Hoʻl meva-sabzavot, kartoshka, poliz mahsulotlari va uzumni saqlash, transportda tashish va sotishda tabiiy yoʻqotish normativlarini tasdiqlash haqida (2824-son)
15.09.2016
Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirining
buyrugʻi
[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2016-yil 15-sentabrda roʻyxatdan oʻtkazildi, roʻyxat raqami 2824]
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2016-yil 12-apreldagi PQ-2520-son “Meva-sabzavot, kartoshka va poliz mahsulotlarini xarid qilish va ulardan foydalanish tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq buyuraman:
1. Hoʻl meva-sabzavot, kartoshka, poliz mahsulotlari va uzumni saqlash, transportda tashish va sotishda tabiiy yoʻqotish normativlari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
2. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Vazir Sh. TESHAYEV
Toshkent sh.,
2016-yil 24-avgust,
28-son
Oʻzbekiston Respublikasi qishloq va suv xoʻjaligi vazirining 2016-yil 24-avgustdagi 28-son buyrugʻiga ILOVA
Hoʻl meva-sabzavot, kartoshka, poliz mahsulotlari va uzumni saqlash, transportda tashish va sotishda tabiiy yoʻqotish normativlari
1. Hoʻl meva-sabzavot, kartoshka, poliz mahsulotlari va uzumni uzoq (20 kundan ortiq) muddat saqlashda tabiiy yoʻqotish normativlari
Mahsulot nomi Ombor turi Tabiiy yoʻqotish normativi, % sentabr oktabr noyabr dekabr yanvar fevral mart aprel may iyun iyul avgust Olma: kuzgi navlari Sovutiladigan 1,2 0,8 0,6 0,5 0,5 0,4 - - - - - - Sovutilmaydigan 2,0 1,2 1,2 1,0 1,0 - - - - - - - Olma: qishki navlari Sovutiladigan 1,0 0,4 0,3 0,3 0,25 0,25 0,3 0,3 0,5 0,5 - - Sovutilmaydigan 1,8 0,8 0,6 0,5 0,5 0,5 0,5 - - - - - Nok Sovutiladigan 1,0 0,8 0,6 0,6 0,5 0,4 0,4 0,4 0,5 - - - Sovutilmaydigan 2,0 1,6 1,4 0,7 0,6 0,6 0,6 - - - - - Uzum Sovutiladigan 0,8 0,7 0,7 0,6 0,4 0,4 0,4 - - - - - Kartoshka Sovutiladigan 1,6 1,0 0,9 0,9 0,7 0,7 0,8 0,9 1,0 1,2 1,2 - Sovutilmaydigan 1,8 1,6 0,9 0,9 0,7 0,7 0,8 1,0 1,4 2,2 - - Uyumlarda, xandaklarda - 1,0 1,0 0,5 0,4 0,4 0,7 1,0 1,5 - - - Osh lavlagi, turp, daykon, bryukva, xren, kolrabiy, pasternak Sovutiladigan 1,6 1,1 1,0 0,7 0,6 0,7 1,0 1,1 1,1 1,2 - - Sovutilmaydigan 2,0 1,3 1,0 0,7 0,6 0,7 1,2 1,8 1,9 2,0 - - Uyumlarda, xandaklarda - 1,5 1,3 0,7 0,5 0,6 0,7 2,3 2,5 - - - Sabzi, kashnich, selderey, sholgʻom Sovutiladigan 2,3 1,8 1,3 0,8 0,7 1,3 1,4 1,6 1,8 1,9 - - Sovutilmaydigan 2,5 2,2 1,3 0,8 0,7 1,3 1,6 2,3 2,5 - - - Oq bosh karam, qizil karam, savoy, bryusel karami: oʻrtapishar navlar Sovutilmaydigan - 4,0 3,8 2,3 - - - - - - - - Piyoz Sovutiladigan - 3,5 2,3 1,8 1,3 1,3 2,0 - - - - - Uyumlarda, xandaklarda - 3,8 3,5 2,0 1,4 1,4 2,1 - - - - - Sarimsoq Sovutiladigan 0,8 0,7 0,6 0,5 0,5 0,5 1,0 1,3 1,6 1,6 1,8 1,8 Sovutilmaydigan 2,0 1,5 3,1 0,7 0,6 0,7 1,1 1,6 2,0 - - 3,0 Oshqovoq Sovutiladigan 1,9 1,7 1,2 1,0 1,0 1,0 1,6 1,0 1,7 1,7 1,7 2,0 Sovutilmaydigan 3,2 2,1 1,5 1,1 1,1 1,2 2,0 2,5 - - - - Uyumlarda, xandaklarda 1,5 1,2 0,7 0,5 0,3 - - - - - - -
Izoh:
1. Ildizmevalarni uyumlarda qum bilan bostirib saqlashda tabiiy yoʻqotish hisoblanmaydi.
2. Boshqariluvchan gaz muhitiga asoslangan sovutkichli kameralarda tabiiy yoʻqotish normativlari sunʼiy sovutiladigan kameralar uchun oʻrnatilgan normativlarga nisbatan 15% kamaytirilgan holda hisoblanadi.
