadagi hamkorlikni kengaytirish, ishonch va xavfsizlikni mustahkamlash;

v) xalqaro darajada:

Birlashgan Millatlar Tashkilotining, boshqa xalqaro tashkilotlar va institutlarning xalqaro xavfsizlikni taʼminlash va hamkorlikni rivojlantirish borasidagi ishlarida ishtirok etish;

Oʻzbekiston Respublikasi milliy xavfsizligining uzoq muddatli manfaatlaridan kelib chiqqan holda manfaatdor mamlakatlar bilan strategik sheriklik munosabatlarini oʻrnatish va saqlab turish hamda davlatlararo oʻzaro manfaatli, mustahkam aloqalarni yoʻlga qoʻyish;

ommaviy qirgʻin qurollarini tarqatmaslik borasidagi global saʼy-harakatlarga koʻmaklashish;

ekstremizm va xalqaro terrorizm koʻrinishlarining oldini olish va ularga chek qoʻyish;

xalqaro harbiy va harbiy-texnikaviy hamkorlikni rivojlantirish.

12. Oʻzbekiston Respublikasi harbiy xavfsizlikni taʼminlashga boʻlgan oʻz huquqini amalga oshirar ekan, oʻz Qurolli Kuchlarini:

harbiy tajovuzni daf etish;

harbiy sohadagi milliy xavfsizlikka tahdid soluvchi ekstremizm, terrorizm va boshqa gʻayriqonuniy koʻrinishlarga qarshi kurashish;

favqulodda vaziyatlarning oqibatlarini bartaraf etish;

xavfsizlik va huquq-tartibotni taʼminlashda huquqni muhofaza qiluvchi organlarga koʻmaklashish maqsadida qoʻllashi mumkin.

III. DOKTRINANING HARBIY-STRATEGIK JIHATLARI

1. Zamonaviy harbiy mojarolarning xususiyati

13. Xalqaro harbiy-siyosiy vaziyat beqaror rivojlanayotgan sharoitlarda Oʻzbekiston Respublikasining milliy xavfsizligiga turli koʻrinishdagi harbiy mojarolarga uning jalb etilishi ehtimolini istisno etmaydigan tahdidlar saqlanib qolmoqda.

14. Zamonaviy harbiy mojarolarning oʻziga xos boʻlgan asosiy xususiyatlari quyidagilardan iborat:

ziddiyatlarni hal etish uchun harbiy kuch ishlatish zarurligi toʻgʻrisidagi siyosiy vajlarni va xalqaro jamoatchilik fikrini shakllantirish uchun oldindan axborot-psixologik taʼsir koʻrsatish;

harbiy kuch bilan bir qatorda noharbiy tusdagi (siyosiy, iqtisodiy, axborot-psixologik va boshqa) chora-tadbirlardan faol foydalanish;

yuqori aniqlikka ega qurollarni, radioelektron kurash vositalarini, uchuvchisiz uchish apparatlarini va robotlashtirilgan komplekslarni, tarmoqli avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlarini qoʻllash;

qarshi kurashayotgan tomonlarning butun hududida obyektlarning aniq nuqtalarini nishonga urishga qodirlik;

qoʻshinlar turkumlarining yuksak darajada harakatchanligi va yetarli darajadaligi;

maxsus operatsiya kuchlarining, noqonuniy qurolli tuzilmalarning, xususiy harbiy kompaniyalar va boshqa yollanma shaxslarning kurash olib borishning qoʻporuvchilik hamda terrorchilik usullaridan foydalanib harbiy mojarolarda faol ishtirok etishi;

mahalliy aholining harbiy mojarolarga keng jalb etilishi va oʻta zaifligi;

vayron qilinishi keng koʻlamli favqulodda vaziyatlarni, shu jumladan transchegaraviy favqulodda vaziyatlarni keltirib chiqarishi mumkin boʻlgan muhim davlat infratuzilmasi obyektlariga aniq yoʻnaltirilgan holda zarba berish (faoliyat koʻrsatishini buzish);

bir shakldagi harbiy mojaroning tez orada boshqa shakldagisiga oʻzgarishi ehtimolining yuqoriligi.

