Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurorining inson huquqlari va erkinliklarini taʼminlash borasida amaldagi qonun hujjatlariga rioya etilishi ustidan prokuror nazoratining holati va uni yanada kuchaytirish choralari toʻgʻrisidagi hisoboti haqida (SQ-439-II-son)

28.08.2014

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining

qarori

Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori R. Qodirovning 2013-yilda va 2014-yilning oʻtgan davrida inson huquqlari va erkinliklarini taʼminlash borasida amaldagi qonun hujjatlariga rioya etilishi ustidan prokuror nazoratining holati va uni yanada kuchaytirish choralari toʻgʻrisidagi hisobotini tinglab hamda muhokama qilib, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati shuni qayd etadiki, hisobot davrida prokuratura organlari tomonidan qonun ustunligini taʼminlash, qonuniylikni mustahkamlash, fuqarolarning huquqlari va erkinliklarini, jamiyat va davlatning qonun bilan qoʻriqlanadigan manfaatlarini, Oʻzbekiston Respublikasining konstitutsiyaviy tuzumini himoya qilish, huquqbuzarliklarning oldini olish va ularni profilaktika qilish borasida zimmalariga yuklatilgan asosiy vazifalarni bajarish boʻyicha keng koʻlamli ishlar qilingan.

Qonunlarning ijro etilishi yuzasidan hisobot davrida oʻtkazilgan 38 mingdan ortiq tekshirish yakunlari boʻyicha prokuratura organlari tomonidan 267 870 ta prokuror nazorati hujjati qoʻllanilgan, 144 355 nafar fuqaroning buzilgan huquqlari tiklangan. Davlat organlarining qonun hujjatlariga zid boʻlgan 35 138 ta hujjatiga protest keltirilgan, ular keyinchalik bekor qilingan yoki qonun hujjatlariga mos holga keltirilgan.

Qonun buzilishlari, ularning sabablari va bularga imkoniyat tugʻdirayotgan shart-sharoitlarni bartaraf etish toʻgʻrisida 44 600 ta taqdimnoma kiritilgan. Hukuqbuzarliklarning oldini olish maqsadida 52 719 nafar mansabdor shaxsga qonun buzilishiga yoʻl qoʻymaslik haqida ogohlantiruv eʼlon qilingan. 158 mingdan ortiq shaxsning intizomiy, maʼmuriy va moddiy javobgarlikka tortilishi taʼminlangan. Qariyb 339 milliard soʻm miqdoridagi moddiy zararni undirib olish toʻgʻrisida sudlarga 54 687 ta ariza kiritilgan. 8 233 ta jinoyat ishi qoʻzgʻatilgan.

Prokuratura organlarining alohida eʼtibori fuqarolarning huquqlari va erkinliklari himoya qilinishini taʼminlashga qaratilgan.

Fuqarolarning mehnat qilishga boʻlgan konstitutsiyaviy huquqini taʼminlash yuzasidan prokuror nazoratini amalga oshirish jarayonida qonunga xilof ravishda mehnat shartnomalari tugatilgan, xodimlar intizomiy javobgarlikka tortilgan va boshqa holatlar aniqlanib, ularning yakunlari boʻyicha tegishli prokuror taʼsiri choralari qoʻllanilgan.

Xususan, protestlar va sudlarga kiritilgan arizalar asosida mansabdor shaxslarning mehnat munosabatlariga oid 1 775 ta buyrugʻi qonunga mos holga keltirilgan, 2 214 nafardan ortiq mansabdor shaxs intizomiy va maʼmuriy javobgarlikka tortilgan, 39 ta jinoyat ishi qoʻzgʻatilgan.

2013-2014-yillarda ish oʻrinlari tashkil etish va aholi bandligini taʼminlash dasturini soʻzsiz bajarish boʻyicha doimiy ravishda chora-tadbirlar koʻrilgan. Ushbu sohada oʻtkazilgan prokuror tekshiruvlarining yakunlari boʻyicha 16 mingdan ortiq prokuror nazorati hujjati qoʻllanilgan. 338,9 million soʻm miqdoridagi yetkazilgan zararning oʻrni ixtiyoriy ravishda qoplanishi taʼminlangan, 33 ming nafardan ortiq fuqaroning buzilgan huquqlari tiklangan, 128 ta jinoyat ishi qoʻzgʻatilgan.

Ijtimoiy qoʻllab-quvvatlashga muhtoj fuqarolarning xuquqlari va qonuniy manfaatlari himoya qilinishini, shu maqsadlar uchun ajratilayotgan mablagʻlarning manzilliligini, shuningdek qonun bilan belgilangan imtiyozlar vakolatli organlar tomonidan berilishini taʼminlash masalalari ham prokuratura organlarining diqqat markazida turgan.