3. Hoʻl meva-sabzavot, kartoshka, poliz mahsulotlari va uzumni tabiiy yoʻqotish normativlari ularni saqlash davomida har oydagi oʻrtacha qoldiq boʻyicha hisoblanadi. Oʻrtacha oylik qoldiq joriy oyning 1, 11, 21-sanalari va keyingi oyning 1-sanasidagi maʼlumotlar asosida hisoblanadi. Bunda joriy oyning 1-sanasidagi qoldiqning ½ qismi hamda 11 va 21-sanalaridagi qoldiqlar hamda keyingi oyning 1-sanasidagi qoldiqning ½ qismi jamlanib, uchga boʻlinadi. Tabiiy yoʻqotish ushbu oʻrtacha qoldiqqa nisbatan foizlarda hisoblanadi. Har bir mahsulot turi boʻyicha tabiiy yoʻqotishlarning yakuniy miqdori xatlov davri boʻyicha hisoblangan oʻrtacha oylik yoʻqotishlarni jamlash orqali aniqlanadi.
2. Hoʻl meva-sabzavot, kartoshka, poliz mahsulotlari va uzumni qisqa (20 kungacha) muddat saqlashda tabiiy yoʻqotish normativlari
Mahsulot nomi Ombor turi Tabiiy yoʻqotish normativi,% kuz qish bahor yoz Urugʻli mevalar (olma, nok, behi va boshq.), xurmo Sovutiladigan 0,5 0,2 0,2 0,6 Sovutilmaydigan 0,7 0,2 0,2 0,8 Olxoʻri Sovutiladigan 0,9 0,7 0,7 1,0 Sovutilmaydigan 1,0 0,8 0,9 1,2 Danakli mevalar (oʻrik, shaftoli, olcha, gilos, anor va boshq.) Sovutiladigan 0,9 0,6 0,6 1,2 Sovutilmaydigan 1,0 0,8 0,8 1,4 Uzum, qoragʻat (smorodina) Sovutiladigan 0,5 0,2 0,3 0,8 Sovutilmaydigan 0,6 0,3 0,4 1,0 Qulupnay, yertut, malina Sovutiladigan 1,2 - 1,2 1,4 Sovutilmaydigan 1,4 - 1,4 2,0 Kechki kartoshka Sovutiladigan 0,6 0,2 0,2 - Sovutilmaydigan 1,0 0,3 0,4 - Ertaki kartoshka Sovutiladigan - - - 0,5 Sovutilmaydigan - - - 0,9 Oʻrta va kechpishar karamlar Sovutiladigan 0,9 0,6 0,8 - Sovutilmaydigan 1,3 1,0 1,2 - Ertaki karam Sovutiladigan - 0,9 1,2 1,4 Sovutilmaydigan - 1,5 2,2 2,5 Gulkaram Sovutiladigan 1,3 1,0 1,2 2,3 Sovutilmaydigan 1,8 1,5 1,9 2,8 Ildizmevalar (lavlagi, sabzi, sholgʻom, turp, kashnich, bryukva, selderey, posternak va boshq.) Sovutiladigan 0,8 0,6 0,6 1,2 Sovutilmaydigan 1,8 0,8 0,9 2,2 Ildizmevalar koʻkat holida (yoshi va oʻstirib yetishtirilgani) Sovutiladigan 1,2 0,8 0,8 1,5 Sovutilmaydigan 1,9 1,0 1,0 3,9 Rediska Sovutiladigan 0,8 0,4 0,8 0,9 Sovutilmaydigan 1,2 0,6 1,2 1,2 Piyoz Sovutiladigan 0,9 0,4 0,6 0,9 Sovutilmaydigan 1,2 0,6 0,9 1,2 Sarimsoq Sovutiladigan 0,8 0,5 0,7 0,8 Sovutilmaydigan 1,0 0,7 0,9 1,1 Koʻk piyoz, porey piyozi Sovutiladigan 1,0 0,6 1,0 1,3 Sovutilmaydigan 1,4 0,9 1,5 1,8 Barra koʻkatlar (salat, shpinat, kashnich, selderey, rovoch) va dukkaklilar (noʻxat, loviya va boshq.) Sovutiladigan 