2. Mamlakatni ehtimol tutilgan harbiy mojarolarga tayyorlashning asosiy yoʻnalishlari

15. Harbiy sohada Oʻzbekiston Respublikasining milliy xavfsizligini taʼminlash davlatning bosh vazifalaridan biridir va u ehtimol tutilgan harbiy mojarolarga oldindan tayyorgarlik koʻrishdan, ularni jilovlash hamda ularning oldini olishdan iboratdir.

16. Mamlakatni ehtimol tutilgan harbiy mojarolarga tayyorlashning asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:

mudofaa vazifalarini hal etish uchun harbiy tashkilotning barcha tarkibiy qismlari muvofiqlashtirilishini va oʻzaro hamkorlikda ishlashini taʼminlash;

harbiy-siyosiy vaziyatning rivojlanish tendensiyalarini monitoring va prognoz qilish hamda milliy xavfsizlikka harbiy sohadagi tahdidlarni neytrallashtirish borasida oʻz vaqtida monand chora-tadbirlar koʻrish;

mudofaa vazifalarini hal etish uchun qulay siyosiy va iqtisodiy shart-sharoitlarni saqlab turishga doir chora-tadbirlarni amalga oshirish;

mamlakatning safarbarlik tayyorgarligi, hududni tezkor jihozlash va harbiy infratuzilmani rivojlantirish boʻyicha tadbirlarni amalga oshirish;

davlat harbiy tashkilotini mamlakatning iqtisodiy imkoniyatlariga muvofiq mudofaa vazifalarini samarali hal etishni taʼminlaydigan tarzda rejali rivojlantirish;

Oʻzbekiston Respublikasining Davlat chegarasini himoya qilish va qoʻriqlash tizimini takomillashtirish;

muhim davlat (harbiy) obyektlarini qoʻriqlash va mudofaa qilish tizimini takomillashtirishga doir kompleks chora-tadbirlarni amalga oshirish;

hududiy mudofaa va fuqaro muhofazasi tizimlari ishining samaradorligini oshirish;

axborot xavfsizligi tizimini shakllantirish, axborot yordamida faol kurashish shakllari, usullari va vositalarini ishlab chiqish;

davlat harbiy tashkilotining boshqaruv tizimiga zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish;

Qurolli Kuchlarga vazifalarni oʻz vaqtida qoʻyish va aniqlashtirish, ularning harakatlarini moddiy-texnikaviy jihatdan har tomonlama taʼminlash;

Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarini vatanparvarlik ruhida tarbiyalash va ularda Vatan taqdiri uchun javobgarlik tuygʻusini mustahkamlash borasida uzluksiz ish olib borish, shuningdek Qurolli Kuchlarning shaxsiy tarkibini maʼnaviy-axloqiy va psixologik jihatdan samarali tayyorlash.

3. Qurolli Kuchlar, ularning asosiy vazifalari va ularni qoʻllash asoslari

17. Qurolli Kuchlar davlat harbiy tashkilotining va mamlakat mudofaa tizimining negizi boʻlib, harbiy mojarolarni jilovlash hamda ularning oldini olish, shuningdek davlatning harbiy xavfsizligini taʼminlash uchun moʻljallangandir.

Qurolli Kuchlar tarkibiga Oʻzbekiston Respublikasi mudofaa, ichki ishlar, favqulodda vaziyatlar vazirliklarining, Milliy gvardiyasining, Davlat xavfsizlik xizmatining, boshqa vazirliklar va idoralarning tegishli boshqaruv organlari, qoʻshinlari, harbiy tuzilmalari va muassasalari kiradi.