Chunonchi, prokuror nazorati natijalari boʻyicha ushbu sohada 15 ming nafardan ortiq fuqaroning buzilgan huquqlari tiklangan, 8 842 ta prokuror nazorati hujjati qoʻllanilgan, 486 nafar mansabdor shaxsga qonun buzilishiga yoʻl qoʻymaslik haqida ogohlantiruv eʼlon qilingan. Bundan tashqari, 5 355 nafar shaxsning intizomiy, maʼmuriy va moddiy javobgarlikka tortilishi, 1,7 milliard soʻmdan ortiq miqdordagi yetkazilgan zararning oʻrni ixtiyoriy ravishda qoplanishi taʼminlangan. 476 ta jinoyat ishi qoʻzgʻatilgan.

Ish haqi, pensiyalar va nafaqalar oʻz vaqtida toʻlanishi yuzasidan vazirliklar, davlat qoʻmitalari va idoralarida oʻtkazilgan nazorat tadbirlari yakunlari boʻyicha prokuratura organlari tomonidan 16 002 ta prokuror nazorati hujjati qoʻllanilgan. 2,2 milliard soʻmdan ortiq mablagʻning oʻrni ixtiyoriy ravishda qoplanishi taʼminlangan, 314 ta jinoyat ishi qoʻzgʻatilgan.

Onalar va bolalarning sogʻligʻini mustahkamlash, shuningdek ular oʻrtasida kasalliklarni profilaktika qilish boʻyicha koʻrilgan chora-tadbirlar natijasida hisobot davrida onalar va bolalar oʻlimi qisqarishiga erishilgan.

Prokuratura organlari tomonidan Respublika ftiziatriya va pulmonologiya ixtisoslashtirilgan ilmiy-amaliy tibbiyot markazi, shuningdek boshqa muassasalar faoliyatida “Aholini sil kasalligidan muhofaza qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni ijro etilishini tekshirish amalga oshirilgan.

“Taʼlim toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining, kichik biznes va xususiy tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish, tashqi iqtisodiy faoliyatni yuritish hamda chet el investitsiyalarini jalb etish sohasidagi qonun hujjatlarining ijro etilishini tekshirish oʻtkazilgan.

Qonunlarning ijro etilishi yuzasidan oʻtkazilgan tekshirishlar yakunlari boʻyicha tegishli prokuror taʼsiri choralari koʻrilgan.

Prokuratura organlarining tadbirkorlarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish maqsadida tashkil etilgan ishonch telefonlariga 2013-yil va 2014-yilning oʻtgan davri mobaynida 2 722 ta murojaat tushgan, ularning koʻpchiligi qanoatlantirilgan, buzilgan huquqlar tiklangan. Tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanish istagini bildirgan deyarli ikki ming nafar fuqaroga tugʻilgan muammolarni bartaraf etishda huquqiy va amaliy yordam koʻrsatilgan.

Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi tomonidan qonunchilik tashabbusi huquqi doirasida oltita qonun loyihasi ishlab chiqilgan va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga kiritilgan. Hozirgi vaqtda amal qilib turgan “Huquqbuzarliklar profilaktikasi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni va boshqalar shular jumlasidandir.

Shu bilan birga, Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori hisobotini tahlil qilish fuqarolarning Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlarida belgilab qoʻyilgan shaxsiy, siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy huquqlarini taʼminlash ustidan prokuror nazoratini kuchaytirish borasida taʼsirchan choralar koʻrish, shuningdek tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilishga qaratilgan faoliyatni yanada kuchaytirish zarurligini koʻrsatdi.

Yuqorida bayon etilganlarga asoslanib, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 80-moddasiga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati qaror qiladi:

1. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori R. Qodirovning inson huquqlari va erkinliklarini taʼminlash borasida amaldagi qonun hujjatlariga rioya etilishi ustidan prokuror nazoratining holati va uni yanada kuchaytirish choralari toʻgʻrisidagi hisoboti tasdiqlansin.