1,6 0,9 1,0 1,6 Sovutilmaydigan 2,4 1,2 1,4 2,4 Makkajoʻxori soʻtasi (sut-mum pishiqlik davrida) Sovutiladigan 0,9 - - 0,9 Sovutilmaydigan 1,5 - - 1,5 Ochiq yer va issiqxona bodringi Sovutiladigan 0,9 0,5 0,5 1,0 Sovutilmaydigan 1,5 0,8 0,8 1,8 Pomidor (qizil poʻstli va qoʻngʻir) Sovutiladigan 0,9 0,4 0,4 0,8 Sovutilmaydigan 1,0 0,5 0,5 1,0 Baqlajon, kabachka, chuchuk va achchiq qalampir, patison Sovutiladigan 1,0 0,5 0,5 1,0 Sovutilmaydigan 1,8 0,7 0,7 2,0 Poliz mahsulotlari (tarvuz, oshqovoq, qovun) Sovutiladigan 0,4 0,4 0,5 0,6 Sovutilmaydigan 0,6 0,6 0,9 1,0
Izoh:
1. Uzoq muddat saqlash uchun tabiiy yoʻqotish normativlari belgilanmagan mahsulotlar uchun ham qisqa muddat saqlash uchun belgilangan normativlar qoʻllaniladi.
2. Normativlar idishda (tarada) va idishsiz saqlanadigan standart meva-sabzavot, kartoshka va poliz mahsulotlari uchun belgilanadi.
3. Quyidagi mahsulotlarga tabiiy yoʻqotish normativlari qoʻllanilmaydi:
vazni oʻlchanmasdan (trafaret yoki hisob boʻyicha) kirim va chiqim qilingan mahsulotlarga;
omborning umumiy aylanmasida hisobga olingan, biroq haqiqatda omborda saqlanmagan mahsulotlarga (tranzit amaliyotlari);
buzilishi (aynishi) oqibatida dalolatnomalar asosida hisobdan chiqarilgan mahsulotlarga.
4. Mahsulotlarni qisqa muddat saqlashda tabiiy yoʻqotish normativlari hisobga olish davrining boshidagi mahsulot qoldigʻi va ushbu davrda saqlash uchun qabul qilingan meva-sabzavot, kartoshka, poliz mahsulotlari va uzumning sof (netto) ogʻirligiga nisbatan hisoblanadi.
3. Hoʻl meva-sabzavot, kartoshka, poliz mahsulotlari va uzumni maxsus (refrijeratorli) va yuk avtomobillarida tashishda tabiiy yoʻqotish normativlari
(yukning sof (netto) ogʻirligiga nisbatan % hisobida) Tashish masofasi, km Refrijeratorlarda tashishda Izotermik kuzovli yoki bortli yuk avtomobillarida tashishda Bodring Pomidor Shirin va achchiq qalampir, baqlajon, kabachka Tarvuz, oshqovoq Qovun Uzum Danakli mevalar va anor Olma va nok Sitrus mevalar, banan Yertut, xoʻjagʻat Uzum, qoragʻat va boshqa rezavorlar Danakli mevalar va anor Urugʻli mevalar va xurmo Bodring Pomidor Chuchuk va achchiq qalampir, baqlajon, kabachka Tarvuz, oshqovoq Qovun Bahor-yoz Kuz-qish idishda idishda idishda idishsiz konteyner idishsiz konteyner idishda idishda idishda idishda idishda idishda idishda idishda idishda idishda idishda idishda konteyner konteyner 10 km gacha - - - 0,1 0,1 0,2 0,2 - - - - 0,1 0,4 0,1 0,1 0,1 0,5 0,1 