18. Qurolli Kuchlarning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:

a) tinchlik davrida:

harbiy-siyosiy vaziyatning rivojlanishini doimiy ravishda tizimli tahlil va prognoz qilish;

harbiy sohada milliy xavfsizlikka boʻlgan tahdidlar toʻgʻrisida mamlakat mudofaa tizimining barcha kuchlari va vositalarini oʻz vaqtida ogohlantirish (xabardor qilish);

yuzaga kelayotgan harbiy-siyosiy vaziyatga va davlatning iqtisodiy imkoniyatlariga muvofiq Qurolli Kuchlarning qoʻllanilishini batafsil va monand rejalashtirish;

boshqaruv organlari va qoʻshinlarning (kuchlar va vositalarning) jangovar shayligini hamda jangovar qobiliyatini qurolli mojarolarning oldi olinishini taʼminlaydigan darajada saqlab turish;

urush boshlanishi xavfi tugʻilgan taqdirda Qurolli Kuchlarning strategik jihatdan yoyilishga shayligini taʼminlash;

Oʻzbekiston Respublikasining davlat chegarasini himoya qilish va qoʻriqlash;

muhim davlat (harbiy) obyektlari va kommunikatsiyalarini qoʻriqlash hamda mudofaa qilish;

favqulodda vaziyatlarning oldini olish va ularni tugatish;

favqulodda holat rejimini saqlab turish;

mamlakat hududini tezkorlik bilan jihozlashga va harbiy infratuzilmani rivojlantirishga doir tadbirlarni oʻtkazish;

hududiy mudofaa va fuqaro muhofazasi tizimlarini belgilangan muddatlarda yoyishga hamda tegishli vazifalarni samarali bajarishga shay holda saqlab turish;

buzgʻunchi kuchlarning davlat hokimiyati va boshqaruvi asoslariga, ijtimoiy-siyosiy barqarorlikka qarshi yoʻnaltirilgan hamda harbiy xavfsizlikka zarar yetkazishga qaratilgan qoʻporuvchilik faoliyatiga qarshi kurashishda huquqni muhofaza qiluvchi organlarga koʻmaklashish;

boshqaruv organlari va qoʻshinlarning tezkor hamda jangovar tayyorgarlik rejalarini tashkil etish hamda bajarish;

b) tahdid boʻlayotgan davrda:

Qurolli Kuchlarni yuqori darajadagi jangovar shaylikka keltirish boʻyicha kompleks tadbirlarni oʻtkazish;

Qurolli Kuchlarni strategik jihatdan yoyish;

hududiy mudofaa va fuqaro muhofazasi tizimlarini yoyish;

harbiy holat rejimini saqlab turish;

v) urush davrida:

harbiy tajovuzni daf etish va tajovuzkorning qoʻshinlariga zarba berish;

tajovuzkorni Oʻzbekiston Respublikasining milliy manfaatlariga zid boʻlmagan shartlar asosida harbiy harakatlarni toʻxtatishga majbur qilish.

19. Qurolli Kuchlarni qoʻllash Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga, Oʻzbekiston Respublikasi qonunlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining — Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari Oliy bosh qoʻmondonining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, shuningdek mamlakat mudofaasini rejalashtirishga doir boshqa hujjatlarga muvofiq tashkil etiladi va amalga oshiriladi.

Qurolli Kuchlarni qoʻllash shakllari va usullari haqiqatan yuzaga kelayotgan harbiy-siyosiy vaziyatni hamda Oʻzbekiston Respublikasiga nisbatan tajovuzkor harakatlar xususiyatini hisobga olgan holda belgilanadi.

4. Qurolli Kuchlarning aholini va obyektlarni favqulodda vaziyatlardan himoya qilish boʻyicha harakatlari

20. Mamlakatning butun hududida aholini hamda potensial xavfli obyektlarni zamonaviy hujum vositalarining shikast yetkazuvchi omillari taʼsiridan, qoʻporuvchilik-terrorchilik harakatlaridan va favqulodda vaziyatlardan himoya qilish tizimi tashkil etiladi.