2. Inson huquqlari va erkinliklarini taʼminlash borasida qonun hujjatlariga rioya etilishi ustidan prokuror nazoratini yanada kuchaytirish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori (R. Qodirov):

fuqarolarning huquqlari va erkinliklarini taʼminlashga qaratilgan qonunlar ijro etilishi ustidan prokuror nazoratining samaradorligini oshirish boʻyicha zarur choralarni koʻrsin;

fuqarolarning huquqlari va erkinliklari buzilishining oldini olish va uni profilaktika qilish, qonunni buzgan shaxslarni javobgarlikka tortish, shuningdek buzilgan huquqlarni tiklash boʻyicha chora-tadbirlarni kuchaytirsin;

fuqarolarning huquqlari va erkinliklarini himoya qilish sohasida prokuror taʼsir choralarining samaradorligini oshirsin, bunda mehnat, ijtimoiy taʼminot, sogʻliqni saqlash va taʼlim sohasidagi qonun hujjatlarining ijro etilishi ustidan prokuror nazoratini kuchaytirishga alohida eʼtibor bersin;

voyaga yetmaganlarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish sohasidagi faoliyatni yanada takomillashtirish, shuningdek yoshlarning har tomonlama rivojlanishiga hamda ularning huquqlari va erkinliklari kafolatlarini taʼminlashga qaratilgan qonun hujjatlari ijro etilishi ustidan prokuror nazoratini kuchaytirish boʻyicha taʼsirchan choralar koʻrsin;

aholining ijtimoiy qoʻllab-quvvatlashga muhtoj qatlamlari uchun Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetidan yoʻnaltirilayotgan mablagʻlarning manzilliligini, bunda huquqbuzarliklarga yoʻl qoʻyayotgan mansabdor shaxslarga nisbatan jazoning muqarrarligini taʼminlash boʻyicha samarali amaliyotni kuchaytirsin;

fuqarolarning iqtisodiy huquqlarini taʼminlash boʻyicha, tadbirkorlik subyektlarining faoliyatiga turli byurokratik toʻsiqlar qoʻyish, qonunga xilof ravishda aralashish hollariga barham berish boʻyicha amaliyotni takomillashtirishni davom ettirsin;

fuqarolarning huquqlari va erkinliklari cheklanishiga yoʻl qoʻymaslik uchun davlat hokimiyati va boshqaruvi organlarining, shu jumladan nazorat qiluvchi organlarning normativ-huquqiy hujjatlari qonuniyligi ustidan nazoratni kuchaytirsin;

qonun ijodkorligi, ayniqsa davlatning yoshlarga oid siyosatini yanada takomillashtirishga qaratilgan qonun ijodkorligi sohasida prokuratura organlarining ishtirokini faollashtirsin, shuningdek huquqiy taʼlimni va maorifni, huquqiy bilimlar targʻibotini tubdan yaxshilash borasidagi faoliyatni kuchaytirsin;

fuqarolarning huquqlari va erkinliklarini himoya qilish sohasida prokuratura organlarining fuqarolik jamiyati institutlari bilan hamkorlik qilishi borasida kompleks yondashuvni amalga oshirsin;

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2014-yil 24-iyuldagi “Qonun hujjatlari ijro etilishini taʼminlash tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-4636-sonli Farmoni bilan yuklatilgan vazifalarni, ayniqsa fuqarolarning siyosiy, ijtimoiy va boshqa huquqlari va erkinliklarini himoya qilish sohasidagi qonun hujjatlari talablariga qatʼiy rioya qilinishi ustidan samarali nazoratni taʼminlash boʻyicha vazifalar ogʻishmay ijro etilishini taʼminlasin;

prokuratura organlarining prokuror nazorati sohasida chet davlatlarning tegishli huquqni muhofaza qiluvchi organlari bilan hamkorlikni amalga oshirish borasidagi faoliyati samaradorligini oshirsin, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalarini qoʻllash va ijro etish ustidan prokuror nazoratini kuchaytirish boʻyicha choralar koʻrsin.

3. “Prokuratura toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni 5-moddasi sakkizinchi qismining talablarini soʻzsiz bajarish maqsadida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar, Toshkent shahar, tumanlar va shaharlar Kengashlariga har yili sessiyalarda tegishli prokurorlarning qonuniylikning va jinoyatchilikka qarshi kurashning holati toʻgʻrisidagi axborotini tinglash amaliyotini faollashtirish, tegishli prokurorlarning qonuniylikning va jinoyatchilikka qarshi kurashning holati toʻgʻrisidagi axborotini tinglash toʻgʻrisidagi masalani har yili oʻz ish rejalariga kiritish tavsiya etilsin.

4. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori (R. Qodirov) ushbu qaror ijro etilishining borishi toʻgʻrisida 2015-yilning 10-fevraliga qadar Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senatiga axborot taqdim etsin.

5. Ushbu qarorning ijro etilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Qonunchilik va sud-huquq masalalari qoʻmitasi zimmasiga yuklatilsin.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Raisi I. SOBIROV

Toshkent sh.,

2014-yil 28-avgust,

SQ-439-II-son