0,2 0,1 0,2 11 — 25 - - - 0,1 0,1 0,2 0,2 - - - - 0,1 0,5 0,2 0,2 0,1 0,6 0,2 0,2 0,1 0,2 26 — 50 - - - 0,2 0,2 0,3 0,3 - - - - 0,2 0,7 0,3 0,4 0,2 0,9 0,3 0,5 0,2 0,3 51 — 75 - - - 0,2 0,2 0,4 0,4 - - - - 0,2 0,9 0,4 0,6 0,3 1,2 0,4 0,7 0,2 0,4 76 — 100 - - - 0,3 0,3 0,4 0,4 - - - - 0,3 1,1 0,5 0,8 0,3 1,5 0,5 0,8 0,3 0,5 101— 125 - - - 0,4 0,4 0,5 0,4 - - - - - 1,3 0,6 1,0 0,5 1,7 0,6 1,0 0,4 0,6 126 — 150 - - - 0,4 0,4 0,6 0,5 - - - - - 1,5 0,7 1,1 0,7 1,8 0,7 1,1 0,5 0,7 151 — 175 1,8 0,6 1,1 0,5 0,4 0,7 0,6 0,8 1,2 0,6 0,6 - 1,7 0,8 1,2 0,8 1,9 0,8 1,2 0,6 0,8 176 — 200 1,8 0,7 1,1 0,6 0,5 0,8 0,7 1,0 1,2 0,6 0,6 - 1,9 0,9 1,3 0,9 2,0 0,9 1,2 0,7 0,9 201 — 225 1,9 0,7 1,2 0,7 0,6 0,9 0,8 1,0 1,3 0,7 0,7 - 2,1 1,0 1,4 1,0 2,1 1,0 1,3 0,8 1,0 226 — 250 1,9 0,7 1,2 0,7 0,6 1 0,9 1,1 1,3 0,7 0,7 - 2,3 1,1 1,5 1,1 2,2 1,1 1,4 0,8 1,1 251 — 275 2 0,7 1,2 0,8 0,7 1,1 1 1,1 1,4 0,7 0,7 - 2,5 1,2 1,6 1,2 2,3 1,2 1,4 0,9 1,2 276 — 300 2 0,8 1,3 0,9 0,8 1,2 1,1 1,2 1,4 0,8 0,7 - 2,7 1,3 1,7 1,3 2,4 1,3 1,5 1,0 1,3 301 — 350 2,1 0,8 1,3 1 0,9 1,2 1,2 1,2 1,5 0,8 0,8 - - - 1,8 1,5 2,6 1,4 1,5 1,1 1,4 351 — 400 2,2 0,9 1,4 1,1 1 1,4 1,2 1,3 1,5 0,9 0,8 - - - 1,9 1,7 2,8 1,5 1,6 1,2 1,6 401 — 450 2,3 0,9 1,4 1,2 1,1 1,5 1,3 1,3 1,6 0,9 0,9 - - - 2,0 1,8 3,0 1,6 1,6 1,3 1,7 451 — 500 2,4 1 1,5 1,2 1,2 1,6 1,4 1,4 1,6 1,0 0,9 - - - 2,1 1,9 3,2 1,7 1,7 1,4 1,8 501 — 550 2,5 1 1,6 1,3 1,2 1,7 1,5 1,5 1,7 1,0 1,0 - - - 2,2 2,0 3,4 1,8 1,8 1,5 1,9 551 — 600 2,6 1,1 1,7 1,5 1,4 1,8 1,6 1,6 1,7 1,1 1,0 - - - 2,3 2,1 3,6 1,9 1,9 1,7 2,0 601 — 700 2,8 1,2 1,8 1,7 1,5 2 1,8 1,7 1,8 1,3 1,1 - - - 2,6 2,3 - 2,1 2,0 1,9 2,2 701 — 800 3 1,3 1,9 1,9 1,7 2,1 2 1,8 1,9 1,5 1,2 - - - 2,9 2,5 - 2,3 2,1 2,1 2,4 801 — 900 3,2 1,4 2 2 1,9 2,3 2,2 1,9 2,0 1,7 1,3 - - - 3,2 2,7 - 2,5 2,2 2,3 2,6 901 — 1000 3,4 1,5 2 2,2 2 2,5 2,2 2,0 2,1 1,9 1,4 - - - 3,4 2,9 - 2,7 2,3 2,5 2,8 1000 km dan ortiq masofaga tashishda har 100 km da qoʻshiladigan normativ 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 - - - 0,2 0,2 - 0,2 0,1 0,2 0,2
Izoh:
1. Sitrus mevalar va bananni 100 km dan ortiq masofaga tashishda normativ keyingi har 50 km da 0,1% oshiriladi.
2. Yertut va xoʻjagʻatni 300 km dan ortiq masofaga refrijeratorlarda tashishda tabiiy yoʻqotish normativlari rezavorlarni izotermik kuzovli yoki bortli yuk avtomobillarida ushbu masofaga tashishda qoʻllanilgan 2,7 % normativni keyingi har 100 km da 0,2 % oshirish orqali aniqlanadi.