21. Halokat yuz bergan hududlarda va zarba oʻchoqlarida muhandislik, radiatsiyaviy, kimyoviy hamda boshqa turdagi razvedka, qidiruv-qutqaruv, evakuatsiya va boshqa shoshilinch ishlarni bajarish, jabrlangan odamlarning hayot faoliyatini birinchi navbatda taʼminlash, obyektlarning faoliyatini tiklash, shuningdek fuqaro muhofazasiga doir qolgan vazifalarni bajarish oldindan ishlab chiqilgan va tasdiqlangan qoʻshma rejalarga muvofiq Fuqaro muhofazasi qoʻshinlari, vazirliklar va idoralarning harbiy hamda ixtisoslashtirilgan tuzilmalari, fuqaro muhofazasining hududiy va obyektlardagi tuzilmalari tomonidan amalga oshiriladi.

5. Mamlakat mudofaasiga va Qurolli Kuchlarga rahbarlik qilish

22. Mamlakat mudofaasiga va Qurolli Kuchlarga rahbarlikni Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti — Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarining Oliy bosh qoʻmondoni amalga oshiradi. U Oʻzbekiston Respublikasi mudofaa siyosatining va harbiy qurilishining asosiy yoʻnalishlarini belgilaydi.

23. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi davlat harbiy tashkilotining mudofaa vazifalarini hal etish uchun zarur boʻlgan moliyaviy, moddiy va boshqa resurslarga boʻlgan talab-ehtiyojlarini har tomonlama taʼminlash, mudofaa manfaatlarini koʻzlab mamlakat hududini tezkorlik bilan jihozlash masalalarini hal etadi, Qurolli Kuchlarning qurol-yarogʻ, harbiy texnika va boshqa moddiy-texnika vositalari bilan jihozlanishi hamda taʼminlanishini tashkil etadi, davlat harbiy buyurtmalarini shakllantirish va mudofaa ahamiyatiga molik ishlab chiqarishlarni tashkil etish sohasida yagona davlat siyosati oʻtkazilishini taʼminlaydi, mamlakat iqtisodiyotining safarbarlik tayyorgarligini tashkil etadi, fuqaro muhofazasiga rahbarlikni amalga oshiradi.

24. Oʻzbekiston Respublikasi davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari hamda fuqarolari Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunchilikda belgilangan doirada mudofaa vazifalarini hal qilishda ishtirok etadi.

25. Qurolli Kuchlar tarkibiga kiruvchi harbiy tuzilmalarga rahbarlikni Oʻzbekiston Respublikasi mudofaa, ichki ishlar, favqulodda vaziyatlar vazirliklarining, Davlat xavfsizlik xizmatining, Milliy gvardiyaning markaziy devonlari, shuningdek boshqa vazirliklar va idoralarning boshqaruv organlari amalga oshiradi.

Mudofaa vaziri urush davri sharoitida Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari Oliy bosh qoʻmondonining oʻrinbosari hisoblanadi.

26. Qurolli Kuchlar Bosh shtabi tinchlik davrida mamlakat mudofaasini rejalashtirishning va urush davrida Qurolli Kuchlarni tezkor boshqarishning asosiy organidir.

Tinchlik davrida Qurolli Kuchlar Bosh shtabi tashkiliy jihatdan Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tarkibiga kiradi va vazirga boʻysunadi, urush davrida esa Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari Oliy bosh qoʻmondonining ishchi organiga aylanadi.

27. Harbiy okrug Qurolli Kuchlarning asosiy harbiy-maʼmuriy birligi va hududiy umumqoʻshin tezkor-strategik birlashmasi hisoblanadi. Harbiy okrug qoʻmondonligi mamlakatni qurolli himoya qilish manfaatlarini koʻzlab tinchlik va urush davrida boʻysunuvidagi qoʻshinlarni tezkor rejalashtirish hamda boshqarishni, shuningdek Qurolli Kuchlar tarkibiga kiruvchi va uning hududiy chegaralarida joylashtirilgan barcha harbiy tuzilmalarning belgilangan yoʻnalishda yagona tarzda rejalashtirilishini, muvofiqlashtirilishini va hamkorligini amalga oshiradi.