4. Hoʻl meva-sabzavot, kartoshka, poliz mahsulotlari va uzumni avtomobil transportida tashishda tabiiy yoʻqotish normativlari
(yukning sof (netto) ogʻirligiga nisbatan % hisobida) Davrlar Tashish usuli Tashish masofasi, km Kartoshka Karam Ildiz meva Piyoz, sarimsoq Porey piyozi Shivit, salat va boshqa koʻkatlar Kuz-qish (1-oktabrdan 31-martgacha) idishda 10- 25 0,3 0,4 0,4 0,2 0,3 1,3 26 - 50 0,4 0,6 0,4 0,4 0,6 2,5 51 - 75 0,5 0,9 0,5 0,5 - 76 - 100 0,6 1,1 0,7 0,6 - idishsiz 10- 25 0,3 0,4 0,3 - - 26 - 50 0,5 0,7 0,5 - - 51 - 75 0,7 1,1 0,7 - - 76 - 100 0,8 1,5 0,8 - - Bahor-yoz (1-apreldan 30-sentabrgacha) idishda 1- 09 0,3 0,4 0,3 0,2 0,2 1 10- 25 0,4 0,4 0,4 0,3 0,3 1,3 26 - 50 0,6 0,8 0,6 0,4 0,6 2,5 51 - 75 0,7 1 0,7 0,5 - 76 - 100 0,8 1,2 0,8 0,6 -
Izoh:
1. Hoʻl meva-sabzavot, kartoshka, poliz mahsulotlari va uzumni tashish Tez buziladigan oziq-ovqat mahsulotlarini xalqaro tashishlar toʻgʻrisidagi hamda ushbu tashishlar uchun moʻljallangan maxsus transport vositalari haqidagi bitim talablariga muvofiq amalga oshiriladi.
2. Tabiiy yoʻqotish normativlari tashishdan avval va keyin vazni oʻlchanmagan, shuningdek xoʻjalik ichida tashilgan hamda tashish uchun donalab (masalan, limon, koʻkat bogʻlari va h. k.) yoki qadoqlab qabul qilingan mahsulotlarga qoʻllanilmaydi.
3. Sut-mum pishiqlik davridagi makkajoʻxorini avtotransportda tashishda danakli mevalar uchun tasdiqlangan tabiiy yoʻqotish normativlari qoʻllaniladi.
4. Yoz oylarida ertaki kartoshka va ildizmevalarni 100 km dan 400 km gacha masofaga tashishda normativ har 25 km hisobiga 0,1%, 400 km dan 1000 km gacha tashishda esa har 100 km hisobiga 0,3% koʻpaytiriladi.
5. Ertaki karamni 100 km dan 600 km gacha masofaga tashishda normativ har 25 km hisobiga 0,1%, 600 km dan 1000 km gacha tashishda esa har 100 km hisobiga 0,3% koʻpaytiriladi.
6. Kechki kartoshka va ildizmevalarni hamda oʻrta va kechpishar karamni tashishda mazkur izohning 4 va 5-bandlarida qayd etilgan qoʻshimchalar 2-marta kamaytiriladi.
7. Piyoz va sarimsoqni 100 km dan 1000 km gacha masofaga tashishda normativ har 100 km hisobiga 0,1% koʻpaytiriladi. Mazkur qoʻshimchalar tegishli davr uchun belgilangan normativlarga nisbatan qoʻllaniladi.
5. Hoʻl meva-sabzavot, kartoshka, poliz mahsulotlari va uzumni temir yoʻl transportida tashishda tabiiy yoʻqotish normativlari
I. 4 va 5-guruhga kiritilgan hoʻl meva-sabzavot, kartoshka va poliz mahsulotlarini tashishda tabiiy yoʻqotish normativlari Tarif nomenklaturasi guruhlari boʻyicha yuk nomi Yuk ogʻirligiga nisbatan % hisobida tabiiy yoʻqotish normativlari (tashish muddatidan qatʼi nazar) 4-guruh Sabzavot, kartoshka, qand lavlagi, poliz mahsulotlari (yangi uzulgan) Karam, piyoz 2,70 Sarimsoq 0,90 Ushbu guruhga kiritilgan boshqa yuklar (yangi muzlatilgan sabzavotlardan tashqari) 1,80 5-guruh Hoʻl meva va rezavorlar. Yongʻoqlar Yongʻoqlar va hoʻl mevalar danagining magʻzi 0,48 Hoʻl meva va rezavorlar 0,72 II. Yangi uzilgan qovunni tashishda tabiiy yoʻqotish normativlari Vagon turi Bir kun (24 soat) tashish davomida yuk ogʻirligiga nisbatan % hisobida tabiiy yoʻqotish normativlari brutto netto Yopiq vagonlar 0,25 0,44 Izotermik vagonlar 0,10 0,27 III. Kechki va ertaki kartoshka hamda sabzini yopiq vagonlarda tashishda tabiiy yoʻqotish normativlari a) kechki kartoshka Tashish davomiyligi, kun (24 soat) Tashish usuli va yuk ogʻirligiga nisbatan % hisobida tabiiy yoʻqotish normativlari Idishsiz, toʻkiluvchi, netto ogʻirligiga nisbatan Qoplarda, ogʻirligi boʻyicha Maxsus panjarali konteynerlarda, netto ogʻirligi boʻyicha netto brutto 3 1,0 0,8 0,7 0,7 4 1,2 1,0 0,9 0,9 5 1,3 1,0 1,0 1,0 6 1,4 1,2 1,2 1,1 7 1,5 1,3 1,2 1,2 8 1,6 1,4 1,3 1,3 9 1,6 1,5 1,4 1,3 10 1,7 1,5 1,4 1,4 11 1,8 1,6 1,5 1,4 12 1,8 1,6 1,6 1,5 13 1,9 1,7 1,6 1,5 14 1,9 1,7 1,6 1,6 15 2,0 1,8 1,7 1,6 b) ertaki kartoshka Tashish davomiyligi, kun (24 soat) Yuk ogʻirligiga nisbatan % hisobida tabiiy yoʻqotish normativlari Tashish davomiyligi, kun (24 soat) Yuk ogʻirligiga nisbatan % hisobida tabiiy yoʻqotish normativlari netto brutto netto brutto 3 1,2 0,8 6 2,4 1,8 4 1,7 1,3 8 2,8 2,2 5 2,1 1,6 v) sabzi Tashish davomiyligi, kun (24 soat) Yuk ogʻirligiga nisbatan % hisobida tabiiy yoʻqotish normativlari Tashish davomiyligi, kun (24 soat) Yuk ogʻirligiga nisbatan % hisobida tabiiy yoʻqotish normativlari netto brutto netto brutto 3 1,2 0,8 8 2,8 2,2 4 1,7 1,3 9 3,0 2,4 5 2,1 1,6 10 3,2 2,5 6 2,4 1,8 11 3,3 2,6 7 2,6 2,0 12 3,4 2,8 IV. Erta va kechki pishar karamni tashishda tabiiy yoʻqotish normativlari Tashish davomiyligi, kun (24 soat) Tashish usuli va bir kun (24 soat) tashish davomida yuk ogʻirligiga nisbatan % hisobida tabiiy yoʻqotish normativlari Erta pishar karam Kechki pishar karam Refrijeratorli vagonlarda Muzlatkich-vagonlarda Muzlatkich-vagonlarda Yopiq vagonlarda brutto ogʻirligi boʻyicha netto ogʻirligi boʻyicha brutto ogʻirligi boʻyicha netto ogʻirligi boʻyicha brutto ogʻirligi boʻyicha netto ogʻirligi boʻyicha 1 0,5 1,7 0,5 1,2 0,3 0,6 2 0,9 2,3 0,9 1,9 0,5 0,8 3 1,2 2,7 1,2 2,4 0,6 1,0 4 1,5 3,2 1,5 2,9 0,7 1,0 5 1,7 3,5 1,8 3,3 0,8 1,1 6 2,0 3,8 2,1 3,6 0,8 1,2 7 2,2 4,1 2,3 4,0 0,9 1,2 8 2,4 4,4 2,6 4,3 1,0 1,3 9 2,6 4,6 2,8 4,7 1,0 1,4 10 2,9 4,8 3,1 4,9 1,1 1,4 11 3,0 5,0 3,3 5,3 1,1 1,5 12 3,2 5,2 3,5 5,5 1,2 1,5 13 3,4 5,4 3,7 5,8 1,2 1,6 14 3,6 5,6 4,0 6,1 1,3 1,6 15 3,8 5,8 4,2 6,4 1,3 1,6 16 4,0 5,9 4,4 6,6 1,4 1,7 17 - - - - 1,4 1,7 18 - - - - 1,4 1,7 19 - - - - 1,4 1,7 20 - - - - 1,5 1,7 V. Tarvuzni tashishda tabiiy yoʻqotish normativlari Tashish davomiyligi, kun (24 soat) Yuk ogʻirligiga nisbatan % hisobida tabiiy yoʻqotish normativlari Tashish davomiyligi, kun (24 soat) Yuk ogʻirligiga nisbatan % hisobida tabiiy yoʻqotish normativlari 3 kungacha 0,7 15 3,2 4 1,2 16 3,3 5 1,5 17 3,4 6 1,8 18 3,4 7 2,1 19 3,5 8 2,3 20 3,6 9 2,4 21 3,7 10 2,6 22 3,7 11 2,7 23 3,8 12 2,9 24 3,9 13 3,0 25 3,9 14 3,1
Izoh:
1. Brutto ogʻirligi boʻyicha tabiiy yoʻqotish normativlari yukni temir yoʻldan qabul qilishda, netto ogʻirligi boʻyicha esa yukni qabul qiluvchi va joʻnatuvchi oʻrtasidagi hisob-kitoblarda qoʻllaniladi.