6. Davlat harbiy tashkilotini rivojlantirishning asosiy vazifalari va yoʻnalishlari

28. Davlat harbiy tashkilotini rivojlantirishning asosiy vazifalari milliy xavfsizlikka harbiy sohada mavjud boʻlgan va potensial tahdidlarni, zamonaviy harbiy mojarolarning oʻziga xos xususiyatlarini, harbiy sanʼat nazariyasi va amaliyotining rivojlanishini, shuningdek davlatning haqiqiy imkoniyatlari va resurslarini inobatga olgan holda mamlakatning mudofaa tizimini yanada takomillashtirishdan, Qurolli Kuchlarning jangovar shayligi va jangovar qobiliyatini oshirishdan iborat.

29. Davlat harbiy tashkilotini rivojlantirishning asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:

harbiy sohada milliy xavfsizlikning taʼminlanishini strategik rejalashtirish davlat tizimini qonunchilik yoʻli bilan tartibga solish samaradorligini oshirish;

mamlakat mudofaasini rejalashtirish tizimini takomillashtirish;

davlatning harbiy xavfsizligini taʼminlash vazifalariga va iqtisodiy imkoniyatlariga muvofiq davlatning harbiy tashkiloti tuzilmasini, tarkibini hamda tarkibiy qismlari sonini maqbullashtirish;

mamlakatning safarbarlik tayyorgarligini, davlat harbiy tashkilotining faoliyat yuritishini iqtisodiy jihatdan taʼminlash tizimini takomillashtirish;

harbiy fanni rivojlantirish va harbiy xavfsizlikni taʼminlash sohasida qabul qilinadigan qarorlarning ilmiy jihatdan mustahkam tizimini takomillashtirish;

mudofaaning iqtisodiy, texnologik va harbiy-texnik bazasining asosi sifatida mudofaa sanoati kompleksini bosqichma-bosqich rivojlantirish;

qoʻshinlarni qurol-yarogʻ, harbiy va maxsus texnikaning zamonaviy va istiqbolli namunalari bilan qayta jihozlash;

hududiy mudofaa va fuqaro muhofazasi tizimlarini takomillashtirish;

harbiy xizmatchilarni va ularning oila aʼzolarini ijtimoiy himoya qilish sohasidagi davlat dasturlarini amalga oshirishga doir yangi mexanizmlarni ishlab chiqish;

aholini harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalashning samarali mexanizmlarini mazkur jarayonga nodavlat notijorat tashkilotlarini jalb qilgan holda amaliyotga joriy etish;

axborot xavfsizligini taʼminlashga doir kompleks chora-tadbirlarni amalga oshirish;

xalqaro harbiy va harbiy-texnikaviy hamkorlikni rivojlantirish.

30. Qurolli Kuchlarni rivojlantirishning asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:

harbiy qurilishning milliy va xorijiy tajribasini inobatga olgan holda qoʻshinlar hamda Qurolli Kuchlar harbiy tuzilmalarining tashkil etilishini, tuzilishini va tarkibini takomillashtirish;

qoʻshinlarning jangovar va safarbarlik shayligi, qoʻshinlarning tezkor, jangovar, maʼnaviy-maʼrifiy va psixologik tayyorgarligini rejalashtirish hamda tashkil etish, shuningdek taʼlim olgan safarbarlik zaxirasini tayyorlash tizimlarini takomillashtirish;

barcha darajalardagi boshqaruv organlarini maqbullashtirish, qoʻshinlarni va qurol-yarogʻni boshqarishning yagona himoyalangan axborot-kommunikatsiya tizimlarini shakllantirish;

qoʻshinlarning operatsiyalari va taktik harakatlarini tezkor (jangovar) taʼminlash tuzilmalarini yanada rivojlantirish;

harbiy taʼlim hamda milliy harbiy ilmiy va pedagog kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish sifatini yuksaltirish.

IV. DOKTRINANING HARBIY-IQTISODIY JIHATLARI

1. Mamlakat mudofaasini harbiy-iqtisodiy jihatdan taʼminlash asoslari

31. Mamlakat mudofaasini harbiy-iqtisodiy jihatdan taʼminlashning maqsadi tinchlik va urush davrida davlat harbiy tashkilotining Oʻzbekiston Respublikasining mudofaa sohasidagi siyosatini amalga oshirish uchun yetarlicha moliyaviy, moddiy-texnikaviy va boshqa resurslarga boʻlgan talab-ehtiyojlarini qanoatlantirishdan iboratdir.

32. Mamlakat mudofaasini harbiy-iqtisodiy jihatdan taʼminlash quyidagi prinsiplarga asoslangan:

a) davlat harbiy tashkilotini moliyaviy va moddiy-texnikaviy jihatdan taʼminlash darajasining mamlakat harbiy xavfsizligi vazifalariga hamda iqtisodiy imkoniyatlariga muvofiqligi;

b) harbiy-iqtisodiy faoliyatni boshqarishda markazlashtirish;

v) moliyaviy, moddiy-texnikaviy va boshqa resurslarni davlat harbiy tashkilotini tegishli maqsadli dasturlarni ishlab chiqish orqali rivojlantirishning ustuvor vazifalarini hal etishga yoʻnaltirish.

33. Mamlakat mudofaasini harbiy-iqtisodiy jihatdan taʼminlashning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:

harbiy va ikki xil maqsadga moʻljallangan mahsulotni yetkazib berish hamda ishlab chiqarishga, mamlakat mudofaasi ehtiyojlari uchun ishlarni bajarish va xizmatlar koʻrsatishga doir davlat buyurtmalarini joylashtirishni tartibga soluvchi qonunchilikni takomillashtirish;

ikki xil maqsadga moʻljallangan mahsulotni ishlab chiqarish boʻyicha iqtisodiyot tarmoqlarini rivojlantirish dasturlarini, shuningdek Qurolli Kuchlarni qurol-yarogʻ, harbiy hamda maxsus texnikaning modernizatsiya qilingan va istiqbolli namunalari bilan taʼminlash dasturlarini iqtisodiy hamda moliyaviy jihatdan oʻz vaqtida va oqilona taʼminlash;

harbiy xavfsizlikni taʼminlashga yoʻnaltiriladigan moliyaviy va moddiy resurslar xarajatlarini maqbullashtirish, davlat harbiy tashkilotining barcha tarkibiy qismlarini oʻzaro bogʻliq, uygʻun holda rivojlantirish asosida ulardan foydalanish samaradorligini oshirish;

qoʻshinlarni va qurol-yarogʻni boshqarishning unifikatsiya qilingan, himoyalangan axborot-kommunikatsiya tizimlarini razvedka, ogohlantirish, radioelektron kurash tizimlarini, shuningdek yuqori aniqlikdagi nishonga urish vositalarini ishlab chiqish hamda ishlab chiqarish uchun iqtisodiy va moliyaviy sharoitlar yaratish;

mamlakatning, Qurolli Kuchlarning va harbiy infratuzilmaning ilmiy-texnikaviy, texnologik va ishlab chiqarish bazasini rivojlantirish;

harbiy va ikki xil maqsadga moʻljallangan mahsulotdagi, shuningdek ularni ishlab chiqish hamda ishlab chiqarish texnologiyalaridagi intellektual mulk obyektlarining huquqiy himoya qilinishini taʼminlash;