2. Hoʻl meva-sabzavot, kartoshka, poliz mahsulotlari va uzumni temir yoʻl transportida eksportga yuklab joʻnatishda tabiiy yoʻqotishni aniqlash Xalqaro temir yoʻl yuk yoʻnalishlari toʻgʻrisidagi bitimning (1951-yil 1-noyabr) 43-moddasida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
6. Hoʻl meva-sabzavot, kartoshka, poliz mahsulotlari va uzumni sotishda tabiiy yoʻqotish normativlari
Mahsulot nomi Tabiiy yoʻqotish normativi, % kuz qish bahor yoz Kechki kartoshka 0,45 0,27 0,27 0,36 Ertaki kartoshka - - - 0,68 Oʻrta va kechki oqbosh karam, qizil karam, savoy, kolrabi 0,63 0,54 0,63 0,72 Ertaki bryusel karami, oq bosh karam 0,63 0,54 0,99 1,12 Ildizmevalar (osh lavlagi, sabzi, turp va boshq.) 0,90 0,63 0,45 0,81 Ildizmevalar koʻkat holida (yoshi va oʻstirib yetishtirilgani) 1,08 0,81 0,90 1,35 Rediska 0,72 0,54 0,99 0,99 Barra koʻkatlar (salat bargi, ismaloq, shivit, shavel, kashnich, selderey, pasternak, xren va boshq.), dukkaklilar (noʻxat va loviya qoʻzoqlari (struchok) va boshq.) 1,53 1,17 1,35 1,62 Koʻk piyoz, porey piyozi, koʻk sarimsoq 0,90 0,81 1,08 1,17 Piyoz 0,35 0,32 0,45 0,72 Sarimsoq 0,45 0,36 0,45 0,72 Makkajoʻxori soʻtasi (sut-mum pishiqlik davrida) 0,63 - - 0,72 Ochiq yer va issiqxona bodringi 0,63 0,63 0,63 0,81 Pomidor (qizil poʻstli va qoʻngʻir) 0,52 0,72 0,62 0,72 Baqlajon, kabachka, chuchuk va achchiq qalampir, patisson 0,63 0,54 0,81 1,03 Poliz mahsulotlari (tarvuz, qovun, oshqovoq) 0,45 0,36 0,36 0,54 Urugʻli mevalar (olma, nok, behi va boshq.) 0,41 0,34 0,34 0,65 Danakli mevalar (olcha, gilos, olxoʻri, oʻrik, shaftoli va boshq.) 0,86 0,48 0,48 0,86 Anor 0,72 0,48 0,48 0,72 Xoʻjagʻat (malina), yertut va qulupnay 1,05 - 1,05 1,33 Uzum, qoragʻat 0,76 0,48 0,48 0,95 Barcha turdagi qoʻziqorinlar 1,26 1,26 1,26 1,26 Mandarin 0,13 0,13 - - Apelsin 0,13 0,13 0,29 0,29 Ananas 0,38 0,38 0,38 0,38 Banan 0,48 0,48 0,48 0,48 Limon 0,13 0,13 0,29 0,29 Greypfrut 0,19 0,19 0,40 0,40
Izoh:
1. Normativlar doʻkonlar ombori va peshtaxtasida, shuningdek sotishga tayyorlash va sotish jarayonida yuzaga keladigan yoʻqotishlarni qoplash maqsadida tarozida tortib sotiladigan standart mahsulotlar boʻyicha ularning chakana aylanmasiga nisbatan foiz koʻrinishida belgilangan.