iqtisodiyotning fuqarolarga oid va harbiy sektorlarini oʻzaro uygʻunlashtirish hamda davlatning harbiy-iqtisodiy faoliyatini uning harbiy xavfsizligini taʼminlash manfaatlarini koʻzlab muvofiqlashtirish;

harbiy xizmatchilar va ular oila aʼzolarining turmush darajasini yuksaltirish, qonunchilikda belgilangan ijtimoiy kafolatlarini amalga oshirish;

mamlakatning safarbarlik shayligi va safarbarlik tayyorgarligi tizimlarini takomillashtirish;

moddiy vositalar zaxiralarini shakllantirish;

oʻzaro manfaatli xalqaro harbiy va harbiy-texnikaviy hamkorlikni amalga oshirish.

34. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetining tarkibiy qismi boʻlgan mudofaa budjeti mamlakat mudofaasini moliyaviy jihatdan taʼminlashning asosidir. Mudofaa budjeti davlatning iqtisodiy imkoniyatlarini va davlat harbiy tashkilotining mudofaa vazifalarini hal etish uchun haqiqiy talab-ehtiyojlarini hisobga olgan holda shakllantiriladi.

35. Harbiy xizmatchilar va ular oila aʼzolarining ijtimoiy himoyasi harbiy xizmatni oʻtash tartibini, ichki taʼminotini, uy-joy, tibbiy va pensiya taʼminotini takomillashtirishga qaratilgan qonunlar hamda boshqa normativ-huquqiy hujjatlar va jamiyatda harbiy xizmatning nufuzi, obroʻsi oshirilishini taʼminlaydigan davlat dasturlarini roʻyobga chiqarishning boshqa ishlab chiqilgan samarali mexanizmlari asosida amalga oshiriladi.

36. Xalqaro harbiy va harbiy-texnikaviy hamkorlik Qurolli Kuchlarni qurol-yarogʻ, harbiy va maxsus texnikaning eng yangi hamda istiqbolli namunalari bilan taʼminlash, ularni modernizatsiya qilish, taʼmirlash va utilizatsiya qilish boʻyicha vazifalarni hal etish, qoʻshma loyihalarni amalga oshirish, mudofaa sanoati kompleksiga chet el investitsiyalari hamda texnologiyalarini jalb etish, shuningdek harbiy, harbiy-texnik kadrlar va mutaxassislarni tayyorlash, qayta tayyorlash, ularning malakasini oshirish zaruriyatiga muvofiq tashkil etiladi hamda amalga oshiriladi.

2. Mamlakatning safarbarlik tayyorgarligi

37. Oʻzbekiston Respublikasi safarbarlik tayyorgarligining asosiy maqsadi iqtisodiyotni, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlarini, mahalliy davlat hokimiyati organlarini, hududlarni, aholini va Qurolli Kuchlarni harbiy tajovuzning daf etilishini taʼminlashga hamda urush davrida davlat va aholi ehtiyojlarini qanoatlantirishga tayyorlashdan iborat.

38. Mamlakat safarbarlik tayyorgarligining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:

safarbarlik tayyorgarligi va safarbarlik sohasidagi qonunchilik va normativ-huquqiy bazani ishlab chiqish hamda takomillashtirish, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlarining, shuningdek koʻp ukladli iqtisodiyot sharoitida mulk shaklidan va idoraviy mansubligidan qatʼi nazar korxonalar, muassasalar va tashkilotlarning huquqlari, majburiyatlari hamda javobgarligini belgilash;

mamlakat iqtisodiyotining safarbarlik rejasini shakllantirish;

harbiy va fuqarolar uchun moʻljallangan mahsulot ishlab chiqaruvchi (taʼmirlovchi) ishlab chiqarishlarni rivojlantirish hamda joylashtirishga doir asosli qarorlar va rejalarni, davlatning moddiy zaxiralarini, fuqaro muhofazasi obyektlari va mol-mulkini jamlash normativlarini, shuningdek alohida davrda korxonalar, muassasalar va tashkilotlarning barqaror faoliyat koʻrsatishiga doir koʻrsatkichlar ishlanmalarini ishlab chiqish;

korxonalar, muassasalar, tashkilotlarga, iqtisodiyot tarmoqlari va sohalariga alohida davrda mahsulot ishlab chiqarish hamda xizmatlar koʻrsatish boʻyicha safarbarlik topshiriqlarini belgilash;

iqtisodiyotni boshqarish tizimining alohida davrda barqaror faoliyat koʻrsatishga shayligini taʼminlash;

urush davrida iqtisodiyotning barqaror faoliyat koʻrsatishini va aholining hayot faoliyatini taʼminlaydigan davlat infratuzilma obyektlarini rivojlantirish;

urush davrida Qurolli Kuchlarga topshirish uchun yoki mamlakat iqtisodiyoti manfaatlarini koʻzlab foydalanish uchun moʻljallangan maxsus tuzilmalar va muassasalarni tashkil etish hamda shay holatda saqlab turish;

davlat zaxiralarida moddiy boyliklar zaxiralarini shakllantirish;

moliya va soliq tizimlarining urush davrida faoliyat koʻrsatishga shayligini taʼminlash;

Qurolli Kuchlarning safarbar holda yoyilishini va zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarishga shay holatga keltirilishini har tomonlama taʼminlash.

3. Mamlakatning mudofaa sanoati kompleksi

39. Qurolli Kuchlarning qurol-yarogʻ, harbiy va maxsus texnikaning modernizatsiya qilingan hamda istiqbolli namunalariga, shuningdek boshqa harbiy-texnikaviy mol-mulkka boʻlgan talab-ehtiyojlarini qanoatlantirish uchun moʻljallangan mudofaa sanoati kompleksini bosqichma-bosqich rivojlantirib borish mamlakat mudofaasining iqtisodiy, texnologik va harbiy-texnikaviy bazasining asosini tashkil etadi.

40. Mamlakat mudofaa sanoati kompleksini rivojlantirishning asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:

mudofaa sanoati korxonalari, muassasalari va tashkilotlarining samarali ishlashi uchun qulay shart-sharoitlar yaratish boʻyicha kompleks chora-tadbirlarni nazarda tutuvchi oʻrta muddatli dasturlarni amalga oshirish;

harbiy-texnikaviy yoʻnalishdagi ilmiy-tadqiqot va tajriba-konstruktorlik ishlarini shakllantirish hamda oʻtkazishning davlat tizimini joriy etish;

chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonalarni tashkil etish va manfaatdor xorijiy sheriklar bilan kooperatsiya aloqalarini yoʻlga qoʻyish;

harbiy maqsadga moʻljallangan mahsulotni yaratish, ishlab chiqarish, taʼmirlash va modernizatsiya qilish sohasidagi talab yuqori boʻlgan texnologiyalarni oʻzlashtirish;

boshqaruv kadrlarini, ilmiy, muhandis-texnik va ishchi kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash hamda ularning malakasini oshirish, iqtisodiyotning harbiy sektoridagi mehnat faoliyatining jozibadorligini oshirish boʻyicha ragʻbatlantiruvchi ijtimoiy chora-tadbirlarni joriy etish.

***

Harbiy sohada milliy xavfsizlikka boʻlgan tahdidlar koʻrinishlarining oʻzgarishlariga, harbiy-siyosiy vaziyat sharoitlariga, zamonaviy harbiy mojarolar xususiyatiga, davlat harbiy tashkilotini rivojlantirish vazifalari va yoʻnalishlariga bogʻliq holda Doktrinaning ayrim qoidalari qonunchilikda belgilangan tartibda aniqlashtirilishi hamda toʻldirilishi mumkin.

Harbiy xavfsizlikni taʼminlash sohasida davlat faoliyatining ustuvor yoʻnalishlari Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti — Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarining Oliy bosh qoʻmondoni tomonidan aniqlashtiriladi.