2. Tabiiy yoʻqotish normativiga kartoshka, sabzavot va mevalarning chiqitlari kiritilmagan.
3. Doʻkonlarda mahsulotlar mayda ulgurji sotish usulida sotilganda tabiiy yoʻqotishlar normativlari, chakana savdo tizimi uchun belgilangan normativlarning 40% darajasida qoʻllaniladi.
4. Tabiiy yoʻqotish normativlari chakana savdo tashkilotida saqlanish muddatidan qatʼi nazar, faqatgina hisobot davrida sotilgan mahsulotlar uchun qoʻllaniladi.
5. Chakana savdo tashkiloti tomonidan sotish uchun donalab va qadoqlangan holda qabul qilingan mahsulotlarga mazkur normativlar qoʻllanilmaydi.
6. Chakana savdo tashkilotida qadoqlanadigan mahsulotlarga ushbu turdagi qadoqlanmagan mahsulotlarga belgilangan tabiiy yoʻqotish normativlari qoʻllaniladi.
7. Chakana savdo tizimi uchun belgilangan normativlar doirasida tabiiy yoʻqotish miqdorini hisoblashda chakana tovar aylanmasiga quyidagi mahsulotlar kiritilmaydi:
moddiy boyliklarni mustaqil hisobini yuritish tizimiga ega doʻkon filiallari va boshqa savdo shohobchalariga sotish uchun berilgan hamda ijtimoiy-madaniy muassasalar (maktabgacha taʼlim tashkiloti, sihatgoh, davolash muassasasi va boshq.), boshqa tashkilotga mayda ulgurji toʻp (partiya)larda sotilgan mahsulotlar;
taʼminotchilarga qaytarilgan va qayta ishlash uchun topshirilgan mahsulotlar;
aynishi, sifati pasayishi, idishlari buzilishi, idishining haqiqiy va trafaret boʻyicha vazni oʻrtasida farq aniqlanishi natijasida dalolatnomalar asosida hisobdan chiqarilgan mahsulotlar.
8. Savdo doʻkonlarida shogird va amaliyotchilar boʻlganda tabiiy yoʻqotish normativlari quyidagi miqdorlarga oshiriladi: shogird va amaliyotchilarning oʻrtacha soni sotuvchilar umumiy sonining 25 foizdan 50 foizgachasini tashkil etganda — 10 foizga, 50 foizdan ortiq boʻlganda esa — 15 foizga.
Normativlarni qayd etilgan tartibda koʻpaytirish ketma-ket oʻtkazilgan xatlov oraligʻidagi davrda, ish vaqtini hisobga olish boʻyicha qaydnoma asosida belgilanadigan shogird va amaliyotchilarning haqiqatda ishlagan vaqtini hisobga olgan holda amalga oshiriladi. Mustaqil hisob tizimiga ega seksiya va boʻlimlari mavjud doʻkonlarda normativlar faqatgina tegishli miqdordagi shogird va amaliyotchilar ishlagan seksiya va boʻlimlar uchun koʻpaytiriladi.
7. Mazkur Normativlar Oʻzbekiston standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlashtirish agentligi, Oʻzbekiston avtomobil va daryo transporti agentligi, “Oʻzbekoziqovqatxolding” xolding kompaniyasi, “Oʻzbekiston temir yoʻllari” aksiyadorlik jamiyati, Oʻzbekiston fermerlari Kengashi va “Oʻzbekoziqovqatzaxira” meva-sabzavot mahsulotlarini tayyorlash va gʻamlash korxonalari uyushmasi bilan kelishilgan.
“Oʻzstandart” agentligi bosh direktori A. QURBANOV
2016-yil 17-avgust
Oʻzbekiston avtomobil va daryo transporti agentligi boshligʻi V. ISMAILOV
2016-yil 19-avgust
“Oʻzbekoziqovqatxolding” xolding kompaniyasi boshqaruvi raisi O. RUSTAMOV
2016-yil 17-avgust
“Oʻzbekiston temir yoʻllari” aksiyadorlik jamiyati boshqaruvi raisi A. RAMATOV
2016-yil 18-avgust
Oʻzbekiston fermerlari Kengashi raisi S. TURDIYEV
2016-yil 18-avgust
“Oʻzbekoziqovqatzaxira” meva-sabzavot mahsulotlarini tayyorlash va gʻamlash korxonalari uyushmasi raisi Z. FAYZIYEV
2016-yil 18